ร้อยแก้วเชิงสาธกโวหาร

ร้อยแก้วเชิงเทศนาโวหาร

ร้อยแก้วเชิงบรรยายโวหาร

ร้อยแก้วเชิงพรรณนาโวหาร

น้ำลดตอผุด

รักยาวให้บั่น รักสั้นให้ต่อ

ชักน้ำเข้าลึก ชักศึกเข้าบ้าน

อย่าไว้ใจทาง อย่าวางใจคน

เพราะเป็นเงินในส่วนที่ใช้สำหรับค่าใช้จ่ายเพื่อการศึกษาของพระโอรส

เพราะต้องนำความรู้ที่ได้มาใช้ให้เป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติ

เพราะรัชกาลที่ ๕ไม่อยากให้ผู้อื่นติเตียน

เพราะเป็นเงินตามกฏมณเฑียรบาล

ราษฎรชาวจังหวัดปทุมธานี

นิสิตคณะวิศวกรรมศาสตร์มหาวิทยาลัยมหิดล

ผู้สมัครตำแหน่งพนักงานราชการศาลปกครอง

นักเรียนโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย

จงเป็นคนอ่อนน้อมว่านอนสอนง่าย

จงประพฤติตัวหันมาทางที่ชอบที่ถูกอยู่เป็นนิจ

จงละเว้นเวลาที่ชั่วซึ่งรู้ได้เองแก่ตัวหรือผู้ตักเตือนแนะนำให้อยู่แล้ว

จงอุตสาหะที่จะเรียนวิชาเข้าเป็นกำลังที่จะทำตัวให้ดีกว่าสัตว์เดรัจฉาน

ทรงเห็นความสำคัญของภาษาไทย

ทรงแยกเงินส่วพระองค์ออกจากเงินแผ่นดิน

ทรงจำกัดสิทธิของเจ้านายไว้เสมอกับราษฎรทั่วไป

ทรงส่งคนไทยไปศึกษาวิชาการยังประเทศยุโรปเพื่อกลับมารับราชการ

ข้าราชการทุประเภท

พระบรมวงศานุวงศ์

ผู้ดำเนินรอยตามประพบรมราโชวาท

ผู้ที่ได้ทุนไปศึกษาต่อยังต่างประเทศ

ปอนด์

แบงก์

มิสเตอร์

เอสไควร์

รู้น้อยว่ามากรู้ เริงใจ

กลกบเกิดอยู่ใน สระจ้อย

ห้ามเพลิงไว้อย่าให้ มีควัน

ห้ามสุริยแสงจันทร์ ส่องไซร้

พฤษภการสร อีกกุญชรอันปลดปลง

โททนเสน่งคง สำคัญหมายในกายมี

อันดีชั่วตัวตายเมื่อภายหลัง ชื่อก็ยังยืนอยู่มิรู้หาย

เหมือนดวงตาตอกประทับติดกับกาย เป็นเครื่องหมายบอกทั่วทุกตัวคน

จงรู้ไว้เถิดว่าทำผิดเมื่อใดจะได้รับโทษทันที

พึงรู้ว่าต้องใช้หนี้เมื่อใด ก็ต้องรับโทษเมื่อนั้นพร้อมกัน

ไปอยู่โรงเรียนใดก้ประพฤติตนให้เรียบร้อยตามแบบอย่างที่เขาตั้งลงไว้

การไปเรียนครั้งนี้มุ่งหมายให้ไปเรียนวิชาอย่างเดียวไม่มั่นหมายให้มีเกียรติยศชื่อเสียง

ภาษาไทยมีความสำคัญกว่าภาษาอื่น

ภาษาไทยเป็นภาษาประจำชาติที่จำเป็นต้องศึกษา

แม้จะศึกษาภาษาอื่น ก็ต้องใช้ภาษาไทยให้กว้างขวางออกไป

ไม่ว่าจะเป็นชนชาติใดก็ควรศึกษาภาษาประจำชาติของตนให้เข้าใจอย่างถ่องแท้

ประพฤติตนให้อยู่ในกรอบประเพณัอันงาม

ปฏิบัติตนเป็นผู้สุภาพอ่อนน้อม ไม่มีทิฐิมานะ

ให้วิชาความรู้อันเป็นทรัพย์มรดกซึ่งเป็นสมบัติติดตัว

ต้องศึกษาให้จบด้วยความตั้งใจจและนำความรู้มาพัฒนาตนเองและประเทศชาติ

ได้รับการยกย่องไม่เต็มที่

ใช้จ่ายแพงกว่าคนสมัญ

ต้องออกงานสังคมบ่อย

ต้องระวังความประพฤติอยู่ตลอดเวลา

ใช้การเปรียบเทียบและให้เหตุผล

ใช้การอธิบายและยกตัวอย่าง

ใช้การอธิบายและเปรียบเทียบ

ใช้การพรรณนาและยกตัวอย่าง

กลอนสุภาพ

กลอนนิราศ

กลอนเพลงยาว

กลอนดอกสร้อย

เพื่อสั่งสอนเตือนใจ

เพื่อสะท้อนสังคมในสมัยนั้น ๆ

เพื่อระบายความในใจของกวี

เพื่อเป็นตำราสอนลูกเจ้านาย

สูงอย่าให้สูงกว่าฐานนานไปล้ม จะเรียนคมเรียนเถิดอย่าเปิดฝัก

อย่าดูถูกบุญกรรมว่าทำน้อย น้ำตาลย้อยมากเมื่อไรได้หนักหนา

เพชรอย่างดีมีค่าราคายิ่ง ส่งให้ลิงจะรู้ค่าราคาหรือ

เป็นบ้าจี้นิยมชมว่าเอก คนโหยกเหยกรักษายากลำบากหมอ

คนสามขามีปัญญาหาไว้ทัก ที่ไหนหลักแหลมคำจงจำเอา

แต่ไม้ไผ่อันหนึ่งตันอันหนึ่งแขวะ สีแหยะแหยะตอกตะบันเป็นควันฉิว

ค่อยดำเนินตามไต่ผู้ไปหน้า ใจความว่าผู้มีคุณอย่าหุนหวน

ต้องว่องไวในทำนองคล่องท่าทาง ตบหัวผางเดียวม้วนจึงควรล้อ

ของสิ่งใดเจ้าว่างามต้องตามเจ้า ใครเคยเล่าจะไม่งามตามเสด็จ

ต่อผู้ดีมีปัญญาจึงหารือ ให้เขาลือเสียว่าชายนี้ขายเพชร

ถึงเพื่อนฝูงที่ชอบพอขอกันได้ ถ้าแม้ให้เสียทุกคนกลัวคนขอ

ชายข้าวเปลือกหญิงข้าวสารโบราณว่า น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่าอัชฌาสัย

ของสิ่งใดเจ้าว่างามต้องตามเจ้า ใครเลยเล่าจะไม่งามตามเสด็จ

ค่อยดำเนินตามไต่ผู้ไปหน้า ใจความว่าผู้มีคุณอย่าหุนหวน

เห็นตอหลักปักขวางหนทางอยู่ พิเคราะห์ดูควรทึ้งแล้วจึงถอน

อย่านอนเปล่าเอากระจกยกออกมา ส่องดูหน้าเสียทีหนึ่งแล้วจึงนอน

ตาบอดได้แว่น

ไก่ได้พลอย

หัวล้านได้หวี

นิ้วด้วนได้แหวน

การฟังและการพูด

การพูดและการเขียน

การอ่านและการฟัง

การเขียนและการอ่าน

ให้มีความคิดและสงสารคนที่ทำงานหนักเพื่อเลี้ยงชีพ

ให้รู้จักใช้จ่ายอย่างประหยัดเพื่ออนาคตจะได้สบาย

ให้รู้จักกตัญญูต่อผู้มีพระคุณ

ให้รู้จักขยันในการทำงาน อนาคตจะได้สบาย

ผีกับคนสามารถหลอกได้เหมือนกัน

ผีหลอกน่ากลัวกว่าคน

คนหลอกลวงน่ากลัวกว่าผี

ผีกับคนมีความน่ากลัวเท่ากัน

เป็นบ้าจี้นิยมชมว่าเอก

คนโหยกเหยกรักษายากลำบากหมอ

อันยศศักดิ์มิใช่เหล้าเมาแต่พอ

ถ้าเขายอเหมือนอย่างเกาให้เราคัน

ถึงบุญมีไม่ประกอบชอบไม่ได้ ต้องอาศัยคิดดีจึงมีผล

ถึงเพื่อนฝูงที่ชอบพอขอกันได้ ถ้าแม้ให้เสียทุกคนกลัวคนขอ

วาสนาไม่คู่เคียงเถียงเขายาก ถึงมีปากมีเสียเปล่าเหมือนเต่าหอย

หญิงเรียกแม่ชายเรียกพอยอไว้ใช้ มันชอบใจข้างปลอบไม่ชอบดุ

ช้างถีบอย่าว่าเล่นกระเด็นปลิว แรงหรือหิวชั่งใจดูจะสู้ช้าง

ผีเรือนตัวไม่ดีผีอื่นพลอย พูดพล่อยพล่อยไม่ดีปากขี้ริ้ว

แต่ไม้ไผ่อันหนึ่งตันอันหนึ่งแขวะ สีแหยะแหยะตอกตะบันเป็นควันฉิว

บุญหาไม่แล้วอย่าได้ทะนงตน ปุถุชนรักกับชังไม่ยั่งยืน

คนโหยกเหยก: คนที่พิการ

คนสามขา: คนที่บาดเจ็บ

วัวมอ : วัวตัวผู้

ศุภอรรถ : คำพูดที่หยาบคาย

ไปตายเอาดาบหน้า

ฝนทั่งให้เป็นเข็ม

จับปลาสองมือ

ชี้โพรงให้กระรอก