รูปแบบการแต่ง

คำคล้องจองในแต่ละบท

จำนวนคำหรือพยางค์ในการแต่ง

เสียงวรรณยุกต์ในตำแหน่งของกลอน

คณะบทหนึ่ง มี 2 คำกลอน หรือ 4 วรรค

กลอนเรื่องหนึ่งมีความยาว ประมาณ 5-6 บท

กลอนสุภาพมีความยาวเท่าใดก็ได้แต่ต้องจบลงด้วยวรรครองเท่านั้น

กลอนแต่ละวรรคมีชื่อเรียกต่างกันวรรคสดับ วรรครับ วรรครอง และวรรคส่ง

สัมผัสนอกเป็นสัมผัสระหว่างวรรค

สัมผัสในเป็นสัมผัสอยู่ภายในวรรค

สัมผัสเชื่อมระหว่างบทกำหนด 1 แห่ง

คำท้ายวรรคหน้าสัมผัสกับคาที่ 3 หรือ 4 ของวรรคหลัง

คณะ

สัมผัส

พยางค์

คำครุ ลหุ

บทหนึ่งมี 2 คำกลอน หรือ 4 วรรค วรรคหนึ่งมี 8 คำ

บทหนึ่งมี 4 คำกลอน หรือ 2 วรรค วรรคหนึ่งมี 8 คำ

บทหนึ่งมี 4 คำกลอน หรือ 2 วรรค วรรคหนึ่งมี 7-9 คำ

บทหนึ่งมี 2 คำกลอน หรือ 4 วรรค วรรคหนึ่งมี 7-9 คำ

วรรคสดับ วรรคสอง วรรครับ วรรคส่ง

วรรครับ วรรคสดับ วรรครอง วรรคส่ง

วรรครับ วรรครอง วรรคสดับ วรรคส่ง

วรรคสดับ วรรครับ วรรครอง วรรคส่ง

2 คู่

3 คู่

5 คู่

6 คู่

1 วรรค

2 วรรค

3 วรรค

4 วรรค

ขุนช้างเรียกว่าแม่วันทอง

คิดถึงยามปลูกรักมักเป็นเตย

สาลิกาเจ้าก็ร้องอย่างนั้นบ้าง

ชมแต่เตยแตกหนามเมื่อยามโซ

คำสุดท้ายวรรคที่ 1 ไม่นิยมเสียงสามัญ

คำสุดท้ายวรรคที่ 2 ไม่นิยมเสียงจัตวา

คำสุดท้ายวรรคที่ 3 ไม่นิยมเสียงจัตวา

คำสุดท้ายวรรคที่ 4 นิยมเสียงสามัญ

คณะ

สัมผัส

ความยาว

เสียงวรรณยุกต์

ชีวิตนี้ไม่มีอะไรดอก

ยุรยาตรย่างยามงามสง่า

หมั่นฝักใฝ่ไตร่ตรองมองมรรคผล

องค์อ่อนช้อยลอยเลื่อนเคลื่อนกายา

แต่ใจมันไม่กล้าท้าถามเลย

อยากจะถามใจเธอนี้อีกทีนัก

ซึ่งมอบรักภักดีทุกวี่วัน

ให้ประจักษ์แก่ใจคนใฝ่ฝัน

นำกลกลอนลีลามาเชิดชู ตามแบบครูชี้แนะให้แกะรอย

พรมชีวิตชุ่มชื่นให้พืชพันธุ์ มอบแมกไม้มวลมนุษย์สุดพรรณนา

แก้วประกายพรายพร่างทางกลอนแก้ว วามวับแวมวาดลายไว้งามหรู

ละอองโปรยเปียกปอนตอนเย็นย่า สายฝนพรมพรูพร่างสร้างสุขสรรค์