Font size
Worksheetsфилософия сессия
Total questions: 125
Worksheet time: 1hrs 3mins
Аристотель философиясының тарихи мәні:
адам мен әлем дамуына материалдық тұрғыда түсіні
тарихқа көп көңіл бөлді
шіркеу идеялары басты назарда болды
шындықты табудың диалогтық әдісін қолданды
логиканың дамуына айтарлықтай әсер қосты
Платонның идеалистік көзқарасының мәні
материя мәңгі және шексіз
қоршаған дүниемен байланыссыз «таза мән»ұғымы қалыптаспайды
тек таза идея ғана өмір сүреді
даму тек диалектика заңдары арқылы жүзеге асады
таным-материяның дамуымен байланысты
Сократ философиясының тарихи мәні
әлем мен адам дамуына материалистік көзқарас қалыптастырды
материяның болмысын анықтады
майевтика әдісін ашты
болмысқа категориялық тұрғыда түсінік берді
логиканың дамуына айтарлықтай әсер етті
Классикалық кезеңнің көтерген мәселесі:
барлық тірі заттың бастамасын іздеу
антикалық және христиандық философияның біте қайнасуы
идеализмнің материализмнен артық тұруы
ерте Гректің ерте Рим философиясына жақсы әсері
материализм мен идеализмнің даурығу мәселесін тәмамдады
Стоиктер философиясындағы «апатия» ұғымы:
адамгершілік жүріс-тұрыс
қоғамдық бастаулар мен нормаларға құмарлық
қоғамдық өмір кешуді терістеу
өмірді құмарлықсыз және қорқынышсыз қабылдау
пікірталасқа деген дайындықсыздық
Протогор философиясының негізгі қағидалары
қоршаған шындыққа сыни көзқарас
адам үшін бүгінгі игілік, шынайы игілік
барлық тіршіліктің негізі от деп есептеді
адамның өзіндегі физикалық және рухани тірек
қоғамдық тәртіпті сақтау
Сократқа дейінгі кезең сипаттамасы:
ци энергиясын таза күйінде сақтау
әлемнің алғашқы түпнегізін іздеу
рух пен бабаларды құрметтеу
атеисттік ойлар айтылды
идеализм мен теологияны толығымен теріске шығарды
Фалес іліміндегі материализм түрі:
диалектикалық материализм
субъективті идеализм
антропологиялық материализм
стихиялық материализм
объективті идеализм
Милет мектебі философиясының ерекшеліктері:
материалды заттарды әлемнің түпнегізі деп есептеді
болмыстың негізі рух мен материя деп есептеді
дуализмді жақтады
болмысты тәжірибе арқылы танып болады деп есептеді
түпнегізді сандармен байланыстырды
Аристотель метафизикасында қарастырады
ирониялық әзіл
қара сөздер
ещтеңе» туралы әңгіме
құдай туралы және сезімнен тыс әлем туралы
ақиқатқа жету мақсатындағы сұхбат
Шығыс Аристотелизмінің негізгі өкілі:
Аль-Газали
Аль-Бируни
Ибн-Рушд
Аль-Фараби
Аль-Кинди
Рационализмнің негізін салушы:
Ф.Бэкон
Р.Декарт
Г.Лейбниц
Б.Спиноза
И.Кант
Қайта Өрлеу дәуіріне тән философиялық дүниетаным:
наукоцентризм
теоцентризм
социоцентризм
космоцентризм
антропоцентризм
Неміс классикалық философиясының бастаушысы:
Л.Фейербах
Г.Гегель
* И.Фихте
Ф.Шеллинг
И.Кант
Құдай комедиясының» авторы:
Н.Кузанский
Ф.Петрарка
Н.Коперник
Д.Алигьери
М.Монтень
Л.Фейербахтың есімімен байланысты
классикалық неміс философиясының басталуы
классикалық неміс философиясының соңы
классикалық неміс философиясының шыңы
классикалық неміс философиясының дағдарысы
классикалық неміс философиясының мәңгілігі
Гегельдің тарих философиясының жалпыметодологиялық қағидасының негізі:
“триада” қағидасы
ақиқаттың нақтылығы қағидасы
материалды болмыстың біріншілігі
қатаң детерминизм
категориялық императив
И.Кант антиномиясы
ұғым
гипотеза
тұжырым
аксиома
қарама-қарсылық
Л.Фейербах ілімі
объективті идеализм
тарихи материализм
диалектикалық материализм
антропологиялық материализм
субъективті идеализм
Неміс классикалық философиясының бастаушысы:
Г.Фихте
И.Канта
Ф.Шеллинга
К.Маркса
И.Гете
Н.А.Назарбаев «Қазақстан 2050» Стратегиясында «............. қазақтың зайырлы
білімінің негізін салды, қазақ тіліндегі алғашқы оқулықтардың авторы» деп атап өтті:
әл-Фараби
Ыбырай Алтынсарин
Шоқан Уәлиханов
Сәкен Сейфуллин
Мұхтар Әуезов
К.Маркстың диалектикасының Г.Гегельдің диалектикасынан басты айырмашылығы
оның материалистігінде
космизм философиясына жақындығы
оның идеалдығы
дінге қатыстылығы
материяға сипаттылығы
*!«Зар-заман» философиясының өкілі (15-18ғғ):
Шортанбай Қанайұлы
Шәкарім Құдабердіұлы
Мұхтар Әуэзов
Міржақып Дулатов
Ахмет Байтұрсынов
Ол Абай Құнанбаевтың ізбасары ретінде саналады:
Ахмет Байтұрсынов
Шәкарім Құдайбердиев
Шоқан Уалиханов
Ыбырай Алтынсарин
Сәкен Сейфуллин
*!"Қырғыздар арасындағы шамандықтың іздері" атты шығарманың авторы:
А. Құнанбаев
Ш. Уалиханов
Ш. Құдайбердиев
Ы. Алтынсарин
С.Торайғыров
Марксизм теориясында қозғалыс:
объективті шындықтың болмыстық тәсілі
орын ауыстыру
энергетикалық өзара байланыс
дененің қызметі
галактикалардың пайда болуы
Неофрейдизмнің өкілі:
Л.Фейербах
М.Хайдеггер
К.Поппер
О.Конт
К.Юнг
*!«Үш анық» шығармасының авторы:
Абай
Ш.Уалиханов
Шәкарім
Ы. Алтынсарин
С.Торайғыров
Араб-мұсылман философиясының өкілі:
Аквинский
Аристотель
Августин
Тертуллиан
Авиценна
Рационализм ұстанымын, ақылдың критикасымен ұсынған ХІХғ. философтарын атаңыз:
И.Гегель, Л.Фейербах
И.Кант, И.Г.Фихте
А.Шопенгауэр,Ф.Ницше
К.Маркс, Ф.Энгельс
Ф.Шеллинг, И.Гердер
М.Хайдеггердің анықтамасы бойынша «тіл» - бұл
философиялық мәтін
мәліметті кодтау жүйесі
үйдегі өмір
әлем тәжірибесі
коммуникация құралы
Бейсаналықтың психикалық мотивациясын ашты:
К.Маркс
Г.Гегель
Ф.Ницще
З.Фрейд
И.Кант
Аталған философтарды: А. Шопенгауэр, С. Кьеркегор, Ф.Ницше, В. Дильтей біріктіретін не:
рационализм өкілдері
экзистенциализм өкілдері
иррационализм өкілдері
марксизм өкілдері
Иррационал- философ, «Дүние ерік пен елестету ретінде» еңбегінің авторы:
А.Шопенгауэр
Ф.Ницше
С.Кьеркегор
М.Хайдеггер
К.Ясперс
А.Шопенгауэр негізін салған философиялық бағыт:
рационализм
прагматизм
иррационализм
плюрализм
номинализм
А.Шопенгауэрдің философиядағы негізгі идея
әлем деген материя,табиғат
әлем ол менің сезімдерімнің жиынтығы
әлемнің негізін әлемдік рух құрайды
табиғат ол субстанция
әлем ол ерік пен елестету
Төмендегі анықтамалардың қайсысы ХХ ғасыр философиясындағы негізгі бағыттардың бірі болып табылатын герменевтиканы сипаттайды?
жеке индивидуалды-адам философиясы
мәтіндерді түсіндіру, түсіну философиясы:
мәдениеттің құрылымдық негіздерінің философиясы
бейсаналық философиясы
тілдік шындық философиясы
З.Фрейд философиядағы қай ағымның өкілі болып табылады?
психоанализ
экзистенциализм
позитивизм
неотомизм
герменевтика
*!«Билікке деген ерік» идеясының авторы:
С.Кьеркегор
К.Маркс
О.Конт
А.Шопенгауэр
Ф.Ницше
Қазақ ағарту философиясының өкілі:
Бухар жырау
А.Байтурсынов
С.Сейфуллин
Ч.Валиханов
Толе би
А.Кунанбаев
қазақ ағарту философиясының өкілі
орыс діни философиясының негізін қалаушы
иррационалистердің ізбасары
Ұлы географ
З.Фрейдтің шәкірті
Ы.Алтынсариннің философиялық ұстанымы... жақын болды:
рационализмге
теизмге
атеизмге
деизмге
сенсуализмге
Шәкәрімнің негізгі философиялық кітабының атауын аяқтаңыз-Үш......:
нұсқау
дос
қателік
анық
моральдық заңдар
Абай Құнанбайұлының өз философиясындағы жариялаған қағидасы:
ешқашан берілме!
күш-білімде
адам бол!"
бәрі ағымда
құралды мақсат ақтайды
Бұл ойшылдың философиясы спекулятивті теология болып табылады:
А.Кунанбаев
Ч. Валиханов
Ш.Кудайбердиев
А.Байтурсынов
Ы. Алтынсарин
Абайдың қазіргі заманғы қазақ қоғамының жағдайын анықтау.
алтын ғасырдағыдай
бұл бағалауды бермейді
шындық ретінде
белгілі бір мақсатқа бағытталған қадам ретінде
сыни, білімді талап ететін
Қазақтың көрнекті үздік жаңашыл-педагогі және жазушысы:
А.Кунанбайұлы
Ш.Уалиханов
Ш.Кудайбердіұлы
А.Байтурсынов
Ы.Алтынсарин
Абай философиясының орталық проблемасы:
таным
адам
дін
онтология
әдістеме
Қара сөздер" кітабының авторы:
Абай Құнанбаев
Ш.Уалиханов
Ш.Құдайбердіұлы
А.Байтурсынов
Ы.Алтынсарин
Бұл еңбегінде Ницще шын мәнінде өзінің «Құдай өлді» деген тұжырымын түсіндіреді, және жердегі тіршілік туралы қызықты ойларын айтады:
Левиафан
Сидхартха
Сырттан келген адам
Түрлендіру
Заратустра солай деді
О.Конт - бағытының негізін салушы
эмпиризм
рационализм
позитивизм
психоанализ
герменевтика
Болмыс мәселесін қарастыратын философия бөлімі:
онтология
аксиология
диалектика
антропология
гносеология
Диалектикаға қарсы бағытталған категория
сана
болмыс
қоғам
метафизика
бейболмыс
Материяның өзін-өзі ұйымдастыру туралы ілімі:
синергетика
метафизика
диалектика
гносеология
онтология
Гегельдің жан-жақты дамытып, алға тартқан философияға қосқан басты үлесі, оның
логикасы
заңдары
медицинасы
диалектикасы
математикасы
Даму туралы философиялық ілім:
метафизика;
софистика
догматизм
эклектика
диалектика
Антикалық философтардың қайсысы болмысты, болмыстың қасиетін және болмыстың формаларын қарастырды?
Парменид
Протагор
Горгий
Продин
Сократ
Гилозоизм дегеніміз – бұл барлық заттар.....:
сезінеді және ойлайды
жануарлар әлемі
тірі тіршілік әлемі
қайта тіріледі
сезінеді және таңқалады
Реалды өмір сүретін, мәңгі, жаратылыстың негізі саналатын субстанция:
болмыс
қоғам
диалектика
материя
бейболмыс
Заттың өлшемін, қасиетінің жиынтығын білдіретін онтологиялық категория:
сапа
сан
бірегейлік
форма
мазмұн
Қай бағытта кеңістік пен уақыт адам түйсігінің формасы ретінде қарастырылады:
эмпириокритицизм арқылы
диалектикалық материализмде
субъективті идеализмде
объективті материализмде
креоцеонизм арқылы
Милеттік мектепке тән «архэ» ұғымының мағынасы:
атом
апейрон
металл
ағаш
жел
*!«Бәрі ағады, бәрі өзгереді» тұжырымының мәні:
Гераклиттің диалектикалық ойы
Парменидтің метафизикалық тұжырымы
софисттер релятивизмі
Аристотель логикасы
скептиктердің сыншыл позициясы
Демокрит онтологиясы:
дүние заттардың ең ұсақ бөлінбейтін бөлшегі—атомдардан тұрады
әлемнің түпнегізі апейрон
дүние материямен форманың бірлігі
әлемнің түпнегізі сандар
дүниені тану мүмкін емес
Элеаттардың тұжырымы:
бәрі ағады, бәрі өзгереді
Адам іздеп жүрмін
Өзіңді өзің таны
болмыс бар, бейболмыс жоқ
болмыс пен ойлау тең
Пифагордың тұжырымы
барлығы сандарға тең
адам адамға қасқыр
Платон менің досым, бірақ ақиқат қымбат
Менің білетінім, ештеңе білмейтінім
бәрі ағады, бәрі өзгереді
Плюрализм –дегеніміз:
әлемнің алғашқы бастау ретінде бір субстанцияны мойындайтын философиялық бағыт
әлемнің алғашқы бастау ретінде бірнеше субстанцияны мойындайтын философиялық бағыт
екі субстанцияны алғашқы бастау ретінде мойындайтын философиялық бағыт
себептілік туралы философиялық ілім
нысанды ақылмен тануға болады деп есептейтін философиялық ұғым
Монизм-дегеніміз
әлемнің алғашқы бастау ретінде бір субстанцияны мойындайтын философиялық бағыт
әлемнің алғашқы бастау ретінде бірнеше субстанцияны мойындайтын философиялық бағыт
екі субстанцияны алғашқы бастау ретінде мойындайтын философиялық бағыт
себептілік туралы философиялық ілім
нысанды ақылмен тануға болады деп есептейтін философиялық ұғым
Терістеуді терістеу заңының мәні:
дамудың көпжақтылығы
әлеуметтік құбылыстардың стихиялығы
таным кезеңдерінің шектеулілігі
тарихи даму кезеңдерінің ерекшеленуі
дамудың жалғастығы
Детерминизм философиялық принцип ретінде нені мойындауды білдіреді:
әлеуметтік үдерістердің стихиялығын
қоғам мен табиғаттағы секіріс тәрізділікті
оятушы күш ретіндегі ерікті
шартсыз дамуды
себеп-салдарлық тәуелділікті
Материяның болмыстық негізі
энергия мен күш
кеңістік пен уақыт
логика және шындық
білімділік пен білімсіздік
ақыл мен сана
Диалектиканың негізгі заңдылықтарының бірі:
бүкіл әлемдік тартылыс заңы
сан және сапа өзгерістерінің өзара ауысу
логика заңы
энергияны бекіту заңы
табиғаттың дамушылық заңы
Кеңістік пен уақыт туралы метафизикалық пікір:
кеңістік пен уақыт материямен тікелей байланысты
кеңістік пен уақыт материядан тыс өмір сүреді
кеңістік пен уақыт бір-бірімен бірлікте өмір сүреді
кеңістік пен уақыт материяның қарама-қайшылығы
кеңістік пен уақыт материямен мистикалық байланыста
Материяның өмір сүру тәсілі:
энергия
қозғалыс
тыныштық
білімсіздік
ақыл мен сана
Дамудың жалпы заңдылықтарының бірі:
бүкіл әлемдік тартылыс заңы
терістеуді терістеу заңы
инерция заңы
энергияны сақтау заңы
дамушылық заңы
Детерменизм ұстанымы:
барлық тіршіліктің себебі атомдар болып табылады
әлемде барлығы кездейсоқ пайда болады
табиғатта себеп те, салдар да жоқ
әлемдегі барлық құбылыстар шартты себепті
барлығының себебі құдай болып табылады
Индетерминизм дегеніміз:
себептілікті мойындау
қажеттілікті мойындау
себептілікті терістеу
дамуды терістеу
қозғалысты мойындау
Индетерминизм ұстанымы:
барлық тіршіліктің себебі атомдар болып табылады
әлемде барлығы кездейсоқ пайда болады
табиғатта себеп те, салдар да жоқ
әлемдегі барлық құбылыстар шартты себепті
барлығының себебі құдай болып табылады
Даму туралы философиялық ілім:
метафизика;
софистика
догматизм
эклектика
диалектика
Диалектикаға қарсы бағытталған философиялық бағыт:
метафизика
эклектика
догматизм
софистика
герменевтика
Шығармашылық бастауы жоқ әртүрлі пікірлерді, концепцияларды бір арнаға тоғыстыру әдісі:
материализм
эклектика
дедукция
сенсуализм
герменевтика
Қоршаған әлемді абсолюттік призма арқылы қабылдау
материализм
идеализм
догматизм
софистика
герменевтика
Өмір сүру ұзақтығын білдіретін материя атрибуты:
уақыт
қозғалыс
тыныштық
кеңістік
бейнелеу
Диалектаканың заңы, қарама-қарсылықтың бірлігі мен күресі заңы дамудың ..........:
себебін ашады
бағытын көрсетеді;
өлшемін береді;
қайнар көзін анықтайды
біртұтастығын білдіреді;
Заттардың өлшемін, қасиетін жиынтығын білдіретін онтологиялық категорияның анықтамасы:
сан
сапа
күш
форма
түр
Заттың, құбылыстың, процестердің, белгілердің, қасиеттердің жиынтығын білдіретін онтологиялық категория:
сан
бірегейлік
сапа
форма
мазмұн
Төмендегі анықтамалардың қайсысы болмысқа толық сипаттама береді:
болмыс- бұл бүкіл материалды әлем
болмыс – бұл шексіз әлем
болмыс – бұл психикалық әрекеттің түрі
болмыс – бұл өмір сүретіннің бәрі
болмыс – бұл жоқ
Материялистік гносеология тұрғысынан, бейнелеу бұл:
құрамдас сипат, материяның атрибуты
ауыспалы айналым
адами таным
тірі жанның психикалық қабілеті
адамилық қабілет
Гегель триадасының соңғы элементі:
тезис
антитезис
факт
синтез
терістеу
Материя – бұл........... анықтайтын категория:
субъективті реалдылықты
виртуальді реалдылықты
интуитивті реалдылықты
иллюзиялық реалдылықты
объективті реалдылықты
*!«Болмыс» пен «материя» ұғымдарының арақатынасы:
болмыс» ұғымы «материяға» қарағанда ауқымды
мағыналары әртүрлі
«материя»ұғымы «болмысқа» қарағанда ауқымды
болмыс пен материя - байланыспайды
болмыс материалды
Материяның екі негізгі қасиеті:
зат және жер
электрондар және атомдар
зат және кеңістік
физикалық және химиялық
өлі және тірі
Декарттың дуалисттік философиясындағы субстанциялар
жанмен тән
құдай мен періштелер
адам зердесі мен санасы
материяны
рухани мен материалды
Гносеология –дегеніміз
қоғам туралы ілім
болмыс туралы ілім
құндылықтар туралы ілім
адам туралы ілім
таным туралы ілім
*!«Өзіңді өзің таны, сонда Сіз әлемді және Құдайларды танисыз» қағидасының авторы кім?
Сократ
Диоген
Аристотель
Фалес
Гераклит
Скептицизм-дегеніміз:
танымның қайнар көзі сезім деп есептейтін философиялық бағыт
танымның қайнар көзі ақыл деп есептейтін философиялық бағыт
объективті шындықты тану мүмкіндігіне күмәнмен қарайтын философиялық бағыт
сансара шеңберінен шығу
дүниенің пайда болуы туралы ілім
Платон бойынша таным дегеніміз:
рационалды таным
еске түсіру
тәжірибеге негізделген білім
ақиқатты тану мүмкін емес
нысанды зерттеу үдерісі
Майевтика— бұл...:
* эйдостар әлемі
қанатты сөздер
қарапайым сұхбат
құдайлық ілім
ақиқатты қабылдау өнері
Танымның мәні мен мағынасын үңгір жайында миф арқылы түсіндірген:
Платон
Сократ
Аристотель
Парменид
Протагор
Тезис- антитезис – синтез ретінде даму механизмінұсынған философ:
И. Кант
Г. Гегель
Ф. Шеллинг
И. Фихте
Л. Фейербах
Эмпиризм – бұл бағыт:
Ойлауды танымның қайнар көзі деп есептейтін философиялық
Тәжірибені танымның қайнар көзі деп есептейтін философиялық
Сезімді танымның қайнар көзі деп есептейтін философиялық
Бейсаналылықты танымның қайнар көзі деп есептейтін философиялық
Таным процесіне күмән келтіретін философиялық
Сезімдікті танымның қайнар көзі деп санайтын философиялық ілім
догматизм
релятивизм
гностицизм
сенсуализм
агностицизм
Танымның шектеулі екендігін мойындайтын философиялық ілім:
солипсизм
рационализм
гностицизм
сенсуализм
агностицизм
Абсолют ақиқатқа тек ақылдылықпен жетуге болады деп санайтын философиялық әдіс:
иррационализм
экзистенциализм
рационализм
сенсуализм
агностицизм
Сократтың таным бойынша қолданған әдісі
метафизика
эклектика
майевтика
тавтология
софистика
Таным мүмкіндіктерінің шектеулі екендігін мойындайтын философиялық ілім:
гностицизм
эмпиризм
агностицизм
сенсуализм
рационализм
«Қозғалыс» термині философия бойынша:
заттың химиялық құрамының немесе құрылымының өзгеруімен көрінетін материяның түрленуі
жалпы кез-келген өзгеріс
адамның денесінің немесе дене бөліктерінің кеңістіктегі жағдайының өзгеруі
организмнің құрамдас бөліктерінің және бүкіл ағзаның қоршаған ортамен белсенді әрекеттесу мүмкіндігін қамтамасыз ету
қоғамдық өзгерістерді қолдау үшін құрылған ұжымдар мен ұжымдық әрекеттердің бірлестігі мен жиынтығы
Ф.Бэкон бойынша, ғылыми танымның негізгі әдісі:
модельдеу
индуктивті
дедуктивті
диалектикалық
метафизикалық
Р.Декарт – негізін салды:
эмпиризмнің
рационализмнің
позитивизмнің
психоанализдің
герменевтиканың
Ф.Бэкон –................... негізін салды:
эмпиризмнің
рационализмнің
позитивизмнің
психоанализнің
герменевтиканың
Дәлелдеуді қажет ететін болжам
гипотеза
проблема
принцип
теория
идея
*!"Білім - күш" кредосының авторы
Ф. Бэкон
Т.Гоббс
Р. Бэкон
Б.Спиноза
Р.Декарт
Ф.Бэкон бойынша, ғылыми танымның негізгі әдісі:
модельдеу
индуктивті
дедуктивті
диалектикалық
метафизикалық
Ақиқаттың фундаментальді сипаты:
Қалауымызға сәйкес келетін нәрсе
Тәжірибе арқылы негізделетіннің барлығы
Білімнің нақты жағдайда объективті шындыққа сәйкес келуі
Бұл табиғи нәрсе
Біздің ойларымызға сәйкес келетін неәсе
Теориялық ғылыми танымның құрылымдық компоненттері:
Дағдылар, ақпарат,теория
Салыстыру,әдіс,мәселе
Ақпарат,тәжірибе,заң
Гипотеза, проблема, теория
Фактілерді ұсыну, тәжірибе, дағдылар
Ф.Аквинский гносеологиясы:
сенім ақылдан жоғары
ақыл сенімнен жоғары
сенім мен ақыл ақиқат білім береді
сенім таным процесіне қатыспайды
сенім мен ақыл бір
Қос ақиқат ілімі теориясы:
философия мен дініи ілімнің бір бірінен тәуелсіздігі туралы ілім
таным теориясындағы заттар мен құбылыстардың ойша бөлшектенуі
тәжірибе нәтижелері мен ойша анализдің қайшылықтарына байланысты шешілуі қиын мәселе
христиандық діни ілімді қорғаушылардың шығармашылығы
психикалық үдерістердің жиынтығын білдіреді
И.Кант философиясы тұрғысынан заттардың мәнін тану....:
Ол бұл сұрақты қарастырмаған
Ол нақты жауап бермеді
«Өзіндік заттың» барлығы танылады
Заттардың мәнін тану мүмкін емес
Әлемнің барлық құбылыстары танылады
Қос ақиқат ілімі теориясы:
философия мен дініи ілімнің бір бірінен тәуелсіздігі туралы ілім
таным теориясындағы заттар мен құбылыстардың ойша бөлшектенуі
тәжірибе нәтижелері мен ойша анализдің қайшылықтарына байланысты шешілуі қиын мәселе
христиандық діни ілімді қорғаушылардың шығармашылығы
психикалық үдерістердің жиынтығын білдіреді
Рационалды танымның формалары
Ұғым, пікір , ой-тұжырым
Қабылдау, сезім, тәжірибе
Пайымдау, есте сақтау, түйсік
Ұсыну, заң, қорытынды
Интуиция, сезім сана
Прагматизмнің гносеологиялық ұстанымы:
ақиқат – тәжірибенің қарапайым және тиімді көрсеткендері
ақиқат – барлығы келісетін білімдер
ақиқат – мақсатқа бастайтын білімдер
ақиқат – адам мен адамзаттан тәуелсіз шынайылықтың санадағы көрінісі
ақиқат – логикалық негізделген білімдер
Объективті шындықтың негізгі белгілері:
тәжірибемен дәлелденген, ақиқаттың сәйкестігі
шындықтың субъективтілігі
тәжірибемен дәлелденген іс-қимылдың сәйкес келмеуі
Құдайдың құдіреттілігі
шындықтың ұжымдылығы
Ф. Бэкон бойынша, шынайы білім алуға кедергі келтіретін "елестер", "идолдар":
уйлер, дача, үңгір
тұқым, үңгір, базар
үңгір, тау, жер
жер, аспан, өзен
базар, жұмыс, аспан
Ақиқатты табудың диалогтік әдісін кіргізген:
Гераклит
Фалес
Сократ
Платон
Аристотель
Білімнің мәні менмазмұнын түсіндіру үшін үңгір туралы мифті ұсынған:
Платон
Сократ
Аристотель
Парменид
Протагор
