Free Printable 6.7 §7. VI–ІX ғасырлардағы түркiлердiң шаруашылығы

1.

VI–ІХ ғғ.түркілер керуен жолдары бойындағы құдықтарға салған күмбез түріндегі құрылыс:

a)

A) «терракота»

b)

A) «яғма»

c)

«сардоба»

d)

A) «махалла»

2.

Талас және Шу алқаптарында егiншiлiктiң дамуын жеделдетуге себеп болғандар

a)

A) ғұндар

b)

A) қыпшақтар

c)

A) сарматтар

d)

соғдылар

3.

Түркілердiң негiзгi кәсiбi:

a)

A) аң аулау

b)

A) көшпелi және жартылай көшпелi малшаруашылығы

c)

A) отырықшы егіншілік

d)

A) балық аулау

4.

Шу алқабында болып, өз жазбаларында: «Қалаларда халықтың бiр бөлiгi жер өңдейдi, ал екiншiсi саудамен айналысады», - деп атап өткен:

a)

A) Византия елшісі

b)

A) Қытай елшісі

c)

A) Араб саяхатшысы

d)

A) Неміс саяхатшысы

5.

Дештi Қыпшақ аумағына балбалдар орнатылған мерзiм

a)

A) IХ–Х ғасырлар

b)

A) Х–ХI ғасырлар

c)

A) ХII–ХIII ғасырлар

d)

A) VII–VIII ғасырлар

6.

Көшпелiлер малшаруашылығында аз өсірілген мал түлігі:

a)

A) ірi қара

b)

A) түйе

c)

A) жылқы

d)

A) қой

7.

Түріктердің 900 адамға дейiн сыйған қағанның киiз үйi туралы жазған Византия императорының елшiсi

a)

A) Маниах

b)

A) Земарх

c)

A) Менандр

d)

A) Константин

8.

Қарлұқ тайпаларын: «Көшпелi адамдар... Алайда олар жер өңдейдi», – деп сипаттап жазды:

a)

A) ибн Рузбихан

b)

A) әл-Макдиси

c)

A) әл-Идриси

d)

A) әл-Омари

9.

Түркілерде малшаруашылығынан кейiн маңызды рөл атқарған шаруашылық:

a)

A) Балық аулау

b)

Аңшылық

c)

A) Егіншілік

d)

A) Терімшілік

10.

Ежелден отырықшы-егiншiлiк мәдениетi дамыған өңiр:

a)

A) Солтүстік-шығыс Қазақстан

b)

A) Оңтүстiк Қазақстан мен Жетiсу

c)

A) Шығыс Қазақстан

d)

A) Орталық Қазақстан

11.

Түркілерде адамды бейнелеу дәстүрiнің жойылуының себебі:

a)

A) Ислам дiнiнiң таралуы

b)

Жерге отбасылық жекеменшіктің қалыптасуы

c)

A) Қараша адамдарды ақсүйекпен теңестіру мақсатында

d)

A) Қарахан билеушілерінің тыйым салуы

12.

Археологтар V–ІХ ғғ. балқытылған металл қалдықтарын тапты:

a)

A) Сырдарияның төменгі бойынан

b)

A) Каспий жағалауларында

c)

A) Алтайдан

d)

A) Арал өңірінен

13.

Ортағасырларда Шу және Талас алқабында, Алатау аңғарында дамыған егiншiлiк түрі:

a)

A) Қостанапты

b)

Суармалы

c)

A) Үштанапты

d)

A) Балшықты жерлерде егу

14.

Түркілерде жоғары дамыған қолөнер өндiрiсiнiң болғанын дәлелдейдi:

a)

A) Византия ақшаларының тапсырыспен түркі даласында соғылуы

b)

A) Металдан жасалған заттардың көлемі мен түрі жағынан бiркелкiлiгi

c)

A) Сауыт-саймандардың сан алуандығы

d)

A) Халықаралық саудада түрік теңгелерінің қытай қағаз ақшаларын ығыстыруы

15.

Түрік қоғамында малға жекеменшiк:

a)

A) Қоғамның тең құқықты барлық мүшелерiне тиесілі

b)

A) Қағанның меншігі саналды

c)

A) Отбасылық

d)

A) Тек әйелдерде меншіктеу құқығы болды

16.

Түркілер үшін металл өндіру мүмкіндік берді:

a)

A) темір қаңқалы берік киіз үйлер салуға

b)

A) балық аулау шаруашылығын дамытуға

c)

A) биік қамалдар салуға

d)

A) жақсы қаруланған әскер құруға

17.

Түркілер өміріндеде әскери жаттығу рөлін атқарған шаруашылық:

a)

A) Терімшілік

b)

A) Аңшылық

c)

A) Егіншілік

d)

A) Көшпелі малшаруашылығы

18.

Ортағасырлық қаланың орталық бөлiгi:

a)

A) Цитадель

b)

A) Рабад

c)

A) Шахристан

d)

A) Алаң

19.

Түргеш қағандарының теңгелерi шығарылған қала

a)

A) Отырар

b)

A) Баласағұн

c)

A) Испиджаб

d)

A) Суяб

20.

Ортағасырларда ең ірі «әйгілі түркі қаласы» ретінде атап көрсетілген қала:

a)

Сарайшық

b)

A) Үргеніш

c)

A) Тараз

d)

A) Бұқара

21.

Археологтар ортағасырлық Баба-Ата жұртының орнынан тапқан құрылыстың мерзімі:

a)

A) ІІІ–V ғғ.

b)

A) V–VІІ ғғ.

c)

A) ІІ–ІV ғғ.

d)

A) VІ–VІІІ ғғ.

22.

Ортағасырлық қала неше бөлiктен тұрды:

a)

A) төрт

b)

A) үш

c)

A) екі

d)

A) алты

23.

Ерте орта ғасырларда қала мәдениетi дамыған Қазақстан аймақтары:

a)

Шығыс Қазақстан

b)

A) Батыс Қазақстан

c)

A) Оңтүстiк Қазақстан мен Жетiсу

d)

A) Орталық Қазақстан

24.

Оңтүстiк Қазақстанда қала мәдениетiн қалыптастыруға үлес қосқан ежелгі тайпа:

a)

A) қаңлы

b)

A) оғыз

c)

A) найман

d)

A) қимақ

25.

Көне түркі руна ескерткiштерiнде «балық» деген түркiлiк атаудың мағынасы:

a)

A) Билеуші

b)

A) Салық төлеуші

c)

A) Атты әскер

d)

A) Қала

26.

Ортағасырлық қаланың ақсүйектер қоныстанған бөлігі:

a)

A) Цитадель

b)

Көпір

c)

A) Шахристан

d)

A) Рабад

27.

Тарихи деректерде «көпестер қаласы» деп аталған қала:

a)

A) Ақбешім

b)

A) Баршыкент

c)

A) Тараз

d)

A) Сайрам

28.

Оңтүстiк Қазақстанда түркi-соғдылық аталған мәдени кешен пайда болды:

a)

A) ХI–ХVІ ғғ.

b)

A) VI–ІХ ғғ.

c)

A) VІІI–ХІІІ ғғ.

d)

A) IV– Х ғғ.

29.

Қарлұқтар елінде 25 қала мен қоныс бар» деп хабарлайтын деректер кездеседі:

a)

A) Орхон-Енисей жазбаларында

b)

A) «Хұдуд әл-алам»

c)

A) Тоныкөк жазбасында

d)

Талас жазуында

30.

VI–ІX ғғ. Қазақстан қалаларының негiзгi халқын құрады:

a)

A) Түркілер

b)

A) Монғолдар

c)

A) Қытайлар

d)

A) Арабтар

31.

Ақыртас ғимараты орналасқан облыс:

a)

A) Қызылорда

b)

Самарқан

c)

A) Бұқара

d)

A) Жамбыл

32.

Будда храмдарының орындары табылған ортағасырлық қалалар:

a)

A) Сығанақ пен Сауран

b)

A) Суяб пен Науакент

c)

A) Сайрам мен Үргеніш

d)

A) Қоялық пен Алмалық

33.

Әкiмшiлiк орталық қана емес, iрi сауда орны болған Суяб қаласы орналасқан алқап:

a)

A) Iле алқабы

b)

Ертiс алқабы

c)

A) Шу алқабы

d)

A) Талас алқабы

34.

VI–ІX ғғ. Оңтүстiк Қазақстанда қала мәдениетiн өркендетуде маңызды рөл атқарған халық:

a)

A) монғолдар

b)

A) салжұқтар

c)

A) соғдылар

d)

A) арабтар

35.

VІ–VІІІ ғғ. ортағасырлық Баладж қаласы орналасқан

a)

A) Жайық бойында

b)

A) Моңғолияда

c)

A) Талас аңғарында

d)

A) Қаратау баурайында

36.

Ақыртас ғимараты салына бастаған кезең:

a)

A) Қыпшақ хандығы дәуірінде

b)

A) Қарлұқ қағанатының кезінде

c)

Сақ кезеңінде

d)

A) Моңғол дәуірінде

37.

Ортағасырлық қалалардағы қолөнершілер, саудагерлер мен қарапайым халық мекені:

a)

Сардоба

b)

A) Рабад

c)

A) Цитадель

d)

A) Шахристан

38.

VІ–ІХ ғғ. Iле, Шу және Талас өзендерiнiң алқаптарында ондаған қалалар мен бекiнiстi қалашықтардың пайда болуына әсер етті:

a)

A) Жатжерліктердің шапқыншылығы

b)

A) Қытайдағы Таң империясымен одақ құруы

c)

A) Ұлы Жiбек жолы өтіп, қарқынды сауданың болуы

d)

A) Ислам дінінің таралуы

39.

Түрiк қағандарының қала салуға мүдделi болуының себебі:

a)

A) қолөнерді дамытып, дайын өнімдер шығаруға талпынды

b)

A) халықаралық саудадан баж салығын алуға ұмтылды

c)

A) қала малшылар мен диқандар арасындағы айырбас жасаудың орталығы еді

d)

A) өздерінің бліктерін нығайту мақсатында жасады

40.

Орталық Азияның, Төменгi Едiл бойының, Солтүстiк Кавказдың түркi тілдес тайпалары өз жазуын пайдаланды:

a)

A) VI–ІХ ғғ.

b)

A) ХI–ХVІ ғғ.

c)

A) VI–VII ғғ.

d)

A) IV– Х ғғ.

41.

Түркi қағандарының ерлiк iстерi жазылған алғашқы құлпытас орнатылды:

a)

A) 542 жылы

b)

A) 582 жылы

c)

A) 524 жылы

d)

A) 563 жылы

42.

568 ж. Византия императорына түрік қағанының жолдау хатын алып келген елші:

a)

Менандр Протектор

b)

A) Маниах

c)

A) Күлтегін

d)

Білге

43.

Көне түркi жазуларының толық әліпбиiмен қатар аудармасы да жарияланған «Кiлтi ашылған орхон жазулары» атты кiтабынының авторы:

a)

A) Марко Поло

b)

A) Т. Аткинсон

c)

A) В.Томсен

d)

A) Плано Карпини

44.

Ертедегі заманда жазудың қажеттiлiгi туындады:

a)

A) мемлекеттік заңдары қабылдағанда

b)

A) жекеменшік қалыптасқан кезде

c)

A) әкiмшiлiк және дипломатиялық істер барысында

d)

A) салық жинау барысында

45.

Ең алғашқы көне түркi жазбалары кездесетін дерек:

a)

A) Бұғыты ескерткіші

b)

A) Едіге жырлары

c)

A) Мырзарабат сардобасы

d)

A) Ақыртас ғимараты

46.

Көне түркi руналық әліпбиі пайда болған уақыт:

a)

A) І мыңжылдықтың басында.

b)

І мыңжылдықтың соңында.

c)

І мыңжылдықтың ортасында

d)

A) Б.з.б. І мыңжылдықтың соңында.

47.

Түркi тiлiнде ксилография әдісі алғаш рет қолданылған мерзім:

a)

A) IV ғасырдың бас кезiнде

b)

A) VII ғасырдың бас кезiнде

c)

A) V ғасырдың бас кезiнде

d)

A) VІII ғасырдың бас кезiнде

48.

1893 жылы дат ғалымы В. Томсен құпиясын ашқан алғашқы көне түркі сөзі:

a)

A) «Тәңiр»

b)

A) «Ана»

c)

A) «Батыр»

d)

«Дала»

49.

Қазіргі қазақтардың арғы ата-бабалары пайдаланған жазудың ежелгі үлгілері:

a)

A) Орхон – Енисей жазуы

b)

A) Еділ –Жайық жазуы

c)

Алтай – Тарбағатай жазулары

d)

A) Сырдария – Әмудария жазулары

50.

Ғалым С.Е. Малов еңбегі:

a)

A) «Орхон -Енисей жазбаларының құпиясы»

b)

A) «Көне түркі жазуының ескерткіштері»

c)

«Түрік жылнамалары»

d)

A) «Білге қағанды жоқтау»

51.

Білге қағанға арналған «жыры мен сөзiнiң» авторы, түркi тiлдес әдебиеттер тарихында өз атымен аталған алғашқы автор:

a)

A) Күлтегін

b)

A) Ашина

c)

A) Тоныкөк

d)

A) Йоллығ-тегiн

52.

Алғашқы түркі қағандарының ерлік істері жазылып, 582 жылы орнатылған құлпытас

a)

A) Қашғар

b)

A) Бұғыты

c)

A) Қарғалы

d)

A) Сақ

53.

Түркiлердiң жетiстiгi болып табылатын ағашқа оймыш әдiсiмен басып жазу:

a)

A) иероглиф

b)

A) пиктография

c)

ксилография

d)

A) каллиграфия

54.

Енисей алқабынан табылған руна жазуларының саны:

a)

A) 250-ден астам

b)

350-ден астам

c)

A) 150-ден астам

d)

A) 400-ден астам

55.

Түрік жазба әдебиетінің көне ескерткіштері:

a)

A) «Күлтегін», «Тоныкөк»

b)

A) «Ақиқат сыйы»

c)

A) «Даналық кітабы»

d)

«Жүсіп-Зылиқа»

56.

Еуропалық ғалымдар алғашқылардың бiрi болып көне түркi жазуын зерттей бастады:

a)

A) ХVII ғасырда

b)

A) ХVIII ғасырда

c)

A) ХVI ғасырда

d)

A) ХХ ғасырда

57.

Түркiлердiң жазуы болмаған деген пiкiрді жоққа шығарған жаңалықты ашқан ғалым:

a)

A) Плано Карпини

b)

A) Жан Поль Ру

c)

A) Г. Дерфер

d)

A) Томсен

58.

Руна сөзiнің мағынасы.

a)

A) «ежелгі»

b)

A) «сиқырлы»

c)

A) «құпия»

d)

A) A) «туған»

59.

Орталық Азияның, Төменгi Едiл бойының, Солтүстiк Кавказдың түркi тілдес тайпалары өз жазуын пайдаланды:

a)

A) VІI–VIІI ғғ.

b)

A) VI–VII ғғ.

c)

A) VІІI–IХ ғғ.

d)

A) IV–V ғғ.

60.

Ежелгі түркілерде мәңгілік құдірет иесі, бүкіл жаратылыстың бастауы саналған:

a)

A) Тәңір

b)

A) Ұмай-ана

c)

A) Бөрі

d)

A) Құлан

61.

. Қытай тарихшыларының мәлімдеуінше, тәңiрге табыну пайда болды:

a)

A) б.з.б. I ғасыр

b)

A) б.з.б. IV ғасыр

c)

A) б.з.б. III ғасыр

d)

A) б.з.б. V ғасыр

62.

. «Тәңiршiлдiк– адамзаттың бір Құдайға табынушылық діндерінің бiрi» деген пікір қалдырған немiс ғалымы:

a)

A) Джон Дальтон

b)

A) Г.Дерфер

c)

A) И.Фальк

d)

A) Роберт Майер

63.

Соғдылардың Орталық Азияның бiраз елдерiнде таратқан iлiмi:

a)

A) Ислам

b)

A) Манихей

c)

Несториан

d)

A) Будда

64.

Түркiлердiң түсiнiгi бойынша, әлемдi жаратқан және барлық дүниенiң тағдырына иелiк етуші:

a)

A) Ұмай ана

b)

A) Көк бөрі

c)

A) Көк тәңiрi

d)

A) Барыс

65.

Жетiсу мен Орталық Азияда будда ілімі тараған мерзім

a)

A) ХII–ХIII ғасырлар

b)

A) IХ–Х ғасырлар

c)

A) VII–VIII ғасырлар

d)

A) Х–ХI ғасырлар

66.

Түркiлердiң дәстүрлі наным-сенiмi:

a)

A) ислам

b)

A) тәңiршілдік

c)

A) будда

d)

A) манихейлiк

67.

. «Көк тәңiрi, Ұмай Ана, қасиеттi Жер-Су, мiне, осылар бiзге жеңiс сыйлады!» – деп жазылған ескірткіш:

a)

A) Бумын құрметiне қойылған ескерткiш

b)

A) Тоныкөк құрметiне қойылған ескерткiш

c)

A) Сұлұқ құрметiне қойылған ескерткiш

d)

A) Иштеми құрметiне қойылған ескерткiш

68.

Түркілерде отбасы және балалардың қамқоршысы саналды:

a)

A) Ахурамазда

b)

A) Ұмай ана

c)

A) Аматерасу

d)

A) Қыдыр ата

69.

«Көне түркiлердiң арғы ата-бабалары Көк тәңіріне табынған» ,- деген пікір қалдырған дiнтанушы, француз ғалымы:

a)

A) Ф.фон Хелльвальд

b)

A) Полибий

c)

A) Жан Поль Ру

d)

A) Ш.Е. Ужвальди де Мезе-Ковез

6.7 §7. VI–ІX ғасырлардағы түркiлердiң шаруашылығы

Total questions: 69

Worksheet time: 35mins

Similar Resources on Wayground