Font size
WorksheetsҚазақ тілі 125-150
Total questions: 25
Worksheet time: 16mins
Сөз тіркесіне тән белгілер:
Сөздердің сабақтаса, салаласа байланысуы.
Затты, іс-әрекетті жеке-дара атауы
Сөздердің бірі екіншісімен сабақтаса, мағыналық және синтаксистік байланыста айтылуы.
Анықтауыштық, толықтауыштық, пысықтауыштық қатынаста болуы.
Сөздердің сабақтаса байланысуы.
Тілдің белгілі бір дәуірдегі қалпын зерттейді:
Хроника
Синхрониялық лингвистика.
Тарих
Сипаттамалы тіл білімі.
Аралас құрмалас сөйлемдер:
Күн кешкіре күзгі тұман сәл сейілді де, жел тынып, жылы жаңбыр себелед
Кейде ұзақ жырлар жырланып, кейде ел ішінің әңгімелері айтылады, ауыл адамдары бұларды қызыға тыңдайды.
Сүйеу қарт біресе кемпіріне қарайды, біресе жылап жатқан немересіне қарайды.
Бірде үй салады, бірде жөндеу жұмыстарын жүргізеді.
Кезектесе байланысқан салалас сөйлемдер:
Иесіне түскен ызалы бүркіттей үстіне төніп тұрғанын көрсе де, Құдайменде қозғалмады.
Дарын домбыраны қағып-қағып жіберді де, Әлмеш «Бозторғайды» бастап кетті.
Бірде үй салады, бірде жөндеу жұмыстарын жүргізеді.
Сүйеу қарт біресе кемпіріне қарайды, біресе жылап жатқан немересіне қарайды.
Құрмалас сөйлем компоненттерінің баяндауыш формаларының жасалуы:
Есімше, көсемше, шартты рай арқылы.
Есімшеден
Кейбір есім тұлғалары арқылы.
Сөйлемдік мағынаға ие болуы арқылы.
Жалғаулықты қарсылықты салаластар:
Төлештің өз басына қоятын кінәм жоқ, алайда үйін тексеріп келуім керек.
Көп уақыт өткен сияқты, әйткенмен мағынасыз өткізген сағаттарға Хакім өкінген жоқ.
Дарын домбыраны қағып-қағып жіберді де, Әлмеш «Бозторғайды» бастап кетті.
Сен тауға біткен терек ең, мен қырда өскен қызғалдақ ем.
Жалғаулық арқылы жасалған мезгілдес-ыңғайлас салалас сөйлемдер:
Осы жолмен жүре берсең, алдыңнан бұлақ кездесер.
Дарын домбыраны қағып-қағып жіберді де, Әлмеш «Бозторғайды» бастап кетті.
Басында үкілі дөңгелек бөркі бар және әп-әдемі оюлы шапаны өзіне жарасып келеді.
Сен тауға біткен терек ең, мен қырда өскен қызғалдақ ем.
Шартты бағыныңқылы сабақтас сөйлемдер:
Ұстазы бейілді болмай, шәкірті зейінді болмайды.
Иесіне түскен ызалы бүркіттей үстіне төніп тұрғанын көрсе де, Құдайменде қозғалмады.
Кімнің құсы бұрын барып дуадақ ілсе, «Еңлік-Кебек» жыры сонікі болсын.
Жақсы байқап сөйлер, Жаман шайқап сөйлер.
Екі негізді сөйлем:
Қоштасқым келмейді.
Оқыды
Оқушылар айтты.
Бәтіш оқуға баратын сыңай танытпады.
Бір негізді сөйлемдер:
Келді
Қоштасқым келмейді.
Ешкім үндемеді.
Олар айтты.
Атаулы сөйлемдер:
Әдемі ғимарат. Қайнап жатқан құрылыс ішінде Аяужан да жүр.
1916 жыл. Шілденің ақыры. Қалың жаңбыр жауып ашылған.
Күн жылы.
Қонақтар осында. Бүгін келді.
Бірыңғай баяндауышы бар сөйлем:
Өңшең пысық, елгезек жігіттер.
Тау мен тасты су бұзады
Күні, түні жүріп келеді.
Меңтай ақ құба, сүйрік саусақты, талдырмаш
Айқындауыштың құрылысына қарай түрлері:
Үш
Бір
Екі
Төрт
Барыс жалғаулы мекен пысықтауышы бар сөйлем:
Сондай жолдармен ақталған Құнанбай Қарқаралыға қайта келді.
Екі-үш күн аралатып хат жазып тұруға уәде берді.
Кәлен үй тасасынан жүгіріп шыққан біреулерді көрді.
Ыстыққа шыдай алмай тез-тез басып шығуға ыңғайланды.
«Шаң-шұң дауыстар естілді» сөйлеміндегі анықтауыштың жасалу жолы:
Есімше
Есімдік
Одағай
Еліктеуіш сөз
«Қорқақ бұрын жұдырықтар» сөйлемінің бастауышының жасалу жолы:
Одағайдан
Есімшеден
Сын есімнен
Зат есімнен
Пысықтауышы зат есімнен болған сөйлем
Күн шайдай ашық.
Енді сіз айтыңыз
Ол мектепке кетті.
Үй салу
Сөйлем құрауға негіз болатын бас мүшелер:
Оңашаланған мүшелер.
Бірыңғай мүшелер.
Тұрлаулы мүшелер.
Тұрлаусыз мүшелер.
Объектілік қатынасты білдіретін сөз тіркесі:
Он кісі
Үй салу
Қазір үйде
Ілік септігі мен тәуелдік жалғаулы байланыс:
Қабысу
Матасу
Жанасу
Қиысу
Жай сөйлемнің түрлері:
Толымды және толымсыз сөйлем
Жалаң және жайылма сөйлем
Жақты және жақсыз сөйлем
Атаулы, атаусыз және жалқы сөйлем.
Тұрлаулы және тұрлаусыз сөйлем
Баяндауышы сөз тіркесінен болған сөйлемдер:
Балалар далада ойнаған.
Ол кеше кешкісін келді.
Телефон аппараты бұзылып қалыпты.
Тұла-бойы өртеніп барады.
Өңі қара торылау.
Салалас құрмалас сөйлемге тән белгілер:
Бағыныңқы, басыңқы компоненттерінің тең дәрежеде келуі.
Баяндауыштарының тиянақты болуы
Тұрлаусыз мүшелерінің толық болуы.
Бастауыштың болмауы.
Ешқандай жалғаусыз, қатар тұру арқылы байланысқан сөз тіркесі:
Қиысу
Жанасу
Матасу
Қабысу
Жақсыз сөйлемдер:
Менің ән тыңдағым келеді.
Кешікпей хабар жіберу қажет.
Досанның тауға барғысы келді.
Ауылдың малы өсті.
Асан ұйықтап қалды.
