Tính đặc thù của hệ thống tri thức khoa học và phương pháp nghiên cứu.

Tính đặc thù của hệ thống kiến thức nhân loại và phương pháp logic.

Tính đặc trưng của hệ thống phân tích và phương pháp logic.

Tính đặc trưng của công cụ lý tính và phương pháp nghiên cứu.

Nhận thức cảm tính.

Nhận thức lý tính.

Nhận thức thông thường.

Nhận thức khoa học.

Phương thức sản xuất.

Quan hệ sản xuất.

Lực lượng sản xuất.

Tư liệu sản xuất.

Phép biện chứng.

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến.

Nguyên lý về sự phát triển.

Phép siêu hình.

Sở hữu đối với tư liệu sản xuất.

Tổ chức quản lý.

Phân phối sản phẩm.

Sở hữu đối với tư liệu tiêu dùng.

Quan điểm toàn diện.

Quan điểm phiến diện.

Quan điểm phát triển.

Quan điểm lịch sử - cụ thể.

Một sự vật, một quá trình.

Những mặt, những sự vật.

Những mặt, những thuộc tính.

Một vài vấn đề.

Vận động sinh học.

Vận động cơ học.

Vận động xã hội.

Vận động lý học.

Là sự tác động lẫn nhau, chi phối chuyển hóa lẫn nhau một cách khách quan, phổ biến, nhiều vẻ giữa các mặt, quá trình của sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng.

Là sự thừa nhận rằng giữa các mặt của sự vật, hiện tượng và giữa các sự vật với nhau trong thực tế khách quan không có mối liên hệ nào cả.

Sự tác động lẫn nhau, có tính khách quan, phổ biến, nhiều vẻ, không thể chuyển hóa cho nhau.

Sự tác động lẫn nhau, có tính chủ quan, phổ biến, nhiều vẻ, có thể chuyển hóa cho nhau.

Vận động cơ học, vận động hóa học, vận động vật lý, vận động sinh học, vận động xã hội.

Vận động vật lý, vận động hóa học, vận động cơ học, vận động xã hội, vận động sinh học.

Vận động cơ học, vận động vật lý, vận động hóa học, vận động sinh học, vận động xã hội.

Vận động cơ học, vận động sinh học, vận động vật lý, vận động hóa học, vận động xã hội.

Heraclite.

Democrite.

Thales.

Platon.

Thế giới quan.

Thế giới quan và phương pháp luận.

Phương pháp luận.

Nhân sinh quan và phương pháp luận.

Mối liên hệ chỉ diễn ra giữa các sự vật hiện tượng với nhau còn trong bản thân sự vật hiện tượng không có sự liên hệ.

Mối liên hệ của sự vật hiện tượng không chỉ diễn ra giữa các sự vật hiện tượng mà còn diễn ra ngay trong sự vật hiện tượng.

Mối liên hệ của sự vật hiện tượng chỉ do ý chí con người tạo ra còn bản thân sự vật hiện tượng không có sự liên hệ.

Mối liên hệ chỉ diễn ra giữa các sự vật hiện tượng với con người, khác quan ngoài ý chí con người.

Sự phản ánh thế giới khách quan vào đầu óc của con người.

Sự phản ánh chủ động, tích cực, sáng tạo của chủ thể trước khách thể.

Sự tiến gần của tư duy đến khách thể.

Sự tiến gần của tư duy đến chủ thể.

Sắc tộc

Tài năng

Tôn giáo

Kinh tế

Tre già măng mọc

Có mới nới cũ

Nước chảy đá mòn

Có sức khỏe là có tất cả

Phát triển

Chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác

Phủ định

Vận động

Bản thân sự vật không có liên hệ với thế giới xung quanh, do vậy, nhận thức sự vật không cần thiết phải xem nó trong các mối quan hệ.

Phải xem xét một số mối liên hệ của sự vật hiện tượng.

Phải xem xét tất cả các mặt, các mối liên hệ và các khâu trung gian của sự vật hiện tượng, đồng thời phải nắm được và đánh giá đúng vị trí, vai trò của từng mặt, từng mối liên hệ trong quá trình cấu thành nên sự vật.

Trong các mối liên hệ đó phải nắm được mối liên hệ cơ bản, không cơ bản, mối liên hệ chủ yếu, thứ yếu để thúc đẩy sự vật hiện tượng phát triển.

Quan hệ sản xuất.

Cơ sở hạ tầng.

Kiến trúc thượng tầng.

Lực lượng sản xuất.

Năm 1987.

Năm 1879.

Năm 1978.

Năm 1897.

Nhận thức cảm tính.

Nhận thức lý tính.

Trực quan sinh động.

Nhận thức kinh nghiệm.

Chất

Lượng

Độ

Bước nhảy

Phép biện chứng.

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến.

Nguyên lý về sự phát triển.

Phép siêu hình.

Ban hành hệ thống hiến pháp và pháp luật về quyền bình đẳng giữa các dân tộc.

Chống tư tưởng phân biệt chủng tộc, kì thị chia rẽ dân tộc.

Nâng cao trình độ dân trí, văn hóa cho đồng bào.

Xóa bỏ dần sự chênh lệch về mọi mặt giữa các dân tộc do lịch sử để lại.

Phương thức sản xuất.

Quan hệ sản xuất.

Lực lượng sản xuất.

Tư liệu sản xuất.

Nhận thức kinh nghiệm.

Nhận thức lý luận.

Nhận thức thông thường.

Nhận thức khoa học.

Qui luật

Vận động

Phát triển

Mặt đối lập

Chủ nghĩa duy vật siêu hình.

Chủ nghĩa hoài nghi.

Chủ nghĩa duy vật biện chứng.

Chủ nghĩa duy vật tự phát thời kỳ cổ đại.

Sự củng cố và phát triển phương thức sản xuất TBCN trong điều kiện cách mạng công nghiệp.

Sự xuất hiện của giai cấp vô sản trên vũ đài lịch sử với tính cách là một lực lượng chính xã hội trị độc lập.

Nhu cầu lý luận của thực tiễn cách mạng.

Giai cấp Vô sản đi theo giai cấp Tư sản trong cuộc đấu tranh lật đổ chế độ Phong Kiến.

Hai

Ba

Bốn

Năm

Sự liên hệ lẫn nhau/ Một biến đổi nhất định nào đó.

Sự thống nhất/ Một sự vật mới.

Sự liên hệ lẫn nhau/ Một sự vật mới.

Sự tác động lẫn nhau/ Một biến đổi nhất định nào đó.

Chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp và Anh.

Chủ nghĩa duy vật Khai sáng Pháp.

Kinh tế chính trị cổ điển Anh.

Triết học cổ điển Đức.

Là sự phân bố đan xen nhau, không một dân tộc nào có lãnh thổ riêng.

Là sự đoàn kết dân tộc, hòa hợp dân tộc trong một cộng đồng thống nhất.

Là có sự chênh lệch về trình độ phát triển KTXH giữa các dân tộc.

Là các dân tộc có bản sắc văn hóa riêng, đa dạng, phong phú.

Người lao động và tư liệu sản xuất.

Người lao động và công cụ lao động.

Người lao động và đối tượng lao động.

Tư liệu sản xuất và đối tượng lao động.

Nguồn gốc của vận động là do thượng đế quyết định.

Nguồn gốc của vận động là ở trong bản thân sự vật, hiện tượng; do sự tác động của các mặt, các yếu tố trong sự vật, hiện tượng gây ra.

Nguồn gốc của vận động là ở bên ngoài sự vật, hiện tượng.

Nguồn gốc của vận động là ở trong bản thân sự vật, hiện tượng, do có sự chuyển hóa giữa các mặt, các yếu tố trong sự vật đó.

Tri thức do con người tạo ra.

Tri thức phù hợp với hiện thực khách quan.

Tri thức đã được kiểm tra về lý thuyết.

Tri thức do khoa học chứng minh.

Quy luật Cơ sở hạ tầng quyết định Kiến trúc thượng tầng.

Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất.

Ba quy luật của phép biện chứng duy vật.

Sáu cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật.

Duy vật biện chứng.

Duy vật siêu hình.

Duy tâm khách quan.

Nhị nguyên.

Phép biện chứng của Hegel là phép biện chứng duy vật.

Phép biện chứng của Hegel là phép biện chứng duy tâm khách quan.

Phép biện chứng của Hegel là phép biện chứng tự phát.

Phép biện chứng của Hegel là phép biện chứng tiên nghiệm chủ quan.

Phương thức sản xuất vật chất.

Điều kiện tự nhiên.

Dân số và mật độ dân số.

Vị trí địa lý.

Khắc phục triệt để quan điểm siêu hình của chủ nghĩa duy vật cũ.

Phát triển tư tưởng biện chứng đạt trình độ một hệ thống lý luận.

Phê phán quan điểm tôn giáo về thế giới.

Phát triển tư tưởng duy vật về thế giới của thế kỷ XVII – XVIII.

Vật chất và ý thức tồn tại độc lập, chúng không nằm trong quan hệ sản sinh, cũng không nằm trong quan hệ quyết định nhau. Quan điểm này suy cho cùng cũng thuộc về chủ nghĩa duy vật.

Vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức là quan điểm của chủ nghĩa duy tâm.

Ý thức có trước, vật chất có sau, ý thức quyết định vật chất là quan điểm của chủ nghĩa duy vật.

Vật chất và ý thức tồn tại độc lập, chúng không nằm trong quan hệ sản sinh, cũng không nằm trong quan hệ quyết định nhau. Quan điểm này suy cho cùng cũng thuộc về chủ nghĩa duy tâm.

Nhận thức đối tượng ở các mối liên hệ với nhau, ảnh hưởng nhau, ràng buộc nhau.

Nhận thức đối tượng trong trạng thái vận động biến đổi, nằm trong khuynh hướng chung là phát triển.

Nhận thức đối tượng trong sự tác động qua lại, qui định nhau, ràng buộc nhau.

Coi nguyên nhân của sự biến đổi nằm ngoài đối tượng.

thực tế

hiện thực

thực tiễn

khoa học

Ở sự vận động và chuyển hóa lẫn nhau của thế giới.

Ở chính bản thân nó.

Ở tính vật chất của thế giới.

Ở ý niệm tuyệt đối hoặc ở ý thức của con người.

Duy vật.

Duy tâm.

Khả tri luận.

Bất khả tri luận.

Duy vật

Duy tâm

Khá tri luận

Bất khả tri luận

Quan hệ sản xuất phù hợp Lực lượng sản xuất.

Quan hệ sản xuất lạc hậu hơn so với Lực lượng sản xuất.

Quan hệ sản xuất tiến bộ hơn so với Lực lượng sản xuất.

Quan hệ sản xuất lạc hậu hoặc tiến bộ hơn so với Lực lượng sản xuất.

Xocrat

Epiquy

Platon

Aristot