NEW
Font size
WorksheetsPTS BAHASA JAWA KELAS 12
Total questions: 25
Worksheet time: 1hrs 15mins
Nulung Sedulur
Sawise lulus SMP, Sarno ora bisa nerusake sekolahjalaran wong tuwane ora duwe ragad. Sanajan nasibe kayamangkono Sarno ora nglokro, tansah ikhtiyar kanthi sregepmaca buku, majalah, lan liya-liyane supaya krawuhe sayamundhak pinter lan dewasa ngadhepi kahanan uripe.Bareng saya gedhe pikirane saya maju ora kalah karokanca-kancane sing padha isih tetep sekolah. Sanajan wisora sekolah anggone kekancan karo kancane sing isihsekolah tetep sumambung apik. Sarno saiki duwe usaha anyar yaiku dadi tukangcukur. Usaha iki dilakoni kanthi seneng jalaran manutpanemune Sarno, tukang cukur kuwi dudu pagaweyan singnistha nanging malah mulya. Awit saka katrampilane daditukang cukur, wong dadi kathon ngganteng. Sarno miwitiusahane kanthi dadi tukang cukur jalaran usaha iki orambutuhake pawitan kang gedhe. Sarana kang dibutuhakemung gunting, peso, jungkat, kursi, pengilon, lanubarampe liyane. Kaya unen-unen : Sapa temen bakal tinemu, sapaobah mamah. Ikhtiyar Sarno diridlani dening Gusti. Akehwong kang padha teka lunga anggone njaluk tulung Sarnosupaya dicukur. Sarno ora tahu ngarani upah kangdibayarake sing padha cukur, amung sapawehe. Pakartikang kaya ngene iki kang njalari wong-wong padha senengcukur menyang nggone Sarno. Awit kekuwatane wong kuwibeda-beda mula ya ana sing menehi kanthi murwat ugaana sing sethithik. Kabeh mau ditampa dening Sarno kanthilila legawa tanpa ngresula. Ing atine Sarno, kajaba usahakuwi dalane rejeki uga bisa kanggo sarana tetulung marangtangga teparo.
Wos surasane alenia 1 wacan ing dhuwur yaiku . . .
Lulus SMP, Sarno ora bisa nerusake sekolah
Sarno ora kalah karo kancane sing tetep padha sekolah
Sarno bocah pinter lan pikirane maju
Wong tuwane Sarno ora duwe ragad
Sarno tansah ikhtiyar kanthi sregep maca buku
Nulung Sedulur
Sawise lulus SMP, Sarno ora bisa nerusake sekolahjalaran wong tuwane ora duwe ragad. Sanajan nasibe kayamangkono Sarno ora nglokro, tansah ikhtiyar kanthi sregepmaca buku, majalah, lan liya-liyane supaya krawuhe sayamundhak pinter lan dewasa ngadhepi kahanan uripe.Bareng saya gedhe pikirane saya maju ora kalah karokanca-kancane sing padha isih tetep sekolah. Sanajan wisora sekolah anggone kekancan karo kancane sing isihsekolah tetep sumambung apik. Sarno saiki duwe usaha anyar yaiku dadi tukangcukur. Usaha iki dilakoni kanthi seneng jalaran manutpanemune Sarno, tukang cukur kuwi dudu pagaweyan singnistha nanging malah mulya. Awit saka katrampilane daditukang cukur, wong dadi kathon ngganteng. Sarno miwitiusahane kanthi dadi tukang cukur jalaran usaha iki orambutuhake pawitan kang gedhe. Sarana kang dibutuhakemung gunting, peso, jungkat, kursi, pengilon, lanubarampe liyane. Kaya unen-unen : Sapa temen bakal tinemu, sapaobah mamah. Ikhtiyar Sarno diridlani dening Gusti. Akehwong kang padha teka lunga anggone njaluk tulung Sarnosupaya dicukur. Sarno ora tahu ngarani upah kangdibayarake sing padha cukur, amung sapawehe. Pakartikang kaya ngene iki kang njalari wong-wong padha senengcukur menyang nggone Sarno. Awit kekuwatane wong kuwibeda-beda mula ya ana sing menehi kanthi murwat ugaana sing sethithik. Kabeh mau ditampa dening Sarno kanthilila legawa tanpa ngresula. Ing atine Sarno, kajaba usahakuwi dalane rejeki uga bisa kanggo sarana tetulung marangtangga teparo. *** Wos surasane alenia 2 wacan ing dhuwur yaiku . . .
Dhuwit asile nyukur kanggo nyukupi kabutuhane, uga kanggo mbantu wong tuwane
Awit saka katrampilane dadi tukang cukur, wong dadi kathon ngganteng
tukang cukur kuwi dudu pagaweyan sing nistha nanging malah mulya
Sarno miwiti usahane kanthi dadi tukang cukur jalaran usaha iki ora mbutuhake pawitan kang gedhe
Sarana kang dibutuhake mung gunting, peso, jungkat, kursi, pengilon, lan ubarampe liyane
Nulung Sedulur
Sawise lulus SMP, Sarno ora bisa nerusake sekolahjalaran wong tuwane ora duwe ragad. Sanajan nasibe kayamangkono Sarno ora nglokro, tansah ikhtiyar kanthi sregepmaca buku, majalah, lan liya-liyane supaya krawuhe sayamundhak pinter lan dewasa ngadhepi kahanan uripe.Bareng saya gedhe pikirane saya maju ora kalah karokanca-kancane sing padha isih tetep sekolah. Sanajan wisora sekolah anggone kekancan karo kancane sing isihsekolah tetep sumambung apik. Sarno saiki duwe usaha anyar yaiku dadi tukangcukur. Usaha iki dilakoni kanthi seneng jalaran manutpanemune Sarno, tukang cukur kuwi dudu pagaweyan singnistha nanging malah mulya. Awit saka katrampilane daditukang cukur, wong dadi kathon ngganteng. Sarno miwitiusahane kanthi dadi tukang cukur jalaran usaha iki orambutuhake pawitan kang gedhe. Sarana kang dibutuhakemung gunting, peso, jungkat, kursi, pengilon, lanubarampe liyane. Kaya unen-unen : Sapa temen bakal tinemu, sapaobah mamah. Ikhtiyar Sarno diridlani dening Gusti. Akehwong kang padha teka lunga anggone njaluk tulung Sarnosupaya dicukur. Sarno ora tahu ngarani upah kangdibayarake sing padha cukur, amung sapawehe. Pakartikang kaya ngene iki kang njalari wong-wong padha senengcukur menyang nggone Sarno. Awit kekuwatane wong kuwibeda-beda mula ya ana sing menehi kanthi murwat ugaana sing sethithik. Kabeh mau ditampa dening Sarno kanthilila legawa tanpa ngresula. Ing atine Sarno, kajaba usahakuwi dalane rejeki uga bisa kanggo sarana tetulung marangtangga teparo.
Tegese ukara “Sapa temen bakal tinemu” yaiku . . .
Sapa sing gelem usaha bakal sugih uripe
Sapa sing gelem usaha bakal kelakon sing dikarepake
Sapa sing gelem usaha temenan bakal ketekan apa sing dikarepake
Sapa sing gelem usaha bakal mulya uripe
Sapa sing gelem usaha bakal seneng uripe
Pacelathon ing ngisor iki wacanen kanthi premati!
A : Punapa kepareng, Kula badhe nyuwun priksa?
B : Ya, kena bae arep takon apa?
A : Jenisipun ukara menika miturut isinipun wontengangsal. Kula namung ngertos tiga inggih menikaukara pawarta, ukara pitakon, ukara pakon. Lajengingkang kalih menapa nggih….
B : O… ngono ta, sing 2 yaiku ukara pamenggak kangisine menggak supaya ora nglakoni kang dikarepkedene ukara pangajap yaiku ukara kang isine ngareparep.
A : Nggih…sakniki Kula sampun mangertos, maturnuwun.
Paraga kang luwih enom yaiku….
A, katitik matur nganggo basa ngoko
B, katitik matur nganggo basa ngoko
A, katitik matur nganggo basa karma
B, katitik matur nganggo basa krama
A, katitik matur nganggo madya
Basa kanthi unggah ungguh sing bener tumrap wong kang luwih tuwa kuwi mujudake kebudayaan kang adiluhung. Tembung adiluhung tegese padha karo tembung ….
Adicara
Gedhe
Jumbuh
Luhur
Kuasa
Wacanen wacan ing ngisor iki!
“Kenapa ilmuwan Barat seneng neliti wayang ing tanah Jawa? Miturut Franz Magnis Suseno jroning Etika Jawa (1985), saben wayang sakabehe ditampa minangka gegambaraning uripe manungsa Jawa. Kawit cilik, wong Jawa duwe saperangan identifikasi moral marang tokoh pewayangan. Dheweke bebas milih salah sijine gegambaran kang dianggep nyocogi lan uga bisa ditampa masarakat. Nanging ora ateges kabeh gambaran wayang iku pantes digumuni. Maneka rupa lakon kang kebak sawetara piwulang kasusilan, mula figur kang ala wae uga nemokake papan ing panggung crita.”
Kang dirembug ing paragraph kasebut yaiku …
Alesane kenapa ilmuwan Barat seneng neliti wayang ing tanah Jawa.
Andharane Franz Magnis Suseno jroning Etika Jawa (1985)
Piwulang wayang sakabehe ditampa minangka gegambaraning uripe manungsa Jawa
Wong Jawa duwe saperangan identifikasi moral marang tokoh pewayangan
Maneka rupa lakon kang kebak sawetara piwulang kasusilan
Ing ngisor iki kang kalebu wacan artikel kanthi temangasah kewasisan yaiku …
Lah menika ta, wus dumugi wahyaning mangsa kala dhawahing pepesthen, ing samadyaning bale pinajang ing siang/dalu menika, wonten titahing Gusti Allah SWT. Ingkang arupi kakung miwahing putri, wus manunggaling tekad arsa mbangun brayat kanthi anetepi upacara adat.
Ora dirasa Pak Naya ari mlaku-mlaku anjlog dhukuh Randhu, Kalurahan danaraja. Terus duwe gagasan arep mampir maring umahe Pak Arja.Dhasare wis lawas ora ketemu. Temenan, Pak Naya mampir neng umahe Pak Arja, kayogawe wonge nang umah.”Kula nuwun.” ”Mangga, e, e, e, ...... daning Pak Naya. Sing pundi mawon, si ?”
Kaping loro, sregep gladhen. Gladhen kuwi perlu kanggo ngasah keprigelan lan kewasisan kita. Saya asring diasah, saya landhep anggone magawe. Kejaba iku, uga bisa migunani marang dhiri pribadi lan sakiwa-tengene dhewe.
Rong dina kepungkur MasAmat ora dodolan tape sebab dheweke nyambangi dulure sing ana ing Kutawinangun. Dina iki dheweke wis dodolan maneh kaya biasane. Rombong pikulan lan dhingklik ora nate kari ngancani Mas Amat ngubengi desa Tangkisan – Karangnangka ya desane. Kabeh wis apal karo swarane. Akeh sing padha seneng nukoni tapene Mas Ahmat sing pancen nikmat.
Mas Amat : Inggih mangga.. matur nuwun lo Mbak…(Dhuwit seket ewu diambungi sadurunge dilebokna kesake) wihh.. iki jenenge rejeki nomplok..rejeki ketemu Pocong (muni ngono karo nyedhak setengah bisik-bisik ing kupinge Mas Pri sing mung nyawang karo mencep)
Wong yen lagi nesu, lumrahe migunakake basa ... .
ngoko lugu
ngoko alus
krama lugu
krama alus
ngoko lan krama
Ibu : Aja kesusu turu, solat isyak dhisik, Rin!
Rina : Inggih, Buk. Kula sampun solat. Menawi Ibuk sampun sayah, mangga sare rumiyin!
Ing punggelan teks kasebut, Ibu migunakake basa ngoko, dene Rina migunakake basa... .
ngoko lugu
ngoko alus
krama lugu
krama alus
ngoko lan krama
Ibu : Bapak wis dhahar?
Bapak : Wis, ngenteni Ibu kesuwen. Dak kira durung kondur.
Basa kang digunakake ing punggelan teks kasebut yaiku …
ngoko lugu
ngoko alus
krama lugu
krama alus
ngoko lan krama
Basa ngoko yen tetembungane kacampuran tembung-tembung krama kagolongake basa...
ngoko lugu
ngoko alus
krama
krama lugu
krama inggil
Miturut gunane, basa kaperang dadi telung golongan, yaiku ...
basa ibu, basa ilmu, lan basa budaya
basa ibu, basa ilmu, lan basa pergaulan
basa ibu, basa kulawarga, lan basa masyarakat
basa ibu, basa komunikasi, lan basa budaya
basa ibu, basa ilmiah, lan basa sastra
Minangka pribadi kang lantip, yen rerembugan kudu bisa empan papan, jalaran ....
ing endi lan karo sapa kita rembugan panganggone basa padha wae.
panganggone basa ing warung kopi padha karo ing arisan ibu-ibu.
bocah sekolah, bocah kuliahan, para pegawe, yen jagongan basane padha wae.
para intelek, pemimpin agama, apa dene politikus, yen jagongan padha wae.
beda papan lan bab kang dirembug, bisa ndadekake beda panganggone basa.
Paman Adipati, kula ngaturaken sungkeming pangabekti mugi konjuk. Wangsulan kang trep yaiku ...
Ya ngger, daktampa, ora liwat pamujiku tampanana.
Ki sanak menika sinten lan saking pundi?
Pancen bener kaya ngono kuwi kuwajibane duta.
Ana wigati apa kowe sowan mrene?
Pakaryan kang becik kudu kalestarekake!
Wong/bocah nom kang nduweni pangkat kang luwih dhuwur marang wong tuwa kang dadi andhahane migunakake basa ...
ngoko lugu
ngoko alus
krama lugu
krama alus
ngoko lan krama
Ing jaman samangke kathah tiyang ingkang boten saged basa Jawa kanthi sae.
Tembung samangke ana ukara ing dhuwur tegese …
Saiki
Kuno
Modern
Saweg
Biyen
Sasampunipun ngrahapi menapa ingkang sampun sumadya, kasuwun para tamu tumuju papan parepatan awit tata upacara badhe kalajengaken.
Basa kang digunakake yaiku …
krama
Krama inggil
Ngoko lugu
Ngoko alus
Krama andhap
Nyuwun tulung sampeyan tumbasaken kabetahan kangge kegiyatan dangunipun tigang dinten.
Basa kang digunakake yaiku …
krama
Krama inggil
Ngoko lugu
Ngoko alus
Krama andhap
Yen tindak daleme Pakdhe, aja lali welingane Bapak diaturke Pakdhe ya, Le! Basa kang digunakake yaiku …
krama
Krama inggil
Ngoko lugu
Ngoko alus
Krama andhap
Pak dhokter mau dhawuh karo simbah, menawa bubar ngunjuk obat diaturi sare.
Basa kang digunakake yaiku …
krama
Krama inggil
Ngoko lugu
Ngoko alus
Krama andhap
Bapak saiki duwe pimpinan anyar, dene pimpinane iku biyen kancane saklas nalika ana ing SMA.
Basa kang trep digunakake bapak marang pimpinane kuwi yaiku …
krama
Krama inggil
Ngoko lugu
Ngoko alus
Krama andhap
Simbah saweg tilem, ukara kasebut kalebu ukara...
Ngoko lugu
Ngoko alus
Krama lugu
Krama alus
Krama inggil
Aku melu seneng merga kowe dadi juara 1.
Ukara iku yen diucapake dening murid marang gurune , unine ...
kula ndherek seneng merga jenengan dados juara setunggal
kula ndherek bingah amargi sampeyan dados juara setunggal
kula ndherek bingah amargi panjenengan dados juara setunggal
kula ndherek seneng amargi sampeyan dados juara setunggal
Aku ndherek seneng merga jenengan dados juara setunggal
Nalika simbahe kancamu seda , sing kokucapake marang kancamu yaiku ...
Ran, semangat yo , simbahmu seda kapan to?
Simbahmu seda ta Ran? ngapurane aku nembe ngerti.
Ran, aku melu belasungkawa awit sedane simbahmu wingi.
Yen simbahmu tenanan seda aku melu belasungkawa.
Ran, kulo turut belasungkawa nggeh.
Aku kudu takon marang sapa nalika aku ora bisa mangsuli . Ukara kuwi mau yen sing ngomong bocah marang wong tuwa unine ...
Kula kedah takon marang sinten menawi kula mboten saged mangsuli
Kula kedah tangklet kalih sinten yen kula mboten saged mangsuli
Kula kedah taken kaliyan sinten menawi kula mboten saged mangsuli
Kula kudu taken kaliyan sinten menawi kula mboten saged mangsuli
Kula kedah taken kalih sinten menawi kula mboten saged mangsuli
