Ang uring ito ng matandang panitikan na nagsasalaysay ng pinagmulan ay namanang pangkalinangang hindi maililibing ng panahon kalian man.

Ito ay binubuo ng mga kuwento sa buhay at ng kuwentong pinagmulan ng mga lahi.

"Pag nagtanim ng hangin, Bagyo ang aanihin"

Ito ay halimbawa ng anong uri ng karunungang bayan

Ito ay tulang pasalaysay na buhat sa Europa na may sukat na walong (8) pantig at pumapaksa sa katapangan, kabayanihan at kababalaghan.

Kauna-unahang aklat na nalimbag sa Pilipinas noon 1593, sa pamamagitan ng silograpiko.akda ito nina Padre Juan de Placencia at padre Domingo Nieva.

Ang Nuestra Seniora Del Rosario ay ikalawang aklat na nalimbag sa Pilipinas noong 1602 at nalimbag sa Imprenta ng Pamantasan ng Sto. Tomas

Akda ito sa Tagalog ni Padre Antonio de Borja, orihinal na nasa wikang Griyego at ipinalalagay itong kauna- unahang nobelang nalimbag sa Pilipinas.

Tatlong tungko ng propaganda

Kilala siya sa kaniyang tulang Hibik ng Pilipinas sa Inang Espanya na nagsasaad ng pangangailangan ng bayang inihihibik sa itinuturing na Inang Espanya.

Si Marcelo del Pilar ay kilala kanyang sagisag panulat na

Akda ni Graciano Lopez Jaena na tumutuligsa sa mga Prayleng masiba, ambisyoso at immoral ang pagkatao.

Tagapag-ambag ng mga sanaysay at lathalain sa pahayagan ng mga propagandista at kilala sa pagkakaroon ng “Memoria Fotografica”

Taluktok ng himagsikan

Sagisag panulat na ginamit ni Andres Bonifacio

Pumili ng dalawang kinilalang pahayagan noong panahon ng himagsikan.

Gumamit ng sagisag panulat na Dimas-ilaw at Pingkian

tulang kinatha ni Andres Bonifacio na nagpapahiwatig ng hinanakit sa bayan at tugon sa sinulat ni Marcelo H. del Pilar.