NEW
Font size
WorksheetsSosial iqtisadiyyat
Total questions: 14
Worksheet time: 7mins
Sosial institutlar –
tarixən formalaşmış, insanların birgə fəaliyyətinin təşkilinin davamlı formalarıdır.
dəyər-normativ kompleksləridir , habelə onların həyata keçirilməsini və təsdiq edilməsini təmin edən orqanlar və təşkilatlar kimi tanınır.
cəmiyyətin, sosial qrupların və fərdlərin əsas ehtiyaclarını ödəmək üçün nəzərdə tutulmuş sosial əlaqələr və normaların mütəşəkkil sistemidir
cəmiyyətin qeyri-sabit təşkilat formalarını təmsil edən və sosial həyatı tənzimləyən elementləridir
maddi və mənəvi fəaliyyət prosesində sosial qruplar arasında və onların daxilində yaranan münasibətlərdir
Sosial institutların əsas məqsədinə uyğun olaraq bu funksiyaları göstərə bilərik: 1) cəmiyyətin ehtiyaclarının təmin edilməsi 2) iqtisadi proseslərin tənzimlənməsi 3) sosial proseslərin tənzimlənməsi 4) iqtisadi aktivlik stimulunun yaradılması
1,3
1,2
1,2,3
1,4
1,2,4
İctimai həyatın sferalarına uyğun olaraq institutların dörd əsas qrupunu ayırmaq mümkündür:1) iqtisadi institutlar və siyasi institutlar 2) stratifikasiya və qohumluq institutları ;mədəniyyət institutlaı 3) dovlət və şəxsi 4) bazar və qeyri-bazar
2,3
3,4
1,2
2,4
1,4
Institutsionalizasiya – 1) ictimai münasibətlərin nizama salınmasıdır 2) aydın qanunauyğunluqlara və rituallara əsaslanan sosial qarşılıqlı əlaqənin sabit modellərinin formalaşması prosesidir. 3) cəmiyyətin tələbatının təmin edilməsidir 4) iqtisadiyyatın milliləşdirilməsidir
1,2,3
2,4
1,2
1,3,4
1,4
Endogen (daxili) sosial institutlar əks etdirir :
müəyyən bir sıralama əsasında cəmiyyətin rol strukturunu müəyyən edir.
öz məqsədlərinə çatmaq üçün fərdin (onun müstəqil fəaliyyətlərinin) məhdud məsuliyyət sahələrini müəyyən edir
xarici amillərin, mədəniyyət elementlərinin və ya təşkilat rəhbərinin (rəhbərinin) sosial instituta təsirini əks etdirir
institutun fəaliyyətinin ətraf mühitə təsir dərəcəsini əks etdirir.
bir qurumun yenidən təşkilini və ya fəaliyyətinin dərin ixtisaslaşmasını tələb edən mənəvi köhnəlmə vəziyyətini xarakterizə edir
Ekzogen institutlar əks etdirir :
İnstitutun yenidən təşkilini və ya fəaliyyətinin dərindən ixtisaslaşdırılmasını tələb edən mənəvi köhnəlmə vəziyyəti.
Xarici və daxili iqtisadi amillərin institutun fəaliyyət istiqamətinə təsiri
institutun fəaliyyətinin ətraf mühitə təsir dərəcəsini əks etdirir.
xarici amillərin, mədəniyyət elementlərinin və ya təşkilat rəhbərinin (rəhbərinin) sosial instituta təsirini əks etdirir.
müəyyən bir sıralama əsasında cəmiyyətin rol strukturunu müəyyən edir.
Aşağıda sadalananlaran hansı sosial institutun xüsusiyyətlərindən hesab edilmir ?
Əsas məqsədi cəmiyyətin müəyyən tələbatlarını ödəmək olan müəssisələrin, sosial qrupların məcmusu
Məsələlərin həlli zamanı investisiya yatırımı
Mədəni nümunələr, normalar, dəyərlər və simvollar sistemi
Bu normalara və mədəni nümunələrə uyğun davranış sistemi
Məsələlərin həlli zamanı zəruri olan maddi və insan resursları
Sosial institutlar öz fəaliyyətləri prosesində hansı funksiyaları yerinə yetirir :
daxili və xarici
açıq və qapalı
ümumi və xüsusi
artan və azalan
sabit və dəyişən
1. Sosial təşkilat ............................ bütöv bir sosial sistemdir :
Cəmiyyətin strukturunu müəyyən edən
Şəxsin öz məqsədlərinə çatmaq üçün müstəqilliyinin sərhədlərini müəyyən edən
Sosial institutun cəmiyyətin ictimai-siyasi strukturuna inteqrasiyasını təmin edən
Müxtəlif alt sistemlərdən və elementlərdən ibarət
Cəmiyyət üçün vacib olan sosial münasibətlərin möhkəmlənməsinə və təkrar istehsalına töhfə verən
Rəsmi nikah olunmuş və ya qanuni və ya bədii əlaqələrlə bağlı insanlar arasında yaradılmış bir sosial qurum olaraq, gündəlik həyatın mənəvi və fiziki təminatını öhdəsinə alan və bir-birinə məsuliyyət daşıyan sosial qurumdur :
Mədəniyyət
Elm
Ailə
Təhsil
Dövlət
Sosial institutların əsas məqsədi :
Cəmiyyətin inkişafı gedişatında stabilliyə nail olmaq
İşəgötürənlərin tələb olunan ixtisaslara malik işçi qüvvəsi ilə təmin olunmasının asanlaşdırılması
Vətəndaşların işsizlikdən müdafiə hüquqlarının həyata keçirilməsinin təmin edilməsi
Əməyin mühafizəsi sahəsində hüquqların təmin edilməsi və onun ödənilməsi
Dövlət büdcəsinin xərclərinə nəzarət
Sosial institutların ümumi funksiyalarına aid deyil :
Tənzimləmə funksiyası davranış nümunələrini inkişaf etdirməklə, onların hərəkətlərini reqlamentləşdirməklə cəmiyyətin üzvləri arasındakı münasibətlərin tənzimlənməsini təmin edir.
İnteqrativ funksiyaya sosial qrupların üzvlərinin qarşılıqlı asılılığı və qarşılıqlı məsuliyyət prosesi daxildir.
Siyasi həyatın təşkili ilə məşğul olan siyasi institutlar.
Keçirici funksiya (sosializasiya). Onun məzmunu sosial təcrübənin ötürülməsi, bu cəmiyyətin dəyərləri, normaları, rolları ilə tanışlıqdır.
İctimai münasibətlərin möhkəmlənməsi və təkrar istehsalı funksiyası. Hər hansı bir institut öz qaydaları və davranış normları ilə cəmiyyətin üzvlərinin davranışını tənzimləyir və standartlaşdırır.
Birgə müəssisəyə xas olan meyarlardan biri hesab edilməz :
özünü təyin etmək və maliyyə sabitliyi
sosial missiya
xeyriyyəçilik
innovasiya
sahibkarlıq yanaşması
Elmin funksiyalarından biri sayılmaz :
idrak
investisiya
dünyagörünüşü
sosial
proqnozlaşdırıcı
