พระอิศวร พระพรหม พระนารายณ์

พระคเณศ พระสุรัสวดี และพระอุมา

พระรัตนตรัย พ่อแม่ ครู และเทวดา

พระคเณศ พระรัตนตรัย และเทพยดา

แดนดินถิ่นมนุษย์ เสียงดังดุจเพลิงโพลง

ตึกกว้านบ้านเรือนโรง โคลงคลอนเคลื่อนเขยื้อนโยน

ระงับหลับเนตรนิ่ง เอนองค์อิงพิงสังขร

เหมือนกับหลับสนิทนอน สังวรศีลอภิญญาณ

ซื่อตรงหลงเล่ห์เสนี กลอกกลับอัปรีย์

บุรีจึงล่มลมไป

ขึ้นเกยเลยกล่าวท้าวไท ฟังธรรมน้ำใจ

เลื่อมใสศรัทธากล้าหาญ

ถือน้ำร่ำเข้าไป แต่น้ำใจไม่นำพา

ถือดีมีข้าไท ฉ้อแต่ไพร่ใส่ขื่อคา

ใครเอาข้าวปลามา ให้สุภาก็ว่าดี

ไม่จำคำผู้ใหญ่ ศีรษะไม้ใจโยโส

8 ชนิด

9 ชนิด

10 ชนิด

11 ชนิด

ช่วงดังน้ำครั่งแดง แฝงเมฆเขาเงาเมรุธร

ค้อนทองเสียงร้องป๋องเป๋ง เพลินฟังวังเวง

เปล่งเสียงเพียงพิณอินทรา บอกข้อมรณา

แดนดินถิ่นมนุษย์ เสียงดังดุจเพลิงโพลง

นางสุมาลี

พระไชยสุริยา

สุนทรภู่

พระดาบส

4 ชนิด

5 ชนิด

6 ชนิด

7 ชนิด

ไม่จำคำพระเจ้า เหไปเข้าภาษาไสย

ข้าเฝ้าเหล่าเสนา มีกิริยาอัชฌาศัย

อยู่มาหมู่ข้าเฝ้า ก็หาเยาวนารี

ค่ำเช้าเฝ้าสีซอ เข้าแต่หอล่อกามา

มูลบทบรรพกิจ

วาหนิติ์นิกร

อักษรประโยค

สังโยคพิธาน

รัชกาลที่ 3

รัชกาลที่ 4

รัชกาลที่ 5

รัชกาลที่ 6

กาพย์ยานี11

กาพย์ฉบัง16

กาพย์สุรางคนางค์28

กาพย์ห่อโคลง

ใช้เป็นแบบสอนอ่านภาษาไทย

แต่งขึ้นเพื่อถวายพระเจ้าแผ่นดิน

เนื้อเรื่องมีลักษณะเป็นนิทาน

ใช้สอนเรื่องการแต่งคำประพันธ์ประเภทกาพย์

3 ชนิด

4 ชนิด

5 ชนิด

6 ชนิด

นางนวล อีโก้ง อีเก้ง

กะลิง พญาลอ ละมั่ง

ช้องนาง คันทรง ค้อนทอง

ประยงค์ ฝาง กร่าง

1-2-3-4-5

4-3-2-1-5

4-2-3-5-1

3-4-2-5-1

กะลิงกะลางนางนวลนอนเรียง พญาลอคลอเคียง

แอ่นเอี้ยงอีโก้งโทงเทง

ค้อนทองเสียงร้องป๋องเป๋ง เพลินฟังวังเวง

อีเก้งเริงร้องลองเชิง

ยูงทองร้องกะโต้งโห่งดัง เพียงฆ้องกลองระฆัง

แตรสังข์กังสดาลขานเสียง

ลิงค่างครางโครกครอก ฝูงจิ้งจอกออกเห่าหอน

ชะนีวิเวกวอน นกหกร่อนนอนรังเรียง

สร้างเมืองใหม่

ออกบวชบำเพ็ญเพียรจนได้ไปสวรรค์

กลับมาครองเมืองเดิม

เสียชีวิตระหว่างเดินทางกลับ

การทำอาหาร

การไม่นับถือศาสนา

การติดสินบน

การมุ่งหาความสุขส่วนตน

สั่งสอน

ตักเตือน

เสนอแนะ

ดูถูก