Roman türü için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

I. Don Quijote – Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat

II. İlahi Komedya – Cezmi

III. Telemak – İntibah

IV. Binbir Gece – Karabibik

V. Decameron – Tabsıra

Numaralanmış ifadelerin hangisinde dünya ve Türk edebiyatında

roman türünün ilk örnekleri bir arada verilmektedir?

Roman ile hikâyenin karşılaştırıldığı aşağıdaki yargıların hangisinde yanlışlık vardır?

Romanlar; olay örgüsüne dayanmaları, kişi, yer, zaman unsurlarıyla şekillenmeleri bakımından aşağıdaki türlerden hangisiyle ilişkilendirilemez?

Aşağıdakilerin hangisinde Türk edebiyatında romanın gelişimiyle ilgili yanlışlık yapılmıştır?

I. Roman, yaşanmış ya da yaşanması mümkün olayları kişiler, olay örgüsü, yer ve zaman unsurlarına bağlayarak anlatır.

II. Romanda birbiriyle bağlantılı olaylar bir tema etrafında bir araya gelir.

III. Romanda anlatılanlar dönüştürülmüş gerçekliktir ve anlatıcı da kurmaca bir kişidir.

IV. Romanda, anlatmaya bağlı diğer türlerden farklı olarak serim, düğüm ve çözüm bölümleri bulunmaz.

V. Romanda olay veya durumlar okuyucuda heyecan ve zevk uyandıracak şekilde ele alınır.

Roman türüyle ilgili olarak numaralı cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı söz konusudur?

Aşağıdaki düşünce ve edebî akımlardan hangisi roman türünün gelişimi üzerinde etkili olmamıştır?

I. İlk çeviri roman: Yusuf Kamil Paşa

II. İlk tezli roman: Ahmet Mithat Efendi

III. İlk köy romanı: Nabizade Nazım

IV. İlk yerli roman: Şemsettin Sami

V. İlk realist roman: Recaizade Mahmut Ekrem

Türk edebiyatında kaleme alınan roman türünün ilk örnekleri ile ilgili yukarıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

I. Batı etkisinde gelişen edebiyatın ürünleri olma

II. Olay çevresinde gelişen metin türü olma

III. Kurmaca bir gerçekliğe dayanma

IV. Öyküleme tekniğiyle oluşturulma

V. Ayrıntılı anlatma tekniği gerektirme

Numaralandırılmış ifadelerden hangisi roman ve modern hikâye türleri için benzer bir özellik değildir?

I. Uzun bir edebi tür olan romanlar olay örgüsü, yer, kişi, zaman kavramları

üzerine kurulur.

II. Olayların şekillenmesinde ve çatışmaların doğmasında etkili çok sayıda kişi vardır.

III. Gerçeğe çok yakın bir tür olduğu için zaman dilimi yakın bir tarihi kapsar.

IV. Olayların anlatımında kahraman, gözlemci, ilahi bakış açıları kullanılabilir.

V. Romanlar, insanı edebi yolla eğitmeyi amaçladığı için pek çok ana düşünceyi de içinde barındırır.

Numaralanmış cümlelerin hangi ikisinde romanla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

Osmanlı Devleti, Batı medeniyetine dahil olma yolunda ilk resmi adımını 1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı’yla atmıştır. Fermanın ilanıyla, medeniyet değiştirmenin bir gereği olarak yenileşme hareketleri de başlar. Öncelikle askeri sahada başlayan bu yenileşme hareketleri zamanla kendisini ülke yönetiminden kılık kıyafete, kültürel hayattan toplumsal konulara kadar her sahada gösterir. Bu süreçte, edebiyatımızda yeni görülen roman türü, dönemin entelektüelleri tarafından bu yeni modernleşme projesinin uygulanmasında önemli bir araç olarak kabul edilir.

Bu parçada Türk romancılığıyla ilgili vurgulanmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Bilindiği gibi edebî türler, hayatın gerçeklerini içeren toplumun birer aynası gibidirler. Günümüzde toplumları analiz etmek için bu aynalara bakmak gerekir. Türk toplumunu anlamak isteyen, Yaşar Kemal’e; Rusya’yı anlamak isteyen Tolstoy, Dostoyevski’ye baksın yeter.

Bu sözleri söyleyen birisi romanın hangi özelliğini vurgulamaktadır?

Türk edebiyatına roman Tanzimat’la (I) girmiştir. Türün ilk örnekleri çeviri (II) eserlerdir. Türk edebiyatında ilk çeviri roman, Şinasi’nin (III) Fenelon’dan çevirdiği Telemak’tır. İlk yerli roman, Şemsettin Sami’nin (IV) Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat adlı eseridir. Türk romanı, teknik açıdan Servetifünun Dönemi’nde (V) güçlenmiştir.

Yukarıda numaralı yerlerin hangisinde bir bilgi yanlışı söz konusudur?

Aşağıdakilerin hangisinde romanın yapı unsurlarıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

Bursa çoktan uyanmış, sokaklar çoktan canlanmıştı. Gecenin ölmüşlüğünden eser yoktu şimdi. Her taraf cıvıl cıvıl kaynıyordu. Tacirler sergilerini açmış, mallarını yol boyunca sıralamış, bağıra bağıra müşteri çekmeye çalışıyorlardı. İbrahim, hayatında Bursa kadar büyük bir şehir görmemişti. Bunun için her tarafa dikkatle bakıyor, her yeniliği hayretle süzüyordu.

Bu metnin yapı unsurları ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi söylenemez?

Roman yazarları genellikle iki temel yönelim arasında hareket ederler. Onlar bir yandan yaşanan olayları örnek alır, bunlardan sapmamaya çalışarak gerçekçi bir tutum izler; öte yandan ise kendi yarattıkları olay ve kişilerden oluşan bir dünyada hayal gücünü işleterek gerçeğe yeni görünümler kazandırır.

Bu parçada roman yazımına yön veren aşağıdaki etkenlerden hangisine değinilmemiştir?

• Yafes Çelebi’nin Zekeriya Usta’ya çırak olması

• Yafes Çelebi’nin hiyel ilmini öğrenmeye başlaması

• Yafes Çelebi’nin icatlarının tanıtımı, bu icatları padişaha sunmak için gösterdiği gayretler ve Yafes Çelebi’nin Hiyel Kalemi Reisi Uzun İhsan Efendi ile tanışması

• Yafes Çelebi’nin Davud’u kaçırması

Bu yargılar romanın yapı unsurlarından hangileri hakkında bilgi vermektedir?

Anlatma esasına bağlı edebî metinlerde olay zincirinin ve bu zincirin meydana gelmesini sağlayan mekân, zaman, şahıs kadrosu, çatışma gibi unsurların kim tarafından, nasıl bir imkân kapasitesi etrafında gözlemlenip aktarıldığıdır.

Bu parça aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı olabilir?

— Mustafa Kemal’le beraber mi gittindi sen? Yedinci Ordu’ya?

— Hayır, ben başından beri Filistin’deydim. Bir ara, Çanakkale’ye geldi bizim batarya. Seddülbahir’e… İkinci Kirte Savaşları yeni bitmişti. Biz 10 Mayıs’ta vardık! 20 Aralık’ta çekildi düşman. On on beş kelimeyle anlattı Cemil Çanakkale’yi. Oysa 55127 şehit verdik biz bu savaşlarda. 130 bini aşkın da yaralı…

Bu metin için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Recaizade Mahmut Ekrem tarafından yazılan Araba Sevdası adlı eserin başkahramanı olan Bihruz Bey, eserde Batılılaşmayı yanlış anlamış kişileri temsil etmektedir. Bu nedenle Bihruz Bey’in hâl ve hareketlerinde eserin başından sonuna kadar neredeyse hiçbir değişim gözlenmez.

Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Üsteğmen Demir Çukurcalı, kol saatine bir göz attı: 05.15. Sel sularından kuduza dönmüş Hantan Çayı’nın üzerinde donuk bir şafak söküyor. Öylesine donuk ki koyu kül rengine batık görünümü, aydınlatacağına karartıyor sanki. Şu kıvrıla büküle giden keçiyolu, ırmağa giden yol; şuraları, dünkü çarpışmalar sırasında Çinlilerden alınan siperler, erat elinden geldiği kadar çekidüzen verip içine mevzilenmiş. Yüz metre kadar ötelerinde pirinç tarlaları başlıyor, onların gerisinde ise, yağmur perdesinden zar zor seçilebilen 306 rakımlı tepe, bugünkü hedef. Telsiz eri, alay komuta yeriyle bağlantı sağlamak derdinde.

— Burası ateş, burası ateş, Kartal’ı arıyoruz. Tamam!

241. Piyade Alayı, sekiz kilometrelik bir cephe boyuncakırk sekiz saattir Çinlilere saldırıyor. Solunda yerinde sayan bir Porto Rico birliği, sağında ise Amerikalı zencilerin 25. Alayı, o da duraklamış…

Bu metnin yapı unsurları ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

Hikâye ve romandaki olay örgüsünün gelişmesinde, şu veya bu istikamette şekillenmesinde birinci derecede rol oynayan yapı unsuru kahramanlardır. Çoğu zaman eser bu kahramanın yapıp etmeleri ya da zihninde cereyan eden fikirler etrafında şekillenir. Yine eserde ele alınan çatışmaların gerçekleşmesinde de asli etken kahramandır.

Bu parçada aşağıdakilerin hangisinden söz edilmektedir?

Aşağıdaki metinlerden hangisi diğerlerinden farklı bir bakış açısı ile yazılmıştır?

Bütün kalbimle zevkini çıkarmaya çalıştığım ilk yaz sabahı ile birlikte ruhumu harikulade bir neşe sarıverdi. Yalnızım, burada yaşamaktan da son derece memnunum. Tam benim yaradılışımdaki insanlara göre bir yer. Öyle mutluyum, huzur içinde yaşantıma öyle bir daldım ki sanatımın da bu durumdan fayda göreceğini umuyorum. Bu parçanın dil ve anlatımıyla ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?

I. Kanaryacık küçük vücudunu yana bırakmış, sessiz bir feryat gibi gagasını açmıştı. İşte bu dakikada tekrar size baktım. Kafi derecede çevik davranmamış, kirpiklerinizdeki iki damla gözyaşını benden saklayamamıştınız… Ah sizin o her şeyle eğlenen gözlerinizdeki bu iki damla merhamet yaşı! Nejat Bey, tekrar ediyorum: Hayatıma istediğiniz gibi tasarruf edebilirsiniz. Değil mi ki gözlerinizde o iki merhamet damlasını gördüm.II. Bir başınaydı işte. Bir başına, hiç bilmediği bir mekânda, iki zıt yaratılışlı kapıyla. Ne bir eksik ne bir fazla. Yüz yüze durmuş iki kapı. Biri içeri, öteki dışarı. Birinin muhatabı yer üstü, ötekininse yer altı.

Numaralanmış roman kesitlerinde hâkim duygular aşağıdakilerden hangisidir?

Prens Vefik Bey ile Münir Bey pek eskiden beri birbirlerini tanıyorlardı. Kırk sene evvel aileleri, birini İzmir’den, ötekini Mısır’dan, Paris’e tahsile göndermişti. Bu iki genç, orada hemen hemen beraber yaşamışlar, az çalışıp çok eğlenmişlerdi. Daha sonra tesadüf, onları İstanbul’da birleştirmişti. İkisi de beş sene kadar Şura-yı Devlet azalığında arkadaşlık etmişlerdi. Bu parçada aşağıdaki anlatım tekniklerinden hangisi kullanılmıştır?

Anlatım tarzı olarak - - - - herhangi bir tavır, hareket veya sözün eserde çeşitli vesilelerle birçok kez tekrar edilmesidir. Namık Kemal’ın Vatan piyesinde Abdullah Çavuş’un hemen her konuşmasında “Kıyamet mi kopar?’” cümlesini kurması örneğinde olduğu gibi. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Benim ve Halit Ayarcı’nın dairedeki çift telefonlarımız durmadan işliyordu... Meğer ne kadar çok hısım ve akrabam varmış. Hele mektep ve mahalle arkadaşlarımın hatırşinaslığı, vefakârlığı her türlü tahminimin üstünde idi. Felaket senelerimde beni o kadar sıkıntım içinde rahatsız etmemek dirayetini gösterenler şimdi bana hısım akraba sevgisi ve dostluk gibi yüksek insani meziyetlerin bende de bol bol mevcut olduğunu ispat edebilmem için lazım gelen fırsatı vermekte birbirleriyle âdeta göz açtırmayacak şekilde yarışa girmişlerdi. Bu parçadaki anlatıcının tutumu için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Olay örgüsünün dallanmasını sağlaması bakımından kurgunun temel unsurlarından biri olan çatışma, eser boyunca farklı görünümlere sahip olabilir. Çatışma zaman zaman hararetini artırıp en üst noktalara ulaşırken zaman zaman soğuyup zayıflar. Kimi zaman düğümlerin oluşması ile tıkanırken kimi zaman da bu düğümlerin çözülmesi ile sona ulaşır. Eserin bütününe yayılmış olan bu içerik seyrinin oluşturduğu bütün ise - - - - olarak adlandırılır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi getirilmelidir?

Davulcu da inadına güzel giyinmişti. Beyaz Şalvarı, içine dört kişi girecek kadar genişti. Sırtında, güneşle yanıp sönen sarı atlastan bir gömlek, belindeki kırmızı kuşağın üzerinde, siyah meşini parıl parıl bir eski zaman silahlığı vardı. Davulun kasnağını biz dizinin üzerinde kaldırıp göklere savuruyor, tokmakla beraber, topuğunu da yere vurarak köçeklerden daha yaman oynuyordu. Bu metinde aşağıdaki anlatım türlerinden hangisi baskındır?

Haşmet Bey, köşedeki dükkândan salatalık, limon alır, halden çıkar; Suluhan’a doğru inecek, oradaki dükkânları tarayacak olur, derken karşısına İstanbul’dan tanıdığı bir arkadaşı çıkar.

— Vay gülüm, nereden bu geliş?

— Haşmet Bey, sen Doktor Vasfi Bey’in evini biliyor mu sun?

— Hangi Vasfi Bey, gülüm? Ne var, hastan mı var?

— Hastam yok. Sen evi biliyor musun?

— Bilirim. Şurada Tezgahçılar’da bir apartmanı vardır.

Bu parçada aşağıdaki anlatım tekniklerinden hangisi kullanılmıştır?

Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Natüralist romancılar gerçekçilik konusunda o kadar ileri gittiler ki bizim kaba, kötü, çirkin bulduğumuz her şeyi romana soktular. Realistlerin aksine orta tabakayı değil, yaşamın en dibindeki insanları anlattılar. Böylece gerçeği değil, korkunç gerçeği anlatan romanlar ortaya çıktı.

Bu parçaya göre natüralist romancıların romanlarında aşağıdaki konulardan hangisini anlatması beklenemez?

Postmodern romanlar, roman türünün geleneksel birikimleri yanında başka türlerden de yararlanan romanlardır. Bu tür, edebiyatımızda 1960’lı yıllardan itibaren yaygınlık kazanmaya başlamıştır. Romanın içine diğer anlatım olanakları da dâhil edilmiştir. Oğuz Atay’ın kaleme aldığı Selim Işık ve Turgut Özben adlı iki mühendisin başından geçenleri anlatan romanda, pek çok türün özelliklerini görebiliriz.

Bu parçada sözü edilen roman aşağıdakilerden hangisidir?

Türk edebiyatında ilk çeviri roman olan ----, Yusuf Kâmil Paşa tarafından çevrilmiştir. Türk edebiyatında ilk yerli roman Şemsettin Sami’nin --adlı eseridir. Bu eser teknik bakımdan zayıf olduğu için Namık Kemal’in --adlı eseri Türk edebiyatının ilk edebî romanı sayılmıştır.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?