สารคดี

ศาสนาพราหมณ์

พุทธศาสนา

ประวัติศาสตร์

เพื่อแสดงฝีมือความสามารถของกวี

เพื่อให้เสนาอำมาตย์ได้ศึกษา

เพื่อสอนการแต่งคำประพันธ์ประเภทฉันท์

เพื่อปลูกฝังวัฒนธรรมของอินเดีย

พราหมณ์ครูรู้สังเกต ตระหนักเหตุถนัดครัน

ให้ลองตีกลองนัด ประชุมขัตติย์มณฑล

ให้วัลลภชน คมดลประเทศฐาน

แจ้งลักษณสา สนว่ากษัตริย์ใน

ยึดหลักอปริหานิยธรรม 7 ในการปกครอง

ปกครองโดยระบอบสามัคคีธรรม

ใช้กุศโลบายกับวัสสการพราหมณ์

ไม่มีวิจารณญาณในการไตร่ตรอง

คุยกับกุมารบางองค์ด้วยเรื่องสำคัญ

เรียกกุมารเข้าไปพูดคุยทีละองค์ด้วยเรื่องธรรมดา

ให้ของพิเศษแก่กุมารบางองค์

พูดยุยงกุมารให้แตกความสามัคคีกันทันที

ชะรอยว่าทิชาจารย์ ธคิดอ่านกะท่านเป็น

ทิชงค์ชาติฉลาดยล คะเนกลคะนึงการ

ทวิชแถลงว่า พระกุมารโน้นขาน

กุมารลิจฉวีขัตติย์ ก็รับอรรถอออือ

ข่าวเศิกเอิกอึง ทราบถึงบัดดล

ต่างทรงสำแดง ความแขงอำนาจ

ไป่เหลือเลยสักพระองค์อัน มิละปิยสหฉันท์

^{เอออุเหม่นะมึงชิช่างกระไร ทุทาสสถุลฉะนี้ไฉนก็มาเป็น}

พิพิธพันธไมตรี ประดามีนิรันดร์เนือง

ภินท์พัทธสามัค คิยพรรคพระราชา

ควรชนประชุมเช่น คณะเป็นสมาคม

ทะนงชนกตน พลล้นเถลิงลือ

กษัตริย์ลิจฉวีเตรียมการต่อสู้ป้องกันเมือง

กษัตริย์ลิจฉวีออกจากเมืองมาอ่อนน้อม

ประตูเมืองปิดทุกแห่งและมีการจัดตั้งฐานทัพ

ประตูเมืองเปิดทุกแห่ง ไม่มีการป้องกันเมือง

ทุกไท้ไป่เอาภาร ณกิจเพื่อเสด็จไป

ตื่นตาหน้าเผือด หมดเลือดสั่นกาย

ข่าวเศิกเอิกอึง ทราบถึงบัดดล

เชิญเทอญท่านต้อง ขัดข้องข้อไหน

ไม่ระมัดระวังบ้านเมือง

ไม่เข้าประชุมดังที่เคยประชุม

หมดความสงสัยในตนแล้ว

เห็นชอบกับวัสสการพราหมณ์

เมตตาและปัญญา

ขันติและสามัคคี

สติและสมาธิ

สามัคคีและวิจารณญาณ

พระเจ้าอชาตศัตรูและวัสสการพราหมณ์

กษัตริย์ลิจฉวีและวัสสการพราหมณ์

วัสสการพราหมณ์และโอรส

กษัตริย์ลิจฉวีและโอรส

ความเป็นปึกแผ่นของบ้านเมือง

ความมั่นคงของประเทศ

พลังของความเข้มแข็ง

พลังของความสามัคคี

จะจริงมิจริงเหลือ มนเชื่อเพราะไป่เห็น

ผิข้อ บ ลำเค็ญ ธ ก็ควรขยายควาย

ติฉินเยาะหมิ่นท่าน ก็เพราะท่านสิแสนสา

รพันพิกลกา ยพิลึกประหลาดเป็น

ฟั่นเฝือเชื่อในดนัยตน นฤวิเคราะหเสาะสน

สืบจะหมองมล เพราะหมายใด

ขอเชิญวรบาท พยุห์ยาตรเสด็จกรี

ธาทัพพลพี ริยยุทธโดยไว

น้ำลดตอผุด

เกลือเป็นหนอน

กินบนเรือนขี้รถบนหลังคา

หนอนบ่อนไส้

ต่าง ธ ก็เฉย และละเลยดัง

ไท้มิอินัง ธุระกับใคร

ราชาลิจฉวี ไป่มีสักองค์

อันนึกจำนง เพื่อจักเสด็จไป

ฟั่นเฝือเชื่อนัยดนัยตน นฤวิเคราะหเสาะสน

สืบจะหมองมล เพราะหมายใด

เหี้ยมนั้นเพราะผันแผก คณะแตกและต่างมา

ถือทิฐิมานสา หสโทษพิโรธจอง

เพราะเชื่อฟังครู

เพราะไม่มีพิษไม่มีภัย

เพราะอยากเป็นที่รักของผู้อื่น

เพราะเชื่อคนง่าย

กุมารราชมิตรผอง ก็สอดคล้องและแคลงดาล

พิโรธกาจวิวาทการณ์ อุบัติขึ้นเพราะขุ่นเคือง

ทิชงค์เจาะจงเจตน์ กลเหตุยุยงเสริม

กระหน่ำและซ้ำเติม นฤพัทธก่อการณ์

ต่างองค์นำความมิงามทูล พระชนกอดิศูร

แห่ง ธ โดยมูล ปวัตติ์ความ

ณ วันหนึ่งลุถึงกา ลศึกษาพิชากร

กุมารลิจฉวีวร เสด็จพร้อมระชุมกัน