wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

экология 3

Total questions: 85

Worksheet time: 43mins

Name
Class
Date
1.

Мына ағзалардың, әсіресе, қайсысының арасында паразиттер көп?

a)

Былқылдақ денелелерде

b)

Құрттарда

c)

Микроорганизімдерде

d)

Омыртқалылар

e)

Құстар

2.

Аталған ғалымдардың қайсысы минимум заңын ашқан?

a)

В. Сукачев

b)

Ю. Либих

c)

Б. Коммонер

d)

В. Вавилон

e)

Г. Гаузе

3.

Экожүйенің аталған компоненттерінің қайсысы редуцент болып табылады?

a)

Жауынқұрты

b)

Кесіртке

c)

Шыбын

d)

Шегіртке

e)

Барлық аталғандар

4.

Берілген қоректік тізбектердің қайсысы дұрыс құрылған

a)

Шыбын-бақа-жыртқыш құс-жылан

b)

Бақа-шыбын-жылан-жыртқыш құс

c)

Жылан-бақа-шыбын-жыртқаш құс

d)

Шыбын-бақа-жылан-жыртқыш құс

e)

Шыбын-жылан-бақа-жыртқыш құс

5.

Ноосфераның құрлымдық бөлігі қалай аталады?

a)

Нообиогеоценоз

b)

 Экотоп

c)

Нооценоз

d)

Биоценоз

e)

Экожүйе

6.

Биомассаның жиналуында қай ағзаның рөлі зор?

a)

 Жануарлар

b)

Жануарлар мен өсімдіктер

c)

Өсімдіктер

d)

Микроорганизімдер

e)

Жануарлар мен микроорганизімдер

7.

Бәсекелестікке қайсысы мысал бола алады?

a)

Акула және жабысқақ балық

b)

Ағаштар мен микоризалы саңырауқұлақтар

c)

Қайың орманындағы шырша

d)

Қайыңдар

e)

Барлық келтірілген мысалдар

8.

Оттегін, көмір оксидің сіңіретін органикалық зататрды құрайтын табиғи ресурстарды көрсетіңіз.

a)

Минералды қосылыстар

b)

Атмосфера

c)

Өсімдіктер

d)

Су

e)

Топырақ

9.

Берілген нұсқалардың қайсысы  паразиттерге жатады?

a)

Шаян мен актинян

b)

Бит, кене, саңырауқұлақ

c)

Шыршалы ормандағы қайың

d)

Қына

e)

Барлық аталғандар

10.

Қазақстан Республикасының бастапқы экологиялық мәселесі не?

a)

Азон тесіктері

b)

Парникті эффект

c)

Ауыз судың жетіспеуі

d)

Қышқылды жауындар

e)

Дұрыс жауап жоқ

11.

Әр түрлі түрге жататын даралардың өздерінің арасында немесе бір түрдің ішіндегі қорек, мекен ету ареалы үшін күрес қалай аталады?

a)

Бәсекелестік

b)

Жыртқыштық

c)

Паразитизм

d)

 Мутуализм

e)

Барлық аталғандар

12.

Әрбір түр басқа түрлермен қарым-қатынастан пайда көріп тіршілік ету қалай аталады?

a)

Жыртқыштық

b)

Нейтрализм

c)

Бәсекелестік

d)

Паразитизм

e)

Мутуализм

13.

Жасыл өсімдіктер қалай аталады?

a)

Гетеротрофтар

b)

Автотрофтар

c)

Консументтер

d)

Продуценттер

e)

 Редуценттер

14.

Табиғи факторлардан басқа экожүйенің динамикасына себеп болатын не?

a)

Таза өнімділік

b)

Өнімділік

c)

Екінші реттік өнімдіілк

d)

Жалпы өнімділік

e)

Бірінші реттік өнімділік

15.

Экожүйенің биотикалық компоненті не?

a)

Тірі ағзалар

b)

Климаттық режим

c)

Ортаның физикалық қасиеттері

d)

Ылғалдылық пен температура

e)

Температура мен қысым

16.

Экожүйенің абиотикалық кампонентіне не жатады?

a)

Топырақ

b)

 Өсімдіктер

c)

 Жануарлар

d)

Микроағзалар

e)

Паразиттер

17.

Симбиоз егеніміз не?

a)

Селбесіп тіршілік ету

b)

Тек бір ағзаға ғана пайдалы тіршілік

c)

Екі ағзағада пайдасыз тіршілік

d)

Бейтарап тіршілік

e)

Қолайсыз тіршілік

18.

Вернадский бойынша биосфера үшін жалғаз энергия көзі не

a)

Жер жылуы

b)

Көміртек диоксиді

c)

Күн жүйесі

d)

Жасыл өсімдіктер

e)

Ультрокүлгін сәулелер

19.

Табиғи суларды ластайтын негізгі ластаушы көзге не жатады?

a)

Қаланың ағын сулары,жаңбыр сулары т.б.

b)

Газдар

c)

Топырақтар

d)

 Егіндер

e)

Жеміс қалдықтары

20.

Аридизация дегеніміз не?

a)

Топырақтың жел эрозиясы

b)

Топырақтың су эрозиясы

c)

Топырақтың шөлденуі

d)

Топырақтың шалшықтануы

e)

Топырақтың жүдекуі

21.

Электролиз суды тазартудың қандай әдісіне жатады

a)

Физика-химиялық

b)

 Химиялық

c)

Физикалық

d)

Биологиялық

e)

Механикалық

22.

Парниктік (жылулық) эффектің түзілуінде қандай қосылыс негізгі рөл атқарады

a)

Күкірт диоксиді

b)

Көміртек диоксиді

c)

Фреондар

d)

Су буы

e)

Метан

23.

Биоценоз дегеніміз не?

a)

Бір түр особьтарының жиынтығы

b)

Белгілі бір жерде тіршілік ететін тірі ағзалар топтары мен оларды қоршаған өзі табиғат жиынтығы

c)

Бірге тіршілік ететін өзара байланысқан ағзалар жиынтығы

d)

Бейорганикалық заттардын органикалық заттар түзетін ағзалар

e)

Органикалық заттармен қоректенетін ағзалар

24.

Мемлекеттік Барсакелмес қорығы қай жерде орналасқан?

a)

Шымкент обылысында

b)

Атырау обылысында

c)

Арал теңізінің аймағында

d)

Алтай аймағында

e)

Павлодар обылысында

25.

Трофикалық тізбек бұл не

a)

 Күн сәулесінің әсерімен бірнеше реттік органикалық заттардың синтезі

b)

Популяцияның биологиялық потенциалы мен орта арасындағы тепе-теңдік

c)

Өсімдік пен жануарлар ағзалары арқылы жүретін зат айналымы

d)

Бір ағзалардан екінші ағзаларға зат пен энергия берілуі

e)

Бір жақтық биомассаның берілуі

26.

Пестициттер ластаушылардың қандай түріне жатады

a)

Параметрлік

b)

Ингредиенттік

c)

Биоценотикалық

d)

Деструктиві

e)

Қосалқы

27.

Тамақ өнеркәсібінің қалдықтары ластанудың қай түріне жатады

a)

Ингредиенттік

b)

Параметрлік

c)

 Биоценотикалық

d)

Деструктивті

e)

Қосалқы

28.

Стратосфераны қандай қасиет сипаттайды

a)

Әр 1000м биіктікте температура 50С төмендейді

b)

Құрамында ылғыл мөлшері жоғары

c)

Бұлтар түзіледі

d)

Су буы жоқ

e)

Температура өзгермейді

29.

Ауаның жер бетіне жақын қабыты, жер беті және жер асты сулары, өндірістік ағын сулар қандай экологиялық мониторинг объектілеріне жатады?

a)

Биологиялық

b)

Жергілікті

c)

Геожүйелік

d)

Ұлттық

e)

 Биосфералық

30.

Адам экологиясы терминін алғаш рет кім және қай жылы енгізді

a)

1935ж Б. Коммонер

b)

1945ж В. Вернадский

c)

1935ж Н. Вавилов

d)

1921ж А. Парк

e)

1875ж М. Будыко

31.

Басекелестіктің болуын не анықтайды?

a)

Ортақ ресурстардың шектелкі

b)

Ортақ ресурстардың жеткілікті болуы

c)

Ресурстардың тәуелсіз тіршілік етеді

d)

Тек қоректік ресурстармен анықталады

e)

Аталғандардың барлығы

32.

Бір түрге жататын бәсекелес даралардың бір-біріне әсерінің мәні неде?

a)

Тіршілігін сақтауын қамтамасыз ететінжаңа белгілердің пайда болуы

b)

Өнімділігінің төмендеуінде

c)

Популяцияның өсу жылдамдығының кемуі

d)

Берілген түрдің дараларының толық жойылуы

e)

Барлық аталғындар

33.

Экологиялық фактор дегеніміз не?

a)

Гидросфера

b)

Атмосфера

c)

Тіршілік ететін орта

d)

Метасфера

e)

Литосфера

34.

Төменде аталған бейімделу мысалдарының ішінен жыртқыштарға ең тән белгіні атаңыз?

a)

Қорғаныштық рең

b)

Жылдам реакция

c)

Баспаналарды пайдалану

d)

Тікен, ине сауыттарының болуы

e)

Аталғандардың барлығы

35.

Тірі организімдердің адаптациялануы дегеніміз не?

a)

Сыртқы ортаның жағдайы

b)

Шектелген фактор

c)

Ортаның жағдайына бейімделу

d)

Ортаның компонентеріне әсері

e)

Ағзаның ортаға әсері

36.

Табиғи биогеоценоздарда қандай факторлар өзара әсерлеседі?

a)

Биотикалық

b)

Биотикалық және антропогендік

c)

Абиотикалық және биотикалық

d)

Абиотикалық және антропогендік

e)

Барлық аталғандар

37.

Әрбір деңгейден- деңгейге энергияның қандай мөлшері өтеді?

a)

10%

b)

1%

c)

25%

d)

50%

e)

5%

38.

Өсімдіктер бірлестігі не деп аталады?

a)

Фитоценоз

b)

 Биоценоз

c)

Зооценоз

d)

Биогеоценоз

e)

Экожүйе

39.

Қоректену тізбегіндегі қандай буынның жойылуы биоценоз үшін айтарлықтай зиянды нәтежиеге әкеліп соқтыруы мүмкін?

a)

Редуценттердің

b)

1-ретті консументтер

c)

2-ретті консументтер

d)

3-ретті консументтер

e)

4-ретті консументтер

40.

Адам ағзасына түсетін ластанушылардың көбі қандай жолмен түседі

a)

Сумен

b)

Ауамен

c)

Тамақпен

d)

Жыныстық жолмен

e)

Дұрыс жауап жоқ

41.

Клеткадағы жарық энергиясын аккумирлену нәтежиесіндегі процесті не деп атайды?

a)

Фотосинтез

b)

Бөлу

c)

Трансперайя

d)

Булану

e)

 Ыдырау

42.

Төмендегі экожүйелердің қайсысы биомассасы мен өнімділігінің жоғары болуымен сипатталады?

a)

Мұхит

b)

Тропиктік орман

c)

Жалпақ жапырақты орман

d)

Шөл

e)

Тундра

43.

Экожүйенің өнімділігі шектеуші факторларға тәуелді екені белгілі. Орман белдеуінің шектеуші факторларын атаңыз.

a)

Топырақта минералды элементтердің болуы

b)

Жауын-шашын мөлшері

c)

Жылудың мөлшері

d)

Жауын-шашын мен жылудың мөлшері

e)

Барлық аталған факторлар

44.

Жануарлар бірлестігін қалай атайды?

a)

Зооценоз

b)

Фитоценоз

c)

Биоценоз

d)

Биогеоцноз

e)

Биосфера

45.

Жай бейорганикалық қосылыстардан күрделі органикалық заттарға айналатын автотрофты организімдерді қалай атайды?

a)

Редуценттер

b)

Продуценттер

c)

Консументтер

d)

Биопродуценттер

e)

Гетеропродуценттер

46.

Әр түрлі ағзалардың арасындағы байланыстар қалай аталады?

a)

Биотикалық

b)

Жанама

c)

Тікелей

d)

Бәсекелестік

e)

Қоректік

47.

Дайын органикалық заттармен қоректенетін ағзаларды қалай атайды?

a)

Гетеротрофтар

b)

Автотровтар

c)

Хемотрофтар

d)

Фототровтар

e)

Барлық аталғандар

48.

Популяцияның тығыздығы дегеніміз не?

a)

Тіршілік кеңістігінің ауадан бірлігіне келетін даралар саны

b)

Берілген кеңістіктердегі даралардың саны

c)

Жалпы саны

d)

Кішкене жердегі әр түрлі даралардың саны

e)

Барлық аталғандар

49.

Ауаның төменгі қабаты, беткі және грунт сулар, өндіріс ағындары мен қалдықтары экологиялық мониторинттің қайсы түрінде болады?

a)

Биосфералы

b)

Биологиялық

c)

Гиосистемді

d)

Ұлттық

e)

Дұрыс жауап жоқ

50.

Су экожүйесі дегеніміз не?

a)

Көлдің биотикалық және абиотикалық компоненттерінің жиынтығы

b)

Көлдің өсімдіктер бірлестігі

c)

Көлдің жануарлар бірлестігі

d)

Фитопланктон

e)

Зоопланктон

51.

Шөпқоректі жануарлар биоценозда қай топқа жатады?

a)

Консументтер

b)

Өндірушілер

c)

Автотровтар

d)

Фототровтар

e)

Редуценттер

52.

Ағзаның қоршаған орта жағдайларына төзе алу қабілетін қалай атайды?

a)

Тұрақтылық

b)

Толеранттылық

c)

Мамандану

d)

Вируленттілік

e)

Сезімталдық

53.

Тропесфера қай деңгейде орналасқан?

a)

Жоғары шегі 40-50 км биіктікте

b)

Ылғалдылық жоғары деңгейде

c)

Оттегі жетіспейтін ауа

d)

Темпераиура өзгермейді

e)

Дұрыс жауап жоқ

54.

Стратосфера қай деңгейде орналасқан?

a)

Биіктіктің әр 1000м температура 5 градусқа төмендейді

b)

Ылғалдылық жоғары деңгейде

c)

Бұлттар түзіледі

d)

Судың буы жоқ

e)

Оттегі жетіспейтін ауа

55.

Экологияның негізгі функционалды бірлігі не?

a)

Экожүйе

b)

 Популяция

c)

Биоценоз

d)

Қоғамдыстық

e)

Экотоп

56.

Ағзалардың қанша мекен ету ортасы бар?

a)

Төрт

b)

Үш

c)

Алты

d)

Бес

e)

Екі

57.

 Бірдей уақыт аралығында қайталанатын ортаның өзгерістерін қалай атайды?

a)

Циклді

b)

Хаосты

c)

 Бағытталған

d)

Тұрақты

e)

Тұрақсыз

58.

Лимиттейтін факторлар заңын қалай  атайды?

a)

Шектелген факторлар

b)

Күрделіленген факторлар

c)

Оптималды факторлар

d)

Жойылған факторлар

e)

Дұрыс жауап жоқ

59.

Жер бетіндегі жасыл өсімдіктердің бірінші ретті өнімінің биомассасының жиынтығының энергиялық көзіне не жатады?

a)

Күн сәулесі

b)

Ультрокүлгін сәулелер

c)

Инфрақызыл сәулелер

d)

Ренген сәулелері

e)

Аталғандардың барлығы

60.

Бәсекелестің дәрежесі неге байланысты?

a)

Бәсекелестердің қажеттіліктерінің өте ұқсастықтары мен айырмашылықтарына

b)

Бәсекелестердің ареалына

c)

Бәсекелестердің санына

d)

Бәсекелестердің түрлік құрамына

e)

Аталғандардың барлығы

61.

Барлық дерлік экожүйелердегі энергияның бастапқы көзі қандай?

a)

Жел энергиясы

b)

Күн энергиясы

c)

Су энергиясы

d)

 Пайдалы қазбадан алынған отын энергиясы

e)

Барлық аталғандар

62.

Барлық қоректік тізбектер қай топқа жататын ағзалардан басталады?

a)

Консументтер

b)

Детритофагтар

c)

Редуценттер

d)

Өндірушілер

e)

Аталғандардың барлығы

63.

Төмендегі белгілердің қайсысы популяцияға тән белгі?

a)

Даралар саны

b)

Жастық құрамы

c)

Туу

d)

 Өлім

e)

Барлық аталғандар

64.

Ағзаның қоршаған орта жағдайларының өзгеруіне бейімделу қабілетін қалай атайды?

a)

 Тұрақтылық

b)

Мамандану

c)

Толеранттылық

d)

Вируленттілік

e)

 Сезімталдылық

65.

Түрлердің жиынтығы мен олардың өзара қарым-қатынасынан тұратын күрделі табиғи комплекс қалай аталады?

a)

Биоценоз

b)

Биогеоценоз

c)

Биосфера

d)

Табиғаттағы зат айналымы

e)

Дұрыс жауабы жоқ

66.

Озон қабатының маңызы қандай?

a)

Ультрокүлгін сәулелерді сіңіру

b)

Инфроқызыл сәулелерді сіңіру

c)

Планетеның оттегімен байытылуы

d)

Атмосферадағы зиянды қалдықтарды сіңіру

e)

Барлық аталғандар

67.

Төмендегі аталған факторлардың қайсысы жасанды ластану көздеріне жатады?

a)

Автомабильдердің газдары

b)

Вулкандар

c)

Шаңды дауылдар

d)

Жер сілкіну

e)

Барлық аталған факторлар

68.

Қорықтың ұйымдастырылуын қандай экололгиялық факторға жатқызуға болады?

a)

Биотикалық

b)

Антропогендік

c)

Абиотикалық

d)

Биотикалық және антропогендік

e)

Абтотикалық және антропогендік

69.

Парниктік эффектің пайда болу себебі қандай?

a)

Көміртегі (ІІ) тотығының концентрациясының жоғарлауы

b)

Озон тесіктерінің пайда болуы

c)

Фреондар мен метан қалдықтары

d)

Ауаның ылғалдылығының өзгеруі

e)

Дұрыс жауап жоқ

70.

Адам популяцияларының саны мен тығыздығының артуы арқылы қалалардың өсуі мен дамуын қалай атайды?

a)

Урбанизация

b)

Антроногенез

c)

Антропогенді қысым

d)

Антропогенді стресс

e)

Биоалуантүрлілік

71.

Атмосфераның жерге жақын қабатының температурасы, оның құрамындағы көмірқышқыл газы мен кейбір басқа газдардың  жоғарылауын қалай атайды?

a)

Парниктік эффект

b)

Антропогенді стресс

c)

Энергетикалық стресс

d)

Қышқылдық жаңбырлар

e)

Ауа ортасының қарсылығы

72.

Қышқылдық жауынның пайда болуында қандай зат айтарлықтай рөл атқарады?

a)

Күкіртті газ

b)

 Фреондар

c)

Көмірқышқыл газы

d)

Метан

e)

Көміртегі (ІІ) тотығы

73.

Қоршаған ортаның жағдайын бақылау, байқау, бағалау мен болжаудың комплексті жүйесін қалай атайды?

a)

Кадастр

b)

Мониторинг

c)

Домпинг

d)

Эклолгиялық картографиялау

e)

Дұрыс жауап жоқ

74.

Қорық дегеніміз не?

a)

Жеке түрде мемілекет қорғайтын табиғи объектілер (сарқырамалыр,үңгірлер және т.б.)

b)

Жартылай қорғау режимімен сипатталатын территория

c)

Шаруашылық қызметінен мүлдем алынған территориялар немесе акваториялардың бөліктері

d)

Табиғатты сауықтыру және эстетикалық мақсатта қорғау үшін бөлінегн территиоиялар

e)

Дұрыс жауап жоқ

75.

Қай ғалым мына төрт заңды тұжырымдаған:? барлығы барлығымен байланысты, бәрі үшін төлеу қажет, барлығы бір жаққа жіберу керек, табиғат барлығын жақсы біледі.

a)

Б. Коммонер

b)

В. Вернадский

c)

Ю. Либих

d)

Ю. Одум

e)

В. Шелфорд

76.

Демографиялық көрсеткішке не жатады?

a)

Өмір сүру жасы

b)

Адамның жалпы саны

c)

Өсу жылдамдығы

d)

Халықтың тығыздығы

e)

Барлық аталғандар

77.

Қазіргі біздің планетамыздағы адамдар саны қанша?

a)

5-6 млрд. адам

b)

2-3 млрд. адам

c)

3-4 млрд. адам

d)

4-5 млрд. адам

e)

6-7 млрд. адам

78.

«Үлкен эклогия» терминін ғылымға енгізген кім?

a)

Н. Реймерс

b)

Н. Вавилов

c)

М. Будыко

d)

В. Вернадский

e)

Б. Коммонер

79.

Қазақстан Республикасының қоршаған ортаны қорғау туралы заңы қай жылы қабылданды?

a)

1995

b)

1993

c)

1994

d)

1996

e)

 1997

80.

Биоценоз дегеніміз не?

a)

Бір территорияда тіршілік жасаған популяциялардың әртүрлілікті қосындысы

b)

Бір түрдегі особтердің топтары

c)

Тіршілікте бір-біріне байланысы бар организімдер

d)

Бейорганикалық заттардан органикалық заттарды синтез жасайтын организімдер

e)

Дайын органикалық заттарды пайдаланатын организімдер

81.

Тірі жүйелердің деңгейі қалай аталады?

a)

Биогеоценоз

b)

Молекулалық

c)

Етті

d)

Организімді

e)

 Молекулааралық

82.

Экожүйенің өлі бөлігі қалай аталады?

a)

Экотоп

b)

Биоценоз

c)

Биогеоценоз

d)

Нооценоз

e)

 Биомасса

83.

Экотоптың құрамына не кіреді?

a)

Атмосфера, гидросфера, литосфера

b)

 Өсімдіктер

c)

Жануарлар

d)

Атмосфера

e)

 Гидросфера

84.

“Мұнай дақтары” ластаушылырдың қайсы түріне жатады ?

a)

 Параметрлік

b)

 Ингредиентті

c)

 Биоценотикалық

d)

Деструкциялық

e)

Дұрыс жауап жоқ

85.

Тамақ өнеркәсібінің қалдықтары ластаушылардың қайсы түріне жатады?

a)

 Ингредиентті

b)

 Параметрлік

c)

Биоценотикалық

d)

Деструкциялық

e)

Дұрыс жауап жоқ