Ποια χαρακτηριστικά διέκριναν το ρωσικό κόμμα;

Ποιοι συμπαρατάχθηκαν (στελέχη – οπαδοί) με το ρωσικό κόμμα, ιδιαίτερα κατά την εποχή της διακυβέρνησης από τον Καποδίστρια;

Ποια ήταν τα βασικά αιτήματα των μελών του ρωσικού κόμματος;

Ποιο ήταν το ιδιαίτερο πρόβλημα που έβλεπε το ρωσικό κόμμα και ποια στάση τηρούσε απέναντι στο ζήτημα της αυτοκέφαλης Εκκλησίας;

ΠΗΓΗ 1

Το εκκλησιαστικό ζήτηµα «Η αυτονοµία και ανεξαρτησία της Εκκλησίας είναι αχώριστος από της αυτονοµίας και ανεξαρτησίας της επικρατείας και πάσα κατ’ εκείνης άµεσος ή έµµεσος προσβολή είναι προσβολή κατά ταύτης». Με αυτά τα λόγια ο Θεόκλητος Φαρµακίδης από τους πρωτεργάτες της ριζικής αλλαγής των

εκκλησιαστικών πραγµάτων της χώρας, αιτιολογεί όσα διενεργήθηκαν από το 1833 για την ανακήρυξη της αυτοκέφαλης εκκλησίας της Ελλάδος.

Ι.Ε.Ε, τόµ. ΙΓ΄, σ. 42

ΠΗΓΗ 2

Κάθε παράταξη είχε επίσης διαφορετικές αντιλήψεις σχετικά µε την Εκκλησία. Για τους φιλελεύθερους η Εκκλησία συνιστούσε εθνικό θεσµό µ ε τη στενή έννοια του όρου, θεσµό που λειτουργούσε µέσα στα γεωγραφικά όρια του κράτους, αποτελούσε µόνο µ ια όψη της κοινωνίας και ένα κλάδο της διοίκησης. Για τους συντηρητικούς συνιστούσε εθνικό θεσµό µε την ευρύτερη έννοια του όρου, θεσµό που κάλυπτε όλο τον Ελληνισµό, ήταν η καταστατική αρχή της κοινωνίας που διαχεόταν σε όλη τη διοίκηση. Για ορισµένους η Εκκλησία ταυτιζόταν µε την υπερεθνική Ορθοδοξία και προσδιοριζόταν από το δόγµα και όχι από την απλή εθνότητα ή από τον εκκλησιαστικό διαχωρισµό.

Αλλά η ουσία της διαφωνίας βρισκόταν στη διάσταση που υφίστατο ως προς τις βασικές αξίες και τους στόχους που σχετίζονται µε το ζήτηµα της κοσµικής εξουσίας. Για τους φιλελευθέρους το κύριο πρόβληµα ήταν η διατήρηση της πολιτικής κυριαρχίας, επειδή θεωρούσαν το κράτος σύµβολο της εθνικής αξιοπρέπειας, ενσάρκωση της εθνικής ισχύος και φορέα της υλικής προαγωγής. Ένθερµοι υποστηρικτές της εθνικής κυριαρχίας καθώς ήταν οι φιλελεύθεροι είχαν το φόβο ότι ο Σουλτάνος –ή ακόµη χειρότερη η Ρωσία- θα χρησιµοποιούσε την επιρροή του Πατριάρχη για να επεµβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις της Ελλάδας. Για τους συντηρητικούς ύψιστο µέληµα ήταν η εκκλησιαστική κοινωνία επειδή µόνον αυτή µπορούσε να διαφυλάξει την ενότητα του δόγµατος, να διατηρήσει την υπεροχή της θρησκείας ως ρυθµιστικής αρχής της κοινωνίας, και να εξασφαλίσει αµυντικούς µηχανισµούς εναντίον της δυτικής πολιτισµικής διείσδυσης. Οι συντηρητικοί, που ανησυχούσαν µήπως η διαιρεµένη από το σχίσµα Ορθοδοξία υπέκυπτε στις υπονοµευτικές πιέσεις των δυτικών ιεραποστόλων και διπλωµατών, θεωρούσαν τη στενή σύµπραξη ανάµεσα στον Πατριάρχη, τη Ρωσία και την Εκκλησία της Ελλάδος απόλυτα αναγκαία για την κοινή άµυνα.

J. Petropulos, Πολιτική και Συγκρότηση Κράτους… , σσ. 223-224

Λαµβάνοντας υπόψη το περιεχόµενο των παραθεµάτων και τις πληροφορίες του βιβλίου σας, προσπαθήστε: α) Να παρουσιάσετε τις διαφορετικές θέσεις φιλελεύθερων και συντηρητικών στο θέµα της ανακήρυξη της «αυτοκέφαλης» εκκλησίας της Ελλάδος. β) Να προσδιορίσετε τους παράγοντες που επέδρασαν στη διαµόρφωση των διαφορετικών αντιλήψεων στο ζήτηµα αυτό.