Worksheets1 part
Total questions: 20
Worksheet time: 13mins
Ғылыми танымның негізгі элементтері:
фактілер, теориялар, заңдылықтар, әлемнің ғылыми бейнесі, әдістер.
жоспар мен қорытынды.
гипотеза, тұжырымдар, пайымдар.
зерттеудің мақсаты мен міндеттері.
обьекті және пәні.
Ғылыми зерттеу дегеніміз:
ғылыми білім алумен байланысты зерттеу, эксперимент, концептуализация, теорияны зерттеу үдерісі.
проблеманы қою кезеңі.
мақсатты іске асыру жобасы.
жалпылаулар мен қорытындылар.
өзіндік идеяларды насихаттау.
Грек тілінен аударғанда «әдіс» деген:
таным немесе зерттеу жолы.
түсіндіру технологиясы.
жаттығу технологиясы.
абстракция.
функциялар жүйесі.
«Әдістеме» термині нені білдіреді:
оқытудың мақсат, мазмұн, әдіс, құралдарын, білім алу мен тәрбие амалдарын зерттейтін ғылым.
оқытудың негізгі ережелері.
кез келген қызмет түрі туралы ғылым.
бір-бірімен байланысқан ұғымдар, қатаң анықталған терминдер жиынтығы.
ғылыми-теориялық зерттеу құралы.
Әдістің негізгі қызметі қандай:
таным процесін іштей ұйымдастыру және реттеу немесе объектіні практикалық негізде түрлендіру.
бір-бірімен байланысқан, қатаң анықталған терминдер жиынтығын ұсыну.
ғылыми-теориялық тезистерді қолдану бағытын анықтау.
нәтижелері ұғымдар, заңдар, теориялар жү
Әдіснамалық білімнің көп деңгейлі концепциясына сүйене отырып, ғылыми танымның әдістерін қандай негізгі топтарға (жалпылық дәрежесі мен қолдану ауқымы бойынша) бөлуге болады:
философиялық әдістер, жалпы ғылыми зерттеу әдістері, жеке ғылыми әдістер.
теориялық зерттеу әдістері, эмпирикалық зерттеу әдістері.
диалектикалық, метафизикалық.
жүйелік, құрылымдық-функционалдық, кибернетикалық.
арнайы әдістер.
Эмпирикалық әдістерге жатады:
бақылау, эксперимент, сауалнама, әңгіме-сұхбат, тестілеу.
формалдау, аксиоматикалық әдіс, гипотетикалық-дедуктивтік әдіс.
абстракция, идеализация, жалпылау, индукция.
экстраполяция.
дедукция, анализ, синтез.
Бақылау дегеніміз:
негізінен сезім мүшелерінің мәліметтеріне (сезім, қабылдау, елестету) сүйене отырып объектілерді мақсатты түрде зерттеу.
сынақ сабақтарын бақылап, нәтижесін талдау.
мақсатты зерттеу жобасы.
объектінің таным немесе практикалық түрлену процесін іштей ұйымдастыру және реттеу.
бір-бірімен байланысқан, қатаң анықталған терминдер жиынтығы.
Эксперимент дегеніміз:
белгілі бір үдеріске белсенді араласып, арнайы құрылған және бақыланатын жағдайда гипотеза немесе теорияны қолдау, растау не теріске шығару мақсатымен өткізілетін процедура.
объектілерді мақсатты түрде зерттеу, негізінен сезім мүшелерінің мәліметтеріне (сезім, қабылдау, елестету) негізделген әрекет-амал.
қатаң анықталған терминдер, байланыстырылған ұғымдар жиынтығы.
объектінің таным немесе практикалық түрлену процесін ішкі ұйымдастыру және реттеу.
ғылыми-теориялық тұжырым.
Эксперимент қандай функцияларды атқарады:
гипотезалар мен теорияларды тәжірибе жүзінде тексеру, жаңа ғылыми тұжырымды қалыптастыру.
субъектілерді мақсатты түрде зерттеу, таным процесін реттеу.
өзіндік идеяларды насихаттау, алынған нәтижелерді жалпылау.
таным процесін іштей ұйымдастыру, идеяны алға шығару.
зерттеудің практикалық маңыздылығын анықтау.
Салыстыру дегеніміз:
объектілердің өзара байланысын ескере отырып, олардың ұқсастығы немесе айырмашылығы туралы танымдық операция.
зерттеудің теориялық маңыздылығы.
таным процесінің іштей ұйымдастырылуы.
гипотезалар мен теорияларды эксперимент негізінде тексеру.
Анализ дегеніміз:
объектіні тереңірек зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктерге бөлу және олардың қасиетін анықтау.
жаңа ғылыми түсініктерді қалыптастыру.
заттың әртүрлі жақтарының, бөліктерінің бір тұтастыққа бірігуін зерттеу.
зерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын ойша абстракциялау процесі.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
Синтез дегеніміз:
объектінің әртүрлі қырларын, бөліктерін бір тұтастыққа нақтылы немесе ойша біріктіру.
жаңа ғылыми түсініктерді қалыптастыру.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оның құрамдас бөліктеріне бөлу.
зерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын ойша абстракциялау процесі.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
Абстракция дегеніміз:
зерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын назарға алмай, субъектіні қазіргі жағдайда қызықтыратын құбылыстың нақты қасиеттеріне көбірек көңіл бөліп, айқындау.
жаңа ғылыми түсініктерді қалыптастыру.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктерге бөлу.
заттың әртүрлі жақтарының, бөліктерінің бір тұтастыққа бірігу.
Жалпылау дегеніміз:
объектілердің жалпы қасиеттері мен белгілерін анықтау үдерісі.
объектінің әртүрлі жақтарын, бөліктерін нақты сипаттау немесе ойша елестету.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктерге бөлу.
зерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын ойша абстракциялау үдерісі.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
Шынайылық (объективтілік) дегеніміз:
адамның қалауы мен еркінен тәуелсіз болған және іс жүзінде болып жатқан оқиғалар, құбылыстар, зерттелетін объектілердің әртүрлі жақтары, қасиеттері, байланыстарына нақты көзқарас.
сана арқылы бейнеленген, тексерілген, мағыналы және эмпирикалық пайымдаулар түрінде ғылым тілінде жазылған фактілер.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
субъектіні қызықтыратын қасиеттерді бір мезгілде анықтау арқылы зерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын ойша абстракциялау үдерісі.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктерге бөлу.
Ғылыми фактілер дегеніміз:
Ғылыми фактілер дегеніміз:
сана арқылы бейнеленген, тексерілген, мағыналы және эмпирикалық пайымдаулар түрінде ғылыми стильде жазылған шынайы мәліметтер.
болған және іс жүзінде болып жатқан оқиғалар, құбылыстар; зерттелетін объектілердің әртүрлі жақтары, қасиеттері, байланыстары.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
субъектіні қызықтыратын құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын ойша абстракциялау процесі.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оның құрамдас бөліктерге бөлу.
Зерттеудің эмпирикалық кезеңі немен сипатталады:
бастапқы фактілік материалды жинау және алғашқы өңдеу.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктерге бөлу.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
зерттелетін объектілердің әртүрлі жақтары, қасиеттері, байланыстарын теориялық негізде зерттеу.
субъектіні қызықтыратын құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын ойша абстракциялау процесі.
Зерттеудің эмпирикалық және теориялық кезеңдері арасындағы байланыс көпірі:
проблеманы анықтау.
фактілерді алу және сипаттау.
эксперимент.
дәлелдеу.
теорияны қалыптастыру.
