Font size
WorksheetsІІ тарау (Қайталау)
Total questions: 107
Worksheet time: 35mins
940 жылы Қашғарияның қарлұқ тайпалары басып алған қаласы:
Сарайшық
Меркі
Баласағұн
Сығанақ
942-1212 жылдары аралығында өмір сүрген мемлекет:
Қарлұқ
Қимақ
Қарақытай
Қарахан
Қарахан мемлекетінің негізін қалаған:
Сатұқ Богра хан
Базар Арслан
Оғұлшақ
Мұхаммед шах
Қарахан мемлекетін құрған түркі тайпаларын анықтаңыз:
Жікіл, түргеш, оғыз
Оғыз, куман, печенег
Яғма, жігіл, қарлұқ
Түргеш, оғыз, қимақ
999 жылы Қарахандықтар Орталық Азиядағы қандай мемлекетті талқандады:
Аббасидтер
Қырғыздар
Газнаудтери
Самани
Қарахан мемлекеті мен Газнауилер арасында шекара болған өзен:
Жайық
Сырдария
Әмудария
Ертіс
Қарахан мемлекеті мен Қыпшақ хандығы арасындағы солтүстік шекара өтті:
Әмудария, Сырдария
Ертіс, Есіл
Балқаш, Алакөл
Шу, Талас
Қарахан мемлекеті екіге бөлінді:
Х ғасырдың 20 жылдары
ХІ ғасырдың 30 жылдарының соңында
ХІІ ғасырдың 40 жылдарының ортасы
ХІІІ ғасырдың басында
Шығыс Қараханның ордасы:
Баласағұн
Суяб
Янгикент
Тараз
Батыс Қарахан ордалары:
Тараз
Ташкент
Меркі
Самарқанд
Қараханның өз аймағындағы адамдарға берген жер үлесі:
Иқта
Идан
Вақф
Мүлік
Дінбасылар мен діни мекемелердің жер иелігі:
Құшыр
Харадж
Вақф
Музари
Шартты түрде алған жер үлесі үшін ханға әскери қызмет етуге міндеттелген және ол жердегі халықтан алым-салық жинау құқығына ие болған:
Елтебер
Нөкер
Тархан
Иқтадар
Жекеменшік яғни мемлекеттік салық түріндегі жерлер:
Вақф
Иқта
Құшыр
Мүлік
Батыс және Шығыс Қарахандардың арасында шекара болған өзен:
Әмудария
Жайық
Іле
Сырдария
Араб жіне парсы авторларының еңбектерінде қай тайпадан шыққан "қағандардың қағаны" түркі тайпаларына билік еткені айтылады:
Қимақ
Оғыз
Найман
Қарлұқ
"Х ғасырдағы араб географтары түркілерді исламға мүлдем жат халық ретінде сипаттайды",-деп жазды:
Л.Н. Гумилев
А. Левшин
Л. Мейер
В.В.Бартольд
Қарахандардың жылқы малына ерекше көңіл бөлетінін айтқан ғұлама:
М. Қашғари
Әл-Идриси
Рашид ад-Дин
Ж. Баласағұн
960 жылы Қарахан мемлекетін исламды мемлекеттік дін деп жариялады:
Білге Күл Қадырхан
Оғұлшақ
Сатұқ Богра хан
Мұса хан
ХІІ ғасырдың бас кезінен бастап Жетісу аумағы үнемі кімдердің шапқыншылығына ұшырай бастады:
қарлұқтардың
наймандардың
қидандардың
қыпшақтардың
Қарахандықтардың екі бөлігі арасындағы өзара қырқыстар мен орталық биліктің әлсіреуін пайдаланған көшпелі тайпалар:
қарақытай
қимақ
жалайыр
оғыз
1210 жылы наймандармен күресте талқандалды:
Батыс Қарахан
Шығыс Қарахан
Қыпшақ
Қимақ
1210 жылы Шығыс Қарахан хандығын талқандаған ел:
Хорезм
Бұхара
Найман
Керей
1212 жылы Хорезм шахы Мұхаммед Батыс Қарахан әулетінің соңғы өкілін тағынан тайдырған қала:
Самарқанд
Қоқанда
Үргеніште
Бұхарада
Қидандар жайлы жазба деректерде Қытайдан солтүстікке қарай өмір сүрген қандай тілде сөйлейтін тайпалар деп көрсетіледі:
араб тілінде
моңғол тілінде
маньчжур тілінде
А) түркі тілінде
Қытайдың біріккен күштері мен оның одақтастары Қидан мемлекетін талқандаған жылы:
1125 жылы
1128 жылы
1137 жылы
1141 жылы
Қарахандық кезең мына тұрғыда сипатталады:
тәңіршілдік мемлекеттік дін болды
араб жазуы қабылданып, біртіндеп көне түркі жазуын ығыстырып шығарды
қарахан дәуірінде тілі мен мәдениеті сан түрлі этностар көбейді
қарахандар мықты армия құрып, әлемді жаулай бастады
Қидандардың Жетісуға орнығып, жергілікті түркі тілдес тайпалармен араласқаннан кейінгі атауы:
түргештер
саманилер
қарақытайлар
салжұқтар
Қидандардың бір бөлігі кімнің басшылығымен батысқа жылжып, Жетісудың солт-шығысына енді:
Онон
Тоғрұл
Табуян
Елюй Даши
Қай жылы Баласағұн билеушісі қидандарды бағынбаған тайпаларға қарсы шығуға одақтас ретінде шақырды:
1125 жылы
1132 жылы
1137 жылы
1128 жылы
Қидандар одақтас болудың орнына өздері басып алды:
Баласағұн
Самарқанд
Суяб
Янгикент
1125 жылы Жетісуға басып кірген қарақытайлардың Баласағұн қаласына жақын жерде орналасқан ордасы:
Ғұз Орда
Көк Орда
Алтын Орда
Ақ Орда
1141 жылы Қарахан-салжұқ әскерлеріне ойсырата соққы берген мемлекет:
Қыпшақ
Қарақытай
Моңғол
Хорезм
Мемлекеттің негізін қалаушы Елюй Даши біріккен салжұқ-қарахан әскерін талқандаған жыл:
1125 жылы
1141 жылы
1128 жылы
1137 жылы
Қай мемлекеттің билеушісі жеңіліске ұшырап, қарақытайларға жыл сайын алым-салық төлеуге мәжбүр болды:
Хорезм
Найман
Моңғол
Керей
Қарақытай мемлекеті билеушісінің титулы:
Гурхан
Гуньмо
Қаған
Хан
"Гурхан" сөзінің мағынасы:
"Хандардың ханы"
"Көктің ұлы"
"Жалғыз билеуші"
"Аспан әміршісі"
Мемлекеттің негізін салушы Елюй Даши қайтыс болған жыл:
1155 жылы
1150 жылы
1147 жылы
1143 жылы
Қай кезден бастап Қарақытайлар өздерінің салық саясатын өзгертіп, ашық тонауға көшті:
ХІІ ғасырдың ортасы
ХІІ ғасырдың басы
ХІІ ғасырдың соңы
ХІІІ ғасырдың басы
1208 жылы қарақытайларды шығыста жеңген :
Қимақтар
Жалайырлар
Наймандар
Ойраттар
Қарақытай мемлекеті өмір сүруін тоқтатқан жыл:
1206 жыл
1207 жыл
1212 жыл
1215 жыл
Күшлік хан мен оның одақтастары Қарақытай билеушісін тұтқындап, Қарақытай мемлекеті өмір сүруін тоқтатты:
1212 жыл
1213 жыл
1215 жыл
1217 жыл
Жетісу жері қырғын соғыстар, бүліктер мен мұсылмандар көтерілістерінің ошағына айналды:
1221 жылға дейін
1220 жылға дейін
1219 жылға дейін
1218 жылға дейін
Моңғол кезеңіне дейін наймандар мен керейіттердің ірі тайпалары қоныстанды:
Мауераннахр
Батыс Моңғолия
Ұлытау
Шығыс Түркістан
Наймандар қай ғасыр ортасында Ертіс пен Орхон өзендері аралығында қалыптасты:
VІІ ғасыр
V ғасыр
VІ ғасыр
VІІІ ғасыр
840 жылы қай мемлекет құлағаннан кейін Орталық азия көшпелі тайпалық одақтарын, соның ішінде керейіттер мен наймандардың қалыптасу үрдісі басталды:
Ұйғыр қағанаты
Шығыс Түрік қағанаты
Оғыз мемлекеті
Қимақ қағанаты
Наймандар мен керейіттердің билеушілері ХІ ғасырдың басында орталық билікті нығайту мақсатында христианның қай бағытын қабылдады:
несториандық
протестанттық
православие
католик
ХІ ғасыр соңында керейіттер мен наймандар енген мемлекет атауын анықтаңыз:
Ляо империясы
Қимақ мемлекеті
Хазар қағанаты
Моғолстан
Ляо империясы құлағаннан кейін наймандар мен керейіттер тәуелсіздігін алған жыл:
756 жыл
942 жыл
1125 жыл
1128 жыл
Найман мемлекеті Батыс Моңғолия мен Шығыс Қазақстан жерін иеленіп, қай уақытта өзінің гүлденген кезеңіне жетті:
Х ғасырдың ІІ жартысында
ХІІ ғасырдың І жартысында
ХІІ ғасырдың ІІ жартысында
ХІІІ ғасырдың І жартысында
Наймандардың Орхон өзені бойындағы орналасқан ордасы :
Балықты
Битөбе
Қатынбалық
Сарайшық
Наймандардың батыстағы Ертістің бас жағын мекендеген көршісі:
қидандар
қыпшақтар
оғыздар
керейлер
Наймандардың солтүстіктегі көршісі:
ұйғырлар
жалайырлар
енисей қырғыздары
қидандар
Наймандардың шығыстағы көршісі:
қидандар
енисей қырғыздары
жалайырлар
керейіттер
Наймандар қай мемлекеттің тағына өзінің адамдарын бірнеше рет отырғыза алды:
Меркіт
Керейіт
Қидан
Жалайыр
Найман хандығының өзі екі бөлікке ыдырап кетті:
Х ғасырдың ортасы-ХІІІ ғасырдың соңы
ХІІ ғасырдың соңы-ХІІІ ғасырдың басы
ХІІ ғасырдың соңы-ХІІІ ғасырдың ортасы
ХІ ғасырдың соңы-ХІІ ғасырдың басы
1201 жылы кімдердің күшеюін тоқтату мақсатында түркі тілдес тайпа өкілдері қатысқан құрылтай ұжымдастырды:
қыпшақ
моңғол
керейіт
қидан
Қай жылы монғолдар наймандарды толықтай жеңді
1203 жылы
1204 жылы
1205 жылы
1206 жылы
Наймандардың соңғы билеушісі:
Күшлік
Бұйрық
Жамұқа
Даян
Керейіттер солтүстігінде Орхон өзенінен, оңтүстігінде Хуанхэ өзеніне дейін жеткен уақыты:
Х ғасыр
ХІ ғасыр
ХІІ ғасыр
ХІІІ ғасыр
Керейіттердің бас ордасы:
Баласағұн
Битөбе
Балықты
Суяб
ХІІ ғасырдың ІІ жартысында Керейіт мемлекетін кім басқарған кезде мемлекеттің аумағы өсіп, нығайды:
Наркеш Дайын хан
Құршақұз хан
Бұйрық хан
Тоғрұл хан
Қай кезде Тоғрұл монғолдардың жас қолбасшысы Темучинге қолдау көрсетті:
ХІІ ғ. 50 жылдың басы
ХІІ ғ. 60 жылдың басы
ХІІ ғ. 70 жылдың басы
ХІІ ғ. 80 жылдың басы
Керейіт мемлекеті әлсіреп, монғолдар күшейді:
ХІ ғ.соңы-ХІІ ғ.басы
ХІ ғ.соңы-ХІІ ғ.ортасы
ХІІ ғ.соңы-ХІІІ ғ.басы
ХІІ ғ.соңы-ХІІІ ғ.ортасы
Қай жылы бұрынғы одақтастар арасында соғыс болып, керейіттердің жеңілуімен аяқталды:
1201 жылы
1202 жылы
1203 жылы
1204 жылы
ХІІІ ғасыр басында монғолдардың қысымымен найман мен керейіттер ығысты:
Батыс Қазақстан, Маңғыстау
Сарыарқа, Солтүстік қазақстан
Шығыс Қазақстан, Жетісу
Алатау, Ыстықкөл
Монғол деректерінде өзін гурхан жариялап, қысқа мерзімге жалайырлар мемлекетін құрған кім туралы айтады:
Маркус
Жамұқа
Мұқылай
Құршақұз
Жылнамаларда жалайыр тайпасының өкілі, Шыңғыс хан әскері қолбасшыларының бірі айтылды:
Мұқылай
Маркус
Жамұқа
Құршақұз
Жалайыр тайпасынан шыққан тарихшы:
Шах Махмұт Шорас
Әбілғазы хан
Масуд ибн Усман
Қадырғали
Жалайырлар Қазақстан аумағына қоныстанып, қазақ халқының құрамына енген уақыт:
ХІІ-ХІV ғғ.
ХІ-ХV ғғ.
ХІ-ХІV ғғ.
ХІІІ-ХІV ғғ.
Авторлардың еңбектерінде Шығыста қыпшақтар деп аталған уақыт:
VIII-X ғасырларда
VIII-IX ғасырларда
VII-X ғасырларда
VIII-XIIғасырларда
VIII-IX ғасырларда Русьте қыпшақтарды қалай атады:
кундар
печенегтер
командар
половецтер
VIII-IX ғасырларда Еуропада қыпшақтарды қалай атады:
печенегтер
кундар
бұлғарлар
командар
"Қыпшақ" этнонимі алғаш рет көне түркі руна ескерткішінде кездесетін уақыт:
V ғасырда
VІ ғасырда
VІІ ғасырда
VІІІ ғасырда
VІІІ ғасырдан ХІ ғасырдың басына дейінгі қыпшақтар кімдердің тарихымен тығыз байланысты болды:
Қарлұқ
Қимақ
Найман
Керей
Қыпшақтар Қимақ қағанатының қай қанатын құрды:
оң
сол
батыс
шығыс
Қыпшақтар Еділден өтіп, бірқатар тайпаларды бағындырып, қай аймаққа дейін жетті::
Кавказға
Балтық теңізіне
Дунайға
Днестрге
ХІ ғасырда қыпшақтар қай жерден басқа бүкіл Қазақстан жеріне үстемдік етті:
Сарыарқа
Жетісу
Маңғыстау
Ұлытау
"Қыпшақтар даласы"атанған аймақ:
Алтайдан Дунайға дейінгі аралық
Ертіс пен Енисей аралығы
Қазақстанның оңтүстік бөлігі
Оңтүстік Сібірден Памир тауларына дейін
ХІІ ғасырдың басында Қыпшақтар Алтайдан Дунайға дейінгі қандай аумаққа иелік етті:
Шығыс Еуропа
Батыс Еуропа
Шығыс Түркістан
Ұлы дала
Қыпшақ хандығы өмір сүрген кезең:
ХІ-ХІІІ ғ. басы
Х-ХІV ғ. басы
ІХ-ХІ ғ. басы
Х-ХІІ ғ. басы
ХІ ғасырдың І жартысынан ХІІІ ғасырдың басына дейін Еуразияның бүкіл далалық аймағында билікке ие болған тайпалар одағы:
қарлұқтар
наймандар
қыпшақтар
түргештер
Дешті Қыпшақ даласы неше ірі бірлестікке бөлінді:
2
3
4
5
Еділден Алтайға дейінгі аумақты қоныстанған қыпшақтар:
Оңтүстік Қыпшақтар
Солтүстік Қыпшақтар
Шығыс Қыпшақтар
Батыс Қыпшақтар
Шығыс Қыпшақ бірлестігін қай рудан шыққан хандар басқарды:
Жігіл
Тоқсоба
Елбөрілі
Куман
Қыпшақ хандығы оң қататының (батыс) ордасы Жайық өзені бойындағы:
Сарайшық
Сауран
Сығанақ
Сайрам
Қыпшақ этносы мен мемлекеттілігінің қалыптасу кезеңіндегі VII-VIII ғасырлар:
Түрік қағанатының құрамындағы кезең
Қимақ қағанатының құрамындағы кезең
Батыс Түрік қағанаты құрамындағы кезең
Дербес Қыпшақ хандығы қалыптасты
Қыпшақ этносы мен мемлекеттілігінің қалыптасу кезеңіндегі VIII-ХІ ғасырлар:
Дербес Қыпшақ хандығы қалыптасты
Түрік қағанатының құрамындағы кезең
Қимақ қағанатының құрамындағы кезең
Моңғол шапқыншылығы кезең
Қыпшақ этносы мен мемлекеттілігінің қалыптасу кезеңіндегі ХІ-ХІІІ ғасырлар:
Дербес Қыпшақ хандығы қалыптасты
Түрік қағанатының құрамындағы кезең
Қимақ қағанатының құрамындағы кезең
Моңғол шапқыншылығы кезең
Қыпшақтар этнос ретінде Орталық және Шығыс Қазақстан аумағында қалыптасты:
ІV ғасыр
VІ ғасыр
VІІ ғасыр
VІІІ ғасыр
Еуразияның бүкіл далалық аймағы "Дешті Қыпшақ" аталды:
ІХ-Х ғасырлар
Х-ХV ғасырлар
ХІ-ХІІІ ғасырлар
ХІІ-ХІV ғасырлар
"Олар (қыпшақтар) түйе, ірі қара, қой мен ешкі, жылқыға өте бай. Оларға жүк таситын мал орасан көп, біздің ойымызша бүкіл әлемде мұндай байлық ешкімде жоқ", - деп жазады:
Якуб
Рузбихан
П.Карпини
В.Рубрук
ХІ-ХІІ ғасырларда қыпшақ көсемдерінің қолында болды:
Жетісу
Маңғыстау
Ыстықкөл
Шығыс Қазақстан
Кімдердің дерегі бойынша, қыпшақ ақсүйектері Қарахан билеушілерімен өзара күрделі қарым-қатынаста болды:
Қ.А.Яссауи
М.Қашғари
А.Иүгнеки
Ж.Баласағұн
Исламды тарату мақсатында қыпшақтарға қарсы жорыққа шықты:
Қытай
Хорезм
Соғды
Араб халифаты
Қай кезден бастап хорезмдіктер қыпшақ ақсүйектерімен жақындасу саясатын жүргізе бастады:
Х ғасырдың ІІ жартысы
ХІІ ғасырдың І жартысы
ХІІ ғасырдың ІІ жартысы
ХІІІ ғасырдың І жартысы
Қыпшақтар мен хорезмдіктердің күресін тоқтатты:
Қимақ шапқыншылығы
Моңғол шапқыншылығы
Араб шапқыншылығы
Әмір Темір шапқыншылығы
"Біздің жылнамалар ХІІ ғасырда Русьтің ақсүйек тобы мен қыпшақтар арасында тығыз байланыстар балғандығына ешқандай күдік тудырмайды. Русьтің Даламен үнемі дерлік жауапкершілікте болғандығы ойдан шығарылған жалған тұжырым" деп сипаттаған ғалым:
В.В. Радлов
В.А. Пархоменко
А.И.Левшин
В.Б.Бартольд
"Бейбітшілік пен достық кезінде ғана славян тіліне түркі сөздері ене алды" деп атап өтеді:
М.Мағауин "Аласапыран"
Қ.Жұмаділов "Тағдыр"
О.Сүлейменов "АзиЯ"
І.Есенберлин "Көшпенділер"
Батыс Қараханның алып жатқан аумағы:
Мәуереннаһр
Шығыс Түркістан
Жетісу
Еділ мен Жайық аралығы
Қарақытай мемлекетінің өмір сүрген уақыты:
ХІ ғ-ХІІІ ғ.басы
942-1212 жж
1128-1212 жж
ІХ ғ.аяғы-ХІ ғ.басы
Жалайыр тайпасынан шыққан Шыңғысханның қолбасшыларының бірі:
Хулагу
Жебе
Мұқылай
Жамұқа
Найман мен Керейлердің мемлекеттік билік жүйесінде жақсы дамыған:
Сот ісін жүргізу
Әскер ісі
Сауда
Іс-қағаздарын жүргізу
"Қыпшақтар даласы" атанған аймақ:
Қазақстанның оңтүстігі
Алтайдан Дунайға дейінгі аралық
Ертіс пен Енисей аралығы
Қаратаудан Әмударияға дейінгі аралық
Отырар, Сығанақ, Арал теңізінің аумағы үшін қыпшақтар ұзақ жылдар бойы соғысқан ел:
Қарлұқ қағанаты
Хорезм
Самани әулеті
Киев Русі
Қыпшақтар мен хорезмдіктердің күресін тоқтатты:
Араб шапқыншылығы
Темір шапқыншылығы
Монғол шапқыншылығы
Жоңғар шапқыншылығы
Қыпшақ хандығы оң қататының (батыс) ордасы Жайық өзені бойындағы:
Сарайшық
Сауран
Сығанақ
Сайрам
