NEW
Font size
WorksheetsЕжелгі дәуір әдебиеті
Total questions: 50
Worksheet time: 25mins
«Диуани хикматты» қазақ тілінде 1993 жыл жеке кітап етіп шығарған ғалымдарды ата.
Қ. Жармұхамедов, С. Дәуітов;
М. Жолдасбеков, Р. Нұрғалиев;
Т. Жұртбай, Ғ. Есім;
З. Ахметов, С. Қирабпев.
Ислам дінін түрік тілінде уағыздауды мақсат еткен шығармада түрік тілінің лексикалық тіл байлығын асқақтата жырлап, мына шумақтарды жазған ақынды ата:
Қостамайды ғалымдар біз сөйлейтін түрікті,
Ғарыптардан естісең ашар көңіл-мүлікті.
Аят-хадис мағынасы түркі болса жарасар,
Мағынасына жеткендер жерге ұрар бөрікті.
С. Бақырғани;
А. Иассауи;
Құтб;
Ж. Баласағұн;
«Хибатул - хақайық» дастанының неше нұсқасы бар?
3
2
8
4
Ей, достым, жаздым кітап түрікшелеп,
Мейлің сөк, мейлің қала ерекшелеп
Артымда ат қалсын деп жаздым мұны,
Ғажайып таңсық сөзбен ерекшелеп, - деген өлең шумағымен басталатын дастан мен оның авторын ата.
А. Жүгінеки «Хибатул-хақайық»;
Х. Кәтиб «Жұмжұма»;
Ж. Баласағұн «Құтадғу біліг»;
Құтб «Хұсрау уа Шырын»;
«Хибатул - хақайық» дастанының құрылысын анықта.
8 тарау, 465 шумақ өлеңнен тұрады;
14 тарау, 235 шумақ өлеңнен тұрады;
65 тарау, 900 шумақ өлеңнен тұрады;
10 тарау, 500 шумақ өлеңнен тұрады;
Табғаш Бурахан әдеби еңбегін қадірлеп, Хас Хажыб (бас уәзір) қызметін ұсынған хакімді ата.
Ж. Баласағұн;
Әл-Фараби;
С. Бақырғани;
А. Жүгінеки;
Ж. Баласағұнның «Құтты білім» дастанының нұсқалары нешеу?
3
2
8
4
«Құдатғу біліг» дастанын зерттеуші ғалымдар қатарына осылардың қайсысы енбейді?
Р. Нұрғалиев;
В. Радлов;
Бертельс;
Г. Вамбери;
Не пайда ғұламалар, тіл қатпаса,
Білімін жиып-терген бос сақтаса.
Өлең шумағының авторы кім?
Әл-Фараби;
Ж. Баласағұн;
Найшын ақын;
С. Сарай;
«Құтадғу біліг» дастанының символдық түрдегі шартты кейіпкерлері нешеу?
4
2
9
3
Елді дана келсе ұзақ билегің,
Заңды ұстап, бұрсын елге бүйрегің.
«Құтадғу біліг» дастанындағы мына өлең шумағы қай кейіпкерге қатысты айтылған?
Күнтуды (әділдік символы);
Айтолды (бақыт символы);
Өдгүрміш (қанағат символы);
Ұғдүлміш (ақыл символы);
Өз еңбегінде түрік текті халықтардың тарихы, жері, ел басқарған кемеңгер адамдары, әдебиеті, мәдениеті, салт-дәстүрі, дүниетанымы, шаруашылығы, тіл байлығы, т.б. жайлы 3 кітаптан тұратын теңдессіз еңбек қалдырған аса көрнекті филолог, түркітану ғылымының көшбасшысы, фольклорист, тарихшы, лингвист ғалымды ата.
М. Қашқари;
С. Бақырғани;
Тата-тұңға;
Ж. Баласағұн;
Алып Ер Тұңға (Афрасияб) жайлы жоқтау жыр осы еңбектердің қайсысында бар?
«Кодекс - Куманикус»;
«Диуани лұғат ат-Түрік»;
«Махаббатнама»;
«Хибат-ұл хақайық»;
М.Қашқаридің «Диуана лұғат ат-Түрік» еңбегңн тұңғыш зерттеген ғалымды ата.
Мухаммед Фуат Куприли – Заде;
Әбу Хайян;
Қиласли Рифат;
Басым аталай;
Осылардың қайсысы Алтын Орда дәуіріндегі әдебиет өкілдері қатарына енбейді?
З.М. Бабыр;
Ж. Баласағұн.
Әли;
Н. Рабғузи;
Алтын Орда дәуірінде Шығыс ертегі, аңыздарының, мифтік сюжеттерінің, шағын әңгіме, әпсаналардың, діни аңыз-әңгімелердің негізінде жазылған көркем прозалық туындыны ата.
«Жұмжұма»;
«Махаббатнама»;
«Қиса сул-әнбиа».
«Жүсіп-Зылиха»;
Н. Рабғузидің «Қисса сұл-әнбия» жинағының неше қолжазба нұсқасы бар?
3
4
2
1
Хұсам Кәтибтің «Жұмжұма» дастанын 1881 жылы қазанда алғаш бастырған қиссашыл ақынды ата.
Алма Қыраубаева;
Мәулікей Жұмашев;
Жүсіпбек Шайхұсламұлы;
Шортанбай Қанайұлы;
Құтбтың «Хұсрау уа Шырын» дастаны қай ақынның шығармасы негізінде нәзирагөйлік әдіпен жазылған?
Хафиз;
Низами.
Дауани;
Фирдауси;
С.Сарайдың «Гүлстан бит-Түрки» дастаны неше хикаядан, қанша тараудан тұрады?
205 хикая, ХIII тарау;
182 хикая, ІХ тарау;
178 хикая, VІI тарау;
158 хикая, VІ тарау.
«Махаббатнама» дастаны қанша тармақтан, неше хаттан (намадан) тұрады? Оның нұсқасы қанша?
468 тармақ, 20 намадан тұрады. 5 нұсқасы бар.
946 тармақ, 11 намадан тұрады. 2 нұсқасы бар.
543 тармақ, 18 намадан тұрады. 1 нұсқасы бар.
192 тармақ, 8 намадан тұрады. 3 нұсқасы бар.
… Адам ба адам өз пайдасын күйттеген,
Адам нағыз ел пайдасын діттеген.
Өлең тармақтарының авторын ата.
А.Иүгінеки;
Ж.Баласағұн;
А.Иассауи;
С.Бақырғани;
Ежелгі дәуір әдебиетіндегі лингвистика саласын екң қамтыған ғылыми еңбекті ата.
«Оғыз қаған жыры»;
«Диуани лұғат ат-түрік»;
«Диуани хикмат»
«Құтадғу біліг»
… Әуре болма сарай іздеп, көк тіреген керемет.
Бір үзім нан, суың болса, одан артық не керек?
А.Иассауи
Хорезми
М.Қашқари
Құтб
«Қорқыт ата кітабындағы» қай жыр «Алпамыс батыр» жырымен үндес?
«Дерсеханұлы Бұқаш туралы жыр»;
«Қам-Бураұлы Бамсы-Бейрек туралы жыр».
«Доқа – қожаұлы Ер Дрмрул туралы жыр»
«Бисаттың Төбекөзді өлтіргені туралы жыр»
Осылардың қайсысы тарихи тақырыпқа жазылған көркем шежірелер қатарына жатпайды?
Ж.Баласағұн «Құтадғу біліг»
Ә.Баһардурхан «Шежіре-и түрік»;
Қ.Жалайри «Жамиғ-ат-тауарих»;
М.Х.Дулати «Тарихи-и Рашиди»
Олардың қайсысы латынша, парсыша, қыпшаұша сөздік?
«Кодекс Куманикус».
«Қисса сул-әнбия»
«Диуани лұғат ат-түрік»
«Бабыр нама»;
«Авеста» кітабын 21 кітаптан тұратын энциклопедиялық ғажайып рухани мұраға айналдырған хакім кім?
Тата-тұңға;
Спитама.
Алып Ер Тоңа (Афрасияб)
Ахура-мазда;
Оғыз-Қыпшақ бірлестігі дәуірінде жасалған әдеби мұралар қатарына осылардың қайсысы енеді.
«Диуани лұғат ат-түрік» сөздігі;
«Оғыз - нама» дастаны
«Құдадғу біліг» дастаны;
«Кодекс - Куманикус» сөздігі;
«Қорқыт ата кітабының» Дрезден қолжазбасын тұңғыш зерттеп, аударған ғалымды ата.
А.Кононов;
Г.С.Дитц;
Ә.Диваев;
Э.Росси.
«Қорқыт ата кітабында» неше жыр бар?
12
20
3
19
Оғыз қаған жайлы аңыздар «Оғыз-нама» эпосынан бөлек қандай тарихи шежіреде жазылған?
М.Х.Дулати: «Тарихи Рашиди»;
З.М.Бабыр: «Бабыр - нама»;
Қ.Жалаири: «Жамиғ-ат-тауарих»;
Әбілқазы Бахадүрхан: «Шежіре ит Түрки»
«Оғыз-нама» дастанының әдеби нұсқасы қандай әріппен жазылған және қайда сақталып тұр?
Араб әрпімен жазылған, Бағдатта сақталып тұр;
Ұйғыр әрпімен көшірілген, Париждың ұлттық кітапханасында сақтаулы тұр;
Италиян тілінде көшірілген, Ватикан кітапханасында сақтаулы тұр;
Орыс жазуымен көшірілген, Москва қалалық кітапханасында сақталған
«Оғыз-нама» эпосының құрылысын анықта.
80 парақтан тұратын, көлемі 8 700 жол дастан;
21 парақтан тұратын, көлемі 1 000 жол дастан;
42 беттен тұратын, әр беті 9 жолды дастан.
68 беттен тұратын, көлемі 865 жол дастан;
«Диуани хикматтағы» хикметтердің (2 тармақты өлең шумақтары) нешеуі нақты А.Иассауидікі?
109
63
200
168
1480 жылы Шейх-заде Әбдіразақ бақши көшірген дастанды ата.
«Хұсрау уа Шырын»;
«Құдадғу біліг»;
«Хибатул-хақайық».
«Гүлстан би-т-Түрки»;
«Хибатул-хақайық» дастанының Стамбул нұсқасын Нәжіп Асим қай жылы тапқан?
1906
1968
1915
1890
Қарахан мемлекеті бектерінің бірі Ыспаһсалар бекке арнап жазылған шығарманы ата.
«Хибатул-хақайық»;
«Құтадғу біліг»;
«Диуани лұғат ат -түрік»;
«Диуани хикмат»;
Ж.Баласағұнның «Құдатғу біліг» дастаны қай жылдары жазылған?
1125-1126;
1069-1070;
1200-1201;
1095-1096;
«Құдатғу біліг» атты дастанның табылғаны жайлы тұңғыш рет 1823 жылы Жауберт Амадес қай журналда хабарлама жазған?
«Вести»;
«Простор»;
«Азия»;
«Анкара»;
«Құдатғу біліг» дастанының Герат нұсқасын ұйғыр әрпімен көшірген адамда ата.
Каримов;
Хасан қара Сейіл Шам
Әбдіразақ Шейх – Заде;
Мұхаммедқожа;
Ж.Баласағұн дастаны неше тармақтан, қанша тараудан және неше кейіпкер арасындағы оқиғадан тұрады?
14800 тармақ, 48 тарау,
13040 тармақ, 85 тарау, 4 кейіпкерлер;
71660 тармақ, 250 тарау, 65 кейіпкерлер;
860 тармақ, 10 тарау, 2 кейіпкерлер;
Кісі көңілі нәзік, шар айна,
Мұқият бол, шағып алма, абайла.
Саулық тілеп, табыс күтсең ісіңнен,
Жарамайтын сөз шығарма тісіңнен.
Осынау гуманистік пікірлі өлең шумақтарының авторын тап.
Әл-Фараби;
Ж.Баласағұн;
Тата-тұңға
Құтб.
«Құдатғу білігті парсы шаһтары мемлекеттік ел басқарудың ережесі ретінде пайдаланып, құрметпен қалай атаған?»
«Әдәбүл мүлік» («Халифтердің әдебі»).
«Әдәбүл ас-Сани» («Екінші әдеб»);
«Пәнднман түрік» («Түрік шаһнамасы»);
«Ғұламалық бағыт»;
Мейірімді болсын көңілі, көзі тоқ,
Құлқы жақсы, мірдей ұшқыр, сөзі оқ
«Құдатғу біліг» дастанындағы осы өлең шумағы қай кейіпкерге қатысты айтылған?
Күнтуды (әділдік символы);
Айтолды (бақыт символы);
Хан (білім символы);
Өдгүрміш (қанағат символы);
«Мен осы кітапты 466 (қазіргі жыл санау есебімен 1072) жылдың наурыз айында аяқтағанымда жылан жылы кірген еді», - деп өз кітабында дерек қалдырған қай адам?
Ж.Баласағұн;
М.Қашқари;
И.Иассауи;
А.Жүйнеки;
«Диуани лұғат ат-түрік» еңбегін 1986 жылы қазақ тілінде жеке кітап етіп аударып шығарған ақынды ата?
Қиласли Рифат;
Х.Сүйіншалиев.
Ф.Оңғарсынова;
А.Стеблева;
Қордайтын аққу – қазы аңқылдайды,
Төске алып, тау самалын салқындайды.
Жаз шығып, түйін тастап, бүр ашылды,
Аспаннан түрлі гүлге нұр шашылды – деген өлең шумағы түрік әдебиетінің үлгісі ретінде қай еңбекке енгізілген?
«Хибат-ул хақайық»;
«Диуани лұғат ат - түрік»;
«Диуани хикмат»;
«Құдатғу біліг».
Осылардың қайсысы Алтын Орда дәуіріндегі әдебиетке тән басты белгілердің қатарына жатпайды?
Тарихи тақырыпқа шежірелер жазу;
Өзге халықтардың әдеби мұраларын тікелей аудару;
Әдеби төл туындылар жазу;
Әдеби – тарихи жырлар шығару.
Өз кітабын қалың қауымның қолқалауымен 1310 жылы жазып, Раббад қыстағының бегі Тоқбұғыға сый ретінде ұсынып, кітабының жазылу себебі жайлы: «Сенің қолыңнан шыққан, қаламыңнан түзілген сөз оқуға, үйренуге жеңіл, түсінікті болады деп жұрт қолқалаған соң, Тәңірден тауфиқ тілеп, кітап бастадым» - деген дерек қалдырған прозалық көркем шығарма авторын көрсет.
Ж.Шайұсламұлы;
Н.Рабғұзи
Құтб;
С.Сарай.
