Bocah cilik blusak-blusuk neng kebon, batangane….

Bapak pocung amung sirah lawan gembung
Padha dikunjara
Mati sajroning ngaurip
Mijil baka si pocung dadi dahana
Cangkriman awujud tembang ing dhuwur batangane....

Bapak pucung dudu mega dudu mendhung

ngambah dirgantara

darbe swiwi pindha peksi

lunga teka si pocung ngumbar suwara

cangkriman tembang ing dhuwur batangane....

Bapak pucung isih cilik kemul sarung

Bareng wis diwasa

Lukar sarung lukar klambi

Sepuh pisan den pocung nggo dandan-dandan

Tembang pucung ing dhuwur ngemot cangkriman kang batangane kang trep kaya ngisor iki....

Kang kalebu cangkriman blenderan/plesedan, yaiku....

Perang Baratayuda tambah dina ora rampung, ananging tansaya sengit lan nggegirisi. Layone prajurit wor suh karo kunarpane para pangeran lan raja wadyabala Kurawa lan Pandhawa. Ana sing bisa dirukti, disuceni lan disampurnakake, nanging isih luwih akeh sing ora karukti. Ambu anyir ludirane para prajurit campur bawur bangere bathang kewan tunggangan. Aneng pakuwoning wadyabala Pandhawa, putra wayah Pandhu atetawang tangis amelas arsa, anggetuni sedane para pepundhene lan putra-putrane sing dadi bantening perang Baratayuda.

Pethikan kasebut yen katitik saka strukture kalebu bagean .....

Struktur teks carita wayang utawa teks narasi yaiku .....

SUMANTRI NGENGER

Ing sajabane padhepokan Arga Sekar isih repet-repet, angin esuk krasa seger banget, Resi Suwandagni wis katon lenggah sila ing pendhapa cecawis ubarampene sesembahan, mapag sumoroting sang bagaskara ing bang wetan direwangi putrane Bambang Sumantri banjur diterusake sembah puja konjuk Sang Hyang Widhi, lumantar Dewa Surya ing sanggar pamujan. Resi Suwandagni kagungan putra loro, yaiku Bambang Sumantri lan Sukrasana. Putra loro mau wineleg ing samubarang kagunan, lan guna kasekten sing padha. Bedane, Bambang Sumantri tinakdir pinangka satriya kang bagus rupane lan alus solah bawane, suwalike Bambang Sukrasana tinakdir awujud buta bajang.

………………………………………………….”

(Kacuplik saka Buku Kirtya Basa Kelas VII)

Adhedhasar cuplikan carita wayang "Sumantri Ngenger" cacahe paraga ana .....

Adhine Prabu Yudhistira kang awake gedhe lan kuwat jenenge....

Kados pundi anggenipun matur menawi telat sekolah…

Ibu : “Dit, anggonmu bali sekolah mengko jam pira?”

Adit : “ Kula ................ sonten Bu.”

Tembung ingkang trep kangge njangkepi ukara kasebat, inggih menika ....

Pak Camat : “Pak Heru, undangan kanggo Pak Lurah wis diparingke?”

Pak Heru : “Dereng Pak. Menika nengga ............... panjenengan”.

Pak Camat : “Kok durung?”

Pak Heru : “Bibar menika ajeng kula ..... Pak.”

Supados ukaranipun leres, tetembungan ingkang sae kangge njangkepi, inggih menika....

“Nok, yen mengko Pak Lurah wis ......, diaturi .... sik ya!”

Tembung ingkang trep kangge njangkepi ukara kasebat, inggih menika ....

Gatekna pratelan dialog ing ngisor iki!

(Esuk iku ing kelas lagi pelajaran basa Jawa, Bu Eni wis miwiti pamulangan yaiku bab tembung saroja, para siswa pada mangsuli pitakonane bu Eni, ujug-ujug Bagas teka lan langsung nuju lungguhane)

Bu Eni : “Bagas, geneya kok tekamu telat?”

Bagas : “Nyuwun pangapunten, Bu! Kula kerinan.”

Bu Eni : “Geneya kok tangimu nganti kerinan, Bagas?”

Bagas : “Kalawingi tilem kula kedalon, Bu. Ningali bal-balan wonten TV”

Bu Eni : “Sejatine kowe kabeh iku oleh-oleh wae nonton TV, nanging kudu eling wektu. Yen ora malem minggu ora oleh nganti bengi, sebab esuke kowe kabeh rak kudu mangkat sekolah. Yen nganti telat kowe dhewe sing rugi ta?”

Bagas : “Inggih, Bu!”

Ragam basa kang digunakake Bagas ing pratelan dialog kasebut yaiku....

"Ghazali" menawa ditulis nganggo aksara Jawa ...

Ukara iki macane ... .

"Fatimah Nur Kharomah" menawa ditulis nganggo aksara Jawa dadi ... .

"Ghani mangkat kuliah."

Ukara kasebut menawa ditulis aksara Jawa dadi ... .