Font size
WorksheetsИнклюзивтібілімберу100сұрақ
Total questions: 200
Worksheet time: 2hrs 14mins
«Қауіп тобындағы» балаларды ерте анықтау мақсатында жүргізілетін диагностикалық шаралар:
Скрининг.
Диагноз
Тексеру.
Қарау
МШ балаларды оқуға қабылдайтын жалпы білім беретін мектептердің кітапханалары келесі құралдармен толығуы керек:
Арнайы оқулықтар
Оқу-әдістемелік кешендер
Әдістемелік кешендер
Компьютерлік жабдықтар
Интерактивті тақта
Білім алу қажеттілігі ерекше баланы жалпы білім беру ортасына интеграциялауда екерілуі қажет «ішкі» жағдайлар:
Баланың жасына сай психикалық-физикалық және тілдік даму деңгейі
Қалыпты дамудағы оқушылар меңгеретін мерзімге есептелген жалпы білім стандартын меңгеру мүмкіндігі
Баланың интеграцияланған оқыту жағдайына психологиялық даярлығы
Бұзылуларды ерте анықтау және бала өмірінің алғашқы айларынан бастап түзету жұмыстарын бастау.
Интеграцияланған балаға білікті көмек, қолдау көрсету мүмкіндігі
Білім алу қажеттілігі ерекше баланы жалпы білім беру ортасына интеграциялауда екерілуі қажет «сыртқы» жағдайлар:
Бұзылуларды ерте анықтау және бала өмірінің алғашқы айларынан бастап түзету жұмыстарын бастау.
Интеграцияланған балаға білікті көмек, қолдау көрсету мүмкіндігі
Ата-аналардың өз баласын сау балалармен бірге оқыту тілегі және оған оқу үдерісінде қолдау жасауға даярлығы
Баланың жасына сай психикалық-физикалық және тілдік даму деңгейі.
Қалыпты дамудағы оқушылар меңгеретін мерзімге есептелген жалпы білім стандартын меңгеру мүмкіндігі.
Мэйнстримингте (mainstreaming):
Мүгедек оқушылар өзге құрбыларымен тек мерекелерде араласады
Мүгедек оқушылар өзге құрбыларымен әртүрлі бос уақытын өткізу бағдарламалары кезінде араласады
Гумандылық пен оптимизм, қиын мәселені шешудегі креативтілік.
Сөйлеу мәдениеті, дұрыс дыбыстау және анық дикция
Инклюзивті білім берудегі кадрлық мәселелер:
Жалпы мектептердегі мұғалімдердің арнайы даярлығының болмауы
Жалпы мектеп мұғалімдерінің МШ балаларға арналған түзету-педагогикалық үдерісінде қолданылатын әдістер мен технологиялар туралы мағлұматтарының болмауы
Жалпы мектеп мұғалімдерінің МШ балалардың психикалық-физикалық дамуы туралы түсініктерінің болмауы
Мүгедектікке арналған жаңа ыңғай.
Мүмкіндіктер мен құқықтардың дамуы
Инклюзивті білім берудің теріс жақтары:
Ешқандай теріс жақтары болмауы тиіс
Инклюзивті білім беру әзірше тәжірибе жүзінде ғана енгізілген
Әлеуметтік-экономикалық жағдайлар мен қоғамның төмен санасын есепке алсақ, әзірше өте баяу дамып келеді
Басқа балалардың психологиясы бұзылуы мүмкін
Көп қаражат жұмсайды
Инклюзивті білім берудің оң жақтары:
Мүгедектікке арналған жаңа ыңғай
Дискриминацияның болмауы
Мүмкіндіктер мен құқықтардың дамуы
М.Ш.балаларға өте тиімсіз
Инклюзивті білім беру әзірше тәжірибе жүзінде ғана енгізілген
Инклюзивті білім беруді енгізудегі ресурстық кедергілер:
Тұрғындардың жағымсыз көзқарастары, қорқыныштары мен теріс сенімдері
Құқықтық база мен қаржыландырудың болмауы
МШ адамдардың ғимараттарға кіре алмауы
Қорқыныш сезімі жоқ
Қоғам санасыздығы
Дефектолог маман немесе арнайы педагогтың кәсіби келбеті:
Әдептілік пен толеранттылық, баланың қиын мәселесін түсіну
Гумандылық пен оптимизм, қиын мәселені шешудегі креативтілік
Сөйлеу мәдениеті, дұрыс дыбыстау және анық дикция
Оқу үдерісі шеңберінде оқушыларға көмек көрсету.
Ата-аналармен өзара әрекеттестікте болу
Сынып жетекшісінің міндеті:
Оқу үдерісі шеңберінде оқушыларға көмек көрсету
Ата-аналармен өзара әрекеттестікте болу.
Оқушылар арасында жағымды қатынастар қалыптастыру
Білім беру жүйесі туралы ақпарат жинау және қорыту.
Білім беру жүйесі туралы ақпарат сақтау және тарату
ҚР МШ балаларға білім беру жағдайларын жасауда басымдылыққа ие бағыт-интеграцияланған инклюзивті білім беруді дамыту:
Үшінші бағыт
Төртінші бағыт
Бесінші бағыт
Бірінші бағыт
ҚР МШ балаларға білім беру жағдайларын жасауда басымдылыққа ие бағыт- балалардың психикалық-физикалық ерекшеліктеріне сәйкес көпнұсқалы білім беру стандарттарын жасау және соған сәйкес білім алу жағдайларын туғызу:
Екінші бағыт
Бірінші бағыт
Үшінші бағыт
Төртінші бағыт
ҚР МШ балаларға білім беру жағдайларын жасауда басымдылыққа ие бағыт- балалардың дамуындағы ауытқуларды ерте анықтау және түзету жұмыстарын да мүмкіндігінше ерте кезеңде ұйымдастыру:
Бірінші бағыт
Екінші бағыт
Үшінші бағы
Төртінші бағыт
Бұл категориядағы білім алу қажеттілігі ерекше балаларға жеке білім беру бағдарламасы құрылады:
Жеке, үйден оқытылатын МШ балаларға, оның ішінде мүгедек балалар да кіреді
Дистанциялық, қашықтықтан оқытылатын МШ балаларға, оның ішінде мүгедек балалар да кіреді
Фронтальды, инклюзивті түрде оқытылатын МШ балаларға, оның ішінде мүгедек балалар да кіреді
Әдептілік пен толеранттылық, баланың қиын мәселесін түсіну.
Гумандылық пен оптимизм, қиын мәселені шешудегі креативтілік
Бұл сипат инклюзивті тәжірибені жүзеге асыратын маманға тән емес:
Өзгерістерге қарсылық таныту
Білім берудегі реформаларға деген теріс көзқарас
Маманданудың шектеулі шеңберінде қалу
Білім беру жүйесі туралы ақпарат жинау және қорыту.
Білім беру жүйесі туралы ақпарат сақтау және тарату.
Білім берудегі мониторинг:
Білім беру жүйесі туралы ақпарат жинау және қорыту
Білім беру жүйесі туралы ақпарат сақтау және тарату
Қазіргі кездегі күйді бағалау мен оның дамуына болжам жасау жүйесі
Білім жүйесін сақтамау
Дамуға үлес қосу
Мектеп дирекциясы осындай сараптамалық есеп негізінде оқу-тәрбие үдерісінің дамуына қажетті өзгерістерді енгізу туралы шешімдер қабылдайды:
Мониторинг
Білім беру жүйесі туралы ақпарат жинау, қорыту және тарату
Өзгерістерге қарсылық таныту.
Білім берудегі реформаларға деген теріс көзқарас
Ата-аналарға психологиялық қолдау жасайтын ата-аналар ұйымдары:
Ата-аналар клубтары
Ата-аналар ассоциациялары
Жалпы және арнайы білім берудің сырттай өзара әрекеттестігі
Жалпы және арнайы білім берудің интеграциясы.
Экстернальды интеграция:
Жалпы және арнайы білім берудің интеграциясы
Жалпы және арнайы білім берудің сырттай өзара әрекеттестігі
Арнайы білім берудің ішіндегі енгізу, кіріктіру.
Арнайы білім берудің ішіндегі интеграция.
Интернальды интеграция:
Арнайы білім берудің ішіндегі енгізу, кіріктіру
Арнайы білім берудің ішіндегі интеграция
Баланың интеграцияланған оқыту жағдайына психологиялық даярлығы
Баланың жасына сай психикалық-физикалық және тілдік даму деңгейі
Қазақстандық білім берудегі қиындықтар:
Инклюзивті білім берудің тиімді моделі жасалмаған
Мектептер кадрлық, оқу-әдістемелік жағынан жеткілікті қамтамасыз етілмеген
Инклюзивті білім берудің ақпараттық-кеңестік жағынан қолдау табуы нашар
оқу-әдістемелік жағы жақсы қамтамасыз етілген
Инклюзивті білім берудің тиімді жолдары нақты қарастырылған
ҚР инклюзивті білім берудің орнауы мен дамуындағы Р.А.Сүлейменованың ролі:
Оның жетекшілігімен инклюзивті білім берудің шетелдік тәжірибесі зерттеліп, нормативтік-құқықтық негізі жасалуда
«ҚР МШ балалар мен олардың отбасыларына инновациялық әлеуметтік қызметті дамыту» жобасының авторы және бастаушысы
Оның жетекшілігімен ЮНЕСКО шеңберіндегі «Арнайы мұқтаждықтары бар балаларды білім беру үдерісіне қосу» атты жоба жүзеге асырылды,сөйтіп ҚР «инклюзивті білім беру» ұғымы мен термині пайда болды.
Еш рөлі жоқ
ҚР «Білім берді дамытудың 2011-2020 жж. арналған мемлекеттік бағдарламасының» маңызы:
Алғаш рет МШ балаларды жалпы білім беру үдерісіне кіріктірудің мехинизмдері анықталды
Алғаш рет МШ балаларды қолжетімді ортамен қамтамасыз ету мехинизмдері анықталды
Алғаш рет ҚР балалардың психофизикалық денсаулығын анықтап, олардың контингентін анықтады, соның негізінде МШ балалармен жұмыстың тиімділігі бағаланды.
Оның жетекшілігімен әлеуметтік жұмыс мәселесі, оның ішінде МШ балалар мен олардың отбасына әлеуметтік қызмет көрсету мәселесі зерттелуде
Білім алу қажеттіліктері ерекше тұлғаларға жататындар:
Мүмкіндігі шектеулі
Мигрант балалар, босқындар, оралмандар отбасыларының, аз ұлттардың балалары
Қоғамға әлеуметтік бейімделу қиындығы бар балалар (жетімдер, виктимді, девиантты мінез-құлықты, төмен әлеуметтік-экономикалық және әлеуметтік-психологиялық статусты отбасының балалары)
Көпбалалы отбасыдан шыққан балалар
Жетім балалар
ҚР арнайы білім беру саласының дамуындағы Р.А.Сүлейменованың ролі:
Алғаш рет ҚР балалардың психофизикалық денсаулығын анықтап, олардың контингентін анықтады, соның негізінде МШ балалармен жұмыстың тиімділігі бағаланды
Оның жетекшілігімен әлеуметтік жұмыс мәселесі, оның ішінде МШ балалар мен олардың отбасына әлеуметтік қызмет көрсету мәселесі зерттелуде
Алғаш рет МШ балалармен жүргізілетін жұмыстың нәтижесіне сараптама жасап, контингентті тіркейтін біртұтас жүйенің жоқтығын көрсетті.
Алғаш рет МШ балаларды қолжетімді ортамен қамтамасыз ету мехинизмдерін анықтады
Алғаш рет МШ балаларды жалпы білім беру үдерісіне кіріктірудің мехинизмдерін анықтады
Ата-ана мен баланың біріге орындайтын жұмысы ДМШ баланың белсенді қоғамдық-пайдалы әрекетке араласуын қамтамасыз етеді, оның еңбек ету мүмкіндіктерін мен кәсіптік бағдарын қалыптастырады:
Отбасылық тәрбие
Жанұялық тәрбие
Көше тәрбиесі
Мұғалім тәрбиесі
Егер ерте жастан әлеуметтік және медициналық-педагогикалық түзетушілік қолдау көрсетілмесе, физикалық немесе психикалық дамуында тежелу пайда болуы мүмкін 2-3 жастағы бала:
«Тәуекел» («қауіп») тобындағы бала
Физикалық немесе психикалық дамуында тежелу пайда болуы мүмкін бала
Науқас
«Сенім» («қауіп») тобындағы бала
Жалпы мектептерде ДМШ балаларға психологиялық-педагогикалық қолдау жасау барысында арнайы жабдықталған кабинеттерді пайдаланатын мамандар:
Психолог
Логопед
Арнайы педагог
Дефектолог
Дәрігер
Реабилитациялық орталық МШ балаларға түзетушілік көмекті осындай бағытта жүзеге асырады:
Психологиялық-педагогикалық бағытта
Логопедиялық бағыт беру
Әлеуметтік және медициналық бағытта
Мұғалімдік бағытта
Үйренушілік бағытта
Инклюзивті білім берудің кадрлық жағынан қамтамасыз етілуі:
Педагогтардың инклюзивті білім беру жағдайында жұмыс істеуге даярлығын қамтамасыз ету
Педагогикалық кадрлардың біліктілігін жоғарылату бағдарламасын жетілдіру
Педагогикалық жоғары оқу орындарының оқу жоспарына «Инклюзивті білім беру» пәнін енгізу.
БАҚЕ Оқушылардың оқу нәтижелерін бағалау мен мониторинг жүргізу жүйесін даярлау.
Инклюзивті білім берудің әдіснамалық және оқу-әдістемелік негіздерін даярлау
Инклюзивті білім берудің әдіснамалық және оқу-әдістемелік негіздері:
Оқу жоспарларын, БАҚЕ балалардың оқу бағдарламаларын бейімдеу
БАҚЕ Оқушылардың оқу нәтижелерін бағалау мен мониторинг жүргізу жүйесін даярлау.
Инклюзивті білім берудің әдіснамалық және оқу-әдістемелік негіздерін даярлау
Педагогтардың инклюзивті білім беру жағдайында жұмыс істеуге даярлығын қамтамасыз ету.
Педагогикалық кадрлардың біліктілігін жоғарылату бағдарламасын жетілдіру
Бұл модельге сәйкес, қоғам ДМШ адамдардың білім алу және даму қабілеттері барлығын мойындап, оларға түзету-педагогикалық көмек жағдайларын туғызады:
«Даму» моделі
«Жартылай адам» моделі.
«Қоғамға қауіп туғызушы» моделі
«Аяныш нысаны» моделі.
Бұл модельге сәйкес, ДМШ адамдарға қоғам қаржылық ысырап туғызатын экономикалық ауыртпалық ретінде қарайды:
«Ауыртпалық туғызушы қайырымдылық нысаны» моделі
«Науқас адам».
«Жартылай адам» моделі
«Даму» моделі.
Бұл модельге сәйкес, ДМШ адамдарға қоғам есеймейтін бала ретінде қарайды, яғни оларға тек мүсіркеушілікпен қарайды:
«Аяныш нысаны» моделі.
«Жартылай адам» моделі
«Даму» моделі
«Ауыртпалық туғызушы қайырымдылық нысаны» моделі
Бұл модельге сәйкес, ДМШ адамдарға қоғам қауіп ретінде қарайды, яғни қауіпті аластату мақсатында жабық интернаттар мен мекемелер ашады:
Науқас адам
«Қоғамға қауіп туғызушы» моделі.
Жартылай адам моделі
Толық адам моделі
Бұл модельге сәйкес, ДМШ адамдарға қоғам толыққанды емес, жануарға жақын нысан ретінде қарайды:
«Жартылай адам» моделі
«Толық адам» моделі
«Кескінді адам» моделі
«Мүсін адам» модел
Бұл модельге сәйкес, қоғамдық пікірше ДМШ адамдар емдеуді қажет ететін науқас ретінде қарастырылады:
Науқас адам
Сау адам
Оқитын адам
Мүгедек адам
Инклюзивті білім берудің қағидалары:
Барлық адам бір-біріне қажет
Білім шынайы қарым-қатынас шеңберінде жүзеге асады
Жан- жақтылық адам өмірінің даму аясын кеңейтеді
Өзге дүниетанымға, өмір сүру салтына, мінез-құлыққа, салт-дәстүрге төзімділік, құрмет таныту.
Сезімталдықтың жойылуы салдарынан қандай да бір жайсыз факторға деген реакцияның әлсіреуі немесе жоғалуы
Инклюзивті білім берудің қағидалары:
Адам құндылығы оның қабілеті мен жетістіктеріне байланысты емес
Әрбір адам сезуге және ойлауға қабілетті
Әрбір адам қарым-қатынасқа құқылы
Дінге сенушілер мен сенбеушілердің өзара түсіністіктері.
Әртүрлі конфессиялардың догматтарына еш қарсылық көрсетпеу
Физиологиялық толеранттылық:
C) .
D) .
E)
Науқастарға деген қатынас
Мүгедектерге деген қатынас
Физикалық кемістігі барларға деген қатынас
Егде адамдардың жастарды жақсы түсінуі.
Егде жастағы адамдарға құрмет көрсету
Діни толеранттылық:
Діншілдікке, литургиялық ерекшеліктерге жайбарақат қарау
Дінге сенушілер мен сенбеушілердің өзара түсіністіктері
Әртүрлі конфессиялардың догматтарына еш қарсылық көрсетпеу
МШ адамдардың қоғамның әртүрлі әлеуметтік топтарының мүшелерімен әрекеттестік етуі
Тұлғаның қоғамның әртүрлі әлеуметтік топтарының мүшелерімен серіктестік қатынаста болуы.
Саяси толеранттылық:
Өзге дүниетанымдар мен пікірлердің де барлығын түсіну
Өзге партиялар мен бірлестіктердің іс-әрекеттеріне жайбарақат қарау.
Өзге партиялардың мүшелердің айтқан пікірлеріне ешқандай қарсылық танытпау
Әртүрлі ұлт өкілдері туралы алдын ала біржақты пікір білдірмеу.
Белгілі бір ұлт өкілдеріне тән кемшіліктерді өзге ұлттарға таңбау қабілеті
Жасқа сай толеранттылық:
Егде жастағы адамдардың жастарды олардың білімдері мен тәжірибелерінің аздығы үшін «кешіруі»
Егде адамдардың жастарды жақсы түсінуі
Егде жастағы адамдарға құрмет көрсету
Діншілдікке, литургиялық ерекшеліктерге жайбарақат қарау.
Дінге сенушілер мен сенбеушілердің өзара түсіністіктері
Гендерлік толеранттылық:
Бір жыныс өкілінің екінші жыныс өкілінен артықшылығы бар деген идеяның болмауы
Өзге жыныс өкілдері туралы біржақты пікірд білдірмеу.
Бір жыныс өкіліне тән кемшілікті алдын ала өзгелерге таңуды болдырмау
Өзге дүниетанымдар мен пікірлердің де барлығын түсіну.
Өзге партиялар мен бірлестіктердің іс-әрекеттеріне жайбарақат қарау
Этникалық немесе ұлтаралық толеранттылық:
Әртүрлі ұлт өкілдері туралы алдын ала біржақты пікір білдірмеу
Белгілі бір ұлт өкілдеріне тән кемшіліктерді өзге ұлттарға таңбау қабілеті
Кез келген адамға «ұлттық кінәсіздік презумпциясы» тарапынан қарау
Егде жастағы адамдардың жастарды олардың білімдері мен тәжірибелерінің аздығы үшін «кешіруі».
Егде адамдардың жастарды жақсы түсінуі
Әлеуметтік толеранттылық:
Тұлғаның қоғамның әртүрлі әлеуметтік топтарының мүшелерімен серіктестік қатынаста болуы
МШ адамдардың қоғамның әртүрлі әлеуметтік топтарының мүшелерімен әрекеттестік етуі
Қоғамдағы адамдардың теңқұқылы қарым-қатынасы
Өзге жыныс өкілдері туралы біржақты пікірд білдірмеу
Әртүрлі ұлт өкілдері туралы алдын ала біржақты пікір білдірмеу.
Тұлғалық толеранттылық:
Адамды құрметтеу
Адам құқығын мойындау
Адам бостандығын мойындау
Адам құқығын мойындамау
Саяси жүйе емес
Тұлғалық, әлеуметтік, гендерлік, саяси, физиологиялық, ұлтаралық, бұл толеранттылықтың ... болып табылады:
Түрлері
Типтері
Қағидалары
Негізгілері
Толеранттылық:
Өзге дүниетанымға, өмір сүру салтына, мінез-құлыққа, салт-дәстүрге төзімділік, құрмет таныту
Сезімталдықтың жойылуы салдарынан қандай да бір жайсыз факторға деген реакцияның әлсіреуі немесе жоғалуы.
ДМШ адамдарды қоғамның толыққанды мүшесі ретінде қабылдау және құрметтеу
Мұқтаж отбасыларын материалдық жағынан қамтамасыз ету.
Педагогикалық тексеру
Түзету-педагогикалық қолдауды қамтамасыз ететін маман:
Дефектолог мұғалім
Педагог – психолог
Логопед мұғалім
Дәрігер
Пән мұғалімі
Білім беру және түзету –дамыту үдерісін арнайы құралдармен қамтамасыз ету:
Логопедиялық көмекші құралдар
Тифлотехника
Сурдотехника
Компьютер
Интерактивті тақта
Мектепке физикалық қолжетімдікті қамтамасыз ететін құралдар:
Лифттер, пандустар
Көлік
ТҚАЗ балаларға арналған арнайы жиһаз
Шкаф,орындықтар
Компьютерлік техникалар
Интеграцияланған оқытуды ұйымдастыруда жалпы білім беретін мектеп басшысының жасайтын даярлық жұмыстарына кірмейтін пункт:
Мұқтаж отбасыларын материалдық жағынан қамтамасыз ету
Мұқтаж отбасыларға материалдық жақтан көмектеспеу
Үй беру
Көлік мінгізу
Білім алу қажеттілігі ерекше ететін балалардың оқуға қолжетімділігін қамтамасыз ететін білім беру түрі:
Инклюзивті оқыту
Интеграцияланған оқыту
Бірге оқыту
Жалпы оқыту
Мектепте оқыту
МШ балаларды жалпы білім беретін мектепке қабылдауда ауыр ақыл-ой кемістігі, психопатия тәріздес әртүрлі ауытқулар мен жиі ұстайтын сіреспе ұстамалары – бұл:
Тікелей қарсы көрсетілім
Негізгі қарсы көрсетілім
Ауру түрі емес
Қарсы көрсетілім емес
Балалардың мектепте оқуға даярлығын тексеру мақсатында әр жылдың сәуір-мамыр айларында өткізілетін тексеру шарасы:
Психологиялық тексеру
Педагогикалық тексеру
Скрининг
Дәрігерлік тексеру
Полицейлік тексеру
Ата-аналар (басқа да заңды өкілдері) баланың жеке ерекшеліктері мен мүмкіндіктеріне қарай білім беру мекемесін таңдауға ..:
Құқылы
Құқығы бар
Құқығы жоқ
Рұқсат етілмейді
ДМШ балалар ПМПК шешімі мен ата-аналар келісімі болған жағдайда кез келген жалпы білім беретін мектепке, арнайы мектепке баруға, бір мектептен екіншісіне ауысуға..:
Құқылы
Құқығы бар
Құқығы жоқ
Рұқсат етілмейді
Бұл маман МШ балаларға арнайы көмек көрсетуде келесі бағыттағы жұмыстарды атқарады: оқу үдерісі шеңберінде оқушыларға көмектесу, балалар ұжымын қалыптастыру мен дамыту, ата-аналармен қызметтестік ету:
Сынып жетекшісі
Пән мұғалімі
Психолог
Логопед мұғалімі
МШ балалар оқитын сыныптарда жұмыс істейтін бастауыш сынып мұғалімі, пән мұғалімдерінің міндеті:
Жалпы оқу бағдарламаларын балалардың мүмкіндік ерекшеліктеріне қарай бейімдеу
Білім беру
Тәрбиелеу
Психологиялық-педагогикалық мониторинг өткізу
МШ балалардың оқуында кездесетін қиындықтарды анықтау, түзетушілік-педагогикалық көмек көрсету үшін, сондай-ақ, оқушылар мен ата-аналарға олардың жетістіктері туралы ақпарат беру үшін жүргізілетін іс-шара:
Психологиялық-педагогикалық мониторинг
Педагогикалық мониторинг
Психологиялық мониторинг
Дәрігерлік мониторинг
Ата-аналардың тілектеріне сәйкес және білім беру органдарының келісімімен жалпы білім беретін мектептерде МШ балалар контингенті болған жағдайда ашуға болатын сыныптардың немесе топтардың түрлері:
Интеграциялап оқытатын сыныптар
Жартылай интеграцияланған арнайы сыныптар
Жалпы білім беретін мектептер
Жеке мектептер
МШ балалардың жалпы мектептерде педагогикалық-психологиялық көмекпен қамтамасыз етілуін бақылауға құзіретті:
Мектеп психологиялық-дәрігерлік-педагогикалық консилиум
Полиция
Мектеп басшысы
Психологиялық консилиум
Диагностикалық мәліметтер негізінде бұл маман баланың даму тарихынан көшірме, ауырған аурулары мен дәрігерлердің қорытындылары туралы дәрігерлік мінездеме береді:
Дәрігер
Медбике
Мұғалім
Психолог
Инспектор
Диагностикалық мәліметтер негізінде бұл маман баланың тәрбиеленіп жатқан микро ортасы мен статусы туралы мінездеме береді:
Әлеуметтік педагог
Әлеуметтік мәселелер бойынша маман
Логопед мұғалімі
Инспектор
Диагностикалық мәліметтер негізінде бұл маман баланың тілдік даму деңгейі мен ауызша және жазбаша сөйлеу тіліндегі кемшіліктер туралы логопедиялық мінездеме береді:
Логопед мұғалім
Сөйлеу тілі бұзылыстарын түзететін маман
Психолог
Пән мұғалімі
Диагностикалық мәліметтер негізінде бұл маман баланың жоғары психикалық қызметтерінің күйі туралы (бұзылған қызметтер ғана емес, сау сақталғандары да), эмоция-ерік саласы мен жеке тұлғалық ерекшеліктері туралы психологиялық мінездеме береді:
Педагог-психолог
Психологиялық қолдау көрсететін маман
Логопед мұғалімі
Дефектолог маман
Бұл маман өз бақылаулары негізінде баланың оқуы барысында және құрбыларымен қарым-қатынасы барысында кездескен қиындықтарын немесе жетістіктерін көрсететін педагогикалық мінездеме береді:
Дефектолог мұғалім
Арнайы педагог
Психолог
Логопед
ПМПк мүшелері беретін диагностикалық мәліметтер негізінде жасалатын құжат:
Қорытынды
Комиссияның пікірі мен шешімін көрсететін құжат.
Негізгі құжат
Кіріспе
Баланың тұратын жері мен отбасының әлеуметтік –педагогикалық жағдайы туралы ақпарат беретін маман:
Әлеуметтік педагог
Кәмелетке толмағандар ісі бойынша бөлім инспекторы
Дәрігер
Психолог
Логопед
Баланың психикалық дамуы мен тұлғалық даму ерекшеліктері туралы ақпарат беретін маман:
D) .
E) .
F) .
Педагог-психолог
Психолог
Психологиялық білімі бар маман
Логопед мұғалімі
Дәрігер
Түзету-дамыту бағдарламасын құратын және жүзеге асыратын маман:
Дефектолог мұғалім
Арнайы педагог
Түзету педагогы
Психолог
Логопед мұғалімі
Баланың тілдік дамуы жайлы ақпарат беретін маман:
Логопед мұғалім
Логопед
Дәрігер
Медбике
Баланың денсаулық жағдайы мен мүмкіндіктері жайлы ақпарат беретін маман:
Дәрігер
Медбике
Медицина маманы
Мұғалім
Деф
ПМПк төрағасының міндеті:
ПМПк нұсқауларының орындалуын қадағалайды
ПМПк мүшелерін тағайындайды, отырысқа қатысатын балалар мен ата-аналар құрамын бекітеді.
Әлеуметтік қорғау және денсаулық сақтау.
Білім және ғылымды жүзеге асыру
Бұл маман ПМПк отырысының жалпы мәселелеріне жауап береді:
A) .
B) .
C) .
Төраға
Басшы
Жетекші
Дәрігер
Мұғалім
ДМШ балаларды жалпы білім беретін мектептерге қабылдау осы негізде жүзеге асады:
Ата-ананың жазбаша өтініші мен ПМПК анықтамасы негізінде
Заңды өкілдердің жазбаша өтініші мен ПМПК анықтамасы негізінде
Мұғалімнің өтінішімен
Ата-ананың ауызша өтініші мен ПМПК анықтамасы негізінде
Осы министрліктердің өзара үйлескен және мақсатты жұмысы инклюзивті білім беруді енгізу ісін нәтижелі етеді:
Әлеуметтік қорғау және денсаулық сақтау
Білім және ғылым
Білім және еңбек
Мұғалім және психолог
КСРО ПҒА дефектология ҒЗИ интеграция идеясын зерттеуді жалғастырған ғалым (80-ж.):
Ц.Паланкин
Ә.Бөкейхан
Н.Д.Шматко
А.Бланше
КСРО ПҒА дефектология ҒЗИ интеграция идеясын эксперимент жүзінде зерттеген ғалым (70-ж.):
Э.И.Леонгард
Б.Гейтс
Я.Бернулли
Д.Чан
Францияда дамуында ауытқуы бар балаларды халықтық мектептерде оқытып, жақсы нәтижелерге қол жеткізген педагог:
А.Бланше.
Д.Леонардо
С.Сталлонг
Н.Д.Шматко
«Саңырау және соқыр балаларға арналған өте жақсы білім беру мекемелері бар, енді келешекте халықтық мектептерді де осы мектептердің жетістіктерімен толықтыру маңызды қадам болып табылады, әрі бұл халықтық мектептердің әдістемелік қазынасын байыта түседі» деп айтқан неміс педагогы:
Ф.Шварц
А.Бланше
А.Шварцнеггер
Т.Круз
XVII ғ. математикаға «интеграл» терминін енгізген швейцариялық математик:
Я.Бернулли
Ф.Шварц
А.Бланше
Э.И.Леонгард
Мүгедектердің құқығы:
Әлеуметтік қорғалу және қоғамға интеграциялану.
Оқуының жарты ақшасын мемлекет төлеп береді
Әлеуметтік инфрақұрылымға қол жеткізту
Білім алу және басқа да іс-әрекет түрлерін еркін таңдау
Коньки тегін
Бұл мүмкіндігі шектеулі азаматтарға білім алуға жағдай жасайды, даму ауытқуларын түзетуде және әлеуметтік бейімделуде қолдау көрсетеді:
Мемлекет
Ел
Тиісті министрлік
Бай-бағландар
Депутат
Мемлекет әлеуметтік көмекке мұқтаж бұл азаматтардың білім алуы кезіндегі шығындарын толық немесе жартылай өтейді:
A) .
B) .
C) .
Жетім балалар
Мүгедек балалар
Көпбалалы отбасынан шыққан балалар
Ата-әжелері жоқ балалар
Ата-әжелері соғыс ардагерлері болған балалар
Бұл балалар үшін үйде немесе емдеу-сауықтыру мекемелерінде тегін оқыту шаралары ұйымдастырылады:
Денсаулық күйіне байланысты ұзақ уақыт жалпы білім беретін мектепке бара алмайтын балалар
Онкологиялық науқасы бар балалар
Ауыр созылмалы науқасы бар балалар
Көпбалалы отбасынан шыққан балалар.
Жетім балалар
Әлеуметтік қорғалу, реабилитация, қоғамға интеграциялану; әлеуметтік инфрақұрылымға қол жеткізту; ақпарттарға қол жеткізту; білім алу, еңбек және басқа да іс-әрекет түрлерін таңдау; тегін дәрігерлік көмек алу, кәсіби даярлық және жұмыспен қамтамасыз етілу, бұл:
Мүгедектердің құқықтары
Мүгедектердің мүмкіндіктері
Мүгедектерді қорлау
Мүгедектерге көмек көрсетпеу
Бұл қызмет мүгедектерге өмір сүру жағдайларын туғызу, күтім жасау, дәрігерлік көмек беру, реабилитация, әлеуметтік-еңбектік бейімдеу, демалыс пен бос уақытын ұйымдастыру болып табылады. ҚР заңнамасына сәйкес
Мүгедек балаларға әлеуметтік қызмет көрсету
Мүгедек ересектерге әлеуметтік қызмет көрсету
Қарт кісілерге әлеуметтік қызмет көрсету
Сау балаларға көмек көрсету
Денсаулықтың бұзылуы мен ағза қызметтерінің ауыр зақымдануына байланысты адамдардың мүмкіндіктерінің шектелуін толық немесе жартылай жоюға бағытталған дәрігерлік, әлеуметтік және кәсіби іс-шаралар кешені:
Мүгедектерге реабилитация жасау
Мүгедектерге көмек көрсету
Мүгедектерді қолдау
Мүгедектерге үй беру
Бұл әрекет ҚР заңнамасына сәйкес мемлекеттік төлемдер, компенсациялар мен басқа да төлемдер төлеу арқылы жүзеге асырылады. Жергілікті органдар мен жұмыспен қамтушы тұлғалар мұндай қосымша әрекеттер жасауға құқылы:
Мүгедектерге әлеуметтік көмек көрсету
Ауру-сырқау адамдарға әлеуметтік көмек көрсету
Мүгедектерді әлеуметтік қорғау
Балаларға әлеуметтік көмек көрсету
Бұл әрекет азаматтардың қоғам өміріне теңқұқылы қатысуын қамтамасыз етуге бағытталған іс-шаралар арқылы жүзеге асады:
Мүгедектерді әлеуметтік қорғау
Жан-жануарларды қорғау
Өсімдіктерді қорғау
Адамдарды қорғау
Бұл нормативтік құжатта денешынықтыру мен спорттың мүгедектерге физикалық және әлеуметтік реабилитация жасаудың құралы екендігін растайтын бап қарастырылған:
ҚР «Денешынықтыру және спорт туралы» Заңы.
ҚР «Білім туралы» Заңы.
Қазақстан Республикасындағы бала құқығы туралы» Заңы
ҚР «Мәдениет туралы» Заңы.
Бұл нормативтік құжатта «мәдени құндылықтарға еркін қол жеткізу» мәселесі мемлекеттің мәдениет саласындағы маңызды міндеттерінің бірі ретінде қарастырылады:
ҚР «Мәдениет туралы» Заңы.
«Қазақстан Республикасындағы бала құқығы туралы» Заңы.
ҚР «Білім туралы» Заңы.
Бұл нормативтік құжатта ҚР барлық азаматтарының сапалы білім алуға, зият дамуының деңгейіне және психофизиологиялық, индивидуалды ерекшеліктеріне сәйкес білім алу қолжетімділігіне ие болуға тең құқылы екендігі көрсетіледі:
ҚР «Білім туралы» Заңы.
Адам құқықтары сен міндеттері
Адам бас бостандығына туралы заң
«Қазақстан Республикасындағы бала құқығы туралы» Заңы.
Бұл нормативтік құжат Қазақстан Республикасындағы сәулет, қалалық құрылыс және құрылыс барысында мемлекеттік органдар, жеке және заңды тұлғалар арасында пайда болатын даулы мәселелерді реттейді және адамдардың, оның ішінде мүгедектердің толыққанды өмір сүру ортасын қалыптастыруға бағытталған:
ҚР «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қалалық құрылыс және құрылыс қызметтері туралы» Заңы.
ҚР «Мәдениет туралы» Заңы
«Қазақстан Республикасындағы бала құқығы туралы» Заңы.
ҚР «Білім туралы» Заңы
Бұл нормативтік құжат баланың ҚР Конституциясымен кепілденген құқықтары мен қызығушылықтарын жүзеге асыру барысында пайда болған даулы мәселелерді реттейді:
«Қазақстан Республикасындағы бала құқығы туралы» Заңы.
Білім беру заңы
Еңбек заңы
Адам құқықтары мен міндеттері
Ерекше білімді қажет ететін балаларды оқыту саласындағы саясат пен қағидалар және практикалық қызмет туралы декларация қабылдаған Бүкіләлемдік конференция өткен жер:
Европа
Испания
Саламанка
Азия
Швейцария
Ерекше білімді қажет ететін балаларды оқыту саласындағы саясат пен қағидалар және практикалық қызмет туралы декларация қабылдаған Бүкіләлемдік конференция өткен жыл:
1994 ж.
1995 ж.
1996 ж.
1997 ж.
Адамның денсаулығы мен өмірі, тұлғаның жан-жақты еркін дамуы тәрізді жалпы адами құндылықтарды көздейтін білім беру сипаты:
Гуманистік
Гуманизм негізінде құрылған
Жаратылыстану
Жалпы білім беру
Баланың теңқұқылы болмауы барлық қоғамда кездесетін құбылыс және бала өмірінің барлық жақтарына ықпал жасауы мүмкін:
Балалар дискриминациясы
Бала құқығына қысым көрсету
Балаларға еркін өмір беру
Баланы жақсы тәрбиелеу
Жергілікті тұрғындар арасында маргинальды, яғни бұрынғы әлеуметтік байланыстарын жоғалтқан және өмір сүрудің жаңа жағдайларына бейімделмеген топтардың көбеюі:
Маргинализация
Нормализация
Сегрегация
Инклюзив
Қандай да бір жергілікті тұрғындар тобын күштеп бөлу саясаты; балаларды арнайы мектептерге бөлектеу:
Сегрегация
Нормативтік
Маргинализация
Нормализация
Бұл ұғымның мүмкіндігі шектеулі адамдарға қатысты заңды бекітілген негізі - халықаралық құқықтық актілерге сәйкес мүгедектердің әлеуметтік өмір жағдайларын жақсарту:
Интеграция
Инклюзия
Нормализация
Сингармонизм
ХІХ ғ. бірінші жартысында қалыпты дамудағы балалар мен көру, есту және ақыл-ойы кем балаларды бірге оқыту идеясы пайда болған ел:
Египет
Оңтүстік Корея
Европа
Жапония
ҚР бұл нормативтік құжаты МШ тұлғаларға кешенді қолдау жасау әдістері мен түрлерін анықтайды, сондай-ақ, МШ балаларға тиімді көмек беру жүйесін құруға, оларды оқыту мен тәрбиелеу, еңбек және кәсіби даярлық, мүгедектіктің алдын алу мәселелерін шешуге бағытталған:
ҚР «Кемтар балаларды әлеуметтік және медициналық-педагогикалық түзеу арқылы қолдау туралы» Заңы.
Білім беру заңы
Еңбек заңы
Балалардың құқығын қорғау
ҚР «Кемтар балаларды әлеуметтік және медициналық-педагогикалық түзеу арқылы қолдау туралы» Заңы қабылданған жыл:
2002 ж.
2003
2004
2005
2001
МШ балаларға психологиялық, логопедиялық, педагогикалық, әлеуметтік және дәрігерлік бағыттарда түзетушілік көмек көрсететін мекеме:
Реабилитациялық орталық
Психо-соматикалық орталық
Түзету педагогикасының Ұлттық ғылыми-практикалық орталығы.
Мекеме орталығы
Қазақстанда МШ балаларға әлеуметтік және түзетушілік-педагогикалық қолдау жүйесін нормативтік, оқу-әдістемелік жағынан қамтамасыз ететін, ғылыми зерттеулер жасау, оларды тәжірибеге енгізіп байқау мәселелерімен айналысатын мекеме:
Түзету педагогикасының Ұлттық ғылыми-практикалық орталығы
Мектеп
Аурухана
Университет
БҰҰ тағайындаған балаларға қатысты міндеттемелердің тізімі, әрі халықаралық келісім–шарт болып табылады:
Бала құқықтары туралы БҰҰ конвенциясы
Конституциялық құқық
Білім беру заңы
Ұмж
Бұл мәселе арнайы мектептегі оқу жоспарының түзете- оқыту бөліміне сәйкес шешіледі:
B) .
C) Топтық және түзетушілік сабақтарға бөлінетін сағаттар көлемі.
Топтық және түзетушілік сабақтарға бөлінетін сағаттар саны
Қмж құжаты
Ұмж құжаты
Білім беру заңы
«Балаларды қорғаудың халықаралық одағы» үкіметтік емес ұйымының кеңесі 1923 ж. қабылдаған балалар әл-ауқатын қорғауды қамтамасыз етудің іргелі тұжырымдары топтастырылған құжат:
Бала құқықтары туралы декларация.
Білім беру заңы
Қмж
Конституциялық құқық
ДМШ оқушылардың интеграцияланған мектептердегі сыныптық және сыныптан тыс іс-әрекеттері:
Үйірме жұмысы
Қосымша сабақ
Сенбілік
Факультатив
Тәрбиелік
ҚР бұл нормативтік құжатында алғаш рет мүмкіндігі шектеулі балаларды қолжетімді білім алу жағдайларын ескеретін оқыту үдерісіне кіріктірудің механизмдері анықталды:
B) .
Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2002-2005 жж. арналған Мемлекеттік бағдарламасы
Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2018-2025 жж. арналған Мемлекеттік бағдарламасы
Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2010-2019 жж. арналған Мемлекеттік бағдарламасы
Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011-2020 жж. арналған Мемлекеттік бағдарламасы
Ерекше білімді қажет ететін балалардың танымдық мүмкіндіктері мен қабілеттерін ескеру, әлеуметтік бейімделуі мен қоғамға кіріктірілуі құқықтарын жүзеге асыру:
Инклюзивті білім берудің мақсаты
Инклюзивті білім берудің
Инклюзивті білім беруден күтілетін қалаулы нәтиже
Жалпы білім беретін мектеп
Білім беру ұйымы
Денсаулық жағдайларына байланысты мектепке бара алмайтын балаларды үй жағдайында оқытуды ұйымдастыру формасы:
Индивидуалды (жеке) оқыту
Үйден оқыту
Қашықтықтан оқыту
Басқа балалармен оқыту
Мектепте оқыту
Европалық білім беру тәжірибесіне біріктіріп оқыту феномені деген педагогикалық идеяны енгізген педагог («интеграция» емес, нақ осылай аталған):
И.Г.Песталоцци
И.В.Достоевский
М.Оразов
А.Байтұрсынұлы
Әр баланың жеке ерекшеліктеріне байланысты оқыту мен тәрбиелеудің неғұрлым қолайлы ыңғайы мен қолайлы әдістерін қолдану:
Оқытудағы индивидуалды ыңғай
Оқытудағы дифференциалданған ыңғай
Оқудың қолжетімділігін қамтамасыз ету.
Оқудың қолжетімділігіне жағдайлар туғызу
Оқыту үдерісінде оқушылардың дайындық деңгейлері, олардың жас және индивидуалдық ерекшеліктерін ескеруді болжайтын дидактикалық қағида:
Оқудың қолжетімділігі
Оқудың қолжетімділігін қамтамасыз ету
Оқудың қолжетімділігін қамтамасыз етпеу
Оқудың қолжетімділігіне жағдайлар туғызу
Оқыту
ДМШ балаларға қатысты бұрынғы терминдерді қолданыстан ығыстыруды көздейтін гумандық сипаттағы жаңа термин:
Ауру балалар
Білім алу қажеттілігі бар балалар
Білім алу қажеттілігі ерекше балалар
Үйде оқитын балалар
Бұл термин ХХ ғ. 60-ж. Европа континентінде пайда болды және мүмкіндігі шектеулі адамдарға (мүгедектерге) қатысты қолданыла бастады:
Арнайы интеграция
МШ адамдарды интеграциялау.
МШ адамдарды қоғамға кіріктіру
Қоғамға интеграциялау
Әлеуметтік интеграция
Бұл термин педагогикада ХХ ғ. пайда болды және алғашқы кезде АҚШ-та тек нәсілдік, этникалық аз халықтар мәселесінде, кейінгі онжылдықтарда эмигранттардың балаларына қатысты қолданылды:
Әлеуметтік интеграция
Қоғамға интеграциялау
Қоғамға енгізу, кіріктіру
Мектепке интеграциялау
Саяси интеграция
Дене бітімдік және психикалық дамуында әртүрлі кемістіктері бар балаларды қалыпты дамудағы балалармен бірге оқыту және тәрбиелеу:
Инклюзивті оқыту.
Арнайы оқыту
Интеграцияланған оқыту.
Жалпы оқыту
Қандай да бір жүйенің бұрын ажыратылған жеке элементтері мен бөліктерінің өзара тәуелділігі мен өзара бір-бірін толықтыратын қасиеттері негізінде қосылып біртұтас жүйеге айналуы:
Интеграция
Инерция
Инклюзив
Субъект
Ерекше білімді қажет ететін балалардың оқуға қолжетімділігін қамтамасыз ететін білім беру түрі:
Интеграцияланған оқыту
Жалпы білім беру
Инклюзивті оқыту
Ерекше білім беру
Даму ауытқуын ерте анықтау мақсатында диагностикалық тексеру жүргізу:
Скрининг
Тексертпеу
Ерте жастан жаппай тексеру
Емдеу
Бұл даму категориясындағы білім алу қажеттілігі ерекше балалар үшін индивидуальды оқыту бағдарламасы жасалмайды:
Тілдік (өзге тілді) қарым-қатынас кедергілеріне ұшыраған балалар.
Жаңалықтарға қарсылық көрсету.
Консерватизм көрсету
Оралман балалар
Инклюзивті тәжірибені жүзеге асыратын педагогтың сипаттамасына бұл жатпайды:
Жаңалықтарға қарсылық көрсету
Консерватизм көрсету
Ақпарат жинау мен сараптау
Қолдау көрсету
Білім берудегі мониторинг:
Білім беру жүйесінің күйін бағалау мен даму болашағын болжау үшін ақпараттар жинау, қорыту, сақтау және тарату жүйесі
Білім беру жүйесінің ағымдық жайын бақылау мен бағалау
Ағымдағы жағдай туралы ақпарат жинау мен сараптау
Бақылау мен бағалау.
Ағымдағы жағдай туралы ақпарат жинау мен сараптау
Бұл іс-шараның сараптамалық есебі негізінде мектеп дирекциясы белгілі бір процестің немесе объектінің өзгерістерін бағалайды және бұдан кейінгі даму бағытын анықтайды:
Мониторинг
Бақылау мен бағалау.
Тренинг
Ағымдағы жағдай туралы ақпарат жинау мен сараптау
Ассимиляция
Ата-аналарға психикалық даму ерекшеліктері туралы дәрістер оқу, эмоция күйлеріне, бала-ата-ана қатынастарын түзету бағытында тренингтер жүргізу тәрізді психологиялық көмектер көрсететін ұйымдар:
Ата-аналар клубтары.
Ана мен бала үйі
Ата-аналар ассоциациялары
Тренинг орталықтары
ДМШ балаға жеке бекітілген маман; мұғалімнің көмекшісі немесе сыныптағы екінші мұғалім:
Тьютор
Ассистент
Логопед
Сыныптағы екінші мұғалім
Педагог-психолог
Басқару мәдениетін меңгерген, коррекциялық педагогика негіздерін білетін, педагогикалық тәжірибесі бар, ұйымдастырушылық қабілеттерге ие маман:
Координатор
Психолог
Инклюзия ісі бойынша директордың орынбасары
Логопед
Инклюзивтік тәжірибе субъектілеріне жатпайтын адамдар:
Медперсонал
Техперсонал
Психолог
Педагог
Басшы
Инклюзивті білім беретін мектепке қабылдауға қарсы көрсетілімі бар даму ауытқулары:
Ауыр зият кемістігі
Орта зият кемістігі
Психопатия тектес синдром
Сіреспе ұстамасы
Даму мүмкіндігі шектеулі баланың әлеуметтік ортаға бейімделу процесінің бұзылуы:
Дезадаптация
Адаптация
Құлшынысты
Әлеуметтік орта жағдайларына бейімделу қабілетінің бұзылуы
Оқушылардағы бала жасына сай емес өмірге деген селқостық, ешнәрсеге қызықпау, сүлесоқтық:
Әрекетсіздік
Әлсіздік
Апатия
Құлшыныс жоқтығы
Көңіл – күйдің бұзылуы үнемі себепсіз жоғары көңілділікпен, «бақыттылықпен» көрінеді:
Көтеріңкі көңіл мен қуаныш күйі
Эйфория
Себебі түсініксіз рахаттану күйі
Көңіл-күйдің бұзылуы
Дисфория
Көңіл – күйдің эпизодтық, ұстама түрінде бұзылуы кенеттен ызақор, ашушаң, кері реакция жасаған бала 1-2 күннен кейін өз қалпына келеді:
Дисфория
Іс-қимылдың бұзылуы
Көңіл-күйдің бұзылуы
Әлсіздік
Аутистік спектрдегі бұзылулар:
Аспергер синдромы
Ерте жастағы балалар аутизмі
Дисфория.
Каннер синдромы
Көңіл-күйдің бұзылуы
Асинхрондық даму типіндегі (ІІІ топ) бұзылуларға мысал:
Ерте жастағы балалар аутизмі
Психикалық даму тежелуі
Органикалық деменция.
Эмоция-ерік саласының бұзылуы
Зақымдалған даму, ақыл-ой әлсіздігі
Зақымданған даму типіндегі (ІІ топ) бұзылуларға мысал:
Органикалық деменция.
Психикалық даму тежелуі.
Зақымдалған даму, ақыл-ой әлсіздігі.
Оптимизм
Олигофрения
Ретардация типіндегі (І топ) бұзылуларға мысал:
Психикалық даму тежелуі
оптимизм
Психикалық дамуы
Олигофрения
«Гипердинамикалылықпен асқынған зейін тапшылығы синдромы» терминінің мәні:
Өте жоғары сөйлеу белсенділігі
Өте баяу белсенділігі
Өте жоғары қимыл-қозғалыс белсенділігі
Өте баяу қимыл-қозғалыс белсенділігі
Ерекше білім алу қажеттіліктерін анықтау үшін ауытқудың ерте анықталуымен ерте көмек көрсетуді ұйымдастыру:
Ерте көрсетілген педагогикалық көмек қағидасы
Ерте көрсетілген психологиялық
Педагогикадағы ерте жастан көмек беруді көздейтін қағида.
Инклюзивті білім беру
Ерекше білім алу қажеттіктері бар балаларды білім беру процесіне қосу құқығын көздейтін қағида:
Скрининг
Педагогикалық оптимизм қағидасы
Конституциялық құқық
Психологиялық оптимизм қағидасы
Жалпы білім беретін мектептің мемлекеттік жалпыға бірдей міндетті білім беру стандарты шеңберінде ДМШ балаларды оқыту түрі:
Ешқандай төлемсіз
Ақылы
Тегін
Мемлекет есебінен
Интеграцияланған мектептерде ДМШ балалармен жүргізілетін барлық сыныптан тыс жұмыстар (үйірме, факультатив, тәрбиелік) ... жүзеге асады:
Өзге сыныптардың оқушыларымен бірге
Бір сыныптың оқушыларымен бірге
Білім алу қажеттігі ерекше оқушылар мен сау оқушылардың өзара әрекеттестігі негізінде
Мұғалімдер арасында
Бұл мәселе ДМШ баланың даму бұзылуына сәйкес метептегі түзете оқытуды ұйымдастыру бөлімінде оқу жоспары бойынша шешіледі:
Білім алу қажеттігі ерекше оқушылар мен сау оқушылардың өзара әрекеттестігі негізінде
Өзге сыныптардың оқушыларымен бірге
Топтық және түзетушілік сабақтарға бөлінетін сағаттар саны.
Арнайы жабдықталған кабинеттер.
ДМШ балаларға психологиялық-педагогикалық қолдау жасау үшін жалпы мектептерде психолог, логопед,арнайы педагог және әлеуметтік педагогқа қажеттісі:
Арнайы жабдықталған кабинеттер
Арнайы оқулықтар, оқу-әдістемелік кешендер.
Арнайы құрылғылармен жабдықталған кабинеттер
Оқу-әдістемелік кешендер
Әдістемелік әдебиет
ДМШ балаларды оқытатын интеграцияланған мектептер осы заттармен өздерінің кітапхана қорын толықтырады:
Арнайы оқулықтар, оқу-әдістемелік кешендер
Оқу-әдістемелік кешендер
Әдістемелік әдебиет
Көркем әдебиеттен
Психологиялық әдебиеттен
Бұл әрекет Типтік және жұмыс оқу жоспарлары негізінде құрылады және жылдық, күнтізбелік оқу кестесіне, сабақ кестесіне сәйкес жүзеге асырылады:
Оқыту үдерісін ұйымдастыру
Мектеп үдерісін ұйымдастыру
Сабақ үдерісін ұйымдастыру
Білім беру үдерісін ұйымдастыру
Интеграцияланған білім беру үдерісі осы қағидаларға сүйеніп жүзеге асырылады:
Дифференциалданған тәсілдерді қолдану
Педагогикалық ұжымды материалдық жағынан ынталандыру.
Индивидуалды тәсілдерді қолдану
Мұқтаж отбасыларын материалдық жағынан қамтамасыз ету
Бұл маман МШ балаларға арнайы көмек көрсетуде келесі бағыттағы жұмыстарды атқарады: оқу үдерісі шеңберінде оқушыларға көмектесу, балалар ұжымын қалыптастыру мен дамыту (оң көзқарасты қалыптастыру), ата-аналармен қызметтестікте болу:
Сынып жетекшісі
Мұғалім
Сыныпқа жауапты мұғалім
Психолог
МШ балалар оқитын сыныптарда жұмыс істейтін бастауыш сынып мұғалімі, пән мұғалімдерінің міндеті:
Жалпы оқу бағдарламаларын әр баланың мүмкіндік ерекшеліктеріне қарай бейімдеу
Педагогикалық ұжымды материалдық жағынан ынталандыру.
Оқу материалдарын әр баланың мүмкіндік ерекшеліктеріне қарай бейімдеу.
Мұқтаж отбасыларын материалдық жағынан қамтамасыз ету.
Интеграцияланған оқытуды ұйымдастыруда жалпы мектеп басшысының жасайтын даярлық жұмыстарына кірмейтін пункт:
Қолайлы жағдай жасау
Педагогикалық ұжымды материалдық жағынан ынталандыру
Мұқтаж отбасыларын материалдық жағынан қамтамасыз ету
Жалпы оқу бағдарламаларын әр баланың мүмкіндік ерекшеліктеріне қарай бейімдеу.
Психологиялық-педагогикалық мониторинг
МШ балалардың оқуында кездесетін қиындықтарда анықтау және түзетушілік-педагогикалық көмек көрсету үшін, сондай-ақ, оқушылар мен ата-аналарға олардың жетістіктері туралы ақпарат беру үшін жүргізілетін іс-шара:.
Педагогикалық тәрбие
Психологиялық-педагогикалық мониторинг
Психологиялық тәрбие
Психологиялық-педагогикалық бақылау мен бағалау
Жалпы білім беретін мектепте педагог дефектолог (логопед) орны келесі жағдайда қарастырылады:
МШ 6 бала болса
МШ 10 бала болса
МШ 5 бала болса
МШ 10 бала және одан артық болса
МШ 9 бала және одан артық болса
Ата-аналардың тілектеріне сәйкес және білім беру органдарының келісімімен жалпы мектептерде МШ балалар контингенті болған жағдайда ашуға болатын сыныптардың немесе топтардың түрлері:
Интеграциялап оқытатын сыныптар
Қолайлы жағдай жасалған мектеп
Жартылай интеграцияланған арнайы сыныптар
Аралас интеграцияланған арнайы сыныптар
МШ балалардың жалпы мектептерде педагогикалық-психологиялық көмекпен қамтамасыз етілуін бақылауға құзіретті:
Мемлекет
Басшы
Төраға
Мектеп ПМПк
Мектеп ішінде ұйымдастырылған ПМПк
Диагностикалық мәліметтер негізінде бұл маман баланың даму тарихынан көшірме, ауырған аурулары мен дәрігерлердің қорытындылары туралы дәрігерлік мінездеме береді:
Дәрігер
Медбике
Логопед мұғалім
Төраға
Диагностикалық мәліметтер негізінде бұл маман баланың тәрбиеленіп жатқан микро ортасы мен статусы туралы мінездеме береді:
Әлеуметтік педагог
Баланың әлеуметтік статусын зерттеуші маман
Баланың әлеуметтік дамуы туралы салада құзіретті маман
Педагог-психолог
Логопед мұғалім.
Диагностикалық мәліметтер негізінде бұл маман баланың тілдік даму деңгейі мен ауызша және жазбаша сөйлеу тіліндегі кемшіліктер туралы логопедиялық мінездеме береді:
Психодиагностика бойынша құзіретті маман
Логопед мұғалім
Психокоррекциялық жұмыс бойынша құзіретті маман.
Логопункт маманы
Логопедиялық мәселелер бойынша құзіретті маман
Диагностикалық мәліметтер негізінде бұл маман баланың жоғары психикалық қызметтерінің күйі туралы (бұзылған қызметтер ғана емес, сау сақталғандары да), эмоция-ерік саласы мен жеке тұлғалық ерекшеліктері туралы психологиялық мінездеме береді:
Педагог-психолог
Психодиагностика бойынша құзіретті маман
Логопед мұғалім
Психокоррекциялық жұмыс бойынша құзіретті маман
Психолог/дәрігер маман
Бұл маман өз бақылаулары негізінде баланың оқуы барысында және құрбыларымен қарым-қатынасы барысында кездескен қиындықтарын немесе жетістіктерін көрсететін педагогикалық мінездеме береді:
Педагог-психолог
Логопед мұғалімі
Дефектолог мұғалім
Төраға
ПМПк мүшелері беретін диагностикалық мәліметтер негізінде жасалатын құжат:
Іс (дело)
Қорытынды
Кіріспе
Негізгі қ
Баланың тұрғылықты жеріндегі әлеуметтік- педагогикалық жағдаят туралы, отбасындағы материалдық т.б. жағдай туралы, отбасының немесе баланың құқық бұзушылық есепте тіркелген-тіркелмегендігі туралы ақпарат беретін маман:
Әлеуметтік педагог
Педагог-психолог
Кәмелетке толмағандар ісі бойынша бөлім инспекторы.
Мұғалім
Басшы
ПМПк мамандарына баланың тілдік дамуы жайлы ақпарат беретін; баламен жүргізілетін түзету-дамыту сабақтарының бағдарламасын жасайтын, ПМПк баланың даму динамикасын бақылайтын журналды жүргізетін маман:
Логопед мұғалім.
Дефектолог мұғалім
Дәрігер
Медбике
Бұл маманның міндеті – баланың психикалық даму ерекшеліктерін, жеке тұлғалық және мінез-құлықтық ерекшеліктерін зерттеу, жеке тұлғалық дамуда анықталған қиындықтарды жою бағытында түзету бағдарламасын құру және оны жүзеге асыру:
Дефектолог мұғалім
Педагог-психолог
Төраға
Медбике
Баланың денсаулық жағдайы мен мүмкіндіктері жайлы ақпарат беретін; ПМПк анықтама-ұсынысы бойынша дәрігер мамандардан (психоневролог, балалар психиатры, окулист т.б.) кеңес алуды қамтамасыз ететін маман:
Дәрігер
Медбике
Педиатр
Мұғалім
ПМПк отырысының жалпы мәселелері: отырыстардың жүйелі түрде өтуін қадағалау, ПМПк құрамын қалыптастыру, балалар мен ата-аналар құрамын анықтау, отырысқа шақыру, ПМПк ұсыныстарының жүзеге асырылуын қадағалаумен айналысатын маман:
Төраға
Министр
Басшы
Мұғалім
Интеграцияның түрі: мұнда ерекше білім алу қажеттігі бар баланың оқуы мен тәрбиеленуі үнемі жалпы білім беретін мекемеде жүзеге асырылады:
Тұрақты интеграция.
Жартылай интеграция
Толық интеграция
Аралас интеграция
Интеграцияның түрі: бұл психикалық және физикалық дамуы қалыпты даму жасына сәйкес келетін және сау құрбыларымен бірге оқуға психологиялық даярлығы бар балалар үшін тиімді; мұндай балалар өздері тұратын жердегі жалпы бақшалар мен мектептердегі сыныптарға 1-2 адамнан қосылады:
Жартылай интеграция
Толық интеграция
Тарамды интеграция
Уақытшаинтеграция
Интеграцияның түрі: мұнда арнайы сыныптың (топ) барлық тәрбиеленушілері өздерінің психикалық және тілдік даму деңгейіне қарамастан сау құрбыларымен бірге айына 1-2 рет сыныптан тыс тәрбие сағаттарына қатыса алады, мысалы, мерекелерде, жарыстарда, жеке сабақтарда:
Жартылай интеграция
Уақытша интеграция
Аралас интеграция
Толық интеграция
Интеграцияның түрі: мұнда сау құрбыларымен бірге оқуға әлі даяр емес ДМШ балалар жалпы сыныптарға (топтарға) жарты күнге 1-2 адамнан қосыла алады (мысалы, жарты күнге жеке сабақтарға қатысуға):
Толық интеграция
Талғамды интеграция
Жартылай интеграция
Уақытша интеграция
Интеграцияның түрі: мұнда психикалық және физикалық дамуы қалыпты даму жасына жақын балалар 1-2 адамнан жалпы сыныптарға (топтарға) қосылып оқиды және үнемі арнайы сыныптың (топтың) дефектолог мұғалімінің көмегіне жүгіне алады:
Жартылай интеграция
Аралас (комбинированная) интеграция
Толық интеграция
Уақытша интеграция
Интеграцияланған оқытуды ұйымдастыру ұсыныстарына сәйкес, ДМШ балаларды жалпы білім беретін мектептерге қабылдау осы негізде жүзеге асады:
Ата-ананың немесе өзге заңды өкілдердің жазбаша өтініші негізінде
ПМҚП анықтамасы негізінде
Ауызша өтініш негізінде
ПМПК анықтамасы негізінде
Инклюзивті білім беруді енгізу ісінің тиімділігі осы министрліктердің өзара үйлескен, өзара келісімді және мақсатты жұмысына байланысты:
Әлеуметтік қорғау және денсаулық сақтау, білім және ғылым
Экономикалық,білім және ғылым
Антикоррупциялық
Білім және ғылым, әлеуметтік қорғау және денсаулық сақтау
ҚР МШ балаларды арнайы оқытумен қамтуда төмен көрсеткіштер көрсеткен облыстар:
Маңғыстау
Семей,Астана
Қарағанды,Жезқазған
Павлодар,Костанай
Оңтүстік-Қазақстан
ҚР МШ балаларды арнайы оқытумен қамтуда жоғары көрсеткіштерге ие облыстар:
A) .
B)
Шығыс-Қазақстан
Алматы,Қызылорда
Қостанай, Қарағанды
Жезқазған,Шымкент
Тараз,Алматы
Бұл пункт қазіргі кездегі ҚР инклюзивті білім беруді енгізу мақсатында жүргізіліп жатқан іс-шаралар қатарына кірмейді:
ҚР инклюзивті білім беруге қажет мінсіз жағдайлар жасау
Мектептер көп ашу
ҚР инклюзивті білім беруге қажет мінсіз жағдайлар жасамау
Инклюзивті білім беру үдерісінің өз бетінше дамуына жол беру
Инклюзивті білім беруді енгізудің алғашқы сатысында қарастырылатын мәселе:
Арнайы және жалпы білім беру салаларындағы нормативтік-құқықтық актілердің үйлесімділігі
Мемлекеттен қолдау күту
Баланың жеке басын анықтау
Арнайы және жалпы білім беру салалары үшін қолайлы нормативтік-құқықтық актілердің жасалуы
Қолайлы жағдай жасау
ҚР мүмкіндігі шектеулі балаларға білім беру жағдайларын жасауда басымдылыққа ие үшінші бағыт:
Балалардың психикалық-физикалық ерекшеліктеріне сәйкес білім алу. құқықтарын жүзеге асыруда көпнұсқалы жағдайлар туғызу.
Интеграцияланған инклюзивті білім беруді дамыту
Балалардың психикалық-физикалық ерекшеліктеріне сәйкес білім алу жағдайларын туғызу
Инклюзивті білім беруді ұйымдастыру
Бұл скринингтің нәтижелері №112 нұсқадағы «Баланың даму тарихында» болжам кестесі түрінде көрсетіледі:
Скрининг 2
Скрининг 3
Скрининг 4
Скрининг 6
ҚР мүмкіндігі шектеулі балаларға білім беру жағдайларын жасауда басымдылыққа ие екінші бағыт:
Балалардың психикалық-физикалық ерекшеліктеріне сәйкес білім алу. құқықтарын жүзеге асыруда көпнұсқалы жағдайлар туғызу.
Балалардың психикалық-физикалық ерекшеліктеріне сәйкес білім алу жағдайларын туғызу.
Түзету жұмыстарын да мүмкіндігінше ерте кезеңде ұйымдастыру
Балалардың дамуындағы ауытқуларды ерте анықтау
ҚР мүмкіндігі шектеулі балаларға білім беру жағдайларын жасауда басымдылыққа ие бірінші бағыт:
Қолайлы жағдай жасау
Балалардың дамуындағы ауытқуларды ерте анықтау
Мемлекеттен қолдау күту
Түзету жұмыстарын да мүмкіндігінше ерте кезеңде ұйымдастыру
Жүйенің жеке элементтерінің сапалық өзгерісі үдерістері:
Интеграция үдерісінің мәнісі
Интегративтік үдерістер
Интеграция қағидасы
Интегративтік өзгеріс
Бұл едагогикалық үдеріс компоненттерінде интеграция қағидасының жүзеге асуын білдіреді, сөйтіп, педагогикалық үдерістің біртұтастығын қамтамасыз етеді:
Интегративтік байланыс.
Интегративтік ыңғай.
Интеграция қағидасы.
педагогикалық үдеріс
Бұл оқыту үдерісінің барлық компонеттерінің өзара байланысын, жүйенің барлық элементтерінің байланысын, жүйелер арасындағы байланыстарды түсіндіреді:
Интеграцияның байланысы
Интеграцияның мәні
Интеграция қағидасы
Жүйелік байланыс
Бір жүйенің ішіндегі әрбір элементтің сапалық өзгерісі:
Интеграция үдерісінің мәні
Интеграция үдерісінің мағынасы
Интеграция үдерісінің бағдары
Интеграция үдерісінің мәнісі
Техникалық, кәсіптік және жоғары білім беретін мекемелерге оқуға түсуде бұл азаматтарға жеңілдік (квота) бөлінеді:
І-ІІ топтағы мүгедектер, бала кезінен мүгедектар және жетім балалар.
Жетім балалар
Бала кезден мүгедек балалар
Көп балалылар
Ата-әжесі жоқтар
Бұл скринингтің нәтижелері перзентханадан берілетін анықтамада жазылады:
Скрининг 1
Скрининг 2
Скрининг 3
Скрининг 4
3-«Ерте жастағы балаларға скринингтік аттестация жасау», 4-«Балалардың көру қызметтерін бағалау» және 5-«Балалардың есту қызметтерін бағалау» скринингтерді жүргізетін маман:
Дәрігер
Педиатор
АДСК мекемелеріндегі сау балалар кабинетіндегі дәрігер маман.
Алғашқы патронаж кезінде нәрестені үйден бақылауға келген АДСК (ПМСП) бөлімшелік дәрігер.
«Жүйке-психикалық дамудағы ауытқуларды болжау скринингі» деп аталатын 2-скринингті жүргізетін маман:
АДСК мекемелеріндегі сау балалар кабинетіндегі дәрігер маман.
Дәрігер
Педиатор
Алғашқы патронаж кезінде нәрестені үйден бақылауға келген АДСК (ПМСП) бөлімшелік дәрігер.
Жаңа туған нәрестенің психикалық-соматикалық дамуындағы ауытқуларды болжау» деп аталатын алғашқы скринингті жүргізетін маман:
Дәрігер
Перзентханалардағы (туу бөлімдердегі) неонатолог-дәрігер.
Гинеколог
Уролог
Психикалық-физикалық дамуға скрининг жасау дегеніміз - үш кезеңнен тұратын ...сатылы скринигтік тексеру жүргізу болып табылады:
5
6
7
8
10
Скринингтің кезеңдерінің саны:
3
4
5
6
7
Скринингті жүзеге асыратын маман:
Дәрігер
Неонатолог
Медициналық білім бар маман
Скрининтолог
Заңгер
Скринингті жүргізу құзіреттілігіне ие маман:
C) .
D) .
E)
Медициналық білімі бар маман.
Неанатолог
Психолог
Педагог
Дәрігер
