Font size
WorksheetsАрнайы2
Total questions: 49
Worksheet time: 37mins
Жиынтық бағалау -
белгілі бір оқу кезеңінің (тоқсан) соңында жүргізілетін бағалау түрі
оқу жоспарына сәйкес тарауларды/қиынша тақырыптарды оқып-үйрену соңында өткізілетін бағалау түрі
оқыту барысында оқушы мен мұғалім арасындағы оперативтік қарым-қатынасты, оқушы мен мұғалім арасындағы кері байланысты қамтамасыз ететін және оқу-тәрбие процесін жетілдіруге мүмкіндік беретін бағалау түрі;
сабақта күнделікті жұмыс барысында жүргізілетін бағалау түрі оқушылардың үлгерімінің ағымдағы көрсеткіші
мектеп қызметін педагогикалық диагностикалау құралы
Үлгілік оқу жоспарының вариативтік компоненті
оқушылардың білім беру қажеттіліктеріне сәйкес білім беруді ұйымдастырумен анықталады
студенттердің білім беру қажеттіліктеріне сәйкес пәндер тізімін қамтиды
білім беру ұйымдарында барлық студенттер оқуға міндетті пәндерді анықтайды
білім басқармасы бекіткен және нұсқау хатпен ұсынылған
білім беру ұйымының әкімшілігі айқындайды
Білім беру құндылықтарын сіңіру негізінде оқушыларды дамыту керек:
Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарының нормаларын құрметтеу және сақтау
шығармашылық және сыни тұрғыдан ойлау
өмір бойы оқуға және өзін-өзі жетілдіруге мотивация
мектепке дейінгі тәрбиенің маңыздылығын түсіну
ерекше білім беру қажеттіліктері бар адамдарға көңіл бөлу
Дамуында кемістігі бар адамдармен түзеу-педагогикалық жұмыс әдістерін таңдау бірқатар факторлармен анықталады.
есту, көру, тактильді-діріл және білім беру қызметін атқаратын басқа да ақпаратты толыққанды қабылдау мүмкіндігін тарылту
сөйлеу дамуының бұзылуының болуы
ойлаудың көрнекі түрлерінің басым болуы, сөздік және логикалық ойлауды қалыптастыруды қиындатады
Дамудың бұзылуының басталу уақыты
баланың денесінің мүшелері мен жүйелеріндегі бұзылуларды локализациялау
Г.И.Щукинаның классификациясы бойынша тәрбиенің келесі әдістері бар:
Тұлғаның қабылдау қабілетін қалыптастыру әдістемесі
Қоршаған ортадағы мінез-құлық және өзін-өзі тәрбиелеу әдістемесі
Өз іс-әрекетін және білімін бақылау әдістемесі
Қоршаған ортада өзін ұстай білуге үйрету әдістемесі
әдістемесіне дұрыс көзқарас көршілері
Ауызша оқыту әдістеріне сілтеме жасайды
әңгіме
оқиға
түсіндіру
хабарлау
презентация
Арнайы педагогикадағы оқыту әдістері:
ақпараттық әдістер
практикалық әдістер
ынталандыру-бағалау әдістері
мұғалімдердің ата-аналарға кеңес беру әдістері
Қарым-қатынас әдістері
Арнайы педагогикадағы білім берудің практикалық тиімді әдістері:
дағдыландыру
жаттығу
ата-аналық жағдайлар
кеңес беру
әңгіме
Арнайы білім беруде оқытуды ұйымдастыру формалары:
жеке
шағын
топ
түзету-дамытушы
семинарлар
Оқытуды ұйымдастырудың сыныптық-сабақ формасының ерекшеліктері:
студенттер тобының құрамы тұрақты
барлық оқушылардың іс-әрекетін олардың әрқайсысының мүмкіндіктері мен ерекшеліктерін ескере отырып, мұғалім басқарады
оқушылар білімді тікелей сабақта алады
оқушылар білім берудің әртүрлі формаларында жаңа білімді алады
сабақтың тақырыбына байланысты топпен ауыстырылуы мүмкін
Арнайы білім беретін мектептердегі сыныптарды балалардың жас деңгейі мен бұзылу дәрежесі бойынша топтастыру:
топтық сабақтар
Шағын топтағы сабақтар
жеке сабақтар
бірктірілген сабақтар
тәрбиелік іс-шаралар
Арнайы мектеп-интернатта педагогикалық процесті ұйымдастырудың көмекші формаларына:
таңдау пәндерін жүргізу
үйірме және үйірме жұмыстары
сыныптан тыс жұмыстар (олимпиадалар, жарыстар. Шолулар, байқаулар, тақырыптық кештер, саяхаттар мен экспедициялар)
мамандар үшін ашық жеке сабақтар
сыныптан тыс оқу
Арнайы мектептерде қолданылатын оқулықтар мыналарды қамтуы керек:
пропедевтикалық немесе қосымша бөлімдер, даму бұзылыстарының сипатына сәйкес қоршаған әлем туралы білімдегі олқылықтарды толтыруға арналған мазмұнның үзінділері;
білім мен жеке тәжірибені жаңарту құралдары
даму кемістіктерінің ерекшеліктеріне сәйкес баланың сөйлеуі мен ойлауын дамытуға бағытталған құралдар;
сөздік қорын белсендіруге арналған бөлімдер
сыни тұрғыдан ойлау мен шығармашылықты дамытуға арналған тапсырмалар
Арнайы мектептерде қолданылатын оқулықтар мыналарды ескеруі керек:
оқулықты пайдалана отырып оқытудың дифференциалды және жеке тәсілінің мүмкіндігі
дамуында ауытқуы бар балалардың осы санаттағы қабылдау, зейін, сөйлеу, ойлау, есте сақтау ерекшеліктері
оқулықтың сөйлеу материалын оқушылардың сөйлеу және интеллектуалдық ерекшеліктеріне сәйкес ресімдеуге қойылатын талаптар
Бағдарламаның қиылысатын тақырыбы бойынша күтілетін нәтижелер
осы санаттағы балалардың үй тапсырмасын орындау ерекшеліктері
Түзетушілік тәрбие процесінде қолданылатын дидактикалық материал:
ауызша
пән
көрнекі
шығармашылық
түзетуші
Жаңартылған оқу бағдарламаларының мазмұндық мүмкіндіктеріне сілтеме жасайды
пәннің мазмұнын құрастырудағы икемділік принципі, яғни білім мен дағдының тігінен де, көлденеңінен де біртіндеп артуы (тақырып бойынша және сынып бойынша дағдыны күрделендіру
таным заңдарына негізделген және пәндік операциялардың маңызды түрлеріне қарай жіктелген Блум таксономиясы бойынша оқу мақсаттарының иерархиясы
Бір білім беру аймағындағы пәндер арасында да, пәнаралық байланысты жүзеге асыруда да «қиылысатын тақырыптардың» болуы
Оқу-тәрбие үрдісін психологиялық-педагогикалық қамтамасыз ету, танымдық дағдыларды қалыптастыруға мән беру
білім беру қажеттіліктерін ескере отырып, білім берудің түзету-компенсаторлық бағыты
Ұзақ мерзімді, орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлар арасындағы байланысты көрсететін белгілерге мыналар жатады:
жұмыс кезеңдерінің бірізділігін ұйымдастыру
әр сабақ бойынша оқыту мен оқудың мақсатын анықтау
барлық студенттерді оқу процесіне тарту үшін стратегиялық жоспарлау
оқу жетістіктерінің мониторингін ұйымдастыру
Психологиялық-педагогикалық қолдау қызметімен ынтымақтастық
Психологиялық-педагогикалық қолдауоқу орындарында қамтиды:
ерекше білім беру қажеттіліктері бар адамдардың (балалардың) ерекше білім беру қажеттіліктерін анықтау және бағалау
педагогтарға және ерекше білім беру қажеттіліктері бар адамдардың (балалардың) отбасыларына консультациялық-әдістемелік көмек көрсету
ерекше білім беру қажеттіліктері бар адамдарды (балаларды) табысты тәрбиелеу, дамыту және әлеуметтендіру үшін әлеуметтік-психологиялық және педагогикалық жағдайлар жасау
арнайы мектеп мұғалімдері мен ресурстық орталықтардың ынтымақтастығы
мүмкіндігі шектеулі оқушыларды жалпы оқу процесіне белсенді түрде енгізу
Есту қабілеті бұзылғандарға арналған арнайы мектепке келесі балалар қабылданады:
есту қабілетінің жоғалуымен байланысты сөйлеудің әлсіз дамуы бар балалар
ақаудың күрделі құрылымы бар саңырау балалар
себебі есту қабілетінің нашарлауы болып табылатын сөйлеудің нашар дамуы бар балалар.
сөйлеу бұзылыстарымен (1-3 деңгейдегі сөйлеудің жалпы дамымауымен)
кекештену және есту қабілетінің жоғалуымен
Әлеуметтік педагог жұмысының мазмұны келесі бағыттарды қамтиды:
студенттерді (оқушыларды) және бітірушілерді әлеуметтік бейімдеуге және оңалтуға жәрдемдесу
отбасындағы қарым-қатынастарды жақсарту және қалыпқа келтіру, қарым-қатынастың болмауын жою бойынша күш-жігердің бағыты
студенттердің (оқушылардың) жеке және әлеуметтік мәселелерін шешу
аз қамтылған отбасы балаларына жәрдемақылар мен жәрдемақылар тағайындау
оңалту орталықтарымен ынтымақтастық
Олигофренопедагогиканың дамуына үлкен үлес қосты
Л.В.Занков
Л.С.Выготский
Г.М.Дульнев
Мещеряков
Н.М. Назаров
Логопедияның қалыптасуы ғалымдардың есімдерімен байланысты:
Ф. Рау
М.Е. Хватцева
О.П Правдина
Л.В.Занкова
О.П Правдина
Сөйлеу бұзылыстарының негізгі түрлері
дислалия
дизартрия
ринолалия
агнозия
дискалькулия
Сөйлеудің жалпы дамымауы (ОЖ) сөйлеу жүйесінің құрамдас бөліктерінің қалыптасуының бұзылуымен сипатталады:
фонетикалық
фонематикалық
лексика-грамматикалық
морфологиялық
грамматикалық
Дисграфия пайда болады:
артикуляциялық-акустикалық дисграфия
акустикалық дисграфия
оптикалық дисграфия
кинестетикалық дисграфия
психомоторлы дисграфия
Дислексияның түрлеріне жатады:
фонематикалық дислексия
семантикалық дислексия
мнестикалық дислексия
бұрмаланған дислексия
психомоторлы дислексия
адамның есту функциясының күйін осы әдістерді қолдану арқылы анықталады
тоналді аудиометрия
сөйлеу аудиометриясы
импеданс - аудиометриясы
аралас аудиометрия
дыбысты күшейтетін жабдық
Есту қабілеті бұзылған балалардың даму ерекшелігін ескеретін критерийлер Р.М. Боскис:
есту қабілетінің жоғалу дәрежесі
есту функциясының бұзылуының берілген дәрежесімен сөйлеуді дамыту деңгейі
есту қабілетінің жоғалу уақыты.
есту-сөйлеу реабилитациясының тарихы
қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру
ХІХ ғасырдағы орыс сурдопедагогикасының дамуы. атақты сурдопедагогтардың педагогикалық қызметімен байланысты:
В.И. Флери
Гурцов Г.А
Ф.А.Рау
А.В. Граборов
В.И. Белтюков
Есту қабілеті бұзылған балалар мектепке барған кезде келесі сөйлеу бұзылыстарын жиі көрсетеді:
айтылудағы және сөйлем құрудағы кемшіліктер
сөздің дыбыстық құрамының жеткіліксіз ассимиляциясы, ол тек қате айтылуда ғана емес, сөздердің қате жазылуында да көрінеді
ауызекі сөйлеу тілін және мәтінді оқуды шектеулі түсіну
фонетикалық-фонематикалық бұзылыстар және дисфония
оқуды түсіну дағдыларының нашарлығы
Естуінде кемістігі бар балаларды оқытудың негізгі педагогикалық жүйелері
екі тілдік тәсіл жүйесі
Ауызша сөйлеуге (байланысқа) негізделген саңырауларды тәрбиелеу жүйесі
Блисс жүйесі (белгі-символдық)
ым мен дактилемаға негізделген оқыту (дактил-ым-ишара)
практикалық әрекет (әрекет) арқылы оқыту
Естімейтін балаларға тілдік қарым-қатынас жүйесінде үйрету арнайы сабақтармен қамтамасыз етіледі:
пәндік және практикалық оқыту
есту қабылдауын дамыту және айтылуын қалыптастыру
танымдық белсенділікті түзету
кеңістікті бағдарлауды дамыту
қарым-қатынас дағдыларын дамыту
Тифлопедагогика мен тифлопсихологияның дамуына үлес қосқан ғалымдар:
М.И. Земцова
А.Г.Литвак
Солнцева Л.И
В. И. Любовский
Н.И.Никитина
Көрмейтін және нашар көретін балаларға арналған мектептер жұмысының ерекшеліктері
оқытудың ұзақтығын арттыру, оқу материалын қайта бөлу және оның өту қарқынын өзгерту
сау күштер мен сақталған мүмкіндіктерге негізделген балалардың дамуының жалпы заңдылықтары мен ерекше ерекшеліктерін ескере отырып
оқу жоспарлары мен бағдарламаларын өзгерту және балаларға сараланған көзқарас
танымдық белсенділікті түзету сабақтарының оқу жоспарларына енгізу
Әлеуметтік көмек және оқу құралдарымен қамтамасыз ету
Жалпы білім беретін жалпы білім беретін мектепте көру қабілеті бұзылған балаларды оқытудың арнайы оқу шарттары
тифлотехникалық құралдардың болуы
арнайы оқулықтар
пәндерді ассимиляциялаудағы қиындықтарды анықтау
прогрестің педагогикалық диагностикасы
оқыту және тәрбиелеу бойынша ұсыныстар әзірлеу
Л.Каннер бойынша ерте балалық аутизм синдромының негізгі белгілері
аутизм тәжірибесі бар аутизм
стереотиптік, обсессия элементтері бар монотонды мінез-құлық
сөйлеу дамуының ерекше бұзылыстары
мимикрия және эхолалия
ақыл-ойдың артта қалуы
Аутист балалардың сөйлеуінің даму ерекшеліктеріне жатады
мутизм (сөйлемеу)
эхолалия (басқа адам айтқан сөздерді, сөз тіркестерін қайталау
тұлғалық есімдіктердің кеш пайда болуы (әсіресе «мен»)
дислексия
афазия
Аутизмі бар балаларды түзету-педагогикалық қолдау бағдарламаларына жатады
Оперативті оқыту (мінез-құлық терапиясы)
зақымдайтын объектілердің әсер ету уақыты мен ұзақтығы (жауапқа қосу)
TEACСН - бағдарламасы
ұстау терапиясы
функционалдық қатынастардың бұзылу дәрежесі
Тірек-қимыл аппаратының бұзылыстарының түрлері
жұлынның, мидың және аяқ-қолдардың травматикалық жарақаттары
жүйке жүйесінің аурулары: церебральды сал ауруы; полиомиелит.
тірек-қимыл аппаратының туа біткен патологиясы:
жалпы моториканың статикалық-кинестетикалық бұзылыстары
невралгия және арқа омыртқаның шығуы
Церебральды сал ауруындағы интеллектуалдық ақаудың спецификалық ерекшеліктері
қоршаған орта туралы ақпарат пен идеялардың біркелкі емес қысқартылған қоры
Интеллектуалдық жеткіліксіздіктің біркелкі емес, дисгармониялық сипаты, яғни психика дамуының мозаикалық сипаты.
психоорганикалық көріністердің ауырлығы – психикалық процестердің баяулығы, сарқылуы
интеллект коэффициентінің жоғарылауы
әрекетті жоспарлау дағдыларының болмауы
Церебральды сал ауруымен ауыратын балалармен түзету-педагогикалық жұмыстың негізгі принциптері:
түзету-педагогикалық жұмыстың күрделі сипаты
сақталған функцияларға негізделген онтогенетикалық тұрақты әсердің ерте басталуы
жетекші іс-шаралар шеңберінде жұмысты ұйымдастыру
нәтижелерді бағалау мен бақылаудың болмауы
түзету жұмыстарының жиілігі
Түзету-тәрбие процесінің мазмұны мыналарға байланысты:
мүмкіндігі шектеулі тұлғаның дамуындағы ауытқулардың ерекшеліктері
мүмкіндігі шектеулі адамның өсіп келе жатқан жас кезеңі
мүмкіндігі шектеулі адам оқытылатын білім беру ұйымының материалдық жабдықталуы
білім беру ұйымының педагог-дефектологтарының біліктілігі
белгілі бір баланың қажеттіліктері мен қабілеттеріне арналған білім беру жүйесін құру мүмкіндігі
Күрделі даму бұзылыстарына мыналар жатады:
кереңдік пен көру қабілетінің төмендеуі
ақыл-ой кемістігі мен соқырлықтың тіркесімі,
тірек-қимыл аппаратының бұзылуы мен сөйлеу бұзылыстарының тіркесімі
кереңдік пен сөйлеу бұзылыстарының тіркесімі
эмоционалдық бұзылулардың және өзін-өзі бағалаудың төмендеуінің тіркесімі
Аурудың құрылымына байланысты аралас бұзылыстары бар балалар топтарға бөлінеді:
әртүрлі дәрежеде көрінетін және баланың дамуындағы елеулі ауытқуларға әкелетін үш немесе одан да көп бұзылулар (бастапқы) болған кездегі көптеген бұзылулар
екі ауыр психофизикалық бұзылыстары бар балалар, олардың әрқайсысы даму аномалиясын тудыруы мүмкін
әлсіз дәрежеде көрінетін, бірақ даму барысын айтарлықтай нашарлататын бір елеулі психофизикалық бұзылыстың (жетекші) және онымен бірге жүретін басқа бұзылуының болуы
сенсорлық және психомоторлық бұзылулардың болуы
оқудағы қиындықтармен және мінез-құлық бұзылыстарымен
Мүмкіндігі шектеулі балаларға ерте түзету-педагогикалық көмек көрсету жүйесінің міндеттері
баланың және оның отбасының ерекше білім беру қажеттіліктерін мүмкіндігінше ерте анықтау және диагностикалау
баланың дамуындағы бастапқы бұзушылықты анықтау сәті мен атаулы түзету көмегін көрсетудің басталуы арасындағы алшақтықты азайту
отбасының оң жақтарын анықтау және оның оңалту әлеуетін белсендіру негізінде ата-аналарды түзеу процесіне міндетті түрде қосу
ерте араласу мәселелерін шешу үшін демеушілік және үкіметтік емес ұйымдарды тарту
мектепке дейінгі жастағы балаларды тәрбиелеу және оқыту мәселесін зерттеу
Мүгедектердің әлеуметтік бейімделуінің оңтайлы деңгейіне қол жеткізуге бағытталған халықаралық құқықтық актілер
Саламанка Декларациясы және Ерекше қажеттіліктері бар адамдарға білім беру жөніндегі іс-қимыл негіздері
Дамуында кемістігі бар тұлғалардың мүмкіндіктерін теңестірудің стандартты ережелері (БҰҰ Бас Ассамблеясы 1993 жылы 20 желтоқсанда қабылдаған)
Бала құқықтары туралы конвенция (1989 ж.)
Ақыл-ойы кем адамдардың құқықтары туралы конвенция
Мүгедектердің білім берудегі тең құқықтары туралы Декларация
Ерекше білім беру қажеттіліктері бар тұлғаларды оқытудың құқықтық негіздерін реттейтін отандық заңнамалық актілер
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы
туралы Қазақстан Республикасының Заңымүмкіндігі шектеулі балаларды әлеуметтік-медициналық-педагогикалық коррекциялық қолдау»
Қазақстан Республикасының ЗаңыҚазақстан Республикасының кей1 заңнамалық актілеріне инклюзивті білім беру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы
Инклюзивті білім беруді дамыту тұжырымдамасы
Ұлттық жоба Білім сапасы
Арнайы психология мәселелерін зерттеген отандық ғалымдар
Ж.И. Намазбаева
Л.О. Сәрсенбаева
А.Т. Баймұратова
А.Қ. Рсалдинов
Л. К. Макина
Ақыл-ойы кем балаларды оқыту мәселелерін зерттеген отандық ғалымдар дефектологтар
Р.А. Сүлейменова
Қ.Ж.Бектеева
Г.А. Абаева
З. А. Мовкебаева
А.Н. Аутаева
