Thông thường gồm bốn yếu tố

Vế A : Đối tượng (sự vật) được so sánh.

Bộ phận hay đặc điểm so sánh (phương diện so sánh).

Từ so sánh.

Vế B : Sự vật làm chuẩn so sánh.

Vế A (sự vật được so sánh

Phương diện so sánh

Từ so sánh

Vế B (sự vật dùng để làm chuẩn so sánh)

Vế A (sự vật được so sánh)

Phương diện so sánh

Từ so sánh

Vế B (sự vật dùng để làm chuẩn so sánh)

So sánh ngang bằng

So sánh luận lí

So sánh hơn kém

So sánh nhất

So sánh tu từ

Tạo ra những hình ảnh cụ thể, sinh động vì phép so sánh tu từ thường lấy cái cụ thể để so sánh với cái không cụ thể hoặc kém cụ thể hơn, giúp mọi người hình dung được sự vật, sự việc cần nói tới và cần miêu tả

giúp cho câu văn hàm súc, gợi trí tưởng tượng bay bổng vì muốn hiểu được vế A người ta phải tưởng tượng, tư duy từ đặc điểm của vế B

làm cho thế giới đồ vật, cây cối, con vật gần gũi với con người hơn.

làm cho câu văn thêm gợi cảm giúp biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc.

làm cho câu văn thêm giàu hình ảnh và mang tính hàm súc vì nó luôn biểu hiện những hàm ý mà phải suy ra mới hiểu

So sánh các đối tượng cùng loại (người, vật, âm thanh, hình ảnh...)

So sánh cái cụ thể với cái trừu tượng

So sánh cái trừu tượng với cái cụ thể

So sánh khác loại

So sáng ngang bằng và không ngang bằng

So sánh

Nhân hóa

Ẩn dụ

Hoán dụ

2

1

4

3

Người

Quả tim lớn

Dòng máu

Không có phương diện so sánh

2 kiểu (gọi vật như gọi người; tả vật như tả người)

3 kiểu ( gọi vật như gọi người; tả vật như tả người; trò chuyện với vật như trò chuyện với người).

3 kiểu (gọi vật như gọi người; tả vật như tả người; vẽ vật như vẽ người).

Trò chuyện với vật như trò chuyện với người.

Dùng từ miêu tả hoạt động của người để miêu tả hoạt động của vật.

Gọi vật như gọi người.

Trò chuyện với vật như trò chuyện với người, dùng từ miêu tả hoạt động của người để miêu tả hoạt động của vật.

5 danh từ

7 danh từ

6 danh từ

9 danh từ

Cây dừa sải tay bơi

Cỏ gà rung tai

Kiến hành quân đầy đường

Bố em đi cày về

a. Gọi sự vật như gọi người

b. Trò chuyện với sự vật thân mật như trò chuyện với con người

Cả hai cách trên

Gọi bằng từ ngữ như gọi với người: Chú.

Tả bằng những từ dùng để tả người: ngồi học bài

Nói chuyện với ếch như đang nói chuyện với bạn

Làm cho các sự vật, con vật trở nên sinh động, gần gũi, đáng yêu hơn.

Làm cho các sự vật, con vật trở nên sinh động, khó gần hơn

Làm cho các sự vật, con vật trở nên sợ hãi hơn.

Làm cho các sự vật, con vật trở nên kì quặc, khó hiểu hơn

Nói với sự vật thân mật như nói với con người.

Gọi sự vật bằng từ dùng để gọi con người.

Tả sự vật bằng những từ dùng để tả người.

Tất cả các ý trên.

dùng từ ngữ gọi vật như gọi người, tả vật như tả người

nói với vật như nói với người

Vật tự xưng như người.

Cả 3 đáp án trên.

Gọi bằng từ ngữ như gọi với người: Chú.

Tả bằng những từ dùng để tả người: ngồi học bài

Nói chuyện với ếch như đang nói chuyện với bạn

Khi nói hoặc viết, người ta có thể dùng biện pháp lặp lại từ ngữ (hoặc cả một câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh.

Việc vận dụng sự gần âm, đồng âm để tạo ra lối diễn đạt vui nhộn, hài hước

Cả A và B đều đúng

Cả A và B sai

2 dạng

3 dạng

4 Dạng

Không xác định được

Điệp cách quãng

Điệp ngữ nối tiếp

Điệp ngữ chuyển tiếp

Cả A và B

Điệp ngữ cách quãng

Điệp ngữ nối tiếp

Điệp ngữ chuyển tiếp

Cả B và C đều đúng

Bàn chân

Nghe

Xao động

mỏi

Đoàn kết

Đại đoàn kết

Thành công

Đoàn kết, thành công

Một dân tộc

dân tộc đó

Dân tộc đó phải được

Dân tộc đó phải được, một dân tộc

Điệp cách quảng

Điệp nối tiếp

Điệp chuyển tiếp

Tất cả đều sai

Điệp cách quảng

Điệp ngữ chuyển tiếp

Điệp ngữ nối tiếp

Tất cả đều đúng

Có thể tìm thấy ở từ loại danh từ

Có thể tìm thấy ở cả hai từ loại trên

Có thể tìm thấy ở từ loại tính từ

Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có những nét tương đồng với nó để tăng tính gợi hình, gợi cảm của sự diễn đạt.

Ẩn dụ là đối chiếu sự vật, hiện tượng này với sự vật hiện tượng khác để tìm ra những nét tương đồng.

Ẩn dụ là đối chiếu sự vật này đối với sự vật khác, tìm những nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

Ẩn dụ là đối chiếu sự vật, hiện tượng này với sự vật hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

“Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim.”

Bác như ánh mặt trời xua màn đêm giá lạnh.

“Thấy anh như thấy mặt trời Chói chang khó ngó, trao lời khó trao.”

Mặt trời mọc ở đằng đông.

Có thể chuyển tên các con vật thành tên gọi chỉ người.

Không thể chuyển tên các con vật thành tên gọi chỉ người.

Không thể so sánh con vật với con người

Phép so sánh không cần đến sự liên tưởng như phép ẩn dụ.

Phép so sánh thì không giúp cho câu nói có tính hình tượng, biểu cảm như phép ẩn dụ

Phép so sánh chỉ đơn thuần là so sánh các sự vật hiện tượng với nhau bằng các từ so sánh, nó không phải là biện pháp tạo ra nghĩa mới, từ mới như phép ẩn dụ.

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non.

Chòng chành như nón không quai

Như thuyền không lái, như ai không chồng.

Tổ quốc tôi như một con tàu

Mũi tàu ta đó mũi Cà Mau.

Con rận bằng con ba ba

Đêm nằm nó ngáy cả nhà thất kinh.

Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác.

Ẩn dụ phẩm chất.

Ẩn dụ hình thức.

Ẩn dụ cách thức.

hình thức

cách thức

phẩm chất

chuyển đổi cảm giác

Lấy bộ phận để gọi toàn thể

thực chất là một kiếu so sánh ngầm trong đó yếu tô được so sánh giảm đi chỉ còn yếu tố làm chuẩn so sánh được nêu lên.

Muốn có được phép ẩn dụ thì giữa hai sự vật, hiện tượng được so sánh ngầm phải có nét tương đồng quen thuộc nếu không sẽ trở nên khó hiểu

là một phép chuyển nghĩa lâm thời (gắn với văn cảnh cụ thể) khác với phép chuyển nghĩa thường xuyên trong từ vựng. Trong phép ẩn dụ, từ chỉ được chuyển nghĩa lâm thời mà thôi.

Sự vật so sánh và sự vật dùng để làm chuẩn so sánh luôn có mặt

là cách gọi sự vật A bằng sự vật B

VD: Người Cha mái tóc bạc (Lấy hình tượng Người Cha để chỉ Bác Hồ)

là cách gọi hiện tượng A bằng hiện tượng B.

VD: Về thăm quê Bác làng Sen

Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng.

Nhìn "hàng râm bụt" với những bông hoa đỏ rực, tác giả tưởng như những ngọn đèn "thắp lên lửa hồng".

là cách lấy phẩm chất của sự vật A để chỉ phẩm chất của sự vật B.

Lấy dấu hiệu sự vật để gọi sự vật

Lấy vật chứa đựng gọi vật bị chứa đựng

Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

Lấy cái cụ thể để nói về cái trừu tượng

Bác

Miền Nam

Nỗi nhớ

Nhà

Phép hoán dụ lấy bộ phận gọi tên toàn thể

Phép hoán dụ lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

Phép hoán dụ lấy dấu hiệu của sự vật để gọi tên sự vật

Phép hoán dụ lấy cái cụ thể để gọi tên cái trừu tượng

A. Lấy một bộ phận để gọi toàn thể.

B. Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng.

C. Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật.

D. Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.

Nhân hóa

So sánh

Hoán dụ

Tất cả đều đúng

là cách gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật, hiện tượng thiên nhiên bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người; làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật,... trở nên gần gũi, biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm này bằng tên sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó.

là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sực gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

là cách gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng quen thuộc nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt. Là một kiếu so sánh ngầm trong đó yếu tô được so sánh giảm đi chỉ còn yếu tố làm chuẩn so sánh được nêu lên.

Lấy bộ phận để chỉ toàn thể

Lấy vật chứa đựng để chỉ sự vật được chứa đựng

Lấy vật dụng để chỉ người dùng

Lấy đặc điểm, tính chất, hành động của người để gán cho vật

Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Lấy vật dụng để chỉ người dùng

Lấy vật chứa đựng để chỉ sự vật được chứa

Lấy bộ phận để chỉ toàn thể

Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Lấy vật dụng để chỉ người dùng

Lấy bộ phận để chỉ toàn thể

Lấy vật chứa đựng để chỉ sự vật được chứa

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

(Viễn Phương)

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước

Chỉ cần trong xe có một trái tim.

(Phạm Tiến Duật)

Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then, đêm sập cửa.

(Huy Cận)

Vì sao Trái đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh.

(Tố Hữu)

Những câu phong mảnh dẻ, dịu dàng cúi đầu trong thung lũng ven dòng suối.

Cơn gió thoảng trong rừng thông nghe mơ màng như bản đàn mới dạo.

Cả hai câu trên.

Mỗi chiếc lá hoa giấy trông như một trái tim màu xanh ngọc dịu dàng.

Từ trong đầm lầy ở đầu hồ, vang lên bài đồng ca vui nhộn của những chú ếch.

Những lá sưa mỏng tang và xanh rờn như một thứ lụa màu xanh ngọc thạch

Qua khe dậu, ló ra mấy quả ớt chót.

Nắng chiếc qua các tầng lá đủ màu sắc, rọi xuống tạo thành một vùng ánh sáng mờ ảo.

Cả hai đáp án trên.

Những câu phong mảnh dẻ, dịu dàng cúi đầu trong thung lũng ven dòng suối.

Cơn gió thoảng trong rừng thông nghe mơ màng như bản đàn mới dạo.

Cả hai câu trên.

A. Sen tàn cúc lại nở hoa. (Nguyễn Du)

B. Những buổi trưa hè nắng to. (Tô Hoài)

C. Lác đác bên sông chợ mấy nhà. (Bà Huyện Thanh Quan)

D. Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ hẳn đi. (Kim Lân)

Thể hiện thứ tự của sự vật, hiện tượng, hoạt động, đặc điểm

Nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng

Liên kết câu và đảm bảo sự hài hòa về ngữ âm của lời nói

Tất cả các tác dụng trên

Đảo trật tự để thể hiện thứ tự trước sau của quan sát

Đảo trật tự để nhấn mạnh vẻ đẹp của người chiến sĩ cách mạng

Đảo trật tự để liên kết 2 câu thơ

Đảo trật tự để đảm bảo sự hài hòa về ngữ âm

Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua,

Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già

(Xuân Diệu)

Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay

Hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy

(Nguyễn Bình)

Mỗi mùa xuân sang mẹ tôi già thêm một tuổi

Mỗi mùa xuân sang, ngày tôi xa mẹ càng gần

(Bài hát: Mừng tuổi mẹ)

Mỗi mùa xuân thơm lừng hoa bưởi

Rắc trắng vườn nhà những cánh hoa vương

(Tô Hùng)

Thể hiện thứ tự hoạt động của bầy ong

Giúp liên kết 2 câu thơ

Thể hiện trình tự quan sát bầy ong của tác giả

nhấn mạnh được ý nghĩa đẹp đẽ: Sự lao động thầm lặng, không mệt mỏi của bầy ong

A. Sen tàn cúc lại nở hoa. (Nguyễn Du)

B. Những buổi trưa hè nắng to. (Tô Hoài)

C. Lác đác bên sông chợ mấy nhà. (Bà Huyện Thanh Quan)

D. Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ hẳn đi. (Kim Lân)