wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

ӘЛ.ЛИНГВИСТИКА

Total questions: 62

Worksheet time: 31mins

Name
Class
Date
1.

Қазіргі Қазақстанда тілдік ахуалдың қандай түрі қызмет етеді?

a)

Қоғамдық қызметі сәйкестенген тілдерден тұратын екі компонентті экзоглостық тілдік ахуал

b)

Қоғамдық қызметі сәйкестенбеген тілдерден тұратын екі компонентті экзоглостық тілдік ахуал

c)

Қоғамдық қызметі сәйкестенбеген эндоглостық тілдік ахуал

d)

Қоғамдық қызметі сәйкестенген эндоглостық тілдік ахуал

2.

Белгілі бір әкімшілік-аумақтық құрылымдағы қосымша тіл мен қызметтік стилдер жиынтығынан тұратын тілдік ахуал түрі?

a)

Тарихи тілдік ахуал 

b)

Эндоглостық тілдік ахуал

c)

Экзоглостық тілдік ахуал 

d)

Конфликті тілдік ахуал   

3.

Белгілі бір әкімшілік-аумақтағы жекелеген тілдер жиынтығынан тұратын тілдік ахуал түрі?

a)

Эндоглостық тілдік ахуал

b)

Тарихи тілдік ахуал 

c)

Тұрақты тілдік ахуал 

d)

Экзоглостық тілдік ахуал 

4.

Тілдің сол қоғамдағы орны мен рөліне негізделетін мәртебесі қалай аталады?

a)

Нақтылы мәртебе 

b)

Әлеуметтік мәртебе

c)

Ресми мәртебе

d)

Әлеуметтік қарым-қатынастық рөл

5.

Тілдің не оның вариантының заңмен бекітілген жағдайы қалай аталады?

a)

Әлеуметтік мәртебе 

b)

Әлеуметтік қарым-қатынастық рөл

c)

Ресми мәртебе 

d)

Нақтылы мәртебе 

6.

Тілдің, оның вариантының нақтылы саяси-әкімшілік ұйым шегіндегі қызметі қалай аталады?

a)

Нақтылы мәртебе 

b)

Әлеуметтік қарым-қатынастық рөл

c)

Ресми мәртебе 

d)

Әлеуметтік мәртебе 

7.

Тілдің, оның вариантының түрлі салалардағы қызметі қалай аталады?

a)

Нақтылы мәртебе

b)

Ресми мәртебе 

c)

Әлеуметтік қарым-қатынастық рөл

d)

Әлеуметтік мәртебе 

e)

Әлеуметтік қызмет 

8.

Сол қоғамда қолданылатын тілдің, оның вариантының өзге тілдерге қатынас бойынша алатын өзіндік орны, жағдайы қалай аталады?

a)

Нақтылы мәртебе 

b)

Ресми мәртебе 

c)

Әлеуметтік қарым-қатынастық рөл

d)

Әлеуметтік мәртебе 

e)

Әлеуметтік қызмет 

9.

Әкімшілік-аумақтағы қарым-қатынасты қамтамасыз ететін тілдік құрылымдардың қызмет ету жағынан бөлініп таралу процестері мен оған әсер етушілік күші бар  түрлі  әлеуметтік факторлардың жиынтығын әлеуметтік лингвистикада не деп атайды?

a)

Этнолингвистикалық ахуал 

b)

Тілдік ахуал 

c)

Саяси ахуал

d)

Конфликтологиялық ахуал 

10.

Белгілі бір әкімшілік аумақтағы этностар құрамы мен олардың тілдерінің сол аумақ шегінде таралуының жай-күйін әлеуметтік лингвистикада не деп атайды?

a)

Тілдік ахуал 

b)

Саяси ахуал

c)

Этнолингвистикалық ахуал 

d)

Конфликтологиялық ахуал 

11.

Ел, аумақ көлемінде мемлекеттік және басқа тілдерді дамытатын, оқытып-үйрететін  кадрларды даярлауды қамтитын субьективті  фактор түрі?

a)

Педагогикалық фактор 

b)

Әлеуметтік-психологиялық фактор 

c)

Әлеуметтік лингвистикалық фактор

d)

Лингвистикалық фактор

12.

Этнос өкілдерінің өз ана тілдерінің даралығын түсіну деңгейі мен өз тіліне деген құрметін, тілдік бағыт-бағдарын, олардың мемлекеттік тілге көзқарасын қамтитын субьективті  фактор түрі?

a)

Әлеуметтік-психологиялық фактор 

b)

Лингвистикалық фактор

c)

Әлеуметтік лингвистикалық фактор 

d)

Географиялық фактор 

13.

Неке, жеке отбасылардың этникалық құрамын, әлеуметтік рөлдерін, әлеуметтік топтар мен жіктердің сөйлеу тілін таңдауда ұлттық сана-сезім әсерінің барлығын не жоқтығын ескеретін обьективті фактор түрі?

a)

Тарихи фактор

b)

Әлеуметтік лингвистикалық фактор

c)

Әлеуметтік фактор 

d)

Лингвистикалық фактор

14.

Аумақтағы әрбір этностың сандық үлесін, табиғи өсімін, миграциялық процесін, қоныстану тығызыдығын қамтитын обьективті фактор қалай аталады?

a)

Географиялық фактор 

b)

Әлеуметтік лингвистикалық фактор

c)

Лингвистикалық фактор

d)

Демографиялық  фактор 

15.

Ел, аумақ көлеміндегі тілдік орта, біртілділік, қостілділік және көптілділік түрлерін, сол аумақтағы күллі тіл атаулының қоғамдық қызмет ауқымын, әрбір этнос өкілінің өз ана тілін және мемлекеттік тілді меңгеру деңгейлерін қамтитын обьективті фактор?

a)

Географиялық фактор 

b)

Лингвистикалық фактор

c)

Тарихи фактор 

d)

Әлеуметтік лингвистикалық фактор 

16.

Аумақтағы тілдер саны, олардың өзара жақындық немесе алшақтық дәрежелері, тілдердің өмір сүру формаларының  лингвистикалық тұрғыдан зерттелгендігін қамтитын обьективті фактор?

a)

Лингвистикалық фактор

b)

Этникалық фактор

c)

Тарихи фактор 

d)

Географиялық фактор 

17.

Елдің немесе аймақтың белгілі кезеңдегі этнолингвистикалық және тілдік ахуалдың сипатын қамтитын обьективті фактор қалай аталады?

a)

Географиялық фактор 

b)

Уақыт факторы

c)

Тарихи фактор 

d)

Этникалық фактор

18.

Ел, аймақ аумағында қоныстанған этностар мен олардың тілдердің сол аумақта таралу деңгейін және геосаяси жағдайын қамтитын обьективті фактор?

a)

Лингвистикалық фактор

b)

Этникалық фактор

c)

Тарихи фактор

d)

 Географиялық фактор 

19.

Этностардың сол аумақта қоныстану ұзақтығын, материалды және рухани мәдениеттерінің бірлігі немесе өзгешелігін т.б. қамтитын обьективті фактор қалай аталады?

a)

Географиялық фактор 

b)

Этникалық фактор

c)

Уақыт факторы 

d)

Тарихи фактор 

20.

Мемлекет, қоғамдық ұйымдар тарапынан жүзеге асырылатын қоғамдағы тілдік ахуалды өзгертуге немесе тұрақтандыруға бағытталған саяси, әлеуметтік және әлеуметтік лингвистикалық шаралар жүйесі қалай аталады?

a)

Ұлттық идеология

b)

Тіл саясаты

c)

Тілдік ахуал

d)

Тіл экспанциясы

21.

Әлеуметтік лингвистикада тілдердің мемлекетаралық және этносаралық қатынастардағы қызметімен анықталатын қанша қарым-қатынастық рангісі ажыратылып көрсетіледі?  

a)

Үш

b)

Бес

c)

Жеті

d)

Тоғыз

22.

Мемлекет, әкімшілік-саяси құрылым, аумақтық бірлестік, өңір шеңберіндегі этнос пен тілдің сатылы орналасуы және жай-күйі?

a)

Демографиялық ахуал

b)

Этнотілдік ахуал

c)

Саяси ахуал

d)

Тілдік ахуал

23.

Тілдің дамуы бойынша нысаналы, мақсатты әлеуметтік іс-шаралар қалай аталады? 

a)

Тілдік заңнама

b)

Тілдік реформа

c)

Тілдік сана

d)

Тілдік ахуал

24.

Әлеуметтік лингвистиканың ғылымдар жүйесінеде алатын орны туралы неше көзқарас бар

a)

үш

b)

төрт

c)

бес

d)

алты

25.

Әлеуметтік лингвистика – тіл білімінің бір саласы. Өйткені ол күллі тіл біліміне тән болып табылатын тілді нысана ете отырып, тілдің әлеуметтік-қызметтік жағын қарастырады деп танитын ғалым

a)

В.А.Аврорин

b)

Н.Б.Мечковская

c)

Л.Б.Никольский

d)

А.Д.Швейцер

26.

Әлеуметтік лингвистика – ғылымдардың шекаралық, пәнаралық саласы. Оның проблемаларымен лингвистер және өзге ғылымдар: әлеуметтану, тарих, психолингвистика, демография, статистика, этнография т.б. өкілдері айналысады деп танитын ғалым

a)

Н.Б.Мечковская

b)

Л.Б.Никольский

c)

В.Д.Бондалетов

d)

А.Д.Швейцер

e)

В.А.Аврорин

27.

Әлеуметтік лингвистика өзінің зерттеу әдістері мен тәсілдерге ие біртұтас, жеке ғылыми пән  деп танитын ғалым

a)

А.Д.Швейцер

b)

В.Д.Бондалетов

c)

Н.Б.Мечковская

d)

В.А.Аврорин

e)

Л.Б.Никольский

28.

Социолингвистика» терминін алғаш қолданған ғалым

a)

Герман Карри

b)

Антуан Мейе

c)

Герман Пауль

d)

Вилгельм фон Гумболдт

e)

Фердинант де Соссюр

29.

Тіл мен қоғамның өзара байланысы

a)

Өзара қоғамдық бірлікте

b)

Өзара тығыз бірлікте

c)

Өзара биологиялық байланыста

d)

Өзара диалектикалық байланыста

30.

Фердинант де Соссюр тіл білімін неше аспектіге бөліп зерттеу қажеттілігін ұсынды

a)

екі

b)

үш

c)

төрт

d)

бес

31.

Социолингвистің сөйлесім жағдаятындағы қарым-қатынас актісіне табиғи түрдегі қатысушы ретінде қосылатын әдісі

a)

Сұқбаттасу әдісі

b)

Сауалнама жүргізу әдісі

c)

Тікелей бақылау әдісі

d)

Жасырын қосылған бақылау әдісі

32.

Көптілді аумақта қарым-қатынас жасау қажеттгі нәтижесінде пайда болған аралас тілдің түрлері

a)

Пиджин

b)

Койне

c)

Диалекті

d)

Ауызекі сөйлеу тілі

33.

Диалектіаралық қатынас құралы

a)

Койне

b)

Пиджин

c)

Диалекті

d)

Ауызекі сөйлеу тілі

34.

Кейбір тілдер үшін әдеби тілдің  базасы болып табылатын қатынас құралы

a)

Койне

b)

Пиджин

c)

Диалекті

d)

Ауызекі сөйлеу тілі

35.

Пиджиннен бастап, біртіндеп өздігінен дамып, бүтіндену, ынтымақтасу процесінде жаңадан пайда болған этнос тілі

a)

Пиджин

b)

Креоль

c)

Диалекті

d)

Ауызекі сөйлеу тілі

36.

Бір немесе бірнеше табиғи тілдердің өзгерген элементтерінен құралған, кейбір шектеулі кәсіби әлеуметтік топтардың айрықша тілі, жаргонның бір түрі.

a)

Арго

b)

Диалекті

c)

Пиджин

d)

Креоль

37.

Тілдің ойлау құралы болу қызметі

a)

Кумлятивтік қызмет

b)

Экспрессивтік қызмет

c)

Конструктивтік қызмет

d)

Коммуникативтік қызмет

38.

Қазақстандағы тілдердің атқаратын қызметі туралы Б.Хасанұлы неше топқа бөліп топтастырды

a)

3

b)

4

c)

5

d)

6

39.

Тілдің дамығандық деңгейінің графикаланған тіл, стандартталған тіл, модернизацияланған тіл деп үш белгісін көрсеткен ғалым

a)

Ч.Фергюссон

b)

А.Мартине

c)

У.Стюарт

d)

  Б.Хасанұлы

40.

Адамдардың өмірде өзара араласуындағы қарым-қатынасының белгілі бір тіл көмегімен жүзеге асырылатын нақты кеңістігі

a)

Өмір саласы

b)

Ресми тіл

c)

Тілдік норма

d)

Әлеуметтік рөл

41.

Л.Б.Никольский тіл қолданылатын өмір салаларын нешеге бөлді

a)

Алтыға

b)

Жетіге

c)

Он екіге

d)

Алпыс беске

42.

В.А.Аврорин тіл қолданылатын өмір салаларын нешеге бөлді

a)

Алпыс беске

b)

Он екіге

c)

Жетіге

d)

Алтыға

43.

Ә.Орысбаев тіл қолданылатын өмір салаларын нешеге бөлді

a)

Он үш негізгі сала мен алпыс бес қосымша сала

b)

Алты негізгі сала мен қосымша он бес сала

c)

  Он жеті негізгі сала мен қосымша отыз бес сала

d)

Алпыс бес негізгі және қырық қосымша сала

44.

Б.Хасанұлы қазақ тілінің Қазақстанда қоғамдық өмірдің қанша саласында қолданылатынын көрсетті

a)

Алпыс бес негізгі және қырық қосымша сала

b)

Он бес негізгі сала мен елу жеті қосалқы сала

c)

Он жеті негізгі сала мен қосымша отыз бес сала

d)

Алты негізгі сала мен қосымша он бес сала

45.

Б.Хасанұлы орыс тілінің Қазақстанда қоғамдық өмірдің қанша саласында қолданылатынын көрсетті

a)

Алпыс бес негізгі және қырық қосымша сала

b)

Он жеті негізгі сала мен қосымша отыз бес сала

c)

Он сегіз негізгі салада және алпыс жеті қосалқы сала

d)

Он бес негізгі сала мен елу жеті қосалқы сала

46.

Белгілі бір әкімшілік аумақтағы этностар құрамы мен олардың  тілдерінің сол аумақ шегінде таралуының жай-күйі

a)

Тарихи ахуал

b)

Жағдаятты ахуал

c)

Этнолингвистикалық ахуал

d)

Тілдік ахуал

47.

Белгілі бір әкімшілік-аумақтағы қарым-қатынасты қамтамасыз ететін тілдік құрылымдардың қызмет ету жағынан бөлініп таралу процестері мен оған әсер етушілік күші бар түрлі әлеуметтік факторлардың жиынтығы

a)

Тілдік ахуал

b)

Этнолингвистикалық ахуал

c)

Жағдаятты ахуал

d)

Тарихи ахуал

48.

Бір мемлекет аумағында өмір сүріп жатқан немесе көршілес жатқан мемлекеттердегі тілдердің ұзақ замандар бойы бір-біріне үнемі, тұрақты түрде әсер етуі, ықпал жасауы

a)

Тілдердің бірігуі

b)

Тілдердің қатар өмір сүруі

c)

Тілдердің тоғысуы

d)

Тілдердің араласуы

49.

Белгілі бір тарихи кезеңде екі тілдің қарым-қатынасқа түсіп, бір-біріне әсер етуі де, кейіннен бір-бірінен қайта ажырап, әрқайсысының өз даму жолына түсуі, өз бетімен өркендеуі. 

a)

Тілдердің бірігуі

b)

Тілдердің тоғысуы

c)

Тілдердің араласуы

d)

Тілдердің қатар өмір сүруі

50.

Екі тілдің қарым-қатынасқа түсу нәтижесінде бір-біріне әбден сіңісіп кетуі

a)

Тілдердің тоғысуы

b)

Тілдердің қатар өмір сүруі

c)

Тілдердің бірігуі

d)

Тілдердің араласуы

51.

Лингвистер тілдер қарым-қатынасы мен өзара әсер етуінің неше түрін көрсетіп жүр

a)

3

b)

4

c)

5

d)

6

52.

Әлеуметтік лингвистикада тілдер тоғысуының неше түрлі процесі көрсетіледі

a)

2

b)

3

c)

4

d)

5

53.

Екі тіл тоғысқанда жеңген тілде жеңілген тілдің қалдырған ізі деген мағынаны білдіретін термин

a)

Субстрат

b)

Кодстрат

c)

Адстрт

d)

Суперстрат

54.

Екі тіл тоғысқанда, шамалы уақыт кезеңінде жеңген тілдің жеңілген тілде қалдырған ізі деген мағынаны білдіретін термин

a)

Суперстрат

b)

Кодстрат

c)

Адстрт

d)

Субстрат

55.

Тілдер тоғысуында ұзақ уақыт бойы қатар өмір сүрген екі тілділікті білдіретін термин

a)

Адстрт

b)

Кодстрат

c)

Суперстрат

d)

Субстрат

56.

Диглоссия» терминін  1959 жылы ғылыми айналымға енгізген  американдық ғалым

a)

А.Мартине

b)

Ч.Фергюссон

c)

У.Стюарт

d)

Б.Хасанұлы

57.

Бір ұлттық тілдің түрлі кіші жүйелерін әр алуан жағдаят пен қатынас саласына байланысты қолданылыуы қалай аталады

a)

Тілішілік диглоссия

b)

Монолингвизм

c)

  Тіларалық диглоссия

d)

  Билингвизм

58.

Билингвизм» терминін  1953 жылы ғылыми айналымға енгізген  американдық ғалым

a)

У.Вайнрайх

b)

А.Мартине

c)

У.Стюарт

d)

Б.Хасанұлы

59.

Екінші тілді арнайы мақсатта оқып-білу жағдайында тұтынушылармен тікелей байланыста болмай-ақ пайда болатын билингвизм түрі

a)

Жасанды билингвизм

b)

Монолингвизм

c)

Диглоссия

d)

Табиғи билингвизм

60.

Тарихи-әлеуметтік жағдайдағы ортақ практикалық әрекет процесінде екі тілді тұтынушылардың тікелей қарым-қатынасының салдарынан пайда  болатын билингвизм түрі

a)

Табиғи билингвизм

b)

Монолингвизм

c)

Жасанды билингвизм

d)

Диглоссия

61.

Тілдің ішкі салалық дамуы қалай аталады

a)

Биологиялық даму

b)

Сатылап даму

c)

Функционалдық даму

d)

Құрылымдық даму

62.

Бір графикалық жүйедегі мәтіндер мен жекеленген сөздерді басқа графикалық жүйенің құралдарымен әріпіне-әріп арқылы беру

a)

Фонетикалық транскрипция

b)

Ішкі флекция

c)

Морфологиялық интерференция

d)

Лексикалық трансформация