Free Printable Ujian Sekolah Bahasa Jawa TP 2021/2022

1.

Piwelinge Ibu

Anggitane: Drs. Wahyu ST

Ngger, diati-ati aja seneng nyenyandung

arum endah kembang bakung

kesrimpung slendang

kesandhung gelung

kegubel kalung

Ngger, aku tansah ndonga lan ngidung

supaya kecekel anggonmu mbujung

aku tansah eling piwelinge ibu

nalika aku arep budhal sinau

Ngger, urip kang prasaja

aja mung mburu barang donya

tansah eling lan waspada

swarga ora dumunung ing kedheping netra

tansah dedonga marang kang maha kuasa

Maturnuwun ibu

pangandikamu rumasuk ing balung sumsumku

pindha latu mangalad-alad jroning kalbu

saengga paiting bratawali ora tau keprungu

aku setya tuhu marang piwelingmu

kang puta tansah nyuwun pangestu

kapethik saka: ariyulianti 1984. wordpress.com, diakses tanggal 10 Juni 2014, jam 16.15 WIB

Supaya kecekel anggonmu mbujung. Tembung mbujung tegese ....

a)

mangan

b)

mburu

c)

turu

d)

maca

2.

Ngger, aku tansah ndonga lan ngidung

supaya kecekel anggonmu mbujung.

Pitutur luhur kang bisa dipethik ing pethikan geguritan dhuwur yaiku ....

a)

ibu tansah ndonga marang Gusti supaya kacekel gegayuhane putrane

b)

aku tansah ndonga marang Gusti supaya kacekel gegayuhanku

c)

ibu tansah ndonga marang Gusti supaya uripe kepenak

d)

aku tansah ndonga marang Gusti supaya ora rekasa

3.

Ratu Amarta, Prabu Yudhistira

Ing crita pewayangan, Prabu Yudhistira iku kondang pinangka sawijining ratu kang sabar, nrima lan jujur. Sanajan anak ratu nanging kudu urip rekasa lan disiya-siya. Ora mung iku, dheweke uga tansah diarah patine dening Kurawa, nanging babar pisan ora tau males.

Kurawa kang dipandhegani dening Duryudana diombyongi dening Sengkuni kerep maeka lan ngarah patine Pandhawa, nanging Yudhistira ora nggape. Adhi-adhine kang arep males pakartine Kurawa kang ala dielikake. Nalika Pandhawa diobong ana ing sanjerone gubug, ana bae jalarane kang ndadekake Pandhawa bisa slamet. Prabu Yudhistira nduweni pusaka sing arane jimat kalimasada.

Nalika dum-duman warisan kraton, sabenere Pandhawa nduwe hak separo Kraton Astina. Nanging merga pokale Sengkuni, Pandhawa mung oleh bagean alas gung liwang-liwang. Yudhistira nrima. Alas Wanamarta kang isine mung kewan galak lan bangsane jin setan, dibabadi. Kanthi temen alas gung liwang-liwang iku digarap. Bareng madheg kraton, jebul dadi negara gedhe kang subur makmur. Yudhistira nduweni jeneng liya utawa julukan Puntadhewa. Yudhistira kasinungan sikep jujur kang emoh ngapusi. Mula iku deweke kancane akeh lan dipercaya wong akeh.

Slamet Muyono, Ratu Amarta, Prabu Yudhistira, Maneka Sumber

3. Nalikadum-duman warisan kraton, sabenere pandhawa nduwe hak separo Kraton .....

a)

Pringgondani

b)

Mintaraga

c)

Astina

d)

Madukara

4.

Ratu Amarta, Prabu Yudhistira

Ing crita pewayangan, Prabu Yudhistira iku kondang pinangka sawijining ratu kang sabar, nrima lan jujur. Sanajan anak ratu nanging kudu urip rekasa lan disiya-siya. Ora mung iku, dheweke uga tansah diarah patine dening Kurawa, nanging babar pisan ora tau males.

Kurawa kang dipandhegani dening Duryudana diombyongi dening Sengkuni kerep maeka lan ngarah patine Pandhawa, nanging Yudhistira ora nggape. Adhi-adhine kang arep males pakartine Kurawa kang ala dielikake. Nalika Pandhawa diobong ana ing sanjerone gubug, ana bae jalarane kang ndadekake Pandhawa bisa slamet. Prabu Yudhistira nduweni pusaka sing arane jimat kalimasada.

Nalika dum-duman warisan kraton, sabenere Pandhawa nduwe hak separo Kraton Astina. Nanging merga pokale Sengkuni, Pandhawa mung oleh bagean alas gung liwang-liwang. Yudhistira nrima. Alas Wanamarta kang isine mung kewan galak lan bangsane jin setan, dibabadi. Kanthi temen alas gung liwang-liwang iku digarap. Bareng madheg kraton, jebul dadi negara gedhe kang subur makmur. Yudhistira nduweni jeneng liya utawa julukan Puntadhewa. Yudhistira kasinungan sikep jujur kang emoh ngapusi. Mula iku deweke kancane akeh lan dipercaya wong akeh.

Slamet Muyono, Ratu Amarta, Prabu Yudhistira, Maneka Sumber

4. Prabu Yudhistira iku nduweni jeneng liya utawa julukan yaiku ....

a)

Pandu Dewanata

b)

Dewata Cengkar

c)

Aswatama

d)

Puntadhewa

5.

Tradisi Bersih Desa

Masyarakat Jawa ing padesan, nganti seprene isih akeh kang ajeg padha ngleksanakake tradhisi Bersih Desa. Tradhisi iki dileksanakake setaun sepisan, biasane bubar panen, ing mangsa ketiga. Wujude kegiatan Tradhisi Bersih Desa iki ana 2 (loro) yaiku ing wayah awan, slametan. Dene bengine pagelaran wayang kulit sawengi nutug.

Tradhisi Bersih Desa iki sabenere mujudake pangejawantahan utawa gambaran rasa syukur lan panuwune masyarakat tani marang kanugrahaning Gusti Alloh. Para among tani ngaturake syukur lan panuwun marang Gusti Alloh jalaran wis bisa panen kanthi asil apik lan ngaturake panyuwun muga-muga ing mangsa candhake asile bisa luwih apik.

Bersih Desa, Maneka Sumber.

5. Tradhisi Bersih Desa iku wujud rasa syukure masyarakat tani marang .....

a)

asil panen kang apik

b)

lemah sawah kang subur

c)

pambiyantune pamarentah

d)

nugrahane Gusti Alloh

6.

Tradisi Bersih Desa

Masyarakat Jawa ing padesan, nganti seprene isih akeh kang ajeg padha ngleksanakake tradhisi Bersih Desa. Tradhisi iki dileksanakake setaun sepisan, biasane bubar panen, ing mangsa ketiga. Wujude kegiatan Tradhisi Bersih Desa iki ana 2 (loro) yaiku ing wayah awan, slametan. Dene bengine pagelaran wayang kulit sawengi nutug.

Tradhisi Bersih Desa iki sabenere mujudake pangejawantahan utawa gambaran rasa syukur lan panuwune masyarakat tani marang kanugrahaning Gusti Alloh. Para among tani ngaturake syukur lan panuwun marang Gusti Alloh jalaran wis bisa panen kanthi asil apik lan ngaturake panyuwun muga-muga ing mangsa candhake asile bisa luwih apik.

Bersih Desa, Maneka Sumber.

6. Tradhisi Bersih Desa dileksanakake .....

a)

setaun sepisan

b)

setaun pindho

c)

mangsa katiga

d)

saben panen

7.

Tulisan jawa ing dhuwur yen di tulis latin yaiku .....

a)

Parta tuku srabi

b)

Tana tuku srabi

c)

Partana tuku srabi

d)

Sartana tuku srabi

8.

Dumadine Rawa Pening

"Ngger, ngapa kok lungguhan ana kono? kene lho, mlebu omah kene," aloke swara saka njero gubug.

Bocah bajang kaget, noleh ngiwa lan nengen.

"Kene lho ngger, mlebua omah kene. Iki ana sega sethithik, ayo dipangan bareng!", pangajake nini-nini tuwo sing duwe gubug.

Bocah bajang lan nini-nini tuwo mangan bareng ing gubug.

"Mbah, kulo matur nuwun diparingi maem. Mangke nek wonten banjir panjenengan numpak lesung niki nggeh, mbah? Pun kulo nyuwun pamit.

Karo kondho koyo mengkono bocah bajang iku lunga ninggalake nini tuwa iku. Bener kandhane bocah bajang. Ora let suwe dumadakan desa iku keleban banjir. Banyune banjir bening banget. Wong sadesa kabeh padha klelep ora ana sing slamet, kajaba nini tuwo kang numpak lesung. Desa iku keleban banjir dadi rawa. Rawane bening banget.

"Bening, bening, bening," kandhane nini nini tuwo karo numpak lesung.

Wusanane rawa iku dijenengake rawa pening, nganti saiki.

Semarang, Juni 2013

Gunadi Aryo, Citra Rakyat Jawa Tengah

Sidane bocah bajang diwenehi pangan dening nini .....

a)

ompong

b)

tuwo

c)

ayu

d)

sugih

9.

Dumadine Rawa Pening

"Ngger, ngapa kok lungguhan ana kono? kene lho, mlebu omah kene," aloke swara saka njero gubug.

Bocah bajang kaget, noleh ngiwa lan nengen.

"Kene lho ngger, mlebua omah kene. Iki ana sega sethithik, ayo dipangan bareng!", pangajake nini-nini tuwo sing duwe gubug.

Bocah bajang lan nini-nini tuwo mangan bareng ing gubug.

"Mbah, kulo matur nuwun diparingi maem. Mangke nek wonten banjir panjenengan numpak lesung niki nggeh, mbah? Pun kulo nyuwun pamit.

Karo kondho koyo mengkono bocah bajang iku lunga ninggalake nini tuwa iku. Bener kandhane bocah bajang. Ora let suwe dumadakan desa iku keleban banjir. Banyune banjir bening banget. Wong sadesa kabeh padha klelep ora ana sing slamet, kajaba nini tuwo kang numpak lesung. Desa iku keleban banjir dadi rawa. Rawane bening banget.

"Bening, bening, bening," kandhane nini nini tuwo karo numpak lesung.

Wusanane rawa iku dijenengake rawa pening, nganti saiki.

Semarang, Juni 2013

Gunadi Aryo, Citra Rakyat Jawa Tengah

Nalika desane kelebon banyu banjir, wong sadesa padha .....

a)

ngungsi padha golet slamet

b)

klelep ora ana sing slamet

c)

keli padha kegawa banjir

d)

seneng dolanan banjir

10.

Sak derengipun kulo matur, mangga kulo derekaken agung puja dhumateng Gusti ingkang Akarya jagad. Ukara ing pidhato kuwi kalebu perangan .....

a)

purwaka

b)

surasa basa

c)

pangarep-arep

d)

salam pembuka

11.

Mugi-mugi Mas kalian Mbak sekalian ugi saged nerasaken sekolah wonten ing SMP. Ukara iku ing pidhato kalebu .....

a)

purwaka

b)

pangarep-arep

c)

surasa basa

d)

salam pembuka

12.

Gunung Gamping Ambarketawang

Kanggone warga ing Yogyakarta, cagar alam Gunung Gamping Ambarketawang (kang dumunung na Desa Ambarketawang) iki kondhang amarga saben sasi Sapar ing papan iki diadani upacara sarapan kanthi mbeleh bekakak dikantheni arak-arakan.

Ing sakidule gunung gamping iki patilasan Kraton Ambarketawang (tilas kratone Pangeran Mangkubumi saurunge pindhah menyang kutha Ngayogyakarta tanggal 7 Oktober 1756), madeg. Nanging kanggone ahli geologi Gunung Gamping iku unik jalaran umure watu Gunung Gamping iku wis luwih saka 50 yuta taun. Mangka gunung-gunung gamping liyane umure ora nganti samono.

Gunung Gamping Ambarketawang iki kondhang amarga saben sasi .... ing papan iki diadani upacara sarapan kanthi mbeleh bekakak dikantheni arak-arakan.

a)

Mulud

b)

Suro

c)

Rajab

d)

Sapar

13.

Gunung Gamping Ambarketawang

Kanggone warga ing Yogyakarta, cagar alam Gunung Gamping Ambarketawang (kang dumunung na Desa Ambarketawang) iki kondhang amarga saben sasi Sapar ing papan iki diadani upacara sarapan kanthi mbeleh bekakak dikantheni arak-arakan.

Ing sakidule gunung gamping iki patilasan Kraton Ambarketawang (tilas kratone Pangeran Mangkubumi saurunge pindhah menyang kutha Ngayogyakarta tanggal 7 Oktober 1756), madeg. Nanging kanggone ahli geologi Gunung Gamping iku unik jalaran umure watu Gunung Gamping iku wis luwih saka 50 yuta taun. Mangka gunung-gunung gamping liyane umure ora nganti samono.

Dianggep unik jalaran umure watu Gunung Gamping iku wis luwih saka .... yuta tahun.

a)

40

b)

50

c)

60

d)

70

14.

Kathah warga ingkang mboten saged makarya amargi dados kurban endhut lapindho. Ukara mau yen digawe ngoko yaiku .....

a)

Akeh warga kang mboten saged kerja amarga dadi kurban endhut Lapindo.

b)

Akeh warga kang ora bisa kerja amarga dados kuban endhut Lapindo.

c)

Akeh warga kang ora bisa kerja amargi dadi kurban endhut Lapindo.

d)

Akeh warga kang ora bisa kerja amarga dadi kurban endhut Lapindo.

15.

Tanpa tandha-tandha, dumadakan Gunung Bromo njeblug.

Tembung kang kacitak miring ukara ing dhuwur mau padha karo tembung ....

a)

ujug-ujug

b)

bubar wae

c)

arep mentas

d)

cilik

16.

Dina Minggu kepungkur Desa Beji, kena musibah bandhang.

Musibah .... sing kadadeyan ana ing Desa Beji?

a)

sapa

b)

pira

c)

apa

d)

kepriye

17.

Srikandi Madeg Senapati

Ana ing pesanggrahan pinggire Kurusetra dianakake pasewakan kuluwarga pandhawa kanggo ngrembug terusane perang gedhe Baratayuda. Ingkang rawuh ing pasewakan kuwi mau Prabu Kresna, Prabu Matsuapati, para Pandhawa, lan Dewi Wara Srikandi.

Underaning rembug yaiku sapa sing arep didadiake senapati. Prabu Matsuapati isih ngungun amarga putrane telu wis padha gugur ana ing Tegal Kurusetra, papan perang Baratayuda. Raden Utara lan Raden Wratsangka gugur luwih dhisik, banjur kasusul putrane sing nomor siji yaiku Resi Seta.

Wektu kuwi sing dadi senapatine kurawa yaiku Resi Bisma. Kamangka Resi Bisma kuwi kekuwatan lan kadikdayane gedhe banget. Akeh wadya bala Pandhawa sing padha kasoran yuda nalika Resi Bisma tumandhang.

"Banjur sapa sing bisa ngalahake Resi Bisma?" pitakone Prabu Matsuapati.

Prabu Kresna banjur ngendika, "Yayi Srikandi, majua dadi senapati Pandhawa, Yayi Dewi Wara Srikandi banjur diampili gamane sang garwa yaiku panah Pasopati. Dewi Wara Srikandhi kairin prajurit wanita banjur budhal nglurug ana ing Tegal Kurusetra.

Panahe prajurit maewu-ewu dilepasake tumuju marang Resi Bisma sing wis ngadhang ana ing palagan. Nanging ora ana siji-sijia panah sing bisa tumancep ing awake Resi Bisma.

Srikandi ora grigig. Senapati wanita kuwi mau tetep maju dikantheni prajurit ana ing mburi lan sakiwa tengane. Bareng wis ana ing sangarepe Resi Bisma, dewi Wara Srikandi katungka sukmane Dewi Amba. Sanalika Resi Bisma luluh atine.

Wara Srikandi nyembuh marang Resi Bisma, banjur rikat menthang gendewa Pasopati. Panah dilepasake tumancep ana ing pulung atine Resi Bisma. Sanalika Sang Resi tiba ngrengkang . Resi Bisma megap-megap ana lemah. Kurawa lan Pandhawa padha ngrubung Resi Bisma.

Bareng dipayungi wit ringin gedhe, Resi Bisma ngucapake panuwun marang Pandhawa lan paring pangestu muga-muga Pandhawa unggul ing Yudha. Sabanjure Resi Bisma Gugur.

Dewi Wara Srikandi lan Pandhawa unggul ing Yudha. Sabanjure Resi Bisma Gugur.

Dewi Wara Srikandi lan Pandhawa padha sungkem. Senadyan ta Resi Bisma kuwi musuh ing paprangan, ananging kepriye wae Resi Bisma kuwi isih sesembahane Pandhawa, mula padha asung pikurmatan.

(karakit saka Buku "Gelis Kenal Wayang" Prof Drs. Suwaji Bastomi)

Nalika maju ana ing madyane peperangan Dewi Wara Srikandi atine ....

a)

krasa wedi

b)

rumangsa asor

c)

ora grigik

d)

rumangsa kumalungkung

18.