Дезоксирибонуклеин қышқылы  (ДНҚ) генетикалық ақпараттың тасымалдаушысы, оның құрылымдық мономері

Ақпаратты РНҚ-ның пісіп жетілу үрдісінде арнайы ферменттердің көмегімен интрондар қырқылып және экзондар тігіледі (процессинг). Геннің ақпаратты бөлігі қалай аталады

Адам жасушасында транскрипция процесі жүріп жатыр. РНК-полимеразаға тәуелді ДНК бойымен жылжитын фермент белгілі бір нуклеотидтер тізбегіне жеткенде транскрипция процесі тоқтады. Осы ДНК бөлігі қалай аталады?

Полипептид молекуласындағы аминқышқылының қалдықтарының тізбегі белгіленеді. ДНҚ-ның мұндай бөлігінде нуклеотидтердің белгілі бір орналасуына сәйкес келетін ген?

Эукариот гендерінің құрылымдық бөлігі мағыналы және мағынасыз бөліктерден тұратыны белгілі. Полипептидтік тізбектегі аминқышқылдарының реті жайында ақпарат бермейтін геннің бөлігі қалай аталады?

Транскрипция кезінде РНҚ полимеразалары байланысатын,  құрылымдық гендердің алдында орналасқан нуклеотидтер тізбегі. Осы реттеуші қатарды анықтаңыз?

Транскрипцияның басталу нүктесінен сол жақта орналасқан нуклеотидтер тізбегі (100-200 жұп нуклеотид). реттеуші бөліктен тыс орналасқан және транскрипцияның жылдамдығын жоғарылатады. Осы реттеуші қатарды анықтаңыз?

Өздері бақылайтын геннен едәуір алыс орналасқан және транскрипция жылдамдығын төмендететін нуклеотидтік қатарлардың арнайы жүйесін анықтаңыз?

Прокариоттарда  полипептидтік тізбектердің синтезделуі санын анықтау үшін ақпаратты болатын геннің бөлігі:

Құрылымдық гендердің алдында орналасып, транскрипцияның аяқталуы (терминация) жайлы белгі беретін арнайы нуклеотидтер жүйесі?

Репликация үрдісі кері 3'→ 5 ' экзонуклеазды белсенділігі бар, қате бұрыс синтезделген нуклеотидтерді түзеуге қабілетті фермент:

Репликация үрдісі басталуы ДНҚ молекуласының арнайы нуклеотидттер (АТ) орналасқан орындарда қос тізбек арасындағы сутекті байланыстар үзілуімен жүреді. Сутекті байланыстарды үзетін фермент:

Сызықты ДНҚ молекуласында хромосоманың теломерлік аймақтары толық репликациялануы жүрмейді, бірақ кейбір жасушаларда хромосоманың теломерлік аймағы арнайы ферменттің көмегімен толығымен репликацияланады. Бұл қайдай фермент?

Репликация үрдісі геликаза ферменті ДНҚ молекуласының арнайы нуклеотидтік (АТ) қатарларды танып, қос тізбек арасындағы сутекті байланыстарды үзеді. Репликация кезеңін анықтаңыз:

Репликация үрдісінде ДНҚ жаңа тізбектерін синтездеу үшін ДНҚ полимеразаға праймер қажет. Праймер синтездеуші фермент:

Репликация кезінде праймерлер ДНҚ полимеразаны активтендіргеннен кейін, арнайы ферменттер көмегімен жеке нуклеотидтерге ыдырауы жүреді. Праймерді ыдырататын фермент:

ДНК тізбегін ажырататын фермент қандай нөмермен белгіленгенін анықтаңыз және қалай аталады?

Репликативті айырды тұрақтандыратын фермент қандай нөмермен белгіленгенін анықтаңыз және қалай аталады?

Репликативті фрагменттерді тігетін фермент қандай нөмермен белгіленгенін анықтаңыз және қалай аталады?

РНҚ жетілген молекулаларының пайда болуымен РНҚ молекуласының массасы азаятын биохимиялық реакциялар жиынтығы:

Прокариоттардың проматорындағы -35 жүйеліктің қызметі?

ДНҚ келесі тізбектен тұрады деп есептейік: AATTGCTTA. Осы ДНҚ негізінде пайда болған а-РНҚ тізбегін табыңыз:

Прокариоттық жасушаларда атап айтқанда, ішек таяқшасы бактериясында (e.coli) РНҚ-полимеразаның қанша типі болады?

Бастапқы транскрипция өнімінің пострансрипциялық модификациялану үрдісі  аталады:

Ядрода, митохондрияда, пластидтерде а-РНҚ молекуласының биосинтезі ДНҚ-ның тиісті бөлігінде РНК полимераза қатысуымен жүреді . Бұл үдеріс қалай аталады?

Транскрипция үрдісінде РНК-полимеразаның Кор-ферментінің матрицалық тізбек бойымен 5 - тен 3 - ке қарай бағытта жылжуы, тізбектің үзаруы жүреді. Транскрипция кезеңін атаңыз:

Эукариоттарда транскрипция үрдісі біріншілік транскрипция өнімі ішінде кодталмайтын тізбектердің кесілуі және қалған кодталатын  фрагменттердің тігілуі, нәтижесінде белсенді РНҚ молекуласы қалыптасуы жүреді. Бұл  үдеріс қалай аталады:

Қандай үрдіс нәтижесінде біріншілік транскрипция (пре - мРНҚ) негізінде бірнеше жетілген а РНҚ түзіледі. Бұл үрдіс қалай аталады:

Белгілі бір белоктардағы аминқышқылдары туралы ақпарат транскрипция нәтижесінде ДНҚ молекуласынан а-РНҚ-ға триплеттер түрінде көшіріледі. Бір триплет нені кодтайды?

Рибосомада синтезделген полипептид тізбегі 62 амин қышқылдарынан тұрады. Оның синтезі кезінде матрица болған а-РНҚ-дағы кодондар санын анықтаңыз

Прокариоттарда транскрипция нәтижесінде бірден а-РНҚ түзіліп, трансляция бірден жүреді, ал эукариоттарда процессингтен кейін трансляцияға дайын болғанда цитоплазмаға өтеді.  Трансляция үрдісінде а-РНҚ қызметі:

Рибосоманың А орталығына кезекті УАА, УАГ, УГА мағынасыз кодондарының бірі орналасқан кезде, оларды eRf факторы танып, кешенде гидролиздейді. Трансляция сатысын анықтаңыз:

Ересек адамның гемоглобиніні  полипептидтік тізбегі (HbA) екі α- және екі β-пептидтік тізбектерден тұрады және глобулярлық құрылымға ие. Бұл  функциональды активті ақуыздың құрылымы қандай?

Триплетте төрт азоттық негіздердің үш түрлі үйлесімдері  4³=64 кодонды құрайды, сондықтан аминқышқылдары әр түрлі триплетпен кодталған. Ақуыз синтезі үшін пайдаланылатын аминқышқылдардың т-РНҚ санының көп болуы немен түсіндіріледі?

Генетикалық код» тақырыбы бойынша студенттерден сұрау барысында  оқытушы: «Генетикалық код неліктен универсалды?» деген сұрақ қойды. Бұл сұрақтың дүрыс жауабы: «Себебі ол ...»

Рибосомада синтезделген полипептид, 108 аминқышқылынан тұрады. Ақпараттық РНҚ-да синтез кезінде матрица ( қалып ) болған қанша кодон бар?

Пептид синтезі жөнінде ақпарат тасымалдаушы,110 амиқышқылдарының қалдықтарынан тұратын  ДНҚ ұзындығы қандай ?

Индуктор болмаған кездегі репрессор белогінің байланысу орны:

Құрылымдық гендердің транскрипциясын төмендететін реттеуші гендер:

Прокариоттық гендер белсенділігінің реттелуі қандай деңгейде жүзеге асады:

Эукариоттық гендер белсенділігінің реттелуі қандай деңгейде жүзеге асады:

Ген белсенділігінің реттелуі прокариоттарда қандай деңгейде жүзеге асады:

Эукариоттардағы ген экспрессиясының реттелуінің  бұзылуы посттрансляциялық деңгейде қандай аномальді құрылымдардың пайда болуына алып келеді:

Прокариоттарда транскрипциялық бақылаудың қандай түрі кездеседі:

Прокаритоттар жасушасында репрессор ақуызы болатындығы белгілі. Осы ақуыздың аминқышқылдық ретін қандай ген кодтайды?

Полипептид молекуласындағы аминқышқылының қалдықтарының тізбегі белгілі болды. Осы аминқышқылдар қатарын кодтайтын ДНҚ-молекуласындағы ген қалай аталады?

Триптофан оперонын триптофанның өзі тоқтататады. Триптофан қалай опероның жұмысын тоқтатады?

Экспериментте E. Coli-дің жасанды ортада өсуіне  лактоза ендіргенде  бета-галактозидазаның белсенділігінің жоғарылауы байқалды. Лактоза оперонының қандай бөлігін репрессордан  босатады?

Рибосоманың антибиотикалық молекулаларды қосудан кейінгі жұмысының өзгеруі реттелудің қай деңгейіне мысал бола алады?

Бөліп алу, фрагменттерге бөлу, идентификациялау және көп мөлшерде ДНҚ молекуласын көшіру үрдістері: