ถ่ายทอดความนึกคิดและสภาพของสังคมไทย

ถ่ายทอดความรักระหว่างชายหนุ่มกับหญิงสาว

ถ่ายทอดเรื่องราวความผูกพันระหว่างเพื่อน

ถ่ายทอดเรื่องราวชีวิตของชายหนุ่ม

หัวใจนักรบ รามเกียรติ์

ความพยาบาท พระร่วง

ลิลิตพระลอ มัทนะพาธา

นิทานทองอิน ลิลิตนิทราชาคริต

มีความสามารถในการเต้นรำ

มีมนุษยสัมพันธ์ดีเลิศ

รักความสุกสนาน

เจ้าชู้

ชิงสุกก่อนห่าม

มือถือสาก ปากถือศีล

กินบนเรือน ขี้บนหลังคา

ปากปราศรัย น้ำใจเชือดคอ

เมื่อประไพรู้ว่า ประพันธ์พี่ชายของตนพอใจอุไร จึงได้เป็นแม่สื่อชักนำให้ทั้งคู่

ประพันธ์พอใจที่จะเลือกคู่รักด้วยตนเอง และไม่เห็นด้วยกับการคลุมถุงชน

ประพันธ์พยายามเอาใจอุไรทุกอย่าง เพื่อให้หล่อนรู้สึกพอใจในตัวเขา

เมื่อประพันธ์ทราบเรื่องการคบหาของอุไรกับพระยาตระเวนนคร จึงจะขอหย่าเพื่อให้อุไร

ได้ทำตามสิ่งที่ต้องการ

เมื่อแต่งงานแล้ว การหย่าร้างเป็นเรื่องที่ทำให้เสื่อมเสียชื่อเสียงวงศ์ตระกูล

ผู้ชายสามารถปฏิเสธการแต่งงานแบบคลุมถุงชนได้หากไม่พอใจ

ผู้หญิงในสมัยนั้นสามารถไปไหนมาไหนได้ตามความพอใจ

การที่ผู้ชายมีเมียมากถือเป็นเรื่องธรรมดา

ความเสียใจ

ชายโสด

ปมด้อย

นิสัย

แต่นางที่หล่อนจะหวังว่าจะได้เป็นนางสุวิญชาของพระยาตระเวนกระมัง

รวมความก็เป็นอันว่าหล่อนคงเห็นชอบตามสุภาษิตอังกฤษว่า “ ขนมปังครึ่งก้อนยังดีกว่าไม่มีเลย ”

พระยาตระเวนพาลูกสาวของเขาไป แต่ไม่ได้พาแม่อุไรไปด้วย เพราะยังไม่ได้เป็นผัวเมียกัน “โดยทางราชการ”

ฉันได้กล่าวเปรยๆ มาบ้างแล้วในจดหมายฉบับก่อนๆ นี้ว่า ฉันมองไปในอนาคตแลเห็นแต่เมฆหมอก

ไม่อยู่กับเหย้าเฝ้ากับเรือน

มีเพื่อนผู้ชายมากหน้า

ไม่รักนวลสงวนตัว

ชอบเที่ยวกลางคืน