wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

2.1 Салыстырмалы-тарихи тіл білімі

Total questions: 45

Worksheet time: 23mins

Name
Class
Date
1.

Тілдердің

туыстастығы туралы мәселе қай ғасырда және қай жерде көтерілді?

a)

15-16ғ

Америкада

b)

19ғ

Посткеңестік елдерде

c)

16-17ғ

Европада

d)

18ғ

Орталық Азияда

2.

Үнді тілінің европа тілдерімен қандай

да бір жақындығы бар екендігі айтылған итальян жиһангезі Ф.Сассетидің еңбегі

a)

Үнділердің тілі және даналығы

b)

Азиялық зерттеулер

c)

Итальядан хаттар

d)

Индиядан хаттар

3.

Уильям Джонс 1786 жылы қандай тұжырым жасады?

a)

A) Санскрит тілінің грек және латын тілдерінен өзгеше екенін дәлелдеді.

b)

B) Санскрит тілінің негізі грек, латын тілдерімен бір екендігін көрсетті.

c)

C) Тілдер арасында ешқандай туыстық байланыс жоқ деп мәлімдеді

d)

D) Латын тілінің санскрит тілінен әлдеқайда көне екендігін айтты.

4.

Ф. Шлегель 1808 жылы шыққан «Үнділердің тілі және даналығы» деген

еңбегінде қандай пікір айтқан?

a)

A) Санскрит тілінің грек, латын тілдерінен еш айырмашылығы жоқ.

b)

B) Санскрит тілінің сөз құрамы мен грамматикалық құрылымы грек, латын тілдеріне өте ұқсас екенін айтты.

c)

C) Санскрит пен грек тілдері арасында байланыс жоқ деп мәлімдеді

d)

D) Грек, латын тілдерінен санскритті бөлек ұлт тілі деп санады.

5.

ХVІІІ ғасырдың соңғы жартысы мен ХІХ ғасырдың алғашқы жылдарында тіл ғылымының даму бағытында қандай өзгерістер болды?

a)

A) Тілдердің өзара туыстығының байланысы жойылды.

b)

B) Тілдердің тарихы тек бір ғана тіл арқылы зерттеле бастады.

c)

C) Тілдерді салыстыру үшін жаңа зерттеу әдісі қажет екендігі айқын болды

d)

D) Тілдердің туыстық мәселесі зерттелмей қалды.

6.

Салыстырмалы-тарихи зерттеу әдісі тілдер арасындағы қандай мәселелерді анықтауға көмектесті?

a)

A) Тілдердің мәдениетаралық айырмашылықтарын көрсету

b)

B) Тілдердің өзара туыстығын, фонетикалық, лексикалық және грамматикалық ерекшеліктердің сәйкестігін зерттеу.

c)

C) Тілдердің қазіргі жағдайын ғана зерттеу

d)

D) Тілдердің тек тарихи дамуын зерттеу

7.

Ф. Шлегельдің еңбегінде қай тілдер салыстырылған?

a)

A) Санскрит және ағылшын тілі.

b)


B) Санскрит және грек, латын тілдері.

c)


C) Санскрит және орыс тілі.

d)


D) Санскрит және араб тілі.

8.

Уильям Джонс қай жылы «Азиялық зерттеулер» еңбегін жариялады?

a)

A) 1789 жылы

b)


B) 1786 жылы

c)


C) 1808 жылы

d)


D) 1750 жылы

9.

Тілдердің туыстығы мәселесін зерттеуде қолданылған жаңа әдіс қалай аталады?

a)

A) Салыстырмалы-тарихи зерттеу әдісі

b)

B) Лексикалық зерттеу әдісі

c)

C) Сөйлеу әрекетін зерттеу әдісі

d)


D) Тілдік универсалияларды зерттеу әдісі

10.

Салыстырмалы-тарихи әдіс қандай мақсатпен қолданылады?

a)

A) Тілдердің тек лексикалық жүйесін зерттеу

b)

B) Тілдердің фоно-морфо-семантикалық жүйесіндегі ортақтық пен ұқсастықтарды анықтау

c)

C) Тек тілдің грамматикалық құрылымын зерттеу

d)

D) Тілдердің тек фонетикалық жүйесін зерттеу

11.

Салыстырмалы-тарихи әдіс не үшін қолданылады?

a)

A) Тілдер арасындағы айырмашылықтарды зерттеу

b)

B) Тілдердің туыстық мәселесін айқындау

c)

C) Тілдердің грамматикалық құрылымын зерттеу

d)

D) Тілдердің әрқайсысының жеке дамуын тексеру

12.

Салыстырмалы-тарихи әдістің негізгі тәсілдері қандай?

a)

Тек грамматикалық реконструкция тәсілі

b)

Тек лексикалық зерттеу тәсілдері

c)

Тек фонетикалық зерттеу тәсілдері

d)

Ішкі және сыртқы реконструкция тәсілдері

13.

Салыстырмалы-тарихи әдіс арқылы қандай мәселелер анықталады?

a)

A) Тілдердің тек фонетикалық ерекшеліктері

b)

B) Тілдердің лексикалық сәйкестіктері ғана

c)

C) Тілдердің туыстық байланыстары, грамматикалық құрылымдары мен сөздердің фонетикалық ерекшеліктері

d)

D) Тілдер арасындағы әлеуметтік және мәдени айырмашылықтар

14.

М.Қашқаридың «Диван лұғат ат-түрік» еңбегінің қандай ерекшелігі бар?

a)

A) Бұл еңбек тек түркі тілдерінің лексикасын қамтиды

b)

B) Қашқаридан сұрау керек

c)

C) Еңбекте түркі тайпаларының тіліндегі фонетикалық және морфологиялық ерекшеліктер түсіндірілген.

d)

D) Еңбекте тек түркі тілдерінің грамматикалық құрылымы қарастырылған

15.

Тілдер жүйесіндегі фоно-морфо-семантикалық ортақтықтар мәселесі қай кезеңде шығыс тіл білімінде көтерілді?

a)

ХІ ғасырдан бастап

b)

ХХ ғасырдың ортасында

c)

ХҮІІІ ғасырдың басында

d)

ХІХ ғасырдың ортасында

16.

ХҮІІІ ғасырдың соңы мен ХІХ ғасырдың басында ғалымдар қандай тілдерге назар аудара бастады?

a)

A) Латын және грек тілдеріне

b)

Қытай және жапон тілдеріне

c)

Араб және парсы тілдеріне

d)

Көне үнді тілдеріне жазылған ескерткіштер мен зерттеулерге

17.

Салыстырмалы-тарихи әдіс арқылы қандай классификация жасалады?

a)

Тілдердің әлеуметтік классификациясы

b)

Тілдердің диалектілік классификациясы

c)

Тілдердің генеологиялық классификациясы

d)

Тілдердің синтаксистік классификациясы

18.

Тіл білімі тарихында алғаш салыстырмалы-тарихи әдісті ғылыми

принцип ретінде қолданған кім

a)

Ф.Бопп

b)

М.Қашқари

c)

Я.Гримм

d)

Әл-Фараби

19.

1816 жылы неміс ғалымы Франц Бопп санскрит тіліндегі етістіктердің жіктелу жүйесін қай тілдердегі етістіктердің жіктелу жүйесімен салыстыра зерттеді?

a)

A) Латын, грек, парсы, герман тілдеріндегі етістіктердің жіктелуі

b)

B) Латын, түркі, славян тілдеріндегі етістіктердің жіктелуі

c)

C) Санскрит, фин, славян, қазақ тілдеріндегі етістіктердің жіктелуі

d)

D) Грек, парсы, түркі, жапон тілдеріндегі етістіктердің жіктелуі

20.

Ф.Бопптың еңбегінің атауы қандай?

a)

«Тілдер тарихы»

b)

«Еуропа тілдерінің туыстастығы»

c)

«Үндіеуропа тілдерінің салыстырмалы грамматикасы»

d)

«Салыстырмалы тіл білімі»

21.

Франц Бопптың «Үндіеуропа тілдерінің салыстырмалы грамматикасы» еңбегі қай тілдердегі етістіктердің жіктелуін зерттеу нәтижесінде жазылды?

a)

A) Парсы, славян, балтық, армян тілдері

b)

B) Санскрит, грек, латын, герман тілдері

c)

C) Түркі, фин, славян, араб тілдері

d)

D) Грек, латын, түркі, армян тілдері

22.

Франц Бопптың 1816 жылғы еңбегінің басты нәтижесі не болды?

a)

A) Тілдердің тек лексикалық жақындығын дәлелдеу

b)

B) Тілдердің туыстастығын дәлелдеу

c)

C) Тек грамматикалық құрылымдардың ұқсастығын көрсету

d)

D) Тілдердегі фонетикалық ерекшеліктерді салыстыру

23.

И.Ю.Скалигердің «Европалықтардың тілі жөнінде қысқаша ойлар» еңбегі қай жылы жарық көрді?

a)

A) 1599 жылы

b)

B) 1600 жылы

c)

C) 1610 жылы

d)

D) 1700 жылы

24.

И.Ю.Скалигер Европа тілдерін зерттей келе, оларды қанша ата тілге жіктеді?

a)

5

b)

7

c)

11

d)

12

25.

1666 жылы Ю.Крыжанич ненің негізінде славян тілдерінің классификациясын жасаған?

a)

A) Лексикалық сәйкестіктер негізінде

b)

B) Морфологиялық сәйкестіктер негізінде

c)

C) Фонетикалық сәйкестіктер негізінде

d)

D) Синтаксистік сәйкестіктер негізінде

26.

Неміс ғалымы Ф.Рунг қандай тілдердің жақын туыстығын дәлелдеді?

a)

A) Түркі және фин тілдері

b)

B) Литва, латыш және өлі прусс тілдері

c)

C) Араб және иран тілдері

d)

D) Қазақ және қырғыз тілдері

27.

Балтық тілдері тобын кім қалыптастырды?

a)

И.Ю.Скалигер

b)

М.В.Ломоносов

c)


Ю.Крыжанич

d)

Ф.Рунг

28.

1755 жылы М.В.Ломоносов өзінің

қай еңбегінде орыс тілінің оңтүстік славян

тобындағы тілдермен өте жақын екендігін, сондай-ақ поляк, чех тілдерінен де

алшақ еместігін көрсетіп, орыс тілінің балтық тілдерімен де алыс туыстық

қатынаста екендігін айқындайды.

a)

Славян грамматикасы

b)

Россия лексикасы

c)

Россия грамматикасы

d)

Славян лексикасы

29.

М.В.Ломоносов орыс тілінің қай тілдермен алыс туыстық қатынаста екенін айқындады?

a)

A) Орыс және балтық тілдері

b)


B) Орыс және герман тілдері

c)


C) Орыс және чех тілдері

d)


D) Орыс және араб тілдері

30.

Франц Бопптың «Үндіеуропа тілдерінің салыстырмалы грамматикасы» атты еңбегі қай жылдары жарық көрді?

a)

А) 1816–1833 жылдары

b)


Б) 1833–1849 жылдары

c)


В) 1800–1815 жылдары

d)

Г) 1599–1600 жылдары

31.

Франц Бопптың еңбектерінің маңызы неде?

a)

А) Фонетикалық өзгерістерді зерттеуде

b)

Б) Тілдер туыстастығын айқындаудың сенімді құралы ретінде грамматикалық формалар жүйесін салыстырып зерттеуде

c)

В) Тілдердің тарихи дамуын көрсетуінде

d)

Г) Лексикалық өзгерістерді анықтауда

32.

Салыстырмалы-тарихи тіл білімінің негізін қалаған ғалым кім?

a)

А) М.В. Ломоносов

b)


Б) И.Ю. Скалигер

c)


В) Ю.Крыжанич

d)

Г) Франц Бопп

33.

Расмус Расктың пікірінше, тіл туыстығының белгісі неде?

a)

А) Лексикалық ұқсастықтарда

b)

Б) Грамматикалық ұқсастықтарда

c)

В) Тілдердің тарихи дамуында

d)

Г) Тілдердің дыбыстық өзгерістерінде

34.

Расмус Раск «Исланд тілінің шығу тарихы» атты еңбегінде қандай мәселені зерттеді?

a)

А) Скандинавия халықтары тілдерінің европалық тілдермен туыстастығын

b)

Б) Түркі тілдері мен славян тілдерінің туыстастығын

c)

В) Үндіеуропа тілдерінің грамматикалық құрылымын

d)

Г) Орталық Азия тілдері арасындағы ұқсастықтарды

35.

Якоб Гриммнің еңбегі қандай салада маңызды үлес қосқан?

a)

А) Тілдердің фонетикалық жүйесі

b)

Б) Тілдік элементтердің даму тарихын зерттеу

c)

В) Тілдердің лексикалық құрылымын зерттеу

d)

Г) Тілдердің синтаксистік құрылымын зерттеу

36.

Якоб Гримм қандай әдісті енгізіп қалыптастырды?

a)

А) Лексикалық салыстыру әдісін

b)

Б) Хронологиялық салыстыру әдісін

c)

В) Семантикалық анализ әдісін

d)

Г) Прагматикалық зерттеу әдісін

37.

Грамматикалық формалар бір тілден екінші

тілге ауыспайды деп дұрыс қорытынды жасаған ғалым кім?

a)

А) Якоб Гримм

b)

Б) Расмус Раск

c)

В) Франц Бопп

d)

Г) М.В. Ломоносов

38.

Я.Гримм тіл тарихының қандай маңызды аспектісін атап өткен?

a)

А) Тілдің грамматикалық құрылымының даму тарихын

b)

Б) Тіл дыбыстарының өзгеру заңдылықтарын

c)

В) Тілдердің лексикалық даму тарихын

d)

Г) Тілдердің синтаксистік құрылымының эволюциясын

39.

Я.Гриммнің ашқан заңдылығы тіл ғылымының қандай саласына елеулі әсерін тигізді?

a)

А) Морфология

b)

Б) Семантика

c)

В) Фонетика

d)

Г) Лексикология

40.

А.Х.Востоковтың «Славян тілдері жөніндегі пікірлер» еңбегінде қандай мәселе зерттелді?

a)

А) Славян тілдерінің грамматикалық құрылымы

b)

Б) Славян тілдерінің арасындағы ұқсастықтар мен өзгешеліктер

c)

В) Славян тілдерінің лексикалық байланыстары

d)

Г) Славян тілдерінің дыбыстық жүйесі

41.

ХІХ

ғасырдың ІІ жартысында салыстырмалы-тарихи әдісті орыс тіл білімінде

кеңірек қолданған ғалымның бірі,жазуы жоқ диалектілерді зерттеді,

соның нәтижесінде диалектологияны салыстырмалы-тарихи тіл білімінің

негізгі бөлімдерінің біріне айналдырған ғалым

a)

Бодуэн де Куртенэ

b)

Гримм

c)

Бопп

d)

Соссюр

42.

Ф.Бопп, Я.Гримм және В.фон Гумбольдт қай салада көрнекті ғалымдар болып саналады?

a)

Лексикология

b)

Синтаксис

c)

Салыстырмалы-тарихи тіл білімі

d)

Прагматика

43.

Суперстрат дегеніміз не?

a)

А) Екі халықта да бірге өмір сүретін тілдер арасындағы элементтер

b)

Б) Жеңген тілдің жеңілген тілге тигізген ішкі лингвистикалық әсері

c)

В) Жеңген тілдің жеңілген тілге тигізген фонетикалық, семантикалық, морфологиялық ықпалы

d)

Г) Екі тілдің сөздік қорын зерттеу

44.

Субстрат дегеніміз не?

a)

А) Тілдердің бір-біріне әсер етуі

b)

Б) Екі халықта да бірге өмір сүретін тілдер арасындағы элементтер

c)

В) Жеңілген тілдің жеңген тілге тигізген ішкі лингвистикалық әсері

d)

Г) Жеңген тілдің басқа тілге әсері

45.

Адстрат дегеніміз не?

a)

А) Тілдік қатынас жағдайындағы жеңген тілдің жеңілген тілге тигізген ықпалы

b)

Б) Тілдердің бір-біріне және өзара әсері

c)

В) Тілдер мен этникалық топтардың бірігуінің нәтижесінде пайда болатын тілдік элементтер

d)

Г) Екі халықта да қатар өмір сүретін тілдік элементтер