Birinci Dünya Savaşı’nda ve Kurtuluş Savaşı’nda başarılı bir komutan olarak zaferler kazanan Mustafa Kemal, devlet adamı olarak da Türk toplumunu çağdaş uygarlık düzeyine ulaştıracak inkılapların öncüsü oldu. Çok yönlü kişiliği ile ulusal bir kültür oluştururken sanatı bu sürecin önemli bir unsuru olarak gördü. Sanata ve sanatçıya büyük değer verdi. Ona göre sanat, insan duygularını hiçbir çıkar olmaksızın yansıtan bir uğraştır. Bu bakımdan sanatçı, en yüksek ulusal ve insani değerleri ortaya çıkaran kişidir.

Atatürk’ün hangi sözü metindeki düşüncelerle aynı doğrultuda değildir?

I. Saltanatın kaldırılması

II. Halifeliğin kaldırılması

III. Ölçü birimlerinin değiştirilmesi

IV. Seçme ve seçilme hakkı verilmesi

Yukarıda verilenlerden hangileri cumhuriyetçilik ilkesi doğrultusunda yapılan inkılâplar arasında yer almaz?

Milli Mücadele’nin askeri safhası, Büyük Taarruz’un kazanılmasıyla başarıya ulaştı. Lozan Barış Anlaşması’nın da imzalanmasıyla Türkiye, varlığını dünyaya kabul ettiren siyasi bir başarı elde etti. Askeri ve siyasi alanda gelen bu başarıları, Mustafa Kemal’in de dediği gibi ekonomik zaferlerle taçlandırmak gerekiyordu. Bu amaçla ekonomik alanda birçok çalışmalar yapıldı. Bu çalışmalardan biri, özel sektöre mali destek verilmesiydi. Ancak tüm desteklere rağmen özel sektör istenilen seviyeye ulaşamadı. 1929 yılında da tüm dünyada ekonomik bunalımın ortaya çıkması, Türkiye’nin ekonomik alanda yeni arayışlar içine girmesini zorunlu hale getirdi.

Bu duruma göre Milli Mücadele Dönemi ve sonrasındaki gelişmeler aşağıdaki ilkelerden hangisinin ortaya çıkma gerekliliğini doğurmuştur?

1924 Anayasası’nın bazı maddeleri aşağıda verilmiştir.

• Türkiye Devleti bir Cumhuriyet’tir.

• Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.

• Devletin dini İslam, başkenti Ankara ve dili Türkçe'dir.

• On sekiz yaşını tamamlayan her erkek oy kullanma hakkına sahiptir.

Bu maddeler dikkate alındığında,

I. Laikliğe aykırı maddeler içermektedir.

II. Ulusal irade vurgulanmıştır.

III. Yönetimde her kesimin kararı dikkate alınmıştır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Aşağıda 3 Mart 1924 tarihinde gerçekleştirilen inkılaplar verilmiştir.

• Şeriye ve Evkaf Vekâleti kaldırılmış, yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

• Erkânı Harbiye kaldırılmış yerine Genel Kurmay Başkanlığı kurulmuştur.

• Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edilmiştir.

Bu inkılaplar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi amaçlanmamıştır?

I. Takvim, saat ve ölçülerde değişikliğe gidilmesi

II. Kabotaj Kanunu’nun çıkarılması

III. Saltanatın kaldırılması

IV. Medeni Kanunun kabulü

V. Misak-ı İktisadi Kararlarının alınması

Yukarıda verilen bu inkılaplardan hangileri Atatürk’ün milliyetçilik ilkesi ile ilgilidir?

• Medeni Kanunun kabulü

• Misakı İktisadi Kararlarının alınması

• Millet Mekteplerinin açılması

Verilen inkılaplar ile aşağıdaki seçeneklerin hangisi arasında bir ilişki kurulamaz?

1921 Anayasasının ilk maddesinde “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” denilerek millî egemenliğin yeni Türk Devletinin yönetiminde etkili olacağı ortaya konulmuştur. Sonrasında ise millet egemenliğinin önünde büyük bir engel olan saltanat kaldırılarak demokrasiyi ve millî egemenliği güçlendiren önemli bir adım atılmıştır. Demokrasiyi geliştirmek için milletin düşüncelerinin meclise yansımasını sağlayacak siyasi partilerin kurulması çalışmaları başlamıştır. Mustafa Kemal siyasi partilerin kurulması için öncülük etmiş ve başka partilerin kurulması için çalışmıştır. Böylece çok partili hayata geçilecek ve hükümet işlerinin denetlenmesi ülke açısından faydalı olacaktır.

Buna göre çok partili hayata geçilmesi ile aşağıdakilerden hangisinin amaçlandığı söylenemez?

İzmir’e yapacağı gezi sırasında planlanan suikastın engellenmesi ve suikastçıların yakalanmasından sonra Mustafa Kemal şu açıklamayı yapmıştır:

“Ben şahsen intikamdan hoşlanan bir adam değilim. İş mahkemeye aktarılmıştır. Bunun sonucunu beklemek lazımdır. Bu işe karışmaya hakkım yoktur.”

(Şerafettin Turan, Türk Devrim Tarihi, s.137)

Buna göre Mustafa Kemal’in “Bu işe karışmaya hakkım yoktur.” sözüyle yargılama süreciyle ilgili vurgulamak istediği aşağıdakilerden hangisidir?

Yalova’da yakın arkadaşı Fethi Bey’le bir araya gelen Mustafa Kemal yapılan görüşmede ondan yeni bir parti kurmasını ve bu partinin başına geçmesini istemiştir. 12 Ağustos 1930 tarihinde İstanbul’da Fethi Bey’in başkanlığında Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Cumhuriyet Halk Fırkası’ndan bazı milletvekilleri istifa ederek Serbest Cumhuriyet Fırkası’na katılmışlardır. Cumhuriyete ve inkılâplara karşı olan kişiler kısa bir süre sonra parti içinde etkili olmaya başlamışlardır. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın yaşadığı olumsuzlukları tekrarlamak istemeyen Fethi Bey, yaşanan olaylardan dolayı partisini kapatma kararı almıştır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi Serbest Cumhuriyet Fırkasının kapatılmasının sebeplerinden değildir?

I- 12 Ağustos 1930’da İstanbul’da kurulan siyasi partidir. Atatürk’ün istek ve onayıyla, dönemin Paris Büyükelçisi Fethi Okyar’ın başkanlığında bir muhalefet partisi oluşturmak amacıyla kuruldu. 1929 yılında dünyada yaşanan ekonomik sıkıntıları çözmek ve bu süreçte özellikle ekonomi konularında hükümetin icraatlarını denetleyebilecek bir muhalefet partisinin varlığı önemli görülüyordu. Ülkede demokrasi anlayışının tam oturmaması ve cumhuriyet karşıtlarının parti içerisine girmesiyle yine kurucusu tarafından kapatılan partidir.

II- 17 Kasım 1924 tarihinde Cumhuriyet Halk Fırkası’ndan ayrılan milletvekilleri tarafından, Ankara’da kurulan siyasi partidir. Mustafa Kemal’ın eski silah ve dava arkadaşları olan Kâzım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele ve Adnan Adıvar’ın başını çektiği bu kişiler muhalefette yer almayı tercih etmişlerdir. Ancak görülecek baskılar ve hemen sonrasında meydana gelecek olan doğu isyanı ile birlikte sıkıyönetim ilan edilmiş ve parti 5 Haziran 1925 tarihinde kapatılmıştır.

III- Atatürk tarafından 9 Eylül 1923’te kuruldu. Kurtuluş Savaşı’nı örgütleyen ve yürüten “Anadolu ve Rumeli Müdaafa-i Hukuk Cemiyeti’nin” devamı olan partidir. Cumhuriyet döneminin ilk siyasi partisidir. 1923’ten 1950’ye kadar aralıksız iktidarda kalmıştır.

Verilen bilgiler sırasıyla hangi partilere aittir?

Cumhuriyet’in ilanından sonraki süreçte Mustafa Kemal ülkemizin çağdaş devletler seviyesine çıkması için birçok inkılâp yapmış, aynı zamanda bölge barışına katkıda bulunmak amacıyla da devletlerarası ikili ilişkilere, dostluk antlaşmalarına önem vermiştir. Ayrıca bu antlaşmalar imzalanırken ülkemizi ve vatandaşlarımızı zor durumda bırakacak, ulusal güvenliğimizi tehlikeye düşürecek tutum ve davranışlardan da uzak durmuştur.

Bu bilgilere bakarak aşağıdaki dış politika ilkelerinden hangisine ulaşılabilir?

I. Başka bir milletin mandasına girmeyi reddetme

II. Kapitülasyonların kaldırılması

III. Duyun-u Umumiye Teşkilatının kaldırılması

Yukarıdaki gelişmeler Atatürk’ün dış politika ilkelerinden hangisiyle ilgilidir?

Lozan Barış Antlaşması’nda çözüme kavuşturulamayan dış borçlar sorunu, Türkiye ile Fransa arasında yaşanan en büyük problemlerden biri olmuştur. Türkiye, Osmanlı Devleti’nden kalan bu borçları peşin ödeyebilecek güçte olmadığı için taksitlendirme yolunda gitmiş, 1929 yılında meydana gelen Dünya Ekonomik Bunalımından etkilenen Türkiye, borçları 1954 yılında bitirebilmiştir.

Bu bilgilere bakıldığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?