Мұғалімді өз жұмысында әлеуметтік тәжірибеге, отандық және әлемдік мәдениетке сүйеніп, оларды дамытуға итермелейтін мұғалімнің рухани мәдениетін тиімді дамыту принципі:

Әрқашан және қандай жағдай болмасын "негізгі буынды", "шешуші бағытты" бөліп, оған негізгі педагогикалық күштерді шоғырландыруды талап ететін мұғалімнің рухани мәдениетін тиімді дамыту принципі:

Мұғалімнің рухани мәдениетінің тұлғалық мәнінің компоненттері:

Педагогикалық іс-әрекеттің барлық компоненттерін дамыту мен жетілдірудің жоғары деңгейінің және мұғалімнің маңызды, жеке күштерін, оның қабілеттері мен мүмкіндіктерін дамыту мен іске асыру деңгейінің жиынтығы:

Мұғалімнің рухани іс-әрекетінің формалары:

Мұғалімнің рухани іс-әрекетінің формалары:

Мәдениет тұтас жүйе ретінде, әдетте формаларға бөлінеді:

Адамның материалдық-өндірістік іс-әрекет саласы және оның нәтижелері – бұл мәдениет:

Рухани өндіріс саласы және оның нәтижелері – мәдениет:

Мәдениетті оның құндылық мазмұны тұрғысынан зерттеуге көзқарас:

Мәдениеттің негізгі функциясыГуманистік, шығармашылық

Кәсіби маңызды барлық іс-әрекет түрлерінде, жеке тұлғаның рухани қарым-қатынасы негізінде қалыптасатын мұғалімнің педагогикалық мамандыққа, оқушының жеке басына, өзіне деген таңдаулы көзқарасы:

Рухани мәдениеттің деңгейлік сипаттамалары кең ауқымда келесідей қарастырылады (В.В. Зенковский):

Мұғалімнің санасында қалыптасқан объективті педагогикалық шынайылықтың, дүниетанымдық жаратылыстану-ғылыми және философиялық негіздерінің субъективті бейнесі:

Өзін-өзі реттеуді және педагогикалық іс-әрекеттің рефлексивті-тұлғалық тәсілін анықтайтын, теориялық және әдіснамалық білімдерін, құндылық бағдарын, қарым- қатынастың субьективті жүйесін білдіретін тұлғаның интегративті сипаттамасы:

Жеке адамның өзінің кәсіби өмірлік іс-әрекетін өзіне тән тәсілмен қалай ұйымдастыратыны мен жүзеге асыратынының сипаттамасы, бұл рухани қажеттіліктер, қабілеттер негізінде қалыптасатын және мұғалімнің шығармашылық үдерісінде руханилыққа бағдарлануымен көрінетін мұғалім тұрақты қасиеттерінің тұтас жүйесі:

Ойлар, сезімдер мен эмоциялар; бағалау, пікір; білім, пайым, сенім; өзін және әлемдегі өз орнын білу; сұлулық, жақсылық пен зұлымдық, шындық пен жалғандық мұраттары; патриотизм, эгоизм ұғымдары; ата-анаға, балаға, жақындарына деген сүйіспеншілік:

Кез-келген деңгейдегі іс-әрекетте, танымда көрініс табатын тіршілік әлемін қабылдаудың шынайы табиғи процесі

Адамның сезімдері мен ақыл-ойын, ойлауы мен қиялын, білімі мен өмірге, басқа адамдарға деген қатынасын материалдандыру

Нақты бір адамның немесе көптеген адамдардың ғана белгілі бір іс-әрекеті емес, сонымен қатар бұл іс-әрекет қоғамдық ауқымда кеңінен таралатын әлеуметтік ұйымды да қамтитын кең ұғым

Тәрбиеші мен тәрбиеленушінің, мұғалім мен оқушының, сондай-ақ адамдарды тәрбиелеу мен оқытуға, оларды жеке тұлға ретінде қалыптастыруға қатысты педагогикалық іс- әрекеттің әр түрлі субъектілері арасында туындайтын байланыстар:

Адамның рухани әлемін қалыптастыратын және дамытатын, оны жігерлі түрде байытатын адамдардың рухани қызметінің өнімдері: білім, идеялар, мұраттар, принциптер, мақсаттар және т.б.

Жеке тұлғаның рухани өсуіне және дамуына ықпал ететін жеке психологиялық ерекшеліктері - өзін - өзі тану, өзін-өзі ұйымдастыру, эмпатия және т. б.

Құндылықты мінез-құлық мотиві және әлеуметтік іс-әрекеттің детерминанты деп санайтын автор:

Құндылықтарды жеке тұлғаның бағдарлану объектілері болып табылатын нормативтік  көзқарас ретінде қарастыратын автор:

Құндылықтарды жеке тұлғаның өзін-өзі тануы үшін иерархиялық ретпен қызмет ететін  қажеттілік ретінде қарастыратын автор:

Қазақтың менталитетінде адамның руханилығын қалыптастырудың негізгі тәсілдері  кімнің еңбектерінде көрсетілген:

Мұғалімнің рухани стилінің өзегі:

Мұғалімнің рухани стилінің өзегі:

Жан туралы ілімнің авторы:

Мен адам өмірінің мағынасын «әлемге деген жеке тұтынушылық қатынастан адамның руханилығының денеге қарағанда басым болуынан» көрдім:

Руханилық - адамның субъект ретіндегі атрибуты» тұжырымының авторы:

«Дальние достижения человеческой природы» кітабында адамның өзін-өзі жүзеге асыра алатын сегіз жолы мен мінез-құлқының сегіз түрі сипатталған

Мұғалімнің рухани мәдениетін модельдеу келесі қызметтерді атқарады:

Мұғалімнің рухани мәдениетін модельдеу келесі функцияларды орындайды:

Өзін-өзі жетілдіру, мұғалімнің жан-жақты және үйлесімді дамуы, жоғары мұраттарға ұмтылу, рухани қажеттіліктер, оқу және педагогикалық іс-әрекетке жауапкершілік сезімін білдіретін мұғалімнің рухани мәдениетінің құрылымдық компоненті:

Болашақ мұғалімнің өзін-өзі жүзеге асыру тұрғысынан мағыналы шығармашылық іс- әрекетте әлем мен жалпыға ортақ игілік туралы тұтас идеяны жүзеге асыру қабілетінің көрінісін, мұғалімнің имиджін өзі құруын сипаттайтын мұғалімнің рухани мәдениетінің құрылымдық компоненті:

Педагогтың танымдық іс-әрекетінің деңгейлері:

Мұғалімнің танымдық іс-әрекетінің деңгейлері

«Рухани мәдениет органикалық-шығармашылық өзін-өзі қалыптастыру үшін қызмет етеді» тұжырымының авторы:

Сенімдерінің рухани байлығымен, адам іс-әрекетінің руханилығы туралы, руханилық пен мәдениеттің байланысы туралы терең білім қорымен, жұмысқа, қоғамға, басқа адамға, өзіне деген көзқарасымен сипатталатын мұғалімнің рухани мәдениетінің деңгейі (Г.Г. Габуния):

Тұлғааралық қатынастардың нормалары туралы терең емес үстіртін ғана білімдерімен сипатталатын, мұғалім ретінде кейде өзінің рухани өмірін еліктеу ретінде қалыптастыратын мұғалімнің рухани мәдениетінің деңгейі (Г.Г. Габуния):

Мұғалімдерге тән мұғалімнің рухани мәдениетінің деңгейі, психологиялық тұрғыдан теңгерімсіз, саналы түрде іс-әрекеттің рухани мәні мен оны қозғаушы мотивтермен салыстырмай-ақ шешімдерді қабылдайтын мұғалімнің рухани мәдениетінің деңгейі (Г.Г. Габуния):

Жасөспірім кезінде адамның жоғары қажеттіліктері көрініс табады:

"Мен" бейнесі келесі көзқарастар жиынтығын қамтиды:

Қажеттіліктер пирамидасын тұжырымдаған:

Өзін-өзі тану мәселесіне ерекше мән беріледі:

Өзін-өзі дамытудың кедергілері келесі факторлардан туындайды:

Мұғалімнің кәсіби өзін-өзі дамытуының келесі бағыттары бар: