Nguyên lý về sự phát triển.

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến.

Nguyên lý về sự tồn tại khách quan của thế giới vật chất.

Nguyên lý về tính đa dạng, phong phú của thế giới vật chất.

Phát triển là sự chuyển hoá từ những thay đổi về lượng thành sự thay đổi về chất.

Chất của sự vật không thay đổi gì trong quá trình tồn tại và phát triển của chúng.

Phát triển bao hàm sự nảy sinh chất mới và sự phá vỡ chất cũ.

Chất của sự vật đóng băng.

Triết học duy vật biện chứng. 

Triết học duy vật siêu hình.

Triết học biện chứng duy tâm.     

Triết học hiện sinh.

Quan điểm siêu hình.      

Quan điểm chiết trungvà ngụy biện.

Quan điểm biện chứng.  

Quan điểm duy tâm.

Phát triển bao quát toàn bộ sự vận động nói chung.

Phát triển chỉ khái quát xu hướng vận động đi lên của các sự vật.

Phát triển chỉ là một trường hợp cá biệt của sự vận động.

Phát triển chỉ là một trường hợp cá biệt của sự vận động.

Phát triển là xu hướng chung của sự vận độngcủa thế giới vật chất.

Phát triển là xu hướng chung nhưng không bản chất của sự vận động của sự vật.

Phát triển là xu hướng cá biệt của sự vận động của các sự vật.

Phát triển là điều hiển nhiên.

Sự xuất hiện các hợp chất mới.

Sự xuất hiện các giống loài động vật, thực vật mới thích ứng tốt hơn với môi trường.

Sự thay thế chế độ xã hội này bằng một chế độ xã hội khác cao hơn, văn minh hơn.

Sự thay thế cấu trúc xã hội.

Vật chất

Thượng đế.

Lao động. 

Tự nhiên.

Nguyên lý về mối quan hệ phổ biến.    

Nguyên lý về sự phát triển.

Nguyên lý về tính thống nhất vật chất của thế giới.

Nguyên lý mâu thuẫn.

Triết học

Sinh học.    

Hoá học.        

Vật lý

Cái chung tồn tại khách quan, bên ngoài cái riêng.

Cái riêng tồn tại khách quan không bao chứa cái chung.

Cái chung và cái riêng không tồn tại đồng thời.

Không có cái chung thuần tuý tồn tại ngoài cái riêng, cái chung tồn tại thông qua cái riêng.

Đúng.  

Sai

Không xác định.    

Vừa đúng, vừa sai.

Có thể coi nguyên nhân và kết quả nằm ở hai sự vật khác nhau.

Không thể coi nguyên nhân và kết quả nằm ở hai sự vật khác nhau.

Nguyên nhân và kết quả không cùng một kết cấu vật chất.

Nguyên nhân và kết quả là tất nhiên.

Nội dung và hình thức không tách rời nhau.

Nội dung và hình thức luôn luôn phù hợp với nhau.

Hình thức phù hợp sẽ thúc đẩy nội dung phát triển.

Không phải lúc nào nội dung và hình thức cũng phù hợp với nhau.

a. Nội dung quyết định hình thức trong sự phát triển của sự vật.

b. Hình thức quyết định nội dung.

c. Tồn tại hình thức thuần tuý không chứa nội dung.

a và b đúng.

Bản chất không được biểu hiện ở hiện tượng.

Bản chất nào hiện tượng ấy, bản chất hoàn toàn đồng nhất với hiện tượng.

Bản chất nào hiện tượng ấy, bản chất thay đổi hiện tượng biểu hiện nó cũng thay đổi.

Bản chất là cái vĩnh viễn.

Sự có mặt và không có mặt trên thực tế.

Sự nhận biết được hay không nhận biết được.

Sự xác định hay không xác định.

Khả năng không tồn tại.

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào khả năng.

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào hiện thực, không cần tính đến khả năng.

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào hiện thực, đồng thời phải tính đến khả năng.

Hoạt động thực tiễn không bao hàm hoạt động sáng tạo.

Chất là tính quy định vốn có của sự vật.

Chất là tổng hợp hữu cơ các thuộc tính của sự vật nói lên sự vật là cái gì.

Chất đồng nhất với thuộc tính.

Chất là cái để phân biệt nó với cái khác.

Chất tồn tại khách quan bên ngoài sự vật.

Chất tồn tại khách quan gắn liền với sự vật.

Không có chất thuần tuý bên ngoài sự vật.

Chất là cái vốn có của sự vật.

Lượng là tính quy định vốn có của sự vật.

Lượng nói lên quy mô, trình độ phát triển của sự vật.

Lượng phụ thuộc vào ý chí của con người.

Lượng tồn tại khách quan gắn liền với sự vật.

Độ là phạm trù chỉ sự biến đổi của lượng.

Độ là phạm trù chỉ sự biến đổi của chất.

Độ là phạm trù triết học chỉ giới hạn biến đổi của lượng, trong đó chưa làm thay đổi chất của sự vật.

Độ là phạm trù chủ bước nhảy.

Độ.

Chất.   

Lượng.    

Bước nhảy.

Độ.     

Bước nhảy.       

Chuyển hoá.

Tịnh tiến.

Tính quy định về lượng

Tính quy định về chất.

Thuộc tính của sự vật.

Tính ngẫu nhiên.

Chất.

Lượng.        

Độ

Bước nhảy.

Chất.

Lượng.    

Độ.  

Điểm nút.

Trong giới hạn của độ sự thay đổi của lượng chưa làm cho chất của sự vật biến đổi.

Trong giới hạn của độ sự thay đổi của lượng đều đưa đến sự thay đổi về chất của sự vật.

Chỉ khi lượng đạt đến giới hạn của độ mới làm cho chất của sự vật thay đổi.

Khi bước nhảy được thực hiện thì sự vật chuyển hoá.

Sự biến đổi về chất là kết quả sự biến đổi về lượng của sự vật.

Không phải sự biến đổi về chất nào cũng là kết quả của sự biến đổi về lượng.

Chất không có tác động gì đến sự thay đổi của lượng.

Chất biến đổi trước khi có sự biến đổi của lượng.

Phát triển của sự vật chỉ bao hàm sự thay đổi về lượng.

Phát triển của sự vật chỉ bao hàm sự thay đổi về chất.

Quá trình phát triển của sự vật là quá trình chuyển hoá từ sự thay đổi dần về lượng sang sự thay đổi về chất và ngược lại.

Chất và lượng cùng biến đổi đồng thời.

Quy luật lường – chất.     

Quy luật phủ định của phủ định.

Quy luật mâu thuẫn.  

Quy luật tự nhiên.

Hai sự vật.  

Hai quá trình.

Hai thuộc tính.   

Hai mặt đối lập.

Mặt đối lập là những mặt có đặc điểm trái ngược nhau.

Mặt đối lập tồn tại khách quan trong các sự vật.

Mặt đối lập không nhất thiết phải gắn liền với sự vật.

Mặt đối lập là vốn có của sự vật, hiện tượng.

Sự đấu tranh của hai mặt đối lập.  

Sự thống nhất của hai mặt đối lập.

Sự chuyển hoá của hai mặt đối lập

Sự tương đồng của các mặt đối lập.

a. Sự cùng tồn tại, nương tựa nhau.

b. Sự đồng nhất, có những điểm chung giữa hai mặt đối lập.

c. Sự bài trừ phủ định nhau.

d. Gồm a, b và c.