Worksheetsрухани 200-250
Total questions: 49
Worksheet time: 25mins
Шалкиіз жырау өзінің жырларында жауынгер ақынның тамаша бейнесін сомдай отырып, сол бейненің бойында қандай қасиеттерді көрсетуге тырысады?
батырлық, ерлік, жайсаң жандылық
сараңдың, іштарлық, қыңырлық
сабырсыздық, ұстамсыздық, тәкаппарлық
әдепсіздік, көргенсіздік, арсыздық
мұңшылдық, уайымшылдық, үмітсіздік
шалкиіз жырау өзінің бірқатар арнауларын кімге арнап шығарған?
темір биге
едіге мырзаға
әбілқайыр ханға
тәуке ханға
абылай ханға
Белгілі ғалым әрі жазушы мұхтар мағауин «ол қазақ поэзиясындағы философиялық бағыттың негізін салды» деп баға берген, өзінің жырларында елді ұйымшылдыққа, бірлікке шақырған, xv-xvi ғасырларда өмір сүрген әйгілі қазақ жырауы:
шалкиіз жырау тіленшіұлы
қазтуған жырау сүйінішұлы
асан қайғы сәбитұлы
ақтамбердіұлы сарыұлы
жиембет жырау бортоғашұлы
Өзінің жырларында көшпелі қазақтардың ой-арманын, мақсат-мүдделерін, өмірлік болмысының ерекшеліктерін, дүниеге өзіндік көзқарастарын бейнелеген, «күлдір-күлдір кісінетіп» деп басталатын ұзақ толғау шығарған, 1675-1768 жылдары өмір сүрген жырау:
ақтамбердіұлы жырау сарыұлы
қазтуған жырау сүйінішұлы
шалкиіз жырау тіленшіұлы
асан қайғы сәбитұлы
жиембет жырау бортоғашұлы
Абылай ханның ақылгөй-кеңесшісі әрі идеологы болған, 1668-1781 жылдар аралығында өмір сүрген қазақтың әйгілі жырауы:
қазтуған жырау сүйінішұлы
бұқар жырау қалқаманұлы
шалкиіз жырау тіленшіұлы
ақтамбердіұлы жырау сарыұлы
Бұқар жыраудың абылай кезеңіндегі шығармашылығы мемлекет мүддесіне қызмет етуімен, қоғамдық қажеттілігімен, тарихи маңыздылығымен ерекшеленеді және өз жырларында ... насихаттайды:
күшті мемлекет пен күшті хан билігі идеясын
күшті аймақтар мен күшті сұлтандар идеясын
ұлыстардың хан билігіне бағынбау идеясын
қазақ жүздерінің өзін-өзі басқару идеясын
қазақ хандығының ресей империясына қосылу идеясын
Бұқар жырау абылай ханға арналған толғауларында оны қалай суреттейді?
әділ де мейірімді хан ретінде
қатыгез әрі мейірімсіз хан ретінде
әккі әрі айлакер хан ретінде
болашақты болжамайтын хан ретінде
Ел арасындағы алауыздықтың, өзара қырқыстың неге соғатынын дұрыс түсінген бұқар жырау халықты бірлікке, ынтымаққа, елді қорғауға шақыра отырып, жер бетінен жойылып кеткен қай мемлекеттің тағдырын мысалға келтіреді?
жоңғар мемлекетінің
иудея мемлекетінің
египет мемлекетінің
моғолстан мемлекетінің
вавилон мемлекетінің
Хандықтағы қандай ерекше әлеуметтік топтың көмегімен тәуке хан өзінің үстемдігін нығайтуға тырысты?
билердің көмегімен
қожалардың көмегімен
батырлардың көмегімен
сұлтандардың көмегімен
ақсақалдардың көмегімен
Туке хан қандай мемлекеттік құрылымның қолдауына сүйене отырып, хан билігіне ашық түрде қарсы шығушы шыңғыс ұрпақтарына қарсы күрес жүргізді?
билер кеңесі
хан кеңесі
ақсақалдар кеңесі
сұлтандар кеңесі
әскери кеңес
Билердің қандай міндеттерді атқаруда ерекше рөлі болды?
шаруашылық, құқықтық, әскери және идеологиялық
сауда, көлік қатынасы, салық жинау және мал өсіру
дипломатиялық, тұрмыстық, отбасылық және туыстық
көшіп-қону, қолөнершілік, діни және мәдени
Тәуке хан тұсында қабылданған, қазақтардың әдет-ғұрыптық құқық нормаларының бір жүйеге келтіріліп, толықтырылған заңдар жинағы қалай аталады?
жеті жарғы
қасым ханның қасқа жолы
есім ханның ескі жолы
шыңғыс ханның жасағы
исламның шариғат заңдары
Жеті жарғыда «сұлтандардан басқа қару асына алатын әрбір адам ханға және халық билеушілеріне жыл сайын өзінің мал-мүлкінің ... бөлігі мөлшерінде салық төлеп отыратын болсын» делінген. сонымен салықтың мөлшері қанша болған?
мал-мүлкінің жиырмадан бір бөлігі
мал-мүлкінің оннан бір бөлігі
мал-мүлкінің тоғыздан бір бөлігі
мал-мүлкінің қырықтан бір бөлігі
мал-мүлкінің он екіден бір бөлігі
Жеті жарғы бойынша жазалаудың ең көп тараған түрі құн төлеу болған. мәселен, қатардағы ер кісіні және әйел кісіні өлтіргені үшін қанша қой көлемінде құн төленген?
ер кісі үшін – 1000 қой, әйел кісі үшін – 500 қой
ер кісі үшін – 600 қой, әйел кісі үшін – 300 қой
ер кісі үшін – 800 қой, әйел кісі үшін – 400 қой
ер кісі үшін – 900 қой, әйел кісі үшін – 450 қой
ер кісі үшін – 700 қой, әйел кісі үшін – 350 қой
Ақсүйектерді: сұлтан мен қожаны өлтіргені үшін қанша адамның құны төленген?
Жеті адамның құны
Бес адамның құны
Алты адамның құны
Төрт адамның құны
Сегіз адамның құны
Құн төлеу тәртібін (заң нормасын) қолданудың қандай маңызы болды?
қанды кек алу дәстүрін бәсеңсітті
адам өлтіргендердің жауапкершілігі артты
адам өлтіру тоқтатылды
адам өлтіру асқынып кетті
би-шешендер поэзиясының негізгі қасиеттері:
ықшамдылық, аз сөзділік және астарлылық
шұбалаңқылық, көп сөзділік және тіке айтушылық
абстрактілік, жалпылық және ұқсастық
сезімділік мен рационалдылықтың бірлігі
обьективтілік пен субьективтіліктің тұтастығы
Ш. Уәлиханов өзінің «сот реформасы туралы жазбалар» атты еңбегінде былай деп жазған: «... шешендік өнермен ұштастырылған сот ғұрпындағы терең білім ғана қазақтарға осынау құрметті атақты берген». әңгіме қандай атақ жайында болып отыр?
Би
Хан
Ақсақал
Батыр
Сұлтан
1663-1756 жылдар аралығында өмір сүрген, тәуке хан мемлекеттік жұмысқа тартып, оның кеңесшісі болған және «жеті жарғы» заңдар жинағын құрастыруға қатысқан әйгілі би:
төле би әлібекұлы
қазыбек би келдібекұлы
әйтеке би байбекұлы
майқы би
Едіге би
Қазақ хандығы бөлшектеліп кеткен кезде ұлы жүзді басқарып, біраз уақыт ташкентті билеген, қазақтардың жоңғарларға қарсы күресін ұйымдастырушылардың бірі болған би:
төле би
майқы би
қазыбек би
әйтеке би
1665-1765 жылдар аралығында өмір сүрген және «жеті жарғы» заңдар жинағын құрастыруға қатысқан орта жүздің әйгілі биі:
қазыбек би
майқы би
Төле би
Әйтеке би
Едіге би
Қалмақтарға тұтқынға түскен абылайды құтқаруға қалмақ хонтайшысы гадан-церенге барып, онымен жүргізілген келіссөз нәтижесінде абылайды құтқарып алып қайтқан орта жүздің атақты биі:
қазыбек би
Майқы би
Төле би
Әйтеке би
Едіге би
1682-1766 жылдар аралығында өмір сүрген, кіші жүздің жетекшісі ретінде тәуке ханның жанындағы билер кеңесінің құрамында болып, «жеті жарғы» заңдар жинағын құрастыруға қатысқан әйгілі би:
Әйтеке би
Қазыбек би
Майқы би
Едіге би
Төле би
1927 жылы шыққан «әдебиет тарихы» атты кітабында «зар заман ақындары» деген атауды алғаш рет қолданған қазақтың әдебиет зерттеуші ғалымы және белгілі жазушысы:
мұхтар әуезов
сәбит мұқанов
ғабит мүсірепов
ілияс жансүгіров
бейімбет майлин
ХІХ ғасырдағы ресей патшалығының отарлау саясатының күшеюі нәтижесінде халықтың басына түскен қайғы-қасіретті сары уайымға салыну, торығу сарынымен жырлаған зар заман ақындары:
Дулат Бабатайұлы, шортанбай қанайұлы, мұрат мөңкеұлы
сыпыра сұрғантайұлы, асан қайғы сәбитұлы, қазтуған сүйінішұлы
шалкиіз тіленшіұлы, допамбет жырау, жиембет бортоғашұы,
үмбетей тілеуұлы, ақтамберді сарыұлы, бұқар қалқаманұлы
махамбет өтемісұлы, шернияз жарылғасұлы, сүйінбай аронұлы
Өз заманындағы әділетсіздікке, надан ел билеушілерге қарсы шығып, оларды өз жырларында қатты сынға алған, «ақжайлау мен сандықтас», «асқар таудың сәні жоқ» деп басталатын толғаулар жазған, 1802-1874 жылдар аралығында өмір сүрген ақын:
дулат бабатайұлы
шортанбай қанайұлы
мұрат мөңкеұлы
үмбетей тілеуұлы
сүйінбай аронұлы
өз заманындағы озбырлықтарды реалистік тұрғыдан суреттей білген, «атамыз – адам пайғамбар» деп басталатын, «зар заман» атты философиялық толғаулар жазған, 1818-1881 жылдар аралығында өмір сүрген ақын:
шортанбай қанайұлы
дулат бабатайұлы
сүйінбай аронұлы
мұрат мөңкеұлы
«үш қиян», «сарыарқа», «қазтуған», «әтең бір қапы дүние-ай» атты толғау-дастандарында қазақ жерін отарлаушыларды батыл әшкерелеп, олардың озбыр саясатына қаймықпай қарсы дауыс көтерген, 1843-1906 жылдар аралығында өмір сүрген ақын:
мұрат мөңкеұлы
дулат бабатайұлы
үмбетей тілеуұлы
шортанбай қанайұлы
Қазақ ағартушылығы идеологиясының басты мәселесі:
ағартушылық, білім беру, пайдалы білімдерді халық арасында насихаттау
халықтар достығы идеясы, орыс халқымен одақтасуға және туысқандыққа шақыру
халық бұқарасының әл-ауқатының нашарлығы
зиялылық білім беру жүйесін дамыту
М. Әуезовқазақ ағартушыларына байланысты «олар – үшеуі үш мұнарадай болған» деп кімдерді айтты?
шоқан, ыбырай, абай
мағжан,міржақып,шәкәрім
шоқан, сәкен,жүсіпбек
ыбырай,сұлтанмахмұт,шерхан
Шоқан Уалиханов өзінің шығармашылығында бірінші кезекте діни наным-сенімнің қай түрін талдап қарастырады?
шамандық (бақсылық )
ислам
буддизм
христиан діні
Шоқан уалиханов әлеуметтік реформалар халықтың мүддесін көздеп жүргізілуі тиіс деген ойын қай еңбегінде баяндайды?
«сот реформасы туралы жазба»
«үш анық»
«даладағы мұсылмандық туралы»
«қара сөздер»
«өнер, білім бар жұрттар»
Қазақ балаларына арнап көптеген мектептер ашқан, сол мектептерде балалардың оқуы үшін «қазақ хрестоматиясы» атты оқу құралын жазған, 1841-1889 жылдар аралығында өмір сүрген қазақ ағартушысы:
Ыбырай Алтынсарин
Міржақып Дулатұлы
Абай Құнанбаев
Шәкәрім Құдайбердіұлы
Шоқан Уәлиханов
Ыбырай Алтынсариннің дүниетанымдық көзқарасын қай ағымға жатқызуға болады?
деизмге
пантеизмге
солипсизмге
материализмге
идеализмге
«Сиса көйлек үстіңде, тоқуменен табылған. Өнер-білім – бәрі де, оқуменен табылған» – деген өлең жолдары Ы. Алтынсариннің қай өлеңінен алынған?
«кел, балалар, оқылық»
«өнер-білім бар жұрттар»
«өсиет өлеңдер»
«нұржан бидің бір сөзі»
«қобыланды батыр мен тайбурыл»
«Айшылық алыс жерлерден, көзіңді ашып-жұмғанша, жылдам хабар алғызды» – деген өлең жолдары ы. алтынсариннің қай өлеңінен алынған?
«өнер-білім бар жұрттар»
«өсиет өлеңдер»
қобыланды батыр мен тайбурыл»
кел, балалар, оқылық»
нұржан бидің бір сөзі»
Ы. Алтынсариннің жалқаулықтан аулақ болып, еңбекті сүюге тәрбиелейтін әңгімесі:
«әке мен бала»
«залым төреге»
«бақша ағаштары»
аурудан аяған күштірек»
бір уыс мақта»
Ы. Алтынсариннің тәрбиенің маңызы мен пайдасы жайлы әңгімесін табыңыз:
бақша ағаштары»
залым төреге»
әке мен бала»
аурудан аяған күштірек»
бір уыс мақта»
Ы. Алтынсариннің аяушылық пен мейірімділікті насихаттайтын әңгімесі:
«аурудан аяған күштірек»
«залым төреге»
әке мен бала»
бақша ағаштары»
бір уыс мақта»
Ы. Алтынсариннің дүниеде еш нәрсенің керексіз болмайтындығын насихаттайтын әңгімесі:
бір уыс мақта»
бақша ағаштары»
әке мен бала»
аурудан аяған күштірек»
залым төреге»
Абайдың философиялық-этикалық ілімінің басты қағидасы:
«адам бол!»
өзіңе қаламағанды басқаға жасама!»
тірі жан атаулыға қиянат жасама!»
тағдырдың жазғанын ерлікпен қарсы ала біл!»
бес нәрседен қашық бол, бес нәрсеге асық бол, адам болам десеңіз» деген өлең жолдары абайдың қай өлеңінен алынған?
ғылым таппай мақтанба»
жасымда ғылым бар деп ескермедім»
өкінішті көп өмір кеткен өтіп»
әсемпаз болма әр неге»
өлең – сөздің патшасы, сөз сарасы»
Абайдың «ғылым таппай мақтанба» атты өлеңінде айтылатын «бес асыл іс»:
талап, еңбек, терең ой, қанағат, рақым
дұрыс жүру, шындық, мейірім, жанашырлық, жомарттық
білім, кәсіп, отбасы, шабыт, өнер
ептілік, икемділік, зейінділік, табандылық, жігер
Абайдың «ғылым таппай мақтанба» атты өлеңінде айтылатын адамның «бесдұшпаны»:
өсек, өтірік, мақтаншақ, еріншек, бекер мал шашпақ
дұрыс жүру, шындық, мейірім, жанашырлық, жомарттық
зұлымдық, қатыгездік, айлакерлік, екіжүзділік, қорқақтық
ептілік, икемділік, зейінділік, табандылық, жігер
қайрат, мұрат, ізгілік, жақсылық, абырой, намыс
Адамның бір қызығы бала деген, баланы оқытуды жек көрмедім» деген өлең жолдары абайдың қай өлеңінен алынған?
жасымда ғылым бар деп ескермедім»
әсемпаз болма әр неге»
өкінішті көп өмір кеткен өтіп»
ғылым таппай мақтанба»
өлең – сөздің патшасы, сөз сарасы»
Сен де – бір кірпіш дүниеге, кетігін тап та, бар қалан!» деген өлең жолдары абайдың қай өлеңінен алынған?
әсемпаз болма әр неге»
ғылым таппай мақтанба»
өкінішті көп өмір кеткен өтіп»
жасымда ғылым бар деп ескермедім»
Бөтен сөзбен былғанса сөз арасы, ол – ақынның білімсіз бишарасы» деген өлең жолдары абайдың қай өлеңінен алынған?
өлең – сөздің патшасы, сөз сарасы»
ғылым таппай мақтанба»
өкінішті көп өмір кеткен өтіп»
жасымда ғылым бар деп ескермедім»
әсемпаз болма әр неге»
Ойшылдың мен де санды бірімін деп, талап, ойсыз, мақтанды қалдым күтіп» деген өлең жолдары абайдың қай өлеңінен алынған?
«өкінішті көп өмір кеткен өтіп»
ғылым таппай мақтанба»
әсемпаз болма әр неге»
жасымда ғылым бар деп ескермедім»
өлең – сөздің патшасы, сөз сарасы»
Абайдың философиялық ой-толғамдары жазылған шығармасы:
қара сөздер»
сот реформасы туралы жазба»
даладағы мұсылмандық туралы»
үш анық»
өнер, білім бар жұрттар»
