NEW
Font size
WorksheetsPAT JAWA X GENAP
Total questions: 50
Worksheet time: 2hrs 41mins
Jinis tembang Macapat ana 11.
Bener
Kliru
Tembang Macapat kaiket wewaton guru lagu, gatra, lan wilangan.
Bener
Kliru
Tembang Pucung ana 4 larik.
Bener
Salah
Ing tembang Macapat, Dhandhanggula nduwe larik paling akeh.
Bener
Kliru
Tembang Macapat Mijil nduweni teges lair.
Bener
Kliru
Tembang Macapat Durma nduweni watak galak.
Bener
Kliru
Tembung “kasurang” tegese “berlawanan.”
Bener
Kliru
Tembung “tan” tegese “disiksa.”
Bener
Kliru
Tembang Macapat Gambuh nduweni 4 gatra.
Bener
Kliru
Sinatru=Dimungsuhi
Bener
Kliru
Tembang Asmaradana pas kanggo nggambarake kahanan asmara.
Bener
Kliru
diwaca “Yudhistira.”
Bener
Kliru
Sasmitane tembang sinom, yaiku migunakake tetembungan “nom,” “muda.”
Bener
Kliru
Sekul kupat ulam segara, wonten lepat nyuwun ngapura.
Ukara iku nganggo purwakanthi guru swara.
Bener
Kliru
Tembung panyandra asale saka basa Kawi.
Bener
Kliru
diwaca “Kanggo tumbal bumi kinasih.”
Bener
Kliru
Panulisan ing ngisor iki trep.
Bener
Kliru
Yen manungsa nguwasani ngelmu becik, dheweke bakal bungah ingaranan bodho.
Bener
Kliru
Tembang Durma pas kanggo nggambarake kahanan prang.
Bener
Kliru
Lawan ambege sadaya, wre gong alit ambeg sapati urip.
Ukara kasebut panulisane bener.
Bener
Kliru
Panulisan aksara iki diwaca “Gelem maju perang.”
Bener
Kliru
Panulisan mawa aksara Jawa saka pakacepan sing bener, yaiku…
Demit ora ndulit, setan ora doyan.
Panulisan ukara kasebut ora trep.
Bener
Kliru
Ancik-ancik pucuking eri.
Ukara kasebut migunakake purwakanthi guru apa?
Sastra
Swara
Basa
Lumaksita
Wewiletan
”Kutuk marani sunduk” ngibaratake wonge. Ukara kuwi sinebut…
Paribasan
Bebasan
Saloka
Purwakanthi
Panyandra
Gajak ngidak rapah.
Ukara kasebut nduweni teges…
Gelem kepenake nanging ora gelem rekasane.
Nduwe kekarepan nanging ora nduwe ragad.
Wong tuwa njaluk wuruk wong enom.
Wong kang tumindake ora laras karo guneme.
Prekara cilik dadi gedhe.
Ukara sing kalebu purwakanthi guru basa, yaiku…
Bocah ayu, ayune ngungkuli widadari.
Adhi-adhi ngaji siji-siji.
Ana kaca mata sanga.
Bakso soto loro-loro.
Bakule bola-bali bingung.
Mripate…
Mucuk eri.
Nawon kemit.
Ngulit langsep.
Nyela cendani.
Mblalak-mblalak.
Alise nanggal sepisan.
Ukara kasebut tegese…
Alise endah rata.
Alise endah kaya kembang.
Alise endah memper rembulan.
Alise endah racak.
Alise endah mirip emas.
Panulisan sing bener…
Orep sajroning mati, mati sajroning orep.
Ngangsu banyu ing kranjang.
Ilo-ilo ujare wong tuwa.
Akeh gluduge kurang udane.
Janma moro janma mati, sato moro sato mati.
Sing lumrah cinandra “ngombak banyu” iku apa?
Mripate wanita.
Alise wanita.
Mlakune wanita.
Drijine wanita.
Swarane wanita.
Ukara iki sing bener panulisane, yaiku…
Salahe sampeyan mboten krungu, batinku mbengok sarosane jare.
Wong olo dipitaya nunggu barang aji, wusanane ngentekenteki.
Batuke adhimu nyela cendhani.
Pundake ingaranan endah memper timbangane emas.
Deweke tansah nduweni rasa kuwatir.
Yitna yuwana lena kena.
Ukara kasebut nganggo…
Purwakanthi Wewiletan.
Purwakanthi Swara.
Purwakanthi Lumaksita.
Purwakanthi Sastra.
Purwakanthi Basa.
Ukara sing ngemu basa rinengga, yaiku…
Sedina natas udane ora uwis uwis.
Agemane bapak diampil Pakdhe .
Dhasar gandhes, luwes, yen nganggo busana sarwa pantes.
Pancen bocahe ya ayu, tur solah tingkahe nyenengake.
Saben dina panggaweyane mung thuthuk watu.
Filosofi tembang macapat sing nggambarake kahanan panguripan sing wis mapan, yaiku...
Dhandhanggula
Asmaradana
Mijil
Pucung
Megatruh
Pangkur
Mingkar mingkuring angkara
Akarana karenan mardi siwi
Sinawung resmining kidung
Sinuba sinukarta
Mrih kretarta pakartine ngelmu luhung
Kang tumrap neng tanah jawa
Agama ageming aji.
Guru lagu lan wilangan tembang pangkur kasebut, yaiku…
8a, 101, 8u, 6a, 11u, 8a, 6i
8a, 11a, 8u, 7a, 12u, 8a, 8i
8a, 10i, 8u, 6a, 10u, 8i, 8a
8a,11i, 8o, 6a, 12u, 8a, 8i
8a, 11i, 8u, 7a, 12u, 8a, 8i
"Samubarang gegayuhan mbutuhake wragat" yaiku tegese paribasan...
Cebol nggayuh lintang.
Jaran kerubuhan empyak.
Jalukan ora wewehan.
Jer basuki mawa beya.
Jarit lawas ing sampiran.
Kang kalebu purwakanthi guru sastra, yaiku...
Kolik priya, priyagung anjani putra.
Ing ngarsa sung tuladha, ing madya mangun karsa.
Bobot, bibit, bebet.
Gelem mangan, mangane wayah awan.
Kae Budhe ngawe-awe kowe.
Gusti Allah iku Sajatine Pangeran.
Yen ukara kasebut ditulis menyang aksara Jawa, migunakake Murda jumlahe…
Siji
Loro
Telu
Papat
Lima
Tembung-tembung iki yen ditulis menyang aksara Jawa mbutuhake sandhangan panyigeg, yaiku…
Mripat, rambut, para.
Tarung, lyai, prelu.
Kreta, premen, ambyar.
Lara, lapa, samya.
Omah, karung, mripat.
Pasangan apa yen diwenehi suku utawa dicakra kudu bali kaya asale?
ba, tha, nga
ca, ra, ka
ka, ta, la
ha, sa, pa
ma, ga, ba
Wong sing tansah ngendel-endelake kepinterane ingaranan…
Adigang.
Adigung.
Adiguna.
Adibuwana.
Adigunggung.
Si pengung nora nglegewa
Sangsayarda denira cecariwis
Ngandar-andar angedukur
Kandhane nora kaprah
Saya elok alangka longkanganipun
Si wasis waskiteng ngalah. Ngalingi maran si pingging.
Saka Macapat kasebut, “wong pinter”’ ngalah kerana apa?
Wong kang katiwasan.
Lumakune wong prasaja.
Wong kepengin dipuji.
Lara ati yen den ina.
Nora nguwasani ngelmu luhur.
Sira duraka, dadi durjana. Sira durung ngerti menawa Pangeran tansah mirsani.
Saka ukara kasebut, babagan kang bisa dijupuk, yaiku...
Paraga tumuju dalan kang adi luhung ing kahuripan.
Paraga ndeleng keesaane Pangeran.
Ayat-ayate Pangeran dirungokake paraga.
Ana Gusti kang anjampangi nalika wengi ing suci.
Wong kang katiwasan iku becik ditiru.
Lawan aja angkuh bengis,
Lengus lanas langar lancang,
Tembung "lawan" ing ukara kasebut ateges...
Bengis.
Rina.
Siyang.
Kaya.
Tandhing.
Lamun sira mangke anglampahi
Nganiaya ing wong tuwanira
Ingukum dening Hyang Manon
Gancarane pethikan Dhandhanggula kasebut, yaiku…
Yen kowe seneng duraka marang wong tuwamu, kowe bakal entuk siksakang banget.
Menawa kowe nindakake aniaya marang wong tuwamu, yen mbesuk kowe lampus, kowe mulih bareng geni.
Yen nkowe seneng duraka, kowe abakal disiksa, mulane ngati-atia awakmu.
Upama kowe nindakake lan nganiaya marang wong tuwamu, kowe bakal dikum dening Sing Gawe Urip.
Aja wani marang ibu rama, prentahe ibu bapakmu lakonana, supaya kowe ora duraka.
Tembang Macapat kang nggambarake pisahe nyawa saka raga, kasebut…
Megatruh
Pangkur
Durma
Gambuh
Pocung
Dhandhanggula
Parandene mangke sira iki
yen den wulang dhateng ibu rama
sok balawanan ucape
sumahir bali mungkur
iya iku cegahen kaki
tan becik temahira
donya keratipun
tan wurung kasurang-surang
tembe mati sinatru dening hyang widhi
siniksa ing malekat
Pangerten sing ora trep miturut tembang kasebut, yaiku…
Yen kowe nglawan wong tuwamu, ora becik uripmu ing donya lan akeratmu.
Yen kowe sok nglawan pituduhe wong tuwamu, donya lan akretamu bakal ora siniksa.
Yen kowe seneng nglawan wong tuwamu, mengko awakmu bakal cilaka.
Yen kowe nyingkur marang piwulange wong tuwamu, tembene kowe bakal disiksa dening Malekat.
Yen diwulang wong tuwamu, kowe rumangsa pinter, kowe mati bakal dimungsuhi Gusti Allah.
Lamun sira mangke anglampahi
nganiaya ing wong tuwanira
ingukum dening hyang manon
tembe yen lamun mampus
datan wurung pulang lan geni
yen wong durakeng rena
sanget siksanipun
mulane weweka ingwang
aja wani dhateng ibu rama kaki
prentahe lakonana
Saka Macapat kasebut, bisa dipethik amanat, kajaba…
Cegahen yen awakmu duraka marang wong tuwamu.
Ngati-atia marang ukum dening Gusti Allah.
Aja wani marang wong tuwamu amarga iku ora becik.
Aja nganiaya marang wong tuwamu.
Lakonana prentahe wong tuwamu, sing becik uga ala.
Gambuh
Pitutur bener iku
Sayektine apantes tiniru
Nadyan metu saking wong sudra pepeki
Lamun becik nggone muruk
Iku pantes sira anggo
Kahanan ing ngisor iki kang trep karo maknane tembang Gambuh kasebut, yaiku…
Anak manut pitutur becik wong tuwane.
Anak nyingkur piwulang becik wong tuwane.
Anak seneng nglawan agamane Gusti Allah.
Anak rumangsa pinter lan nglawan wong tuwane.
Anak ora wedi marang Gusti Allah.
