Trung Quốc, Ấn Độ, Nga

Ấn Độ, Trung Quốc, Hy Lạp - La Mã

Hy Lạp - La Mã, Ấn Độ, Nga

Trung Quốc, Hy Lạp, Ai Cập

Là tri thức về giới tự nhiên

Là tri thức về xã hội

Là tri thức về tư duy con người

Là hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới và vị trí của con người trong thế giới ấy.

Chưa có sự phân chia giai cấp

Nhận thức của con người mới đạt ở trình độ cảm tính

Chưa có sự phân công lao động

Khi tư duy của con người đạt trình độ trừu tượng, khái quát hóa cao và xuất hiện tầng lớp lao động trí óc có khả năng hệ thống tri thức của con người.

Thời kỳ Cổ đại

Thời kỳ Trung cổ

Thời kỳ Phục hưng

Triết học Mác - Lênin vào nửa cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX

Thời kỳ Cổ đại

Thời kỳ Trung cổ

Thời kỳ Phục hưng

Triết học Mác - Lênin vào nửa cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX

C.Mác

Ph.Ăngghen

V.I.Lênin

Hêghel

Thời Cổ đại

Thời Phục hưng

Thời Trung cổ

Thời kỳ sơ k

Thời Cổ đại

Thời Phục hưng

Thời Trung cổ

Thời kỳ sơ khai

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật thời Cổ đại

Chủ nghĩa duy vật siêu hình thế kỷ XVII, XVIII

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật thời Cổ đại

Chủ nghĩa duy vật siêu hình thế kỷ XVII, XVIII

Chủ nghĩa duy vật của triết học Cổ điển Đức

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy tâm

Thuyết nhị nguyên

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Con người có khả năng nhận thức được thế giới không?

Nguồn gốc của thế giới là vật chất hay ý thức?

Vai trò của vật chất đối với ý thức như thế nào?

Vai trò của ý thức đối với vật chất như thế nào?

Vật chất

Ý thức

Bất khả tri luận

Khả tri luận

Thuyết không thể biết

Bất khả tri, hoài nghi luận, khả tri luận

Khả tri luận

Hoài nghi luận

Bất khả tri luận

Khả tri và hoài nghi luận

Khả tri luận

Hoài nghi luận

Bất khả tri luận

Thuyết không thể biết

Nhận thức đối tượng ở trạng thái vận động

Nhận thức đối tượng ở trạng thái phát triển

Nhận thức đối tượng trong các mối liên hệ phổ biến

Nhận thức đối tượng ở trạng thái cô lập, tĩnh tại

Phương pháp biện chứng duy tâm

Phương pháp biện chứng duy vật

Phương pháp siêu hình máy móc

Phương pháp biện chứng duy vật; Phương pháp siêu hình máy móc

Chỉ nhìn thấy cây mà không nhìn thấy rừng

Không những nhìn thấy cây mà còn nhìn thấy cả rừng

Nhận thức đối tượng ở trạng thái vận động

Khẳng định nguyên nhân của sự biến đối là nằm ở bên trong sự vật

Nhận thức đối tượng ở trạng thái cô lập

Nhận thức đối tượng trong các mối liên hệ phổ biến, ràng buộc, quy định và ảnh hưởng lẫn nhau

Tách rời đối tượng ra khỏi các mối quan hệ

Nhận thức đối tượng ở trạng thái tĩnh

A. Chỉ nhìn thấy cây mà không nhìn thấy rừng

B. Không những nhìn thấy cây mà còn nhìn thấy cả rừng

C. Nguyên nhân của sự biến đối nằm bên ngoài sự vật, hiện tượng

D. Nhận thức đối tượng ở trạng thái tách rời

A. Phép biện chứng tự phát, phép biện chứng duy tâm, phép biện chứng duy vật

B. Phép biện chứng tự phát, phép biện chứng duy vật, phép biện chứng duy tâm

C. Phép biện chứng duy tâm, phép biện chứng tự phát, phép biện chứng duy vật

D. Phép biện chứng duy vật, phép biện chứng tự phát, phép biện chứng duy tâm

A. Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng

B. Kinh tế chính trị cổ điển Anh, triết học cổ điển Đức, chủ nghĩa xã hội không tưởng của Pháp

C. Kinh tế chính trị cổ điển Anh, triết học cổ điển Đức, học thuyết tiến hóa

D. Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng, thuyết tiến hóa, kinh tế chính trị cổ điển Anh

A. Học thuyết tế bào, thuyết tiến hóa, định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng

B. Học thuyết tế bào, thuyết nguyên tử

C. Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng, thuyết nguyên tử

D. Thuyết tiến hóa, thuyết nguyên tử

A. Cung cấp thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng

B. Cung cấp thế giới quan duy tâm và phương pháp luận biện chứng

C. Cung cấp thế giới quan duy vật và phương pháp luận siêu hình

D. Cung cấp thế giới quan duy tâm và phương pháp luận

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật thời Cổ đại

Đồng nhất vật chất với vật thể

Làm nền tảng cho quan niệm duy tâm phát triển

Kìm hãm sự phát triển tư tưởng khoa học về thế giới.

Chống quan niệm duy tâm tôn giáo và thúc đẩy sự phát triển tư tưởng khoa học về thế giới.

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

V.I. Lênin sáng lập, C.Mác phát triển

C.Mác sáng lập và V.I. Lênin phát triển

V.I. Lênin sáng lập và Ph.Ăngghen phát triển

C.Mác và Ph.Ăngghen sáng lập, V.I.Lênin phát triển

Những năm 20 của thế kỷ XX

Những năm 20 của thế kỷ XIX

Những năm 40 của thế kỷ XIX

Những năm 40 của thế kỷ XX

Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đã trở thành phương thức sản xuất thống trị

Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa mới xuất hiện

Chủ nghĩa tư bản trở thành chủ nghĩa đế quốc

Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa suy tàn

C.Mác

Ph.Ăngghen

V.I.Lênin

Ph.Hêghen

Cái chung và cái riêng

Nguyên nhân và kết quả

Hiện tượng và bản chất

Tất nhiên và ngẫu nhiên

Thế giới quan duy vật và phương pháp luận siêu hình

Thế giới quan duy tâm và phương pháp luận biện chứng

Thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng

Thế giới quan duy tâm và phương pháp luận biện chứng

Cung cấp thế giới quan và phương pháp luận

Cung cấp tri thức về tự nhiên cho con người

Cung cấp phương pháp tư duy cho con người

Cung cấp tri thức về xã hội cho con người

Giai cấp nông dân

Giai cấp địa chủ

Giai cấp công nhân

Giai cấp tư sản

Thời kỳ hình thành tư tưởng triết học với bước quá độ từ chủ nghĩa duy tâm và dân chủ cách mạng sang chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa cộng sản

Thời kỳ đề xuất những nguyên lý triết học

Thời

Thời kỳ hình thành tư tưởng triết học

Thời kỳ đề xuất những nguyên lý triết học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

Thời kỳ bổ sung và phát triển toàn diện lý luận triết học

Thời kỳ hình thành tư tưởng với bước quá độ từ chủ nghĩa duy vật sang chủ nghĩa duy tâm

Thời kỳ đề xuất những nguyên lý triết học

Thời kỳ chuyển từ chủ nghĩa duy vật sang chủ nghĩa duy tâm

Thời kỳ bổ sung và phát triển toàn diện lý luận triết học

Thời kỳ chuyển từ chủ nghĩa duy vật sang chủ nghĩa duy tâm và phát triển toàn diện lý luận triết học

Giai đoạn (1841 - 1844)

Giai đoạn (1844 - 1847)

Giai đoạn (1848 -1895)

Giai đoạn (1841 - 1847)

Giai đoạn (1841 - 1844)

Giai đoạn (1844 - 1847)

Giai đoạn (1848 - 1895)

Giai đoạn (1841 - 1847)

Giai đoạn (1841 - 1844)

Giai đoạn (1844 - 1847)

Giai đoạn (1848 - 1895)

Giai đoạn những năm đầu thế kỷ XX

Thời kỳ V.I.Lênin bảo vệ và phát triển triết học Mác nhằm thành lập đảng Mác - xít ở Nga và chuẩn bị cho cuộc cách mạng dân chủ tư sản lần thứ nhất

Thời kỳ V.I.Lênin phát triển toàn diện triết học Mác và lãnh đạo phong trào công nhân Nga

Thời kỳ hoàn thiện triết học Mác, gắn liền với việc nghiên cứu các vấn đề xây dựng chủ nghĩa xã hội

Thời kỳ tổng kết thành tựu của cách mạng tháng Mười

Thời kỳ V.I.Lênin bảo vệ và phát triển triết học Mác

Thời kỳ phát triển toàn diện triết học Mác và lãnh đạo phong trào công nhân Nga, chuẩn bị cho cách mạng xã hội chủ nghĩa

Thời kỳ hoàn thiện triết học Mác, gắn liền với việc nghiên cứu các vấn đề xây dựng chủ nghĩa xã hội

Thời kỳ tổng kết thành tựu của cách mạng tháng Mười

Thời kỳ V.I.Lênin bảo vệ triết học Mác và chuẩn bị cho cách mạng tháng Mười

Thời kỳ phát triển triết học Mác và lãnh đạo Cách mạng tháng Mười

Thời kỳ tổng kết kinh nghiệm thực tiễn cách mạng, bổ sung, hoàn thiện triết học Mác, gắn liền với nghiên cứu các vấn đề xây dựng chủ nghĩa xã hội

Thời kỳ chuyển từ lập trường chủ nghĩa duy vật sang chủ nghĩa duy tâm

Giai đoạn (1893- 1907)

Giai đoạn (1907- 1917)

Giai đoạn (1917- 1924)

Giai đoạn sau chiến tranh thế giới thứ I

Giai đoạn (1893 - 1907)

Giai đoạn (1907 - 1917)

Giai đoạn (1917 - 1924)

Giai đoạn sau chiến tranh thế giới thứ I

Đạo đức của con người

Giải quyết mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trên lập trường duy vật biện chứng và nghiên cứu những quy luật vận động, phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy.

Sự cấu tạo, biến đổi của giới tự nhiên

Những quy luật phát triển của xã hội

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật cổ đại

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật thời cổ đại

Chủ nghĩa duy vật thế kỷ XVII-XVIII

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Thales

Anaximens

Đêmôcrit

Heraclit

Thales

Đêmocrit

Heraclit

Thales

Anaximens

Đêmôcrit

Heraclit

Thales

Đêmocrit

Heraclit

Anaximens

Thales

Đêmocrit

Heraclit

Anaximens

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật thế kỷ siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật thời cổ đại

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật cổ đại

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Biện chứng của tự nhiên

Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán

Bút ký triết học

Nhà nước và cách mạng

Ý thức của con người do cảm giác sinh ra

Ý thức quyết định sự tồn tại, biến đổi của thế giới vật chất

Ý thức là một dạng vật chất đặc biệt

Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

Phản ánh vật lý

Phản ánh hóa học

Phản ánh tâm lý

Phản ánh ý thức

Phản ánh ý thức

Phản ánh tâm lý động vật

Tính kích thích

Tính sáng tạo

Phản ánh ý thức

Phản ánh tâm lý động vật

Tính kích thích

Tính sáng tạo

Là hình thức phản ánh đặc trưng cho giới tự nhiên hữu sinh

Là hình thức phản ánh đặc trưng cho vật chất vô sinh

Là hình thức phản ánh cao nhất trong các hình thức phản ánh, nó chỉ được thực hiện ở dạng vật chất phát triển cao nhất, có tổ chức cao nhất là bộ óc người.

Tất cả các đáp án

Bộ óc con người và lao động

Thế giới bên ngoài tác động vào bộ óc

Lao động và ngôn ngữ

Bộ óc con người và thế giới bên ngoài tác động vào bộ óc

Bộ óc con người

Sự tác động của thế giới bên ngoài vào bộ óc con người

Lao động và ngôn ngữ

Thế giới khách quan

Là sự phản ánh hiện thực khách quan vào đầu óc con người một cách năng động, sáng tạo.

Là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan.

Là một hiện tượng xã hội và mang bản chất xã hội.

Tất cả các phương án

Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

Ý thức là sự phản ánh nguyên vẹn về thế giới khách quan

Ý thức là sự phản ánh chính xác về thế giới khách quan

Ý thức là hình ảnh khách quan của thế giới

Tri thức

Tình cảm

Niềm ti

Tri thức

Tình cảm

Niềm tin, ý chí

Ý chí và tư tưởng

4 hình thức

3 hình thức

5 hình thức

6 hình thức

Cơ học

Vật lý

Hóa học

Sinh học

Sinh học

Hóa học

Vận động xã hội

Vận động của tư duy

Vật chất quyết định ý thức

Ý thức quyết định vật chất

Vật chất quyết định ý thức, còn ý thức có tính độc lập tương đối và tác động đến vật chất thông qua hoạt động thực tiễn

Ý thức và vật chất độc lập với nhau

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Hoạt động tự thân của ý thức con người

Hoạt động nhận thức của ý thức con người

Hoạt động chủ quan của ý thức con người

Hoạt động thực tiễn của con người

Không cần chú ý đến điều kiện, hoàn cảnh lịch sử, môi trường cụ thể trong đó sự vật sinh ra

Không cần chú ý đến điều kiện hoàn cảnh lịch sử tồn trong đó sự vật tồn tại và phát triển

Cần chú ý đến điều kiện, hoàn cảnh lịch sử- cụ thể

Quan điểm toàn diện

Quan điểm phát triển

Quan điểm lịch sử - cụ thể

Quan điểm phiến diện, chiết trung, ngụy biện

Phân tích sâu mặt bản chất của đối tượng

Coi trọng mặt hình thức của đối tượng

Đánh tráo các mối liên hệ cơ bản thành không có bản hoặc ngược lại

Tất cả các đáp án

Tính khách quan, phổ biến, đa dạng và phong phú

Tính chủ quan và phổ biến

Tính chủ quan và cô lập

Tính khách quan và cô lập

Chỉ vận động theo khuynh hướng đi lên của sự vật, hiện tượng

Mang tính chủ quan

Chỉ tăng lên về mặt lượng của sự vật

Chỉ theo vòng tròn khép kín

Cần đặt đối tượng vào sự vận động, phát hiện xu hướng biến đổi của nó

Phát triển là quá trình trải qua nhiều giai đoạn

Phải sớm phát hiện và ủng hộ đối tượng mới

Phải có quan điểm bảo thủ, định kiến khi nghiên cứu đối tượng

Chỉ nắm bắt những cái hiện đang tồn tại ở sự vật

Chỉ nắm bắt cái đã tồn tại của sự vật

Nắm bắt những cái hiện đã, đang

Chỉ nắm bắt những cái hiện đang tồn tại ở sự vật

Chỉ nắm bắt cái đã tồn tại của sự vật

Nắm bắt những cái hiện đã, đang tồn tại và thấy xu hướng phát triển trong tương lai của sự vật

Chỉ nắm bắt xu hướng phát triển trong tương lai của sự vật

Dùng để chỉ một mặt, một thuộc tính không có ở bất kỳ sự vật, hiện tượng nào

Dùng để các mặt, các thuộc tính chỉ có ở một sự vật, hiện tượng

Dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính không những có ở sự vật, hiện tượng nào đó, mà còn lặp lại trong nhiều sự vật, hiện tượng khác

Chỉ một sự vật, hiện tượng nhất định

Tính khách quan

Tính phổ biến

Tính tất yếu

Tất cả các đáp án

Chất của sự vật tồn tại khách quan bên ngoài sự vật, phụ thuộc vào ý thức của con người

Chất của sự vật do cảm giác của con người quyết định

Chất của sự vật chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, là tổng hợp các thuộc tính của sự vật nói lên đặc trưng của sự vật

Chất của sự vật là thuộc tính của sự vật

Sự biến đổi về chất mà lượng không thay đổi

Khoảng giới hạn trong đó sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn bản về chất của sự vật, hiện tượng

Sự biến đổi về chất và lượng của sự vật, hiện tượng

Khoảng giới hạn trong đó sự thay đổi về lượng bất kỳ cũng làm biến đổi về chất của sự vật, hiện tượng

Là sự phát triển đột biến

Là sự phát triển không hoàn thiện về chất

L

Là sự phát triển đột biến

Là sự phát triển không hoàn thiện về chất

Là quá trình biến đổi về chất diễn ra tại điểm nút

Tất cả các đáp án

Quy luật từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến những sự thay đổi về chất

Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và quy luật phủ định của phủ định

Là hạt nhân của phép biện chứng duy vật, vạch ra nguồn gốc động lực của sự vận động và phát triển.

Vạch ra xu hướng của sự phát triển

Vạch ra cách thức của sự phát triển

Vạch ra con đường của sự phát triển

Là những mặt có những thuộc tính, tính chất trái ngược nhau

Là những mặt có những thuộc tính, tính chất giống nhau

Là những mặt không có liên hệ với nhau

Tất cả các đáp án

Hoạt động sản xuất vật chất

Hoạt động chính trị - xã hội

Hoạt động thực nghiệm khoa học

Hoạt động giao tiếp cộng đồng

Biểu tượng

Cảm giác

Tri giác

Phán đoán

Biểu tượng

Cảm giác

Tri giác

Phán đoán

Là sự phản ánh trực tiếp khách thể thông qua các giác quan

Là sự phản ánh gián tiếp sự vật, h

Là sự phản ánh trực tiếp khách thể thông qua các giác quan

Là sự phản ánh gián tiếp sự vật, hiện tượng

Là giai đoạn cao của quá trình nhận thức

Phản ánh được bản chất của sự vật, hiện tượng

Là sự phản ánh trực tiếp khách thể thông qua các giác quan

Là sự phản ánh những thuộc tính bên ngoài của sự vật hiện tượng

Là giai đoạn thấp của quá trình nhận thức

Phản ánh được bản chất của sự vật, hiện tượng

Tri thức phù hợp với hiện thực khách quan và được thực tiễn kiểm nghiệm

Tri thức không phản ánh đúng hiện thực khách quan

Tri thức thuộc về số đông

Tất cả các đáp án

Từ nhận thức lý tính đến nhận thức cảm tính

Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn

Từ tư duy trừu tượng đến trực quan sinh động, từ trực quan sinh động đến thực tiễn

Từ trực quan sinh động đến thực tiễn, từ thực tiễn đến tư duy trừu tượng

Đồng nhất vật chất nói chung với ý niệm tuyệt đối

Đồng nhất vật chất nói chung với mộtdạng cụ thể hữu hình, cảm tính của vật chất.

Đồng nhất vật chất với khối lượng

Tất cả các đáp án

Khẳng định khởi nguyên của thế giới là vật chất

Tất cả các đáp án

Vật chất tồn tại dưới dạng những vật thể cụ thể

Vật chất là phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan.

Đồng nhất vật chất với 1 dạng cụ thể của nó

Không đồng nhất vật chất với vật thể

Coi vật chất tồn tại tách rời các dạng cụ thể của vật chất

Coi vật chất lệ thuộc hoàn toàn vào ý thức

Vật chất vô hạn, vô tận, vĩnh viễn tồn tại

Vật chất được sinh ra và bị mất đi

Vật chất có giới hạn

Vật chất được đồng nhất với vật thể

Thực tại khách quan

Vận động và biến đổi

Có khối lượng và quảng tính

Không có khối lượng

Vật chất tồn tại bên ngoài ý thức con người và thông qua các dạng cụ thể

Vật chất tồn tại vĩnh viễn, tách rời với các dạng cụ thể của vật chất

Đồng nhất vật chất với một dạng cụ thể của vật chất

Vật chất tồn tại phụ thuộc ý thức con người

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật thời cổ đại

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Không gian và thời gian là hình thức tồn tại của vật chất, không tách rời vật chất

Không gian và thời gian phụ thuộc với cảm giác của con người

Không gian thuần túy ngoài vật chất

Thời gian tồn tại thuần túy ngoài vật chất

Chỉ có một thế giới duy nhất là thế giới vật chất

Mọi bộ phận của thế giới vật chất đều liên hệ, chuyển hoá lẫn nhau

Thế giới vật chất tồn tại khách quan, vĩnh viễn, vô hạn, vô tận, không do ai sinh ra và không mất đi

Thế giới vật chất bao gồm những bộ phận riêng biệt nhau

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật cổ đại

Hoạt động sinh sản duy trì nòi giống

Lao động

Hoạt động phản ánh

Hoạt động tinh thần

Công cụ lao động

Đối tượng lao động

Ngôn ngữ

Công cụ lao động và đối tượng lao động

Sự tác động của tự nhiên vào bộ óc con người

Lao động, thực tiễn xã hội

Bộ não người và hoạt động của nó

Sự tác động của tự nhiên vào bộ óc con người và giới tự nhiên

Tính đúng đắn trung thực với vật phản ánh

Tính sáng tạo năng động, sáng tạo

Tính sai lệch với vật phản ánh

Tính bị quy định bởi thế giới tự nhiên

Ý thức tự nó có thể làm thay đổi được hiện thực

Ý thức tác động đến vật chất thông qua hoạt động thực tiễn

Ý thức tác động đến vật chất một cách thụ động

Ý thức quyết định vật chất

Tuyệt đối hoá vai trò của ý thức

Tuyệt đối hoá vai trò của vật chất, phủ nhận tính độc lập tương đối của ý thức

Khẳng định vật chất quyết định nội dung, hình thức và bản chất của ý thức

Phủ nhận tính độc lập tương đối của ý thức