สมัญญาภิทาน - สนธิ

นาม - อัพยยศัพท์

ปกรณ์อันประกอบด้วยวาจาเป็นเครื่องกระทำให้แจ้ง

ความเจริญรุ่งเรืองของภาษา

แบ่งไว้เป็น ๔ ภาค

แบ่งไว้เป็น ๘ ภาค

อ กับ อุ ผสมกัน เป็น โอ

อา กับ อี ผสมเป็น เอ

เพราะเป็นที่อาศัยของพยัญชนะ

เพราะเป็นตัวกำหนดให้หมายรู้ถึงพยัญชนะ

เพราะต้องอาศัยสระจึงออกเสียงได้

เพราะเป็นตัวกำหนดให้หมายรู้สระที่อาศัย

อวรรค

วรรค

ต ฐ ฑ ฒ ณ

ต ถ ท ธ น

๖-๓

๖-๔

เกิดที่เพดาน

เกิดที่ริมฝีปาก

อ อา, ก ข ค ฆ ง

ฏ ฐ ฑ ฒ ณ, ร ฬ

สิถิลโฆสะ

ธนิตโฆสะ

อุสุม

อสมุ

ย ร ล ว ส ฒ ฬ

ย ร ล ว ส ห ฬ

ถ้าอยู่หลังพยัญชนะตัวอื่นก็ออกเสียงผสมกับพยัญชนะตัวหน้า

ไม่ออกเสียงเต็มเหมือนอาศัยสระ

การซ้อนตัวโดยใช้พยัญชนะต่างวรรคกัน

การซ้อนตัวโดยใช้พยัญชนะในวรรคเดียวกัน

ตณฺหงฺ

ลิลฺหํ

สัพนาม

นามนาม

อสาธารณนาม

สาธารณนาม

อสาธารณนาม

สาธารณนาม

สิ่งที่ไม่มีชีวิตบางศัพท์สมมติให้เป็นเพศชายหรือเพศหญิงได้

สิ่งมีชีวิตหรือไม่มีชีวิตกำหนดรู้ได้จาดสระที่สุดของศัพท์นั้น

ปุงลิงค์

อิตถีลิงค์

ต้นกำเนิดของศัพท์นั้น

สระที่สุดของศัพท์นั้น

อี กับ อู การันต์

อิ กับ อุ การันต์

คำนามในภาษาไทยบางคำก็แสดงพหูพจน์อยู่ในตัวของมันเอง

การกำหนดพจน์ของภาษาไทยอยู่ที่การเพิ่มที่ท้ายพหูพจน์เหมือนภาษาบาลี

กญฺญาย , กญฺญานํ

กญฺญา , กญฺญํ

การแจกหรือจำแนกของนามศัพท์

การแบ่งจำนวนของนามศัพท์

นา - หิ

ส - นํ

ฉัฏฐีวิภัตติ

สัตตมีวิภัตติ

ส - นํ,ส - นํ

ส - นํ,อํ - โย

ใช้ในการแจกนามศัพท์ด้วยวิภัตติ

ใช้ในการวิเคราะห์นามศัพท์

ตาม รตฺต ศัพท์

ตาม สมาธิ ศัพท์

อ - อี การันต์

อ - อุ การันต์

บางศัพท์ก็เป็นลิงค์เดียว

บางศัพท์ก็เป็นได้ ๓ ลิงค์

ปุม, สา, อทฺธา, มฆว, ยุว, สข

อตฺต, พรหฺม, ราช, ภควนฺตุ

อตฺต

ราช

ภควนฺตา, ภควนฺเต, กล่าวถึงคน ๒ คน

ภควนฺตา, ภควนฺเต กล่าวถึงคน ๓ คน

เร, อเร, เห

เร, อเร, เช

อปิว

กิญฺจาปิ

ปุริส ภิกฺขุนํ ปิณฺฑปาตํ เทติ

ปุริโส ภิกฺขูนํ ปิณฺฑปาตํ เทติ

โส ปุริส คนฺตวา วนฺทิตฺวา ภิกขูนํ ปิณฺฑปาตํ เทติ

โส ปุริโส คนฺตวา วนฺทิตฺวา ภิกฺขูนํ ปิณฺฑปาตํ เทติ

ปญฺจ ถึง อฏฐนวุติ

เอกูนวีสติ ถึง อฏฐนวุติ

เอกูนสตํ

เอก ถึง จตุ

ตั้งแต่ เอก ๑ ถึง อฏฐารส ๑๘

ตั้งแต่ เอกูนสตํ ๙๙ ขึ้นไป

วิเสสนสัพพนามเป็นคำขยายนามคล้ายคุณศัพท์

นิยมสัพพนามและอนิยมสัพนามแปลว่า ไม่แน่นอน

กึ

ย

ปฐมาวิภัตติ

ทุติยาวิภัตติ

ปร, อปร

อญฺญ, ปร

คือศัพท์ที่แบ่งออกได้เป็น ๒ ได้แก่ อุปสัค และ นิบาต

คือศัพท์ที่กระจัดกระจายกันไม่เป็นหมวดไม่เป็นหมู่กัน