2. Tembang ing dhuwur dumadi saka . . . gatra (baris)

Piranti kanggo ngolah pari dadi beras ing tembang dhuwur yaiku . . . .

Lumbung iku lumrahe kanggo wadhah . . . .

“Yen wus mateng nuli madhang”, tembung madhang basa krama aluse yaiku . . . .

Salah siji cirine tembang dolanan yaiku . . . .

Tembang dolanan kudu selaras karo . . . .

Kaendahane nagari Indonesia ora mung alame, nanging uga ing kabudayan, lan kesenian. Salah siji tuladha kaendahane seni lan salaras karo bocah-bocah sing seneng dolanan yaiku . . . .

Tembang dolanan “Gundul-Gundul Pacul” asale saka . . . .

“Wakul” iku arane . . . .

Wacan kanggo mangsuli pitakon nomer 11 - 13 !

Sluku-sluku bathok, Bathoke ela-elo

Si Rama menyang Solo, Oleh-olehe payung motha

Mak jenthit lolo lobah, Wong mati ora obah

Nek obah medeni bocah, Nek urip goleka duwit

Ira-irahane tembang ing dhuwur yaiku . . . .

Tembang ing dhuwur dumadi saka . . . gatra (baris)

Si Rama menyang Solo, Oleh-olehe . . . .

Tembang jaranan kagolong tembang . . . .

Tujuan utama lan isine tembang dolanan sejatine kanggo menehi piwulang marang bocah bocah ngenani . . . .

Endhoge wes (goreng) dening Bu Lek. Tembung goreng benere . . . .

Blimbingku sing kowenehi mau durung . . . .

Tutugane ukara ing ndhuwur sing mathuk yaiku . . . .

Kucinge . . . iwak daging karo sega putih

Kodhok ngorek kagolong salah sijine tuladha tembang . . . .

Aku duwe pitik-pitik tukung

Saben dina tak pakani jagung

Petog gogog petog

Ngendhog pitu tak ngremake

Netes telu

Kabeh trondhol ora duwe wulu

Irah-irahane sing bener kanggo wacan ing dhuwur yaiku . . . .

Sandhangan ing aksara Jawa dikelompokake dadi . . . .

“Wulu” yaiku sandhangan swara . . . .

Tembung “Metu” iku yen ditulis nganggo aksara Jawa migunakake sandhangan swara . . . .

“Layar” yaiku sandhangan sigeg gantine aksara sigeg . . . .

ꦩꦔꦤ꧀ꦱꦼꦒꦠꦺꦩ꧀ꦥꦺꦏꦫꦺꦴꦠꦲꦸ

Aksara Jawa ing nduwur pamacane . . . .

Semaken teks wacan ing ngisor iki gawe mangsuli nomor 26-28 !

Panganan Sehat Ngandhut Gizi

Sabenere wong mangan ora kena mung angger enak lan wareg. Kajaba supaya wareg lan ngrasakake enak, wong mangan supaya oleh tenaga, njaga kewarasan lan oleh bahan kanggo ngatur badan. 

Mulane panganan kudu menuhi sarat sehat lan gizi. Panganan sehat yaiku panganan kang nyebabake badan dadi sehat, ora keracunan,ora njalari lelara. Panganan gizi yaiku panganan kang ngandhut zat sing dibutuhake badan.

Panganan sehat kang ngandhut gizi lumrahe banjur diarani papat sehat lima sampurna. Kang kalebu panganan papat sehat lima sampurna yaiku panganan kang ngandhut karbohidrat, protein, vitamin, mineral, lan susu. Tuladha panganan kang ngandhut karbohidrat, yaiku: beras, jagung, uwi, lan tela. Tuladha panganan kang ngandhut protein, yaiku: iwak, daging, endhog, tahu, lan tempe. 

Panganan kang ngandhut mineral, yaiku: kangkung, bayem, terong, kobis,lan sawi. Panganan kang ngandhut vitamin, yaiku: jeruk, gedhang.

Wong mangan ora kena angger . . . lan . . . .

Panganan sehat kudu memenuhi sarat . . . lan . . . .

panganan sehat kuwi panganan sing ngandut . . . .

conto panganan kang kandut meniral yaiku . . . .

Bima guyu ndeleng polahe adhine. Tembung “guyu” mathuke oleh seselan wujud . . . .

GAMBUH

Sekar gambuh ping catur

Kang cinatur polah kang kalantur

Tanpa tutur katula-tula katali

Kadaluwarsa katutuh

Kapatuh pan dadi awon

Tembang gambuh iku dumadi saka . . . gatra.

Kang cinatur polah kang kalantur. Tembung kalantur iku tegese . . . .

Guru wilangan gatra kaping pisan tembang gambuh yaiku . . . .

Bapak mangan sega thiwul. Ukara kasebut manawa diowahi dadi krama alus . . . .

Laporan sing disusun adhedhasar kegiatan nyemak prastawa utawa kadadeyan diarani . . . .

Pranata mangsa ing Indonesia bisa kaperang dadi loro yaiku . . . .

Bapak gugur gunung ngresiki gorong-gorong. Gugur gunung tegese . . . .

Nalika ana banjir bandhang ing sawijing dhaerah, salah siji sing bisa dilakoni . . . .

Bener orane anggone medhot tetembungan nalika maca geguritan diarani . . . .

Mas Joni makani iwak ing blumbang.

Wasesane ukara ing nduwur yaiku . . . .

Kowe mau adus jam pira ?

Ukara ing nduwur kalebu ukara . . . .

Darman mangan bakso ing pasar

Jejer e ukara ing nduwur yaiku . . . .

Ana ing tembang menthog-menthog, si menthog dikandani supaya ora ngetok lan ngisin-isini, dikongkon turu ana ing . . . .

Padhang mbulan padhane kaya rina. Rina tegese . . . .

Pak Martho kagungan kandhang, nanging durung kanggo. Kandhang iku papane . . . .

Temang kang isine ngandhani supaya ora sombong ana ing tembang . . . .

Tembang padhang mbulan iku ngajak dolanan ing wayah . . . .

Ukara ing ngisor iki kang kagolong ukara pakon yaiku . . . .

Simbah tumbas jemblem ing pasar

katrangan panggonan ing ukara nduwur yaiku . . . .

Nalika nyusun laporan observasi kudu . . . .