Tembang macapat kang nduweni sifat/watak sembrana parikena yaiku tembang....

Tembang macapat kang nduweni sifat/watak grapyak lan sengsem yaiku tembang....

Tembang macapat kang nyritakake ngenani para rumaja kang nggoleki jati dirine, yaiku critane tembang....

Tembang macapat kang nyritakake ngenani para rumaja kang nduweni kekarepan mbangun bale wisma. yaiku critane tembang....

Tembang macapat kang nyritakake ngenani bale wisma kang isih enom lan isih manis critane. yaiku critane tembang....

Tembang macapat kang nyritakake ngenani wong kang wis sepuh lan wis nyingkiri nepsu donya. yaiku critane tembang....

Tembang macapat kang nyritakake ngenani pisahe ruh karo jasade utawa biasa kasebut sakaratul maut. yaiku critane tembang....

Tembang macapat kang nyritakake ngenani manungsa kang wis ilang nyawane. yaiku critane tembang....

Tembang macapat kang nyritakake ngenani para rumaja kang lagi nandang katresnan. yaiku critane tembang....

Ana siswa kang isih labil lan senengane golek kawruh ngenani bab pangrasa lan diri. Crita kasebut nggambarake saka tembang macapat....

Sekar gambuh ping catur,

kang cinatur polah kang kalantur,

tanpa tutur katula-tula katali,

kadaluarsa katutuh,

kapatuh pan dadi awon.

Tembang macapat ing ndhuwur yen dideleng saka guru gatrane, cacahe yaiku ana...

Ngelmu iku kalakone kanthi laku
Lekase lawan kas
Tegese kas nyantosani
Setya budya pengekesing durhangkara

Tembang macapat ing ndhuwur yen dideleng saka guru gatrane. cacahe yaiku ana...

Wonten malih tuladhan prayogi
Satriya gung nagari Ngalengka
Sang Kumbokarno arane,
Tur iku warna diyu,
Suprandene nggayuh utami,
Duk wiwit prang Alengka,
Denya darbe atur,
Mring raka pinrih raharja,
Dasamuka tan kengguh ing atur yekti,
Dene mungsuh wanara.

Tembang macapat ing ndhuwur yen ditingali saka guru gatrane, kalebu tembang macapat....

Wonten malih tuladhan prayogi
Satriya gung nagari Ngalengka
Sang Kumbokarno arane,
Tur iku warna diyu,
Suprandene nggayuh utami,
Duk wiwit prang Alengka,
Denya darbe atur,
Mring raka pinrih raharja,
Dasamuka tan kengguh ing atur yekti,
Dene mungsuh wanara.

Tembung Dasamuka (rahwana) iku dijupuk saka crita kang terkenal yaiku....

Nuladha laku utama,

tumraping wong tanah Jawi,

wong agung ing Ngeksiganda,

panembahan Senapati,

kepati amarsudi,

sudane hawa lan nepsu,

pinesu tapa brata,

tanapi ing siyang ratri,

amemangun karyenak tyas ing sasama.

Tegese tembung "ratri" ana ing tembang macapat ing ndhuwur yaiku....