NEW
Font size
WorksheetsMID Kelas XII 2021
Total questions: 30
Worksheet time: 1hrs 2mins
Awujud tembang menapa serat tripama menika?
Sinom
Kinanthi
Dhandanggula
Pangkur
Asmaradana
Wacanen kanthi patitis!
Yogyanira kang para prajurit,
Lamun bisa samya anuladha,
Kadya nguni caritane,
Andelira sang Prabu,
Sasrabau ing Maespati,
Aran Patih Suwanda,
Lelabuhanipun,
Kang ginelung tri prakara,
Guna kaya purune kang den antepi,
Nuhoni trah utama.
Miturut Tembang Dhandhanggula ing nginggil dicariyosake menawi Patih Suwanda iku dados panuladhan awit...
Lelabuhane ingkang ageng kangge nagari Maespati
Boten supe marang jasane ingkang sampun ngangkat drajate
Lelabuhane ageng kangge negara Alengka.
Nggadhahi watak ingkang seneng tetulung.
Wani mati bela negarane.
Yogyanira kang para prajurit,
Lamun bisa samya anuladha,
Kadya nguni caritane,
Andelira sang Prabu,
Sasrabau ing Maespati,
Aran Patih Suwanda,
Lelabuhanipun,
Kang ginelung tri prakara,
Guna kaya purune kang den antepi,
Nuhoni trah utama.
Tembung “Yogyanira” wonten sekar macapat dhandhanggula wonten nginggil nggadhahi teges ….
mbok bilih
saenipun
mbok menawi
kadosipun
ketingalipun
Yogyanira kang para prajurit,
Lamun bisa samya anuladha,
Kadya nguni caritane,
Andelira sang Prabu,
Sasrabau ing Maespati,
Aran Patih Suwanda,
Lelabuhanipun,
Kang ginelung tri prakara,
Guna kaya purune kang den antepi,
Nuhoni trah utama.
Adhedhasar sekar macapat dhandhanggula wonten nginggil, menawi dipuncakaken wonten ing pagesangan jaman samenika inggih menika …
Prajurit utawi nayakaning nagari kedah purun ngorbanaken kasugihanipun.
Prajurit utawi pegawe pamarentah menika kedah wani.
Prajurit utawi nayakaning nagari kedah purun tumindak menapa kemawon kangge labuh labeting nagari.
Prajurit utawi nayakaning nagari menika kedah ngendelaken kapinteranipun.
Prajurit utawi nayakaning nagari, kedahipun saged paring pangayoman dhateng masyarakat.
2. Wonten malih tuladhan prayogi
Satriya gung nagari Ngalengka
Sang Kumbakarna namane
Tur iki warna diyu
Suprandene nggayuh utami
Duk awit prang Ngalengka
Denya darbe atur
Mring raka amrih raharja
Dasamuka tan kengguh ing atur yekti
De mung mungsuh wanara
Saking tembang Dhandhanggula ing nginggil prayatan ingkang trep ngenani Kumbakarna inggih menika ...
Sanajan wujud buta nanging netepi dhawuhe kakang Dasamuka.
Satriya ingkang netepi dhawuhe pimpinane.
Nindakake pakarti becik seneng tetulung marang liyan.
Boten supe marang wong ingkang sampun ngangkat drajate.
Sanadyan wujude buta nanging watake satriya.
2. Wonten malih tuladhan prayogi
Satriya gung nagari Ngalengka
Sang Kumbakarna namane
Tur iki warna diyu
Suprandene nggayuh utami
Duk awit prang Ngalengka
Denya darbe atur
Mring raka amrih raharja
Dasamuka tan kengguh ing atur yekti
De mung mungsuh wanara
Saking tembang ing nginggil pratelan ingkang nggadhahi teges "marang kakange supaya"
Dasamuka tan keguh ing atur yekti.
Wonten malih tuladha prayogi.
Suprandene nggayuh utami.
Mring raka amrih raharja.
Denya darbe atur.
Wonten malih tuladhan prayogi
Satriya gung nagari Ngalengka
Sang Kumbakarna namane
Tur iki warna diyu
Suprandene nggayuh utami
Duk awit prang Ngalengka
Denya darbe atur
Mring raka amrih raharja
Dasamuka tan kengguh ing atur yekti
De mung mungsuh wanara
Tembung kang ateges raseksa yaiku …
tuladhan
Ngalengka
denya
diyu
darbe
Wonten malih tuladhan prayogi
Satriya gung nagari Ngalengka
Sang Kumbakarna namane
Tur iki warna diyu
Suprandene nggayuh utami
Duk awit prang Ngalengka
Denya darbe atur
Mring raka amrih raharja
Dasamuka tan kengguh ing atur yekti
De mung mungsuh wanara
Sinten asmane paraga ingkang kedhah katulad saking cakepan tembang menika?
Dasamuka
Ngalengka
Kumbakarna
Patih Suwanda
Adipati Karna
Wonten malih tuladhan prayogi
Satriya gung nagari Ngalengka
Sang Kumbakarna namane
Tur iki warna diyu
Suprandene nggayuh utami
Duk awit prang Ngalengka
Denya darbe atur
Mring raka amrih raharja
Dasamuka tan kengguh ing atur yekti
De mung mungsuh wanara
Menapa lampahan cariyos ringgit Purwa ingkang sami babonipun kaliyan criyos wonten cakepan menika?
Rama Tambak
Dewa Ruci
Ampak-ampak Bale Sigala-gala
Bima Bungkus
Bratayuda Jaya Binangun
2. Lire lalabuhan tri prakawis,
Guna bisa saniskareng karya,
Binudi dadi unggule,
Kaya sayektinipun,
Duk bantu prang Manggada nagri,
Amboyong putri dhomas,
Katur ratunipun,
Purunne sampun tetela,
Aprang tandhing lan ditya Ngalengka aji,
Suwanda mati ngrana.
Sinten paraga ingkang dados patuladan saking cakepan tembang kasebat?
Dasamuka
Arjuna Sasrabahu
Bambang Sumantri
Adipati Karna
Kumbakarna
2. Lire lalabuhan tri prakawis,
Guna bisa saniskareng karya,
Binudi dadi unggule,
Kaya sayektinipun,
Duk bantu prang Manggada nagri,
Amboyong putri dhomas,
Katur ratunipun,
Purunne sampun tetela,
Aprang tandhing lan ditya Ngalengka aji,
Suwanda mati ngrana.
Piyambake saged ngalahake nagri Manggada amargi kapinterane migunake sipat ....
Guna
Kaya
Purun
Kaki
Kasugihan
Lire lalabuhan tri prakawis,
Guna bisa saniskareng karya,
Binudi dadi unggule,
Kaya sayektinipun,
Duk bantu prang Manggada nagri,
Amboyong putri dhomas,
Katur ratunipun,
Purunne sampun tetela,
Aprang tandhing lan ditya Ngalengka aji,
Suwanda mati ngrana.
Pinten cacahing dhomas?
400
500
600
700
800
Lire lalabuhan tri prakawis,
Guna bisa saniskareng karya,
Binudi dadi unggule,
Kaya sayektinipun,
Duk bantu prang Manggada nagri,
Amboyong putri dhomas,
Katur ratunipun,
Purunne sampun tetela,
Aprang tandhing lan ditya Ngalengka aji,
Suwanda mati ngrana.
Panjenengan katugasake kangge mbrasta virus Corana wonten natuna, kalebet tuladha tumindak
menapa?
Guna
Kaya
Purun
Kasugihan
Kaki
Lire lalabuhan tri prakawis,
Guna bisa saniskareng karya,
Binudi dadi unggule,
Kaya sayektinipun,
Duk bantu prang Manggada nagri,
Amboyong putri dhomas,
Katur ratunipun,
Purunne sampun tetela,
Aprang tandhing lan ditya Ngalengka aji,
Suwanda mati ngrana.
Mbiyantu para korban pandemi kanthi maringi sekul bungkus jumbuh kaliyan watak ....
Guna
Kaya
Purun
Kapinteran
Kaki
Lire lalabuhan tri prakawis,
Guna bisa saniskareng karya,
Binudi dadi unggule,
Kaya sayektinipun,
Duk bantu prang Manggada nagri,
Amboyong putri dhomas,
Katur ratunipun,
Purunne sampun tetela,
Aprang tandhing lan ditya Ngalengka aji,
Suwanda mati ngrana.
Dados relawan nyemprot disinektan kalebet watak ....
Guna
Kaya
Purun
Kapinteran
Kaki
Paraga sinten ingkang mendhet saking lambahan Mahabarata salebeting serat Tripama?
Arjuna Sasrabahu
Patih Suwanda
Bambang Sumantri
Adipati Karna
Kumbakarna
Minungsuhken kadange pribadi,
Aprang tandhing lan sang Dananjaya,
Sri Karna suka manahe,
Dene sira pikantuk,
Marga dennya arsa males-sih,
Ira sang Duryudana,
Marmanta kalangkung,
Dennya ngetog kasudiran,
Aprang rame Karna mati jinemparing,
Sumbaga wirotama.
Sinten asmane mengsahipun paraga saking cakepan menika
Duryudana
Puntadewa
Abimanyu
Janaka
Werkudara
Aprang rame Karna mati jinemparing, tembung jinemparing saking tembung ....
Jempar+ing
Jempar+in+ing
Jemparing+in
Jempar+ing
Jinem+paring
Awujud menapa ingkang dados mengsahipun Kumbakarna?
Diyu
Raseksa
Manungsa
Munyuk
peksi
Ukara ingkang boten jumbuh kaliyan wosing serat Tripama inggih menika ....
Kumbakarna langkung mbela ingkang raka tinimbang Alengka.
Adipati Karna namung pengin males sih saking Duryudana.
Patih Suwanda maringake putri Domas nalika bisa ngalahake Nagari Manggada
Kumbakarna sarujuk tumindakipun Dasamuka ingkang ngurbanake nagrine kangge tresnanipun.
Kumbakarna lila ngurbanake jiwa lan ragane merga nagarine dirusak para wanara.
Ngruwat
Ruwatan iku saka tembung “ngruwat” sing artine ngopeni. Dene upacara ruwatan iku nduweni teges ngresiki lan nyuciake menungsa saka kesusahan batin kanthi ngenengake
upacara kang biasane nanggap wayang purwa, kanthi lakon “Murwa Kala”.
Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing tujuane kanggo mbebasake manungsa
saka ancaman bahaya. Inti upacara ruwatan iki sejatine ndonga marang Gusti Allah, nyuwun perlindungan saka ancaman bahaya, umpamane bencana alam, uga ndonga nyuwun pangapura dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing wis dilakoni, sing bisa nyebabake bencana utawa bakal nuwuhake sial. Upacara ruwatan iku sejatine bisa dianggep kanggo tolak bala utawa bubang sial.
Upacara Ruwatan iku sejatine saka cerita wayang Purwakala. Ceritane, wektu kuwi Bathara Guru lagi omong-omongan karo garwane, yaiku Dewi Uma mabur ing dhuwursamudra. Bathara Guru ora bisa nahan nepsu kepengin dadi siji marang Dewi Uma.
Ananging Dewi Uma ora gelem. Pungkasaning wenihe Bathara Guru tiba ing donya lan malih dadi mahluk sing gedhe, yaiku raksasa. Raksasa iku dijenengi Bathara Kala. Kala takon marang
bapake, menungsa sing koyo piye sing enthuk dadi pakanane. Bathara Guru jawab, yaiku menungsa sing anak sukerta, yaiku menungsa sing nduwe nasib sial amarga lairane utawa menungsa sing akeh dosa. Kala mudhun nggoleki menungsa iku.
Bathara Kala nembe sadar yen menungsa kaya kuwi ing donya akeh. Yen dipangani Kala, menungsa bakal enthek. Akhire
Bathara Guru nduweni syarat kanggo anak sukerta menawa ora pengen dipangan Bathara Kala kudu nganakake Upacara Ruwatan. Lan Bathara Kala bakal bali ning asale menawa disangoni sesaji. Amarga kuwi, kanggo ngilangake sial wong Jawa nganakake Upacara Ruwatan kanggo ngusir Bathara Kala.
Menungsa kang ngalami sukerta yaiku ontang-anting (anak siji lanang), Ontang onting (anak siji wadon), Kembang sepasang (kembar), Sendhang apit pancuran (lanang, wadon, lanang), Uger-uger lawang (anak loro lanang kabeh), Pendhawa (anak lima lanang kabeh), Kedhana-kedhini (anak loro lanang wadon), Gondhang kasih (anak loro beda pakulitane, siji ireng siji putih), Dhampit (anak loro lanang wadon kang laire bareng).
Ana pirang-pirang piranti sing kudhu ana ning upacara ruwatan. Ana piranti kanggo nanggap wayang kulit purwa lakon “Murwakala”, sesajen kang isine tuwuhan, kembang
mayangkara, menyan, kain mori putih, gawangan kelir sindur. Uga ana panganan kang kudu
ana yaiku sega Golong, sega Wuduk, Sega Kuning, macem-macem bubur, lan jajan-jajanan pasar.
Tata carane Upacara Ruwatan yaiku nanggap wayang purwa kanti lakon “Murwakala”, dhalang mau bakal mimpin upacara cukuran rambut lan siraman. Sing nyukur wong tuane bocah kang diruwat, banjur rambut mau bakal dilarung bareng karo sesajen sing disediake.
Miturut wong Jawa, ana wanti-wanti supaya wong kang lagi mbobot (ngandhung) ora pati cedhak-cedhaking papan kang lagi ana ruwatan. Amarga daya lan kakuwatan saka Upacara Ruwatan kang lagi di patrapke bisa marai gugurake calon jabang bayi. Ujare, kakuwatan iki saka dayaning Ilmu Waringin Sungsang.
Menapa tegesipun “ngruwat”?
Ngresiki
Nulisi
Ngelingke
Ngrumat
Aruh-aruh
Ngruwat
Ruwatan iku saka tembung “ngruwat” sing artine ngopeni. Dene upacara ruwatan iku nduweni teges ngresiki lan nyuciake menungsa saka kesusahan batin kanthi ngenengake
upacara kang biasane nanggap wayang purwa, kanthi lakon “Murwa Kala”.
Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing tujuane kanggo mbebasake manungsa
saka ancaman bahaya. Inti upacara ruwatan iki sejatine ndonga marang Gusti Allah, nyuwun perlindungan saka ancaman bahaya, umpamane bencana alam, uga ndonga nyuwun pangapura dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing wis dilakoni, sing bisa nyebabake bencana utawa bakal nuwuhake sial. Upacara ruwatan iku sejatine bisa dianggep kanggo tolak bala utawa bubang sial.
Upacara Ruwatan iku sejatine saka cerita wayang Purwakala. Ceritane, wektu kuwi Bathara Guru lagi omong-omongan karo garwane, yaiku Dewi Uma mabur ing dhuwursamudra. Bathara Guru ora bisa nahan nepsu kepengin dadi siji marang Dewi Uma.
Ananging Dewi Uma ora gelem. Pungkasaning wenihe Bathara Guru tiba ing donya lan malih dadi mahluk sing gedhe, yaiku raksasa. Raksasa iku dijenengi Bathara Kala. Kala takon marang
bapake, menungsa sing koyo piye sing enthuk dadi pakanane. Bathara Guru jawab, yaiku menungsa sing anak sukerta, yaiku menungsa sing nduwe nasib sial amarga lairane utawa menungsa sing akeh dosa. Kala mudhun nggoleki menungsa iku.
Bathara Kala nembe sadar yen menungsa kaya kuwi ing donya akeh. Yen dipangani Kala, menungsa bakal enthek. Akhire
Bathara Guru nduweni syarat kanggo anak sukerta menawa ora pengen dipangan Bathara Kala kudu nganakake Upacara Ruwatan. Lan Bathara Kala bakal bali ning asale menawa disangoni sesaji. Amarga kuwi, kanggo ngilangake sial wong Jawa nganakake Upacara Ruwatan kanggo ngusir Bathara Kala.
Menungsa kang ngalami sukerta yaiku ontang-anting (anak siji lanang), Ontang onting (anak siji wadon), Kembang sepasang (kembar), Sendhang apit pancuran (lanang, wadon, lanang), Uger-uger lawang (anak loro lanang kabeh), Pendhawa (anak lima lanang kabeh), Kedhana-kedhini (anak loro lanang wadon), Gondhang kasih (anak loro beda pakulitane, siji ireng siji putih), Dhampit (anak loro lanang wadon kang laire bareng).
Ana pirang-pirang piranti sing kudhu ana ning upacara ruwatan. Ana piranti kanggo nanggap wayang kulit purwa lakon “Murwakala”, sesajen kang isine tuwuhan, kembang
mayangkara, menyan, kain mori putih, gawangan kelir sindur. Uga ana panganan kang kudu
ana yaiku sega Golong, sega Wuduk, Sega Kuning, macem-macem bubur, lan jajan-jajanan pasar.
Tata carane Upacara Ruwatan yaiku nanggap wayang purwa kanti lakon “Murwakala”, dhalang mau bakal mimpin upacara cukuran rambut lan siraman. Sing nyukur wong tuane bocah kang diruwat, banjur rambut mau bakal dilarung bareng karo sesajen sing disediake.
Miturut wong Jawa, ana wanti-wanti supaya wong kang lagi mbobot (ngandhung) ora pati cedhak-cedhaking papan kang lagi ana ruwatan. Amarga daya lan kakuwatan saka Upacara Ruwatan kang lagi di patrapke bisa marai gugurake calon jabang bayi. Ujare, kakuwatan iki saka dayaning Ilmu Waringin Sungsang.
Menawadigateake, upacara Ruwatan iku ora mung upacara nanggap wayang, nyukur
rambut, lan nglarung sesaje, nanging uga nduweni piwulang. Piwulange yaiku :
a. Upacara Ruwatan iku nuduhake rasa pepeling supaya manungsa kereb sedekah kanggo
keslamatane,
b. Upacara Ruwataniku mesti ana kaitane karo Batara Kala, Kala kuwi artine wektu. Nduweni
teges supaya menungsa bisa ngurmati wektu.
c. Upacara Ruwatan iku kanggo ngresiki dosa-dosa, nduweni teges supaya tansah tumindak sing apik lan ngadohi tumindak sing ala.
Sinten asmane lare ingkang dipun ruwat?
Kedana-kedini
Pandawa
Ontang-anting
Bethara Kala
Sukerta
Ngruwat
Ruwatan iku saka tembung “ngruwat” sing artine ngopeni. Dene upacara ruwatan iku nduweni teges ngresiki lan nyuciake menungsa saka kesusahan batin kanthi ngenengake
upacara kang biasane nanggap wayang purwa, kanthi lakon “Murwa Kala”.
Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing tujuane kanggo mbebasake manungsa
saka ancaman bahaya. Inti upacara ruwatan iki sejatine ndonga marang Gusti Allah, nyuwun perlindungan saka ancaman bahaya, umpamane bencana alam, uga ndonga nyuwun pangapura dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing wis dilakoni, sing bisa nyebabake bencana utawa bakal nuwuhake sial. Upacara ruwatan iku sejatine bisa dianggep kanggo tolak bala utawa bubang sial.
Upacara Ruwatan iku sejatine saka cerita wayang Purwakala. Ceritane, wektu kuwi Bathara Guru lagi omong-omongan karo garwane, yaiku Dewi Uma mabur ing dhuwursamudra. Bathara Guru ora bisa nahan nepsu kepengin dadi siji marang Dewi Uma.
Ananging Dewi Uma ora gelem. Pungkasaning wenihe Bathara Guru tiba ing donya lan malih dadi mahluk sing gedhe, yaiku raksasa. Raksasa iku dijenengi Bathara Kala. Kala takon marang
bapake, menungsa sing koyo piye sing enthuk dadi pakanane. Bathara Guru jawab, yaiku menungsa sing anak sukerta, yaiku menungsa sing nduwe nasib sial amarga lairane utawa menungsa sing akeh dosa. Kala mudhun nggoleki menungsa iku.
Bathara Kala nembe sadar yen menungsa kaya kuwi ing donya akeh. Yen dipangani Kala, menungsa bakal enthek. Akhire
Bathara Guru nduweni syarat kanggo anak sukerta menawa ora pengen dipangan Bathara Kala kudu nganakake Upacara Ruwatan. Lan Bathara Kala bakal bali ning asale menawa disangoni sesaji. Amarga kuwi, kanggo ngilangake sial wong Jawa nganakake Upacara Ruwatan kanggo ngusir Bathara Kala.
Menungsa kang ngalami sukerta yaiku ontang-anting (anak siji lanang), Ontang onting (anak siji wadon), Kembang sepasang (kembar), Sendhang apit pancuran (lanang, wadon, lanang), Uger-uger lawang (anak loro lanang kabeh), Pendhawa (anak lima lanang kabeh), Kedhana-kedhini (anak loro lanang wadon), Gondhang kasih (anak loro beda pakulitane, siji ireng siji putih), Dhampit (anak loro lanang wadon kang laire bareng).
Ana pirang-pirang piranti sing kudhu ana ning upacara ruwatan. Ana piranti kanggo nanggap wayang kulit purwa lakon “Murwakala”, sesajen kang isine tuwuhan, kembang
mayangkara, menyan, kain mori putih, gawangan kelir sindur. Uga ana panganan kang kudu
ana yaiku sega Golong, sega Wuduk, Sega Kuning, macem-macem bubur, lan jajan-jajanan pasar.
Tata carane Upacara Ruwatan yaiku nanggap wayang purwa kanti lakon “Murwakala”, dhalang mau bakal mimpin upacara cukuran rambut lan siraman. Sing nyukur wong tuane bocah kang diruwat, banjur rambut mau bakal dilarung bareng karo sesajen sing disediake.
Miturut wong Jawa, ana wanti-wanti supaya wong kang lagi mbobot (ngandhung) ora pati cedhak-cedhaking papan kang lagi ana ruwatan. Amarga daya lan kakuwatan saka Upacara Ruwatan kang lagi di patrapke bisa marai gugurake calon jabang bayi. Ujare, kakuwatan iki saka dayaning Ilmu Waringin Sungsang.
Menawadigateake, upacara Ruwatan iku ora mung upacara nanggap wayang, nyukur
rambut, lan nglarung sesaje, nanging uga nduweni piwulang. Piwulange yaiku :
a. Upacara Ruwatan iku nuduhake rasa pepeling supaya manungsa kereb sedekah kanggo
keslamatane,
b. Upacara Ruwataniku mesti ana kaitane karo Batara Kala, Kala kuwi artine wektu. Nduweni
teges supaya menungsa bisa ngurmati wektu.
c. Upacara Ruwatan iku kanggo ngresiki dosa-dosa, nduweni teges supaya tansah tumindak sing apik lan ngadohi tumindak sing ala.
Kenging menapa ingkang badhe mangan lare ingkang badhe dipun ruwat menika Bethara Kala?
Amargi raseksa manganipun manungsa.
Amargi Bethara kala kaijinake dening Bethara Guru.
Amargi Bethara Kala remen kaliyan lare alit.
Bethara Kala menika simbol wekdal ingkang saestu kedah kagunakake kanthi permati.
Bethara Kala putrane Bethari Uma
Ngruwat
Ruwatan iku saka tembung “ngruwat” sing artine ngopeni. Dene upacara ruwatan iku nduweni teges ngresiki lan nyuciake menungsa saka kesusahan batin kanthi ngenengake
upacara kang biasane nanggap wayang purwa, kanthi lakon “Murwa Kala”.
Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing tujuane kanggo mbebasake manungsa
saka ancaman bahaya. Inti upacara ruwatan iki sejatine ndonga marang Gusti Allah, nyuwun perlindungan saka ancaman bahaya, umpamane bencana alam, uga ndonga nyuwun pangapura dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing wis dilakoni, sing bisa nyebabake bencana utawa bakal nuwuhake sial. Upacara ruwatan iku sejatine bisa dianggep kanggo tolak bala utawa bubang sial.
Upacara Ruwatan iku sejatine saka cerita wayang Purwakala. Ceritane, wektu kuwi Bathara Guru lagi omong-omongan karo garwane, yaiku Dewi Uma mabur ing dhuwursamudra. Bathara Guru ora bisa nahan nepsu kepengin dadi siji marang Dewi Uma.
Ananging Dewi Uma ora gelem. Pungkasaning wenihe Bathara Guru tiba ing donya lan malih dadi mahluk sing gedhe, yaiku raksasa. Raksasa iku dijenengi Bathara Kala. Kala takon marang
bapake, menungsa sing koyo piye sing enthuk dadi pakanane. Bathara Guru jawab, yaiku menungsa sing anak sukerta, yaiku menungsa sing nduwe nasib sial amarga lairane utawa menungsa sing akeh dosa. Kala mudhun nggoleki menungsa iku.
Bathara Kala nembe sadar yen menungsa kaya kuwi ing donya akeh. Yen dipangani Kala, menungsa bakal enthek. Akhire
Bathara Guru nduweni syarat kanggo anak sukerta menawa ora pengen dipangan Bathara Kala kudu nganakake Upacara Ruwatan. Lan Bathara Kala bakal bali ning asale menawa disangoni sesaji. Amarga kuwi, kanggo ngilangake sial wong Jawa nganakake Upacara Ruwatan kanggo ngusir Bathara Kala.
Menungsa kang ngalami sukerta yaiku ontang-anting (anak siji lanang), Ontang onting (anak siji wadon), Kembang sepasang (kembar), Sendhang apit pancuran (lanang, wadon, lanang), Uger-uger lawang (anak loro lanang kabeh), Pendhawa (anak lima lanang kabeh), Kedhana-kedhini (anak loro lanang wadon), Gondhang kasih (anak loro beda pakulitane, siji ireng siji putih), Dhampit (anak loro lanang wadon kang laire bareng).
Ana pirang-pirang piranti sing kudhu ana ning upacara ruwatan. Ana piranti kanggo nanggap wayang kulit purwa lakon “Murwakala”, sesajen kang isine tuwuhan, kembang
mayangkara, menyan, kain mori putih, gawangan kelir sindur. Uga ana panganan kang kudu
ana yaiku sega Golong, sega Wuduk, Sega Kuning, macem-macem bubur, lan jajan-jajanan pasar.
Tata carane Upacara Ruwatan yaiku nanggap wayang purwa kanti lakon “Murwakala”, dhalang mau bakal mimpin upacara cukuran rambut lan siraman. Sing nyukur wong tuane bocah kang diruwat, banjur rambut mau bakal dilarung bareng karo sesajen sing disediake.
Miturut wong Jawa, ana wanti-wanti supaya wong kang lagi mbobot (ngandhung) ora pati cedhak-cedhaking papan kang lagi ana ruwatan. Amarga daya lan kakuwatan saka Upacara Ruwatan kang lagi di patrapke bisa marai gugurake calon jabang bayi. Ujare, kakuwatan iki saka dayaning Ilmu Waringin Sungsang.
Menawadigateake, upacara Ruwatan iku ora mung upacara nanggap wayang, nyukur
rambut, lan nglarung sesaje, nanging uga nduweni piwulang. Piwulange yaiku :
a. Upacara Ruwatan iku nuduhake rasa pepeling supaya manungsa kereb sedekah kanggo
keslamatane,
b. Upacara Ruwataniku mesti ana kaitane karo Batara Kala, Kala kuwi artine wektu. Nduweni
teges supaya menungsa bisa ngurmati wektu.
c. Upacara Ruwatan iku kanggo ngresiki dosa-dosa, nduweni teges supaya tansah tumindak sing apik lan ngadohi tumindak sing ala.
Ukara ingkang jumbuh kaliyan wacan “Ngruwat” inggih menika ....
Bethara Kala ramanipun Bethari Uma.
Lare sukerta ateges lare ingkang resik.
Adicara ruwatan paring pitedah bilih wekdal menika awrat sanget.
Adicara ruwatan ribet.
Adicara ruwatan boten wonten ginanipun.
Ngruwat
Ruwatan iku saka tembung “ngruwat” sing artine ngopeni. Dene upacara ruwatan iku nduweni teges ngresiki lan nyuciake menungsa saka kesusahan batin kanthi ngenengake
upacara kang biasane nanggap wayang purwa, kanthi lakon “Murwa Kala”.
Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing tujuane kanggo mbebasake manungsa
saka ancaman bahaya. Inti upacara ruwatan iki sejatine ndonga marang Gusti Allah, nyuwun perlindungan saka ancaman bahaya, umpamane bencana alam, uga ndonga nyuwun pangapura dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing wis dilakoni, sing bisa nyebabake bencana utawa bakal nuwuhake sial. Upacara ruwatan iku sejatine bisa dianggep kanggo tolak bala utawa bubang sial.
Upacara Ruwatan iku sejatine saka cerita wayang Purwakala. Ceritane, wektu kuwi Bathara Guru lagi omong-omongan karo garwane, yaiku Dewi Uma mabur ing dhuwursamudra. Bathara Guru ora bisa nahan nepsu kepengin dadi siji marang Dewi Uma.
Ananging Dewi Uma ora gelem. Pungkasaning wenihe Bathara Guru tiba ing donya lan malih dadi mahluk sing gedhe, yaiku raksasa. Raksasa iku dijenengi Bathara Kala. Kala takon marang
bapake, menungsa sing koyo piye sing enthuk dadi pakanane. Bathara Guru jawab, yaiku menungsa sing anak sukerta, yaiku menungsa sing nduwe nasib sial amarga lairane utawa menungsa sing akeh dosa. Kala mudhun nggoleki menungsa iku.
Bathara Kala nembe sadar yen menungsa kaya kuwi ing donya akeh. Yen dipangani Kala, menungsa bakal enthek. Akhire
Bathara Guru nduweni syarat kanggo anak sukerta menawa ora pengen dipangan Bathara Kala kudu nganakake Upacara Ruwatan. Lan Bathara Kala bakal bali ning asale menawa disangoni sesaji. Amarga kuwi, kanggo ngilangake sial wong Jawa nganakake Upacara Ruwatan kanggo ngusir Bathara Kala.
Menungsa kang ngalami sukerta yaiku ontang-anting (anak siji lanang), Ontang onting (anak siji wadon), Kembang sepasang (kembar), Sendhang apit pancuran (lanang, wadon, lanang), Uger-uger lawang (anak loro lanang kabeh), Pendhawa (anak lima lanang kabeh), Kedhana-kedhini (anak loro lanang wadon), Gondhang kasih (anak loro beda pakulitane, siji ireng siji putih), Dhampit (anak loro lanang wadon kang laire bareng).
Ana pirang-pirang piranti sing kudhu ana ning upacara ruwatan. Ana piranti kanggo nanggap wayang kulit purwa lakon “Murwakala”, sesajen kang isine tuwuhan, kembang
mayangkara, menyan, kain mori putih, gawangan kelir sindur. Uga ana panganan kang kudu
ana yaiku sega Golong, sega Wuduk, Sega Kuning, macem-macem bubur, lan jajan-jajanan pasar.
Tata carane Upacara Ruwatan yaiku nanggap wayang purwa kanti lakon “Murwakala”, dhalang mau bakal mimpin upacara cukuran rambut lan siraman. Sing nyukur wong tuane bocah kang diruwat, banjur rambut mau bakal dilarung bareng karo sesajen sing disediake.
Miturut wong Jawa, ana wanti-wanti supaya wong kang lagi mbobot (ngandhung) ora pati cedhak-cedhaking papan kang lagi ana ruwatan. Amarga daya lan kakuwatan saka Upacara Ruwatan kang lagi di patrapke bisa marai gugurake calon jabang bayi. Ujare, kakuwatan iki saka dayaning Ilmu Waringin Sungsang.
Menawadigateake, upacara Ruwatan iku ora mung upacara nanggap wayang, nyukur
rambut, lan nglarung sesaje, nanging uga nduweni piwulang. Piwulange yaiku :
a. Upacara Ruwatan iku nuduhake rasa pepeling supaya manungsa kereb sedekah kanggo
keslamatane,
b. Upacara Ruwataniku mesti ana kaitane karo Batara Kala, Kala kuwi artine wektu. Nduweni
teges supaya menungsa bisa ngurmati wektu.
c. Upacara Ruwatan iku kanggo ngresiki dosa-dosa, nduweni teges supaya tansah tumindak sing apik lan ngadohi tumindak sing ala.
Salah setunggalipun lare ingkang badhe karuwat inggih menika lare ingkang benten pakulitanipun
sinebat ....
Gondhang kasih
Kedana kedini
Sendhang kapit pancuran
Gotong mayit
Ontang-anting
Sanjangipun para leluhur bilih tilem sangajeng lawang boten ilok mangke dipunpurugi genderuwa.
Bilih pun penggalih kanthi nalar saestu menika leres, amargi ....
Gendheruwa nggegirisi.
Boten endah bilih sinawang.
Sanes papan kangge tilem lawang menika.
Langkung sekeca tilem wonten kamar.
Lawang kangge liwat.
Ora ilok yen isih prawan maem gedhang ambon. Miturut para ilmuwan kengin menapa gedhang
ambon kok dipunlarang kangge lare estri ingkang dereng krama?
Pisang ambon kebak serat.
Pisang ambon ngandut bromalin.
Pisang ambon kathah vitaminipun.
Pisang ambon kathah proteinnipun.
Pisang ambon eca.
Ing pada ka-27 Susuhunan Pakubuwana II memacuh marang putra wayahe supaya ora kena madat, dene kang nglanggar bakal ditokake saka dhaftar keturunan Kanjeng Sunan kang kapethak ing Laweyan. Susuhunan Pakubuwana III memacuh supaya anak turune ora ngangkat wong kang dudu saka jinise lan supaya anak turune ora nglanggar pepacuh kang wis diwedharake.
Suwene-suwe budaya wewaler kang tinulis ing serat-serat lawas Jawa iku dipercayani dening masarakat Jawa. Wewaler iku dadi asipat umum lan dadi kabudayan Jawa. Wewaler nduweni daya kang bisa njaga keslametan manawa percaya tumrap wewaler kasebut.
Wewaler saka Susuhunan Pakubuwana II ingkang ditrepake ing padintenan, inggih menika...
Boten pareng nandur waluh ing ngarep omah.
Boten pareng nyampingan cindhe.
Boten pareng madat.
Boten pareng dedolanan ing alas.
Kedah sinau tembang Kawi.
Nglangkahi Gamelan
Ing Pura Mangkunegaran Surakarta, akeh peninggalan sujarah jaman biyen kang isih disimpen lan dirumat kanthi becik. Uwal saka kontroversi ing gamelan Kyai Kanyut Mesem nganti saiki nduweni wewaler sing diugemi lan ora ana sing wani nerak. Wewaler mungguhing gamelan Kyai Kanyut Mesem mau ora kena dilangkahi. Para pangrawit utawa abdi dalem liyane ora ana sing wani nerak wewaler mau.
Underane teks eksposisi ing ndhuwur inggih menika ...
Kyai Kanyut Mesem ing Pura Mangkunegaran.
Bektine para abdi dalem ing Pura Mangkunegaran.
Ora kena nglangkahi gamelan Kyai Kanyut Mesem
Boten wonten sing wani nabuh gamelan ing Pura Mangkunegaran
Pura Mangkunegaran mapan ing kutha Surakarta
Aja mangan karo ngadeg mundhak ususe dawa. Tuladha wewaler kasebut tegese ….
menawi dhahar sinambi ngadeg saged ndadekake slamet
menawi dhahar sinambi ngadeg saged ndadekake wareg
menawi dhahar sinambi ngadeg saged ndadekake keselek
menawi dhahar sinambi ngadeg saged ndadekake kuat
menawi dhahar sinambi ngadeg saged ndadekake apik
