pangunahing institusyon ng pagsasalin ng kultura sa mga henerasyon na bumubou ng bawat Lipunan.

(a)  

panahong milenyo higit na lumawak ang daigdig sa tulong nito at higit na pinauunlad ang larangan ng komunikasyon.

(a)  

- ideyang lumilitaw sa ganitong uri ng pag-iisip ay hindi galing sa pandama o pakiramdam kundi sa pagmumuni-muni o paglilimi ng isang tao sa kanyang kaisipan.

(a)  

ipinakikita ang mga huwaram na ansa anyo ng kadang pasulat.

(a)  

pinyayaman ang kahulugan at ang nilalaman ng wikang ginamit.

(a)  

Dalawang anyo ng akdang pampanitikan

(a)  

Masining o karaniwang pagsasama-sama ng mga salita upang makabuo ng mga taludtod na maaaring may sukat at tugma. May tatlong kayarian ang tula, ang pinagkaugalian na may sukat at tugma, ang blangko berso may sukat ngunit walang tugma at ang malayang taludturan na walang sukat at tugma. Nahahati sa apat ang mga uri ng tula. Lirik

(a)  

Nagsasaad ng marubdob na karanasan, guni-guni o damdamin ng may-akda. Karaniwan sa uri nito ang oda, dalit, soneto, elehiya at awit.

(a)  

Mga tulang may kwento at mga tauhang gumagalaw.Karaniwang pinapaksa rito ang mga kagitingan ng mga bayani sa pakikidigma tulad ng epiko, awit at korido.

(a)  

Mga dulang nasusulat nang patula tulad ng senakulo, tiba at sarsuwela

(a)  

Tagisan ng talino sa paraang patula tulad ng karagatan, duplo at balagtasan.

(a)  

Maluwag na pagsasamasama ng mga salita sa katutubong takbo pangungusap. Nabibilang dito ang anekdota, maikling kuwento, alamat, mito, nobela talambuhay pangulong tudling, sanaysay, balita, talumpati, dula atbp.

(a)  

Maraming mga tula, maikling kwento, nobela at iba sumilang at nalikha na ang ginamit na paksa ay ang kapaligiran at ang kalikasan, klima, mga likas na yaman, mga pisikal na kapaligiran at mga kaugnay nito

(a)  

Isang lunsaran ng mayamang paksa ang karanasan ng tao.

(a)  

Kaugnayan sa lipunan gayundin sa pulitika ay isang malaking bahagi sa pagdadala ng mga kaugalian karanasan, kalinangan at kabihasnan ng isang tanging pook o bansa.

(a)  

Hindi natin matatawaran na ang pananampalataya na natutuhan natin sa mga dayuhan ay nagkaroon ng malaking impluwensiya.

(a)  

Ang pilosopiya ng edukasyon na naituro sa atin ay lalong nagpalawak sa kalinangan at karunungang taglay na natin. Akdang magpapakilala ng uri ng lipunan at edukasyong naghatid sa atin sa kinalalagyan natin ngayon.

(a)  

mula ito sa Palestina at naging batayan ng sangkakristiyanuhan. Nahahati sa dalawang bahagi: Ang Lumang Tipan at Ang Bagong Tipan.

(a)  

mula sa Arabia at nagtataglay ng mga kaisipan at kautusang siyang sinusunod hanggang sa ngayon ng mga Mohamedan.

(a)  

Mula ito sa Gresya at tumatalakay sa mga pakikipagsapalaran ng mga Greko noong kanilang kapanahunan. Ang Iliad ay tungkol sa istorya ng pagsakop sa Lungsod ng Troy, habang ang Odyssey ay hinggil sa pagbabalik ní Odysseus mula sa Trojan War.

(a)  

na mula sa India. Ito ay itinuturing na pinakamahabang tula sa daigdig (220,000 taludtod o linya). Tumatalakay ito sa pakikipagsapalaran ng mga pinunong Indo-Aryan.

(a)  

Ang salitang -------- ay nanggaling sa salitang Griyego "aesthesis" na nangangahulugang "pakiramdam", o "dating ng anumang persepit sa mga sentido .

(a)  

("external senses") tulad ng paningin, panding pang amoy, panlasa pansalat, at

(a)  

(internal senses") tulad ng imahinasy ganguni, memorya, pang-unawa, at huwisyo o pagpapasya

(a)  

ay tumutukoy sa a Tauhan, b. Tagpuan, c.Suliranin. d. Aksyon, at e. Tema

(a)  

ay ang karaniwan at likas o "literal" na kahulugan ng salita o pangungusap: ito ang kahulugang madaling mahanap sa diksyunaryo.

(a)  

Ang mga implikasyong ito ay maaaring dulot ng pahiwatig na pananaw o saloobin na taglay ng salita, tulad halimbawa ng salitang "basura"

(a)  

ang tawag sa paggamit ng mga salita na ipinalalagay na bunga ng maingat at makabuluhang pagpili ng mga salitang ginagamit ng manlilikha upang makamit niya ang pinakamabisang paraan ng pagpapatalastas ng kanyang nais ipahatid.

(a)  

ay tumutukoy sa mga pamamaraan na mga sangkap nito. Ito ay may kinalaman sa kaayusan ng mga salita, o pagkakasunodsunod ng mga clemento ng mga pangungusap Dito pumapasok ang mga uri ng pangungusap na tinatawag sa ingles na loose, balanced at periodic sentences. Dito rin nauukol ang palindroma.

(a)  

ang tawag sa mga pamamaraan na ginagamit ng akda. lalo na ang tula, upang bigyan ng angkop at kaaya-ayang daloy ang indayog ng mga salita at pangungusap kapag ito ay binibigkas.

(a)  

ay maraming silbi, at isa rito ay bilang marker ng sukar dahil tuwing lumitaw ang tunog ng tugma ay dulo na ng isang berso.

(a)  

ang mga ginamit na tayutay na nagpapayaman sa kabuluhan at kahulugan ng akda. Dito kabilang ang mga simili, metapora, ironeya alusyon, aliterasyon, asonansya, onomatopeys anapora, alegorya, analohiya, conceit personipikasyon, apostropi, metonim sinekdoki, depersonisasyon, hiperbola, atbp.

(a)  

ang nagsasabi kung ano ang saloobin na nakapaloob sa teksto: matapat ba? Sarkastiko? Nanunudyo? Satiriko ba? Parodya ba?

(a)  

Binibigyang halaga ang pangkalahatang kaayusan at pagkakahanay ng mga bahagi ng isang akda. Sa dulaang klasiko, ito ay lumalabas sa anyong 1. Eksposisyon, 2. Kumplikasyon, at 3. Resolusyon.

(a)  

pagsusuri ng teksto na nakabatay sa mga aspektong nagpapalutang sa isang akda: 1 Talambuhay ng may-akda. 2. Ang sitwasyong politikal na nakapaloob sa akda, at 3. Ang tradisyon at kombensyong nagpapalutang sa akda. • Sa dulog na historikal, may mahalagang papel na ginagampanan ang institusyon sa pagbibigay-daan sa uri ng panitikang susulatin ng mayakda kung kaya't ang pagsusuri ay nakatuon sa puwersa o lakas sa paraan at istruktura ng institusyon

(a)  

Naiba, natatangi at may sariling pananaw sa daigdig at sa sining ang dulog na klasismo • Umusbong at lumaganap sa Grecia bago pa man isinilang si Kristo, higit na nakilala ang dulog na ito dahil sa mga uri ng dulang itinanghal sa panahong iyon: trahedya at komedya.

(a)  

pagkakasilang ng Renacimiento (Renaissance) o Muling Pagsilang sa Italya. • Ang tanging naganap ay ang pagsulpot ng bourgeois o ang panggitnang uri ng sining Ipinalalagay ng mga nakararami • ang dapat itawag sa panahong ito ay transisyon sa pag-sulong ng daigdig tungo sa makabagong panahon.

(a)  

Natuklasang ang romantisismo ay umusbong sa Europa noong ikalawang hati ng ikalabing-walong dantaon. Ito'y itinuring na isang kilusang sumabay sa paglaganap ng agham at pilosopiya sa daigdig

(a)  

Katotohanan kaysa kagandahan. Ito ang ipinaglalaban ng dulog na realismo. Sinumang tao, anumang at lipunan, ayon sa mga realista ay dapat maging makatotohanan ang paglalarawan o paglalahad. paksang sosyo-politikal, kalayaan at katarungan para sa mga naaapi Hindi rin kataka-taka kung ang paksang malaganap sa mga akdang nagpapakita ng realismo ay nauukol sa kahirapan, kamangmangan, karabasan, krimen bisyo, katiwalian, kawalan ng katarungan, prostitusyon atbp.

(a)  

Maraming mananaliksik at kritiko ang nakatuklas sa pinag-ugatan ng teoryang ito, kabilang ang mga isinulat ni Coleridge na itinuturing niyang "buhay" dahil sa kaisahang nakapaloob dito. Katunayan, kailangang masuri ang tema o paksa ng akda, ang sensibilidad ng mga tauhan at pag uugnayan ng mga salita, istruktura ng wika, metapora, imahen at iba pang elemento ng akda

(a)  

May malaking impluwensiya ang pahayag ni Freud na "tanging ang ekonomiya lamang ang motibo ng lipunan sa dulog siko-analitiko

(a)  

Sa huling bahagi ng ikalawang dekada ng nakaraang dantaon sumilang ang dulog na eksistensyalismo. Kalayaan at awtentiko ang tanging kinikilala ng dulog na eksistensyalismo. Sa pananaw na ito, kitang-kita ng tao ang proseso ng pagiging tao upang mabuhay

(a)  

Pinaniniwalaan sa dulog na ito ang sistemang pangkababaihan bilang mga inidibidwal na di-kapantay ng kalalakihan gaya nang nais patunayan sa kilusang itinatag ni Simone de Beauviour na sinusugan naman ni Virginia Woolf.

(a)  

Ito ang dulog na lumaganap sa mga panulaan sa Great Britain at North America sa pagitan ng mga taong 1909 at 1918. Ayon kay T E Hulme, ang tula ay kailangang magbawas ng mga di kailangang mga salita at sa halip ay ilarawan ang paksa o diwa ng tula sa pamamagitan ng mga imahen. Layunin ng dulog imahismo na mailarawan nang ganap ang isang paksa, mailahad nang walang pagkiling at malayang makapamili ng mga larawang maikikintal sa isip ng nagbabasa.

(a)  

Sa pamamagitan ng dulog na ito, inilalahad ang mga bagay-bagay na may kaugnayan sa doktrina o pilosopiys tungkol sa biyolohikal at sosyal na katangian ng kapaligiran upang makapamili ng paraan ng pamumuhay ang tao at magkaroon ng malayang pagpapasya..

(a)  

Ibinatay ang dulog arketipal sa sikolohiya ni Carl Jung na naniniwala na mayroong dalawang antas ang ating kamalayan.

(a)  

Binibigyang tuon sa pagsusuri ng dulog sosyolohikal ang kalagayan ng mga panlipunang institusyon gaya ng pamahalaan, pamilya, paaralan at iba pang mga nasasangkot sa lipunan Sinasaklaw ang internal at external na pagsusuri ng akdang binabasa na may partikular na katangiang humubog sa pagkatao.

(a)  

Ang "-----"ay higit na maikli kaysa tanaga. Binubuo ito ng 17 pantig na ikinalat sa tatlong taludtod na 5-7-5. Ang tanagay nabuhay na muli. Ito'y may apat na taludtod na ang bawat taludtod ay may pitong pantig.

(a)  

- ang ginamit ng mga sumunod sa yapak ni Rizal, Del Pilar atlaena (mga propagandista)

(a)  

=== ang ginamit ng mga nanalig na higit na mauunawaan ang akda kung dadaloy sa ugat ng wikang kinagisnan

(a)  

==== ang ginamit ng mga makabagong manunulat upang subukin ang sarili sa Wikang Internasyonal.

(a)  

Mauksing tula na walang diwa. kung mayroon man ito ay mababaw lamang. Ginagamit ito ng mga bata kapag napipikon sa laro. Maaaring gamitin din kabayo ito ng ina sa nagmamaktol na anak. a Ulan-ulan pantay kawayan b. Bagyo-bagyo pantay

(a)  

Maukling tulang may sukat at tugma, may malalim na paksa at humahasa sa kaisipan May layuning mangaral. magpaalala at magbigay ng babala Mga Halimbawa a Bugtong b. Kawikaan o kasabihan c. Salawikain

(a)  

Nabibilang dito ang tinatawag na tanaga ng Katagalugan at ambahan ng mga taga-Mindoro. Gumagamit ito ng maririkit na salita na may sukat, tugma, talinghaga at kaisipan.

(a)  

Mayaman ang kultura ng ating mga ninuno. Naglalarawan ito kung anong uri ng pamumuhay mayroon sila. Mayaman ito sa kaugalian at tradisyon May sukat at tugma na kinapapalooban ng iba't ibang damdamin na may maririkit na pananalita.

(a)  

Awit sa pagpapatulog ng bata.

(a)  

Awit sa paggaod o pamamangka.

(a)  

Awit sa sama-samang paggawa Maaaring

(a)  

Awit sa kasal seremonya ng kasal

(a)  

Awit sa pag-ibig Noong unang panahon, nanliligaw ang mga hinata sa pamamagitan ng harana Umaawit sila ng punung-puno ng pag-ibig pangarap

(a)  

Awit ng pakikidigma. 7 Dalit Awit para sa mga anito, pagsamba at paggalang ang himig nito.

(a)  

Awit para sa mga anuro, pagsamba at paggalang ang himig nito.

(a)  

Awit para sa patay hilang pagdadalamhati.

(a)  

Awit ng dahil sa kawalan ng nagmamahal na magulang

(a)  

Awit na mula sa mga batang naglalaro sa lansangan

(a)  

Tinatawag na tulang pasalaysay Nagsasaysay ito ng kabayanihan ng pangunahing tauban Napaloob dito ang kultura ng isang lalawigan kung saan nagmula ang epiko.

(a)  

Ito ay isang awit Isang tulang patuya laban sa mga Kastila. Isang obra maestra ni Francisco Baltazar. Nakalusot ito sa censura sapagkat ang panunuya ng makata ay natakpan ng wagas an pag-ibig nina

(a)  

kung sumusunod sa lumang pamamaraan ng pagsulat. Taglay nito ang apat na sangkap: Tugma Sukat Talinghaga, at Kamipan

(a)  

kung walang sukat at tugma ngunit kinapapalooban ng kaisipan at talinghaga

(a)  

Pumapaksa sa mga damdamin tulad ng kalungkutan at kasiyahan Ang mga uri nito ay ang mga sumusunod

(a)  

nagpaparangal sa Maykapal

(a)  

may pamalagiang kaanyuan, binubuo ng labing-apat na taludtod at nagsasaad ng aral sa buhay.

(a)  

-nagpapahayag ng pagninilay sanhi ng pangyayari o guniguni hinggil sa kamatayan. Isang tulang nagpaparangal sa alaala ng namatay

(a)  

nagpaparangal o pumupuri sa isang dakilang gawain ng isang tao.Oda nagpaparangal o pumupuri sa isang dakilang gawain ng isang tao.

(a)  

-naawit sa pagpapahayag ng damdamin, kaugalian, karanasan. pananampalataya at iba pa.

(a)  

Nagsasaad ng mga mahahalagang pangyayari na maytauhan, tagpuan at banghay. A

(a)  

inaawit o binibigkas ukol sa kabayanihan ng pangunahingtauhan na kinapapalooban ng mga paniniwala, kaugalian, huwaran at sukatan sa buhay na hindi kapani-paniwala sapagkat may kababalaghan

(a)  

Nagsasalaysay ng kagitingan, pagkamaginoo, at pakikipagsapalaran ng mga prinsesa ng ng mga kaharian, ang mga kabalyerong mandirigma sa layuning mapalaganap ang Kristiyanismo. Ang awit ay may sukat na 12 pantig sa isang taludtod. Ang korido naman ay may 8 pantig sa bawat taludtod.

(a)  

Karaniwan ng nangangatwiran, nanghihikayat at nagbibigay- linaw tungkol sa isang paksa. Halimbawa nito ay karagatan, duplo, balagtasan at batutian. Nagmula ang salitang ito sa pangalang Pedro Bukaneg na siyang Ama ng Panitikang Ilokano. Kahalintulad naman ito ng Crisotan ng

(a)  

ay ang pagkakasintunugan ng mga huling pantig ng taludtod. Sukat ay bilang ng saknong, taludtod at pantig ng culs Maaaring ito ay wala, sampo, labindalawa at labingapat

(a)  

ay bilang ng pantig sa bawat isludtod. Sa tradisyunal na anyo ng tula, maaaring ang sukat ay 12:6-6, 177, 1658 Ang usura sa tula ay panandahang paghimo kapag binibigkas ang tula Kung labindalawa ang sakat, ang cura ay nakaunim na pantig kung labing apat ang cesara ay nasa ikapitong pantig

(a)  

o kaisipang taglay ng tula mga nabubuong kaalaman, mensahe, pananaw at saloobin nito.

(a)  

kung napapagalaw ng husto ang guniguni ng bumabasa bunga ng pagtataka at pagtatanong, masasabing ang tula ay nagtataglay nito.

(a)  

-mayroon nito ang ang tula kung may nabubuo sa gunigun ng mambabasa na isang tao, pook, sitwasyon o pangyayari.

(a)  

-taglay ito ng tula kung maindayog ang pagbigkas lalo pa't ito'y nasa tradisyonal na pagkakasulat. Bunga ito ng pagkakasintunugan ng huling pantig ng tula.

(a)  

-damdaming nakapaloob sa tula. Ang tula ay kinapapalooban ng ibat ibang damdamin tulad ng kalungkutan. kasiyahan, galit, pag aalala at iba pa. Ang tula ay maaari rin namang nangangaral. nanghihikayat nang-aaliw, o nagtuturo

(a)  

-siya ang nagsasalita sa tula

(a)