WorksheetsДжадидизм
Total questions: 72
Worksheet time: 1hrs 12mins
Орынборда 1891 жылы көпес өзі салған мешітте
мектеп пен Хусайния медресесін құрды,
Ахмет Хұсайынов
Қ.Жұбанов
«Ғалия»
«Мамания»
оның шәкірті, кейінірек, қазақ тіл
маманы атанған ғалым ......болды.
Қ.Жұбанов
Қапал уезінде бек ........ есебінен
әуелі екі жылдық, кейін төрт жылдық, кейін сегіз жылдық жаңа әдістеме
бойынша «Мамания» мектебі ашылды.
Маман Есенқұловтың
Уфадағы ....... медресесі
Маманияға үлгі-өнеге болды.
«Ғалия»
1910 жылы Жетісуға барған Қазандық жәдид .......
айтуынша, Қапал уезінің қазақтары биліктен көмек сұрамай-ақ өз
қаражатына ұстаз ұстатып, жаңа мектептер салған
Әбділәзиз Мұсаның
Ifhg
dgfh
gadz
Верный Мұсылман мектебі жаңа әдіске ауыстырылды:
1905
1906
1907
1904
1902 жылғы санақ бойынша Копалда
5 медресе 5 ұстаз 56 шәкірт
3 медресе 3 ұстаз 77 шәкірт
8 медресе 2 мектеп 125 шәкірт
3 медресе 4 ұстаз 75 шәкірт
1902 дерек бойынша Верный қаласындағы ерлер мектебі статистикасы қандай
12 ер мектеп, 16 ұстаз, 349 студент
10 ер мектеп 14 ұстаз 346 студент
11 ер мектеп 13 ұстаз 348 студент
10 ер мектеп, 12 ұстаз, 348 студент
1902 дерек бойынша Верный қаласындағы қыз мектеп статистикасы
8 әйел мектеп, 8 мұғалім, 158 шәкірт
8 әйел мектеп, 8 мұғалім, 157 шәкірт
7 әйел мектеп, 8 мұғалім, 157 шәкірт
7 әйел мектеп, 8 мұғалім, 156 шәкірт
1902 дерек бойынша Верный қаласында қанша медресе статистикасы болды:
1 медресе, 2 ұстаз, 18 шәкірт
1 медресе, 1 ұстаз, 19 шәкірт
1 медресе, 1 ұстаз, 20 шәкірт
1 медресе, 1 ұстаз, 18 шәкірт
1902 дерек бойынша ВЕРНЫЙ УЕЗДІНДЕ қанша ер мектеп статистикасы болды:
39 ер мектебі, 39 мұғалім, 1040 оқушы;
39 ер мектебі, 39 мұғалім, 1045 оқушы;
39 ер мектебі, 70 мұғалім, 1045 оқушы;
39 ер мектебі, 40 мұғалім, 1045 оқушы;
1902 дерек бойынша ВЕРНЫЙ УЕЗДІНДЕ қыз мектептер мен медреселер статистикасы
2 әйел мектебі, 2 ұстаз, 169 студент; 1 медресе, 13 оқушы болған
3 әйел мектебі, 2 ұстаз, 169 студент; 1 медресе, 14 оқушы болған
2 әйел мектебі, 2 ұстаз, 170 студент; 1 медресе, 20 оқушы болған
2 әйел мектебі, 3 ұстаз, 169 студент; 1 медресе, 13 оқушы болған
Сол жылдағы Верныйдағы мешіттер саны Татар мешіттері саны
8 және тек 1 татар
6 және 1 татар
4 және 2 татар
3 және бәрі татар
Верный УЕЗДІНІҢ мешіттер саны
114 мешіт 111 намазханасы бар 3 приходской
113 мешіт 110 намазханасы бар 4 приходской
113 мешіт 110 намазханасы бар 3 приходской
113 мешіт 112 намазханасы бар 1 приходской
Ресми деректер бойынша, Түркістан
өлкесінде 1910 жылы ,,,,,, мектеп саны
8000 мектеп пен медресе болған, одан 84 000 шәкірт
білім алды
8000 мектеп пен медресе болған, одан 85 000 шәкірт
білім алды
7000 мектеп пен медресе болған, одан 85 000 шәкірт
білім алды
8000 мектеп пен медресе болған, одан 80 000 шәкірт
білім алды
Жетісуда кітап және басқа да оқу құралдарын таратуда облыстың
әкімшілік орталығы - Верный қаласындағы .... қазақ және ....
жуық татар маңызды рөл атқарды.
3000 қазақ 2000 татар
3000 татар 2000 қазақ
4000 қазақ 2000 татар
3500 қазақ 1500 татар
ХХ ғасырдың басындағы ерлер гимназиясының оқушылары
арасында «Мұхаммед дінін ұстанатындар» !%-дан аспайтын
10
5
8
9
Жетісу облысы 1-ші округінің мемлекеттік мектептер
инспекторының айтуынша
«Верный, Қапал және Жаркент уездеріндегі Жетісу облысының 1-ші округіндегі
мемлекеттік мектептерді оның бөлінуіне дейін тексеру құрамына кірген
осындай оқу орындарын бақылау және реттеу бойынша елеулі шаралар
қабылданғанын жазды.
«Верный, Қапал және Лепсі уездеріндегі Жетісу облысының 1 ші округіндегі
мемлекеттік мектептерді оның бөлінуіне дейін тексеру құрамына кірген
осындай оқу орындарын бақылау және реттеу бойынша елеулі шаралар
қабылданғанын жазды.
«Верный, Жаркент және Лепсі уездеріндегі Жетісу облысының 1-ші округіндегі
мемлекеттік мектептерді оның бөлінуіне дейін тексеру құрамына кірген
осындай оқу орындарын бақылау және реттеу бойынша елеулі шаралар
қабылданғанын жазды.
Қапал ауданында ағайынды......... ұл және қыз балаларға арналған жаңа әдіспен татар
мектептерін пайдаланады.
Мамановтар мен
Тұрсынбековтер
Мамантар мен
Тұрысбековтер
Мамановтар мен
Тұрысбековтер
Мамановтар мен
Әуелбековтар
70-жылдардың ортасынан бастап И.Габдулвалиевтің айналысқан бизнестері
мата және
халықтың сұранысына сай азық-түлік тауарларының
өнеркәсіп және
халықтың сұранысына сай діни тауарларының
өнеркәсіп және
халықтың сұранысына сай азық-түлік тауарлары
құрылыс және
халықтың сұранысына сай азық-түлік тауарларының
Исхак Г. Верныйдың орталығында сауда жүргізуге өте ыңғайлы үлкен
дүкен салған жылдары
90 жылдардың ортасы
90 жылдардың соңы
90 жылдардың басы
80 жылдардың соңы
Исхак Габдулвалиев ұлдарымен бірге Верный
қаласында сауда үйінің негізін қалаған жыл
1912
1905
1906
1908
Исхак қайтыс болған жыл және неше жаста
1912 жылы 7
наурызда 72 жасында қайтыс болды
1911 жылы 7
наурызда 72 жасында қайтыс болды
1911 жылы 6
наурызда 73 жасында қайтыс болды
1911 жылы 6
наурызда 72 жасында қайтыс болды
ИСхақтаң балдарын тап
Юсуф, Кутдус, Ғабделхак және Ғабдриауф
Юсуф, Умар, Ғабделхак және Ғабдриауф
Юсуф, Кутдус, Ғабделхак және Ғабеден
Умар, Кутдус, Ғабделхак және Ғабдриауф
XX ғасырдың басында Верный қаласынан
хабарлаған газеттердің бірінде: «Жергілікті бай адам Исхақ-бай Абдул-
Велиев өз медресесіне сабақ берудің жаңа әдісін енгізді, оны жергілікті
халықтың мақұлдауымен және алғысымен қарсы алды. Адамдар оянып,
қазіргі өмірдің талаптарын түсіне бастады...» делінеді
Шындық
Жалған
1903 жылдан Габдулвалиев медресесінің қабырғасында атақты педагог
және теолог, жәдидші 77777777 сабақ бере бастады.
Арман Кадырбек
Фирдаусий
Ғалымжан Баруди Ахмедулла
Азат Кали
Сонымен қатар, оқу бағдарламасын кеңейту, _________ жалпы
ғылыми пәндерді (_______,________) оқытуды енгізу
жоспарланған болатын. Ондағы сабақтарды Қазан, Орынбор және Ресейдің басқа да қалаларының
үздік жаңа әдіс медреселерінің түлектері жүргізе бастады.
тарих
араб грамматикасы
география
Исхакиядағы танымал жаңа мұғалімдер
Мұхаррам Бекболатов, Ғали Мұғынов,
Ғабдулбари Сайфуллин, Сафа
Бекбаев,
Азат Кали, Пердебай Мейрамбек, Олжеке
Біләл Хисамутдинов, Хадича Вагапова
1905 жылдан Исхақия медресесін ұстаз ///////
басқарды
Біләл Хисамутдинов
Мұхаррам Бекболатов,
Ғали Мұғынов,
Сафа
Бекбаев,
???? жылы қазанда жабылды. Ондағы сабақтарды қайта
бастауға оның иелері ?-ші оқу жылынан бастап осы мектепте орыс тілін
оқытуды енгізуге келісім бергеннен кейін ғана рұқсат берілді. Мектептегі
білім ? жылдық курсқа негізделген.
1912, 5, 7,
1913, 3, 7,
1912, 5, 6,
1913, 6, 8,
«И.Габдувалиев и С-вья» сауда үйінің басты банкир-менеджері кім
Исхак Габдуалиев
Азат Кали
Зейнитдин Тазетдинов
Біләл Сүлиев
ИСхак ашқан қыздардың мектебінің мұғалімі
Олжик
Ғарифа Давлеткамова
Азат Кали
Пердебай Мейрамбек
???? жылға қарай Верный қаласында ? мешіт, Верненск уезінде ??
мешіт болғаны белгілі. Әр мешітте балалардың бастауыш білім беретін
мектебі болғаны сөзсіз. Сонымен қатар, Верный ауданында одан бөлек ??
мектеп болды
1900, 6, 62, 47,
1900, 7, 63, 48,
1901, 8, 67, 48,
1901, 6, 62, 47,
1914-1915 жылғы оқу жылында
тек Қырғызстанда ???-дей мектеп жұмыс жасады
148
300
150
200
Хусаин Фаизханов
медресені қайта ұйымдастыру бойынша мектеп реформасы жайлы кітабының аты қандай
Таварих джадид
Усул джадид
Ислам
медерис
Ислами джадид
Гаспринскийдің бірінші ашқан мектебі
1864
1865
1890
1891
Ең танымал жаңашылдықтарының бірі,
ол - дәстүрлі араб тілінің орнына жергілікті тілдің және дыбыстық әдіс
сауаттылығы, ортағасырлық бағыныңқы әдістің орнына қолданылуы деген сөзді кім айтты
Исхак Габдуалиев
Азат Кали
Гаспринский
К.Е.Бондриковтың
Алғашқы татар мектептері ----- пен -------- (Пржевальск), ХІХ
ғасырдың соңғы ширегінде ------ ұйымдастырылып, ?????? жылдары
татар жаңа әдістегі мектептері болып өзгертілді.
Пішпек, Каракол, Токмок, 1898-1902
Пішпек, Астана, Верный, 1899-1900
Верный, Капал, Лепсі, 1893-1895
Пішпек, Каракол, Токмок, 1900-1912
Қаракөлдегі татар мешітінің жаңындағы ұлдар мектебі 1901 жылдан
бастап жаңа оқу әдісіндегі мектепке көшірілді. Бұл метептің негізін қалаушы-
Ш.Муханиров. 1914 жылы 230 қырғыз, татар, өзбек, ұйғыр және дүнген
балалары білім алған. 1909 жылы Қаракөлде тағы бір ағартушылық және
қайрымдылық мұсылман қоғамының мектеп-интернаты ашылды. Онда 50
бала оқыды. Аталған мектепте Қаракөлдегі татар мектебінің курсын
тәмамдаған, Түп болысынан шыққан Абдулхай Чымжиев пен Осмонбек
Минкеев сияқты қырғыз ұстаздары сабақ берді
Шындық
Жалған
Бішкектегі Жакимулла Нигматуллин ???? жылы ашқан алғашқы татар
мектебі, ???? жылдан бастап жаңа әдістегі мектеп ретінде жұмыс істей
бастады. Мектеп қамқоршысы болып саудагер ?
тағайындалған болатын.
1882, 1905, Исхак Даулбаев
1887, 1906, Исхак Даулбаев
1884, 1859, Исхак
1899,1907, Азат Кали
Қырғызстандағы ең үлкен жаңа әдістегі мектеп Тоқмақтағы ?
(Прогресс) мектебінің іргетасын ???? жылы Закир Вагабов қалаған. Онда әр
түрлі ұлт өкілдерінің балалары білім алған. Мысалы, 1908 жылғы дерекке
сүйенсек: 200 татар, қырғыз, өзбек, ұйғыр және дүнген балалары
Экбаль 1891
Экбаль 1900
Экбаль 1898
Экбаль 1895
Қазандағы Уфадағы Орынбордағы медреселердің атауы
Ғалия, Усмания, Хусаиния
Мамания, Ғалия, Исхакия
Мамания, Исхакия, Хусания
Хусайния, Усмания, Ғалия
Ауыл медреселері ішінен «??????» көзге ерекше көрінетін.
Ихбашарлық
Избобшылық
«Ихбобиндік»
Ихбобарлық
Гали
Рафиков ?????? және ????? медреселерін тәмамдады
Ғалия мен Мухамадия
Ғалия мен Хусаиния
Хусания мен Усмания
Исхакия мен Усмания
???????
және ????? атты Шура газетінде жарық көрген еңбектерінде
Г.Рафиков өзінің Қырғызстанға деген сүйіспеншілігін ерекше жеткізген
На берегах Волги және Нарын и я
Нарынский крокадил и Каракыргызы
На берегах Жетису и Алатау
На берегах Иссык куля и В горах Ала-тоо
1867 жылы Орта Азия көшпенділері арасында татар діни әдебиетінің таралуына қарсы болған адам
Неплюев
Пугачев
Кауфман
Чернышевский
?? жылғы ?? қаңтардағы
циркулярында: «Жаңа әдістеме бойынша ашылып жатқан мектептерде
мұғалім шәкірттерімен бір рудың тумалары болуы тиіс делінген
1910 24
1912 25
1945 16
1914 17
ХХ ғасырдың басында ????? атап өткендей, «татарларды
Сүліктідегі көмір шахталарында, Оштың ірі сауда үйлерінде, Пішкектің
өнеркәсіптік кәсіпорындарында кездестіруге болатын еді».
Ш, Мусин
З. Тазетдинов
Исхак Г
Азат Кали
Түркістандағы алғашқы баспахананың негізін қалаған
татар ағартушысы, баспагер Шахингирей Бикчентай ұлы Бикқұлов
(1846–1920). Осы энтузиастың шығарған газет-журналдары, кітаптары
Жетісу аймағына да таратылды. «Урал», «Шура», «Анг», «Ак юл», «Вакыт»,
«Юлдуз», «Идел», «Аль-Ислах» татар газеттері мен журналдарының
Қазақстандағы рөлін ерекше атап өткен жөн
Шындық
жалған
Мысалы, В.И.Лениннің зерттеулері бойынша 20 ғасырдың басында
әрбір ??? татарға бір мектеп болса, бұл кезде бір мектептен ????
православ өкіліне тең келеді […]. Я.Д.Коблов ???? жылы татарлардың
сауаттылығының пайызы «орыстармен салыстырғанда «әлдеқайда жоғары»
деп атап көрсетті.
100 1500-3000 1908
200 3000-4000 1907
150 2000-3000 1906
300 3000-4000 1908
Әбілқайыр мен оның ұлы Нұралы ханда 20 жылдай татар ,,,,,,,,,,, аудармашы мен хатшы қызметін атқарды
Сейтқали
Әлмұхамед Нұрмұхаметов
Ягуда Усмонов
Азат Кали
Абылай ханның татар молдасының аты кім?
Ягуда Усманов
Сейтқали Умаров
Азат Қали
Исхақ Габдуалиев
???? жылы есімі аталған губернатор Қазан
уезінен шыққан ????????? есімді татарға Орынбор қаласы маңында қоныстануға
рұқсат берді.
1748 Сейіт Хаялин
1745 Сейіт Хаялин
1744 Сейіт Хаялин
1855 Ягуда Умаров
Сейіт Хаялинмен бірге жаңа жерге ? отбасы көшуге бел буып, 1868 жылы
олардың саны ???? адамға жеткен
6 отбасы 8951 адам
7 отбасы 8945 адам
6 адам 9854 адам
6 отбасы 8954
XVI ғасырдың екінші жартысынан бастап татар слободалары Қазақстанның
солтүстігі, шығысы мен батысында – ?????, ?????? мен ??????? қалыптаса бастады.
Орал
Астана
Петропавл
Семей
осы хронологиялық мерзімде татарлардың ең көп шоғырлана
бастаған аймағы ол – ???????
Түркістан
Маңғыстау
Жетісу
Бөкей Ордасы
ХІХ ғасырдың екінші жартысынан бастап татарлар енді Ішкі Ордадан ??????,
?????? көше бастады.
Ақтобе
Атырау
Қостанай
Астана
Дәлірек айтсақ, ???? жылы Жетісуда
Алатау округінің пайда болуымен, ????? жылы Семей маңындағы татар
отбасылары қоныстанды. Олар Верный қаласы маңында Татар слободасының
негізін қалап, «??????» мешітін салған.
1854, 1859, Исхакия
1895, 1896, Ибрагимия
1856, 1857, Фатима
1875, 1879, Мамания
Фатима мешітінде оқыған балалар саны қанша?
70
80
90
75
Татар слабодасының баяға атауы қандай болды?
Нугай кале
Орыс слабодасы
Неміс слабодасы
Ташкент слабодасы
Жетісу губерниясындағы уездерді көрсетіңдер
Верный Жаркент
Астана Қаракол
Қапал Лепсі
Пішпек Прежевальск
Ташкент Кулджа
Татарлар Жетісуда қай губернияларда көбірек қоныстанды?
Пішпек
Верный
Қапал
Жаркент
Лепсі
Батыс генерал-губернаторы М.П Капцевич
өзінің қол астындағыларға мынадай нұсқаулық берген-ті – «Империя қазақтарға қолына
қылыш емес, Құран-кәрімді ұстап барады»
Шындық
Өтірік
Қапалда «Мухаммадиевтар ??? өнімі » бір өңірде
танымал болып халық арасында үлкен сұранысқа ие
сүт
нан
тұз
құрылыс
1903 жылы Исхакияға жәдидшіл ұстаз Ғалымжан Барудидің шәкірті
??? кіріскен.
Тазетдиннов
Ахмеддула
Азат Кали
Габдулин
Троицкідегі джадидтік мектептің аты
Расулия
Хусаиния
Исхакия
Мамания
Лепсі ауданында мұсылмадық мектептер ???? жылдан бастап ашыла
бастаған
1850
1854
1860
1840
Тарих пәні бойынша Каримовтың ? және ? жылы Орынбор қаласында
басылып шыққан «?» (Ислам тарихы) және «?» (Киелі тарих)
оқулықтары арқылы жүзеге асқан
1911-Тарих ислам
1913-Тарих анбия
1911-Тарих ислам
1912-Тарих анбия
1910-Тарихи ислам
1912-Тарихия джадид
1911-Тарихия джадид
1913- Тарих анбия
1902 жылғы статистика Верный уездінде қанша мектеп шәкірт болды
1259 шәкірт, 29 мектеп
1235 шәкірт, 34 мектеп
1300 шәкірт, 30 мектеп
1271 шәкірт, 28 мектеп
Торғай даласында орыс тілін қазақ балаларына үйретіп жүрген ұстаз
Г. Хохлов былай деп жазған: «Көшпелілер татарларға толық ұқсап бағуда. Шалдар намаз
уақытын ендігі әрі жіберіп алмауда. Дәретін және намазын ұқыпты орындауда. Алайда
түсініксіз араб сөздерін айтуда, татарша дұға тілеуде және ракяттарда қателесіп жасауы
олар үшін бұл жаңа екенін көрсетуде»
Өтірік
Шындық
Орынбор генерал-губернаторы Н. Крыжановский Ішкі істер министрі П. Валуевке былай
деп жазған: «Дін өкілдерінің айтуына сенген жергілікті тұрғындар 1853-1854 жылдары
христиандармен күресу үшін түрік әскерлерін күткен болатын»
Өтірік
Шындық
И. Гаспыралының өзі 1881 жылы 1 маусым күні Бақшасайрайда
жариялаған «Орыс мұсылмандығы: мұсылманның ой-пікірлері, ескертпелері мен
байқаулары» атты еңбегінде айтқан: «Медреседе мұсылмандар медицина, физика, химия,
ботаника, астрономия, геометрия және басқа да ғылымдарды оқығаның қазіргі күні көбісі
ұмытып қалған, ары кетсе көзі ашық 50-60 пайыз мұсылман ғана білетін шығар. Ол кездер
араб медреселерінің Бағдатта, Кордовада және басқа да Шығыс мұсілман медреселерінде
20-30 профессорлар (мүдерістер) болып, танымдық, қолданбалы ғылымдарды оқытқан
ғаламат кезең еді. Татар медреселерінің қазіргі бағдарламасы – араб жазба тілі, теология
мен схоластика. Сабақ беру әдісі: нұқып жаттату»
өтірік
шындық
