Font size
WorksheetsФункционалды грамматика ТБК Марал
Total questions: 34
Worksheet time: 19mins
Тіл білімінде соңғы жылдары белең алған бағыт
Семиотика
Сруктуралды грамматика
Антропоөзектік
Функционалды грамматика
Функционалды грамматика қарастырады
Тілдік бірліктердің сөйлеу әрекеті үстіндегі жұмсалымдық сипатын және қызметін
Тілдік таңбаларды
Адам санасындағы ғалам бейнесін құраушы таным жүйесі мен оның тілдегі көрінісін
Тілдік таңбалар мен болмыс арасындағы байланысты
Адам санасында қалыптасқан ойдың мәнін берудегі грамматикалық бірліктердің өзге тілдік бірліькермен қарым қатынастағы қызметін
Функционалды грамматика кеңес тіл білімінде зерттелді
ХХ ғ бірінші жартысы
ХІХ ғ екінші жартысы
ХХ ғ екінші жартысы
ХІХ ғ бірінші жартысы
Қазақ тіл білімінде функционалды бағытта зерттеудер жүргізіді
З. Ахметжанова, Б. Қалиев, А. Салқынбай
Ә.Қайдар, А.Байтұрсынов , А.Абасилов
Қ. Кемеңгеров, З. Ахметов, Т.Бокин
А.Байтұрсынов, Қ.Кемеңгеров, Қ. Жұбанов
Семасиологиялық аспект
Мазмұн-> форма
Мазмұн = форма
Форма-> мазмұн
Ономасиологиялық аспект
Форма-> мазмұн
Мазмұн = форма
Мазмұн-> форма
А.Байтұрсынов грамматикслық категорияларды қарастырды
Семасиологиялық аспектіде
Семантикалық аспектіде
Ономасиологиялық аспектіде
Фонодогиялық аспектіде
Функционалды грамматиканың базалық ұғымдары
Семантикалық категория
Прагматикалық категория
Функционалды семантикалық өріс
Грамматикалық категория
Категориялды жағдаят
Функционалды грамматиканың ерекше түр ретінде қалыптасуында мәні зор
Гримм занының
Ф де Соссюрдың семиотика туралы тұжырымының
И.А Бодуэн де Куртенэнің “Математикалық есеп” моделіне сәйкеспейтін тілдік ойлау туралы идеясының
Нуаре мен Бюхердің “Еңбек айқайы” теориясының
Прага лиггвистикалық мектебінің өкілдері ұсынды
Тіл біліміндегі тілдік бірліткердің атқаратын функциясына назар аудару қажеттілігі туралы концепцияны
Тіл біліміндегі тілдік бірліткердің перецептивтілігіне назар аудару қажеттілігі туралы конецпцияны
Тіл біліміндегі тілідік таңбалардың дыбысталуы жағынан ұқсастығы жөніндегі концепцияны
Тілдік бірліктердің формасынан мазмұнына өрбу сатыларын
Тілдік бірліткердің сөйлеу үстіндегі қызметі мыналармен бірлікте зерттеледі:
Олардың танбалық жүйесі мен құрылымы
Сөйлеу жағдаяттары, контекспен
Тілдік барлыктердің ауыспалы мағыналарымен
Метатеза, редукция құбылыстарымен
Тілідң фонологтялық, морфоолгоиялық, лексикалық деңгейіне жататын түрлі тілдік бірліктер белгілі бір ойды жеткізу үшін қызмет атқарады
Өзара прагматикалық бірлікте
Өзара синтактикалық бірлікте
Өзара парадигмалық бірлікте
Өзара семантикалық бірлікте
Кеңес тіл білімінде функционалды грамиатика тұрғысынан зерттеу жүргізген ғалымдар
Ф.Фортунатов, Белинский, Чернышевский
Ф.И Буслаев, Бодуэн де Куртенэ, Потебня
А.А. Шахматов, А.М. Пешковский
И.Г. Афанасьев, Ф де Соссюр, Д, Смит
Келетін еді, келуші еді тіркетсері нені білдіріп тұр
Келу әректінің бір реттік мәнін
Келу әрекетінің жедел жүзеге асқанын
Келу әрекетінің болашақта жүзеге асатынның
Келу әрекетінің дағдылы түрде қайталанғанын
Құрылымдық грамматикадағы 4 етістен өзге , А.Байтұрсыновтың көрсеткен етіс түрлері
Салт етіс, сабақты етіс
Беделді етіс, шығыс етіс
Дүркінід етіс, өсіңкі етіс
Ашық етіс, бітеу етіс
Қалау етіс, жіктеу етіс
Өз зерттеулерінде өткен шақ көрсеткіштерінің өзіндік ерекшелігі бар екенін көрсеткег
З.Ахметжанова, А.Хасанұлы
А. Байтұрсынов
А.Жұбанов, Б.Бектаев
Қ.Кемеңгерұлы, Қ.Жұбанов
Қазақ тілінің функционалды грмматикасының негізін қалауда еңбектерінің маңызы зор
З.Ахметжанова, Қ,Рысалды, Т.Абдығалиева
Б.Шалабай, А,Салқынбай, Б.Нұртазина
М.Жолшаева, О.Жұбаева, А.Жаңабекова
Б.Калиев, Ә.Қайдар, М.Шаймерденова
Н.Оралбай, З.Ахметов, М. Ибраш
Қазақ тіл бінімінің зерттеу нысаны тілдік жүйемен қатар негізге алады
Тілдік таңбаларды
Тілдік таңбалардың артикуляциялық базасын
Сөйлеу тілі фактілерін
Тілдік бірліктердің дыбысталу жүйесін
Тілдік жүйедегі грамматикадық категориялар сөйлеу тіліндегі
Синтактикалық категориялар
Морфологиялық категориялар
Семантикалық категоиялар
Сөзжасамдық категориялар
Ұғым деген не , оған тән белгілер
Логикалық категория ретінде дж халықтарына ортақ
Тілдегі көрінісі әр ұлт өкілдеріне түрліше бейнеленеді
Адам санасында қалыптасқан концепт
Индивидтің ғаламдық құбылысты өз пікрі бойынша тануы
Функционалды семантикалық категория
Белгілі бір семантикалық функцияны атқаратын әр деңгейлі тілдік құралдардың жүйесі
Сөйленіммен берілетін жалпы жағдаяттың бір қырын танытатын категория
Әр деңгейге жататын біртектес мағына білдіретін немесе біртектес семантикалық функция атқаратын тілдік құралдар кешені
Семантикалық категориялардың құрылымдық негізін құрайды
Интонология
Сөзжасамдық ұя
Функционалды семантикалық өріс
Категориялды жағдаят
Функционалды грамматикадағы шақ категориясы
Синтакситсік категория
Грамматикалық категория
Сингармониялық категория
Темпоралдық категория
Функционалды семантикалық өріс негізделеді
Интнологиялық категорияға
Темпоралдық категорияға
Категориялды жағдаятқа
Синтаксике
Функционалды семантикалық өріс
Сөйленіммен берілетін жалпы жағдаяттың бір қырын танытатын категория
Белгілі бір семантикалық функцияны атқаратынәр деңгейлі тілдік құралдар жүйесі
Әр деңгейге жататын біртектес мағына білдіретін немесе біртектес семантикалық функция атқаратын тілдік құралдар кешені
Функционалды семанткиалық өріске Бондарконың анықтамасы
Бір біріне байланыссыз қарастырылатын түрлі тіл деңгейі бірліктерісемантикалық ортақтығы негізінде бір өріс аясына жинақталады
Белгілі бір ойды деткізуде қоладнылатын тілдік бірліктер қызметінің ортақтығы негізінде өріс түзіледі
Тілдік бірлітер қріске семанткиалық функциясынык ортақтығы негізінде бірігеді
Қазақ тіл білімніде функционалды семанткиалық өрістік негізін салушы
А.Салқынбай
Н.Оралбаева
З.Ахметжанова
О.Алтынбекова
-атын, -етін аффикстерін айғақты өткен шақтың көрсеткіші деп атаған
Т. Қордабаев
А . Ысқақов
Ы.Маманов
Б.Қалиев
-атын,-етін аффиксінің келер шақтық мәнді білдіру мезгіл мәнді сөздерге немесе контекске байланысты болптындығын айтқан, қазақ тіліндегі шақ категориясын арнайы қарастырған ғалым
А.В Бондарко
Т.Қордабаев
А.Ысқақаов
Ы.Маманов
“Мұның өткен шақтық есімшеден өзгешелігі: бұл ертеде болған іс-әрекеттің бір рет болмай бірнеше рет болғандығын немесе оның заттың бойындағы бір кездегі әдетіне , дағдысына, қасиетіне айналғагдығын білдіреді.Бірақ бұл өзгешелігі іс әрекеттің ертеде болғандағынқайта айықандай түспесе осалдатпайды” тұжырымы кімге тиесілі
Т Қордабаев
А Ысқақов
Ы Маманов
О Бөкей
А. Ысқақов -атын, -етін тұлғасының бірнеше мағыналарда жұмсалатындығын атап көрсетеді
Іс әрекетті сөйлеушінің айғақты түрде жеткізетіндігі
Іс әрекеттің сөйлеу сәтінен бұрын болғандығы
Қимылдың өту сипатын, дағдылы әдетті білдіре алатындығы
Атын, етін жұрнағын дағдылы өткен шақ көрсеткіші деп таниды
Ы.Маманов
А.Ысқақов
А.В. Бондарко
Т.Қордабаев
-Ыңқыра, -Іңкіре аффикстер сөзге қандай мән береді
Іс әрекеттің бұрын болғанын
Дағдылы әдет
Қимылдың жеткілікті аяқталмағандығын, үдей түсу мәнін
Іс әрекеттің болашақта орын алатындығын
Категориялды жағдаят
Сөйленіммен берілетін жалпы жағдаяттың бір қырын танытатын және белгілі бір функционалды-семантикалық өріске негізделетін типтік мазмұндық құрылым
Әр деңгейге жататын біртектес мағына білдіретін немесе біртектес семантикалық функция атқаратын тілдік құралдар кешені
Белгілі бір семантикалық функцияны атқаратынәр деңгейлі тілдік құралдар жүйесі
