NEW
Font size
WorksheetsОрмантану 53 сурак
Total questions: 53
Worksheet time: 27mins
Судың тепе-теңдігі келесі көрсеткіштерден тұрады
жауын-шашын түсімінен, оның физикалық және физиологиялық булануынан, топырақ бетiне және iшкi ағындарына, биологиялық және өсiмдiк салмағының жиналуына кететiн шығындардан
жауын-шашын түсімінен, топырақ бетiне және iшкi ағындарына, биологиялық және өсiмдiк салмағының жиналуына кететiн шығындардан
жауын-шашын түсімінен, оның физикалық және физиологиялық булануынан, топырақ бетiне және iшкi ағындарынан
биологиялық және өсiмдiк салмағының жиналуына кететiн шығындардан
жер асты сулар және жауын-шашын түсімінен, оның физикалық және физиологиялық булануынан, топырақ бетiне және iшкi ағындарына, биологиялық және өсiмдiк салмағының жиналуына кететiн шығындардан
Г.Н. Высоцкийдің N=A+F+V+T формуласында физикалық булану көрсетіледі
A
F
V
T
N
Ормандағы топырақ бетiнен булануға кететiн су шығыны, жазық даламен салыстырғанда қандай болады?
бірдей
жоғары
қыс айларында төмен
әр уақытта төмен
көктемде жоғары
ТМД елдерiнiң ормандары жыл сайын қанша оттегiн бөледі?
4 млрд. тоннадан аса
5,5 млрд.т.
3,5 млрд.т.
5 млрд.т.
2 млрд.т.
Ағаштың құрғақ затының 40-50 пайызы неден тұрады
көмiртегiден
оттегіден
целлюлозадан
азоттан
фосфордан
Фотосинтездiң қарқыны екi есеге өседi
көктемде жауын-шашын молайғанда
желсіз күндері
желдiң жылдамдығы 2-3 м/сек болғанда
бұлтсыз күндері
ауа температурасы 25С градустан асқанда
Фитоцидтердi ХХ ғасырдың 30-жылдарында ашқан ғалым
М.Е.Ткаченко
Б.Д.Жилкин
И.В.Тюрин
Б.П.Токин
А.С.Козменко
Газға төзімділік дәрежесiне қарай, барлық ағаш және бұта түрлері бөлiнедi
үш санатқа: газға өте төзімділер, орташа төзімділер және төзімсіздер
төрт санатқа: газға өте төзімділер, төзімді, орташа төзімділер және төзімсіздер
бес санатқа: газға өте төзімділер, төзімді, орташа төзімділер, төзімсіздер және өте төзімсіздер
екі санатқа: газға төзімділер және төзімсіздер
төрт санатқа: газға өте төзімділер, орташа төзімділер және төзімсіздер мен өте төзімсіз
Көмiртегi ассимиляциясы 4-5 есе өседi
ылғалы азырақ болғанда
фотосинтез қарқынды жүріп, су көп буланғанда
ылғалы молырақ болғанда
су сіңіруі азайғанда
күннің көзі азайғанды
Орманды жел сұламасынан қорғауға арналған орман алқабы
желден қорғайтын орман қалқаны
орман желегі
желге төзiмдi орман қабырғасы
орманның биік ағаштары
орман қоршауы
Орман анемохоры деп аталатын орман шекарасы анемохоры немен анықталады?
су жағдайымен анықталады
ауа-райы жағдайымен анықталады
жел жағдайымен анықталады
күн радиациясының белсенділігімен анықталады
биоогиялық белсенділікпен анықталады
Желдiң орман iшiндегi ең үлкен жылдамдығы байқалады
ағаштар желегі үстiнде
ағаштар желегі астында
орман етегінде
орманның сиреген жерінде
ағаш арасы үлкен жерлерде
Егін қорғайтын орман жолақтары қандай мақсатта жасалады
аңызақ желдердiң өнiм мөлшерiне зиянды әсерiн азайту, су режимiн жақсарту және топырақ жамылғысының жоюлу қаупінің алдын алу (топырақты орып, шайып және үрлеп кету) үшiн
эрозиядан қорғау үшін
желденуден қорғау мақсатында
су режимiн жақсарту және топырақ жамылғысының жоюлу қаупінің алдын алу (топырақты орып, шайып және үрлеп кету) үшiн
аңызақ желдердiң өнiм мөлшерiне зиянды әсерiн азайту үшін
Енi 10-60 метрлік жасанды қорғаныш орман алқа ағаштары
орман анемохоры
орман қабырғасы
орман қалқаны
егін қорғайтын орман жолақтары
қорғаныш белдеу
Бiр сатылы (қабатты) ағаштар, желегі қалың қабатты және орман астары болмайтын егін қорғайтын орман жолақтары
тығыз
селдiр
жел өтетiндер, селдiр
жел өтетiндер
селдiр, тығыз
Селдiр егін қорғайтын орман жолақтарының сипаттамасы
екi, үш және одан көп сатылы (қабатты) орман жолағы, бiрақ тығыздығы аз
бiр сатылы (қабатты) ағаштар, желегі қалың қабатты және орман астары болмайды
жапырақтанған кезде жолақтарға тiгiнен және ұзынынан қарағанда жарық саңылаулары болмайды
екi, үш және одан көп сатылы (қабатты) орман жолағы, тығыздығы орташа
екi және үш сатылы (қабатты) орман жолағы
Өсiмдiктерге өте аз мөлшерде қажет заттар
макроэлементтер
ультрамикроэлементтер
микроэлементтер
қоректік заттар
азот пен күл элементтері
Алколоидтар мен витаминдер құрамына кiретін өсімдіктер қажет ететін микроэлемент
фосфор
азот
кальций
калий
натрий
Азот негізінен өсiмдiктерге негiзiнен нитраттардың қандай формалары арқылы сiңiрiледi
азот қышқылының тұздары
түрлi қышқылдардың аммиак тұздары
азот қышқылының тұздары және түрлi қышқылдардың аммиак тұздары
алколоидтар
амин қышқылдары
Талап етушiлiк қабілеті дегеніміз
өсiмдiктердiң топырақтың белгiлi бір құнарлылығын немесе одан қажетті қоректік заттар мөлшерiн алу қабiлетi
Өсiмдiктердiң қалыпты тiршiлiгi үшiн керек ылғал мөлшерi
күнделікті сіңірілетін су
бір миктроэлементке деген мұқтаждық
бір макроэлементке деген мұқтаждық
1961 жылы П.Д.Ярошенко ұсынды
ағаш түрлері ауысуларының жіктелуі: 1) жалпы ауысулар – олар көптеген өсiмдiк қауымдастығының санынан құралған өсiмдiк аймағы немесе облысында орын алады; 2) жеке ауысулар – жалпы ауысулардан тәуелсiз өтедi және жекелеген өсiмдiк қауымдастықтарында жүзеге асады; 3) өсiмдiк қауымдастықтарының дамуы – филоценогенездің синонимi
ауысу жіктеулерін (классификацияларын), олардың қарқыны бойынша бөлген: 1) апаттық; 2) қысқа уақыттық – бiршама тез өтедi (орманның бiр ұрпағы кезеңiнде) және тiкелей бақылауға болады; 3) ұзаққа созылатын ауысу – ондаған және жүздеген жылдар қажет; 4) ғасырлық ─ өте баяу өтеді, жүздеген, мыңдаған жылдар бойы жүредi
ауысулардың мынандай бөлiктерiн ажыратты: сингенетикалық ауысу; эндоэкогенетикалық ауысу; гологенетикалық ауысу; экзоэкогенетикалық ауысу; филоценогенетикалық ауысу
компоненттер бөлiгiнiң сиреуi және жойылуы орынның босағанын және оған өсiмдiктердiң басқа түрiнiң орналасу мүмкiндiгiн көрсетті
ағаш түрлерінің ауысу себептерi әр түрлi, олардың бiреулерi iшкi ауысулар ─ қауымдастықтардың өз табиғатында болады, басқалары сыртқы ауысулар ─ өсiмдiк қауымдастықтарына сыртқы факторлардың ықпал етуi нәтижесiнен туындайды деп айтты
1915 жылы алғаш рет ауысуларды жіктеуді ұсынды
П.Д.Ярошенко
С.В.Белов
В.Н.Сукачев
Б.А.Шустов
В.Е.Удод
Орнықтылық дәрежесi бойынша өсiмдiк қауымдастықтарын неше топқа бөледі
2
4
3
5
6
Климат-, эдафо-, пиро-, зоо-, антропогендiк ауысулар деп бөлінетін сукцессия түрі
Сингенетикалық ауысу
Филоценогенетикалық ауысу
Эндоэкогенетикалық ауысу
Экзоэкогенетикалық ауысу
Гологенетикалық ауысу
Ұзаққа созылатын ауысу дегеніміз
өте баяу өтеді, жүздеген, мыңдаған жылдар бойы
апаттық (кездейсоқ)
ондаған және жүздеген жылдар қажет
олар көптеген өсiмдiк қауымдастығының санынан құралған өсiмдiк аймағы немесе облысында орын алады
жалпы ауысулардан тәуелсiз өтедi және жекелеген өсiмдiк қауымдастықтарында жүзеге асады
Алғаш рет ауысуларды жіктеуді В.Н.Сукачев қашан ұсынды?
1920 жылы
1930 жылы
1940 жылы
1915 жылы
1935 жылы
Мұндай кесу әр түрлi жастағы сүрекдіңдерде жүргiзiледi
жаппай кесу
бiртiндеп кесу
ірiктеп кесу
арнайы кесу
барлық кесу түрлері
Ағаш түрлерінің ауысу себептерi бөлінеді
ішкі және сыртқы
биологиялық, химиялық, механикалық факторлар
биологиялық, химиялық, механикалық және антропогендік факторлар
ішкі, сартқы және уақыт есебінен болатын ауысу
өрт және қорек үшін күрес
Ағаштардың желегі әртүрлі биіктікте өскен, яғни, бірнеше сатыдан (қабаттан) құралған орман
күрделі сүрекдiң
қарапайым сүрекдiң
бірнеше сатылы күрделі сүрекдің
сатылы сүрекдің
абсолютті сүрекдің
Өсімдіктердің жанасу арқылы өзара қатынастар
сүрекдің өсiмдiктер мен ортаның, жеке дарақтар, түрлер мен түр топтарының өзара күрделi әсерi ету жағдайларында, өсiмдiктердің көбеюi нәтижесiнде пайда болады және қалыптасады
көбінесе, өсiмдiктердiң бiр-бiрiне механикалық әсерiмен (ағаш желектерінің жел кезінде бір-біріне соқтығысуы, жемiстер мен тұқымдардың кеш пісуi, тамырлардың жанасуы) байланысты.
контактылы, трансабиотикалық және трансбиотикалық
тiршiлiк жағдайлары үшiн бәсекелестiктi, тiршiлiк кезiндегi бөлiнетiн заттарды, өсiмдiктердiң өлi қалдықтарын, өсiмдiк ортасын құруға қатысуды жатқызады
басқа организмдер (түйнек бактериялары, микориздер) қатынасы арқылы байқалады
Сүректі өсімдіктердің жаңару кезеңі
сүректi өсiмдiктердiң жеке тiршiлiк шағы
сүректi өсiмдiктердiң балауса шағы
кемелденген шақ
оның биiктiкке өсуiнiң тоқтауы
биологиялық энергия мен заттар айналымының тұрақтануымен сипатталады
Қандай ормандар бұрынырақ және жылдам қурай бастайды
жасанды, қолдан өсірілген ормандар
күтімі нашар жасанды ормандар
табиғи жағдайы нашарлаған территориядаға ормандар
өрттің, жел сұламасының әсерінен
ірi ағаштардың жойылуы әсерінен және олардың дiң шiрiктерiнен және зиянкестерiнен зақымдануынан
Жемiс беруді есепке алудың фенологиялық әдiстерi
кесілген ағаштардың жемістері есепке алынады
бұтақтарда қалған, жерге түскен жемiс iздерi арқылы санау
В.Г.Каппер шкаласы бойынша көз мөлшерімен жеміс түсiміне баға берiледi
өскiн мөлшерi және жасы бойынша өткен жылдар түсiмiн анықтау
діңдері мен бұтақтарын сақиналау, желектерін қию, ағаш діңіне глюкозаны енгізу, фитогормонмен өңдеу
Ағаштар мен сүрекдiңдердiң жемiс беруін зерттеу және есепке алу үшiн мынандай әдiстеріне жатпайды:
бақылау алаңдары әдісі
фенологиялық әдіс
визуалдық бағалау әдісі
тұқым өлшеу әдісі
көз мөлшерiмен есептеу әдісі
Ағаш түрлерінің жемiс салуын күшейтудің қазiргi әдiстерi үш топқа бөлiнедi. Олар немен байланыстыралды?
ағаштардың зат алмасуының бұзылуы, селекциялау және будандастыру, ағаштардың өсiп-өну ортасының өзгеруі
ағаштардың өнімділігінің төмендеуі, селекциялау және будандастыру, ағаштардың өсiп-өну ортасының өзгеруі
ағаштардың өнімділігінің төмендеуі, селекциялау және будандастыру, қоршаған орта жағдайларының өзгеруі
биологиялық, антропогендік және механикалық факторлар әсерімен
ағаштардың зат алмасуының бұзылуы, селекциялау және будандастыру, қоршаған орта жағдайларының өзгеруі
А.С.Козменко 1947 жылы белгiледi
өнімділік класстарын
ластануға төзімділік бойынша класстады
су және жел реттегiш санаттарды
рекреациялық тұрғыдан пайдасы санаттарын
тұздануға төзімділігі бойынша санаттарды
Тюрин мен Козменко жіктеуі бойынша су реттеу маңыздылығы бар ормандар жатады
IV класска
III класска
II класска
I класска
эрозияға қарсы орман жолақтарына
Кешендi су қорғау-қорғаныш орманы
су көздерiне жалпы судың келуiн көбейтпейдi
суды күзету және қорғау мiндеттерiн орындайды
су қорының ең аз кезеңiнде судың бiршама қалыпты келуiне ықпал етедi немесе табиғи және жасанды су қоймаларын ластанудан алдын ала сақтайды
су және жел эрозиясы нәтижесiнде топырақты бүлiнуден, ал елдi мекендердi – атмосфералық қолайсыз әсерлерден қорғайды
су көздерiне жалпы судың келуiн көбейтпейдi, бiрақ оның тасқынын жеңiлдетедi және батпақтануды болдырмайды немесе топырақтың жақсы дренаждалуына көмектеседi
Орманның су күзету–қорғаныш рөлiнiң бағасын бiршама толық бере алады
М.Е.Ткаченко жіктеуі (классификациясы)
И.В.Тюрин жіктеуі (классификациясы)
Б.Д.Жилкин жіктеуі (классификациясы)
А.С.Козменко жіктеуі (классификациясы)
Тюрин мен Козменко жіктеуі (классификациясы)
жапырақтар, ұсақ бұтақтар, түбiрлер және топырақ арасында болатын қоректік элементтердiң циклі
үлкен биологиялық айналым
кiшi биологиялық айналым
биохимиялық айналым
тірі зат айналымы
биогеохимиялық айналым
Орманның топырақ құнарлылығына оң әсерi неге негiзделген
қоректік заттардың мол болуына
биологиялық айналымның сiңiмдiлiгi мен қарқындылығына
климаттық жағдайдың қолайлы болуна
жауын-шашынның мол түсуіне
су режимінің қалыпты болуы
Орман топырағын жақсартудың аса тиiмдiсi
орман топырағын биологиялық және химиялық мелиорациялау
кешендi әдiстерді қолдану
ағаш және бұта түрлерін араластырып отырғызу
ормандағы шiрiмеген қалдықтардың қалың қабаты бар кезде топырақты өңдеу
топыраққа нитрифициялайтын бактериялар егу
Кальциефильдерге жатады
асыл талшын, қиыр шығыс қарағайы, қара жидек, сфагнум
сары және ақ қарағандар, қандыағаштар, жиде, шырғанақ
лавар, қайың, қарағаш, көптеген тал және терек түрлері, мойыл, аюбадам, өгейбұта
жыңғыл, ақ қараған, алмұрт ағашы, емен
көктерек, шырша, сібір балқарағайы
қалыңдығы 3-5 см қарашiрiктiң аралық түрi
модер
мор
мулль
моль
модуль
Мулль деген
азот және күл тәрiздi заттарға бай орман қордасының түрі
негiзiнен қылқан жапырақты алқа ағаштарда оттегi жетіспеушілігінен пайда болады, баяу шiритiн үш қабаттан тұрады
жалпақ жапырақты ағаштар немесе аралас қылқанды-жапырақты сүрекдiңдер астында пайда болатын қатқыл қорда
Түрлi дәрежеде шiрiген үш қабаттан тұратын қарашiрiктiң аралық түрi
Реакциясы әлсіз қышқылды, сүрекдiң мен топырақ арасындағы зат алмасу баяу жүретін қорда түрі
Топырақты жақсартатын әлсіз қышқылды қарашiрiнді құрайтын ағаш түрлері
майқарағай, қарағай
шырша мен қайыңды немесе шегіршін түрлері
шаған, үйеңкi, қандыағаш, қайың, майқарағай
шырша мен қайыңды немесе шегіршін түрлері, майқарағай, қарағай
қайың, ақ қараған, кәдiмгi қарағай
Топырақтың азотпен қанығу көздерi
органикалық заттардың бүлiнуi, жауын-шашынның түсуi, атмосфера азотын микроорганизмдердiң сiңiруі
органикалық заттардың бүлiнуi, атмосфера азотын микроорганизмдердiң сiңiруі, түйнектердiң шiруi
органикалық заттардың бүлiнуi, жауын-шашынның түсуi, атмосфера азотынмикроорганизмдердiң сiңiруі, түйнектердiң шiруi
азот жарықтың және аллюминий, кремний, мырыш және т.б. тотықтары катализаторлары әсерiнен бөлiнедi
органикалық заттардың бүлiнуi, атмосфера азотын микроорганизмдердiң сiңiруі
Топырақ қандай факторлар әсерiнен жер қыртысының жоғары қабатынан құралған табиғи дене
климат, аналық тау жынысы, жер бедерi, өсiмдiктер мен жануарлар, топырақтың түзілу уақыты
климат, аналық тау жынысы, жер бедерi, өсiмдiктер мен жануарлар, топырақтың түзілу уақыты мен адамның шаруашылық қызметi
желмен зақымдану, ауа мен топырақтың температуралық ауытқулары, топырақтың артық ылғалдылығы, жануарлар, жәндiктер мен саңырауқұлақ ауруларынан бүлiну
аналық тау жынысы, жер бедерi, өсiмдiктер мен жануарлар, топырақтың түзілу уақыты
климат, аналық тау жынысы, жер бедерi, өсiмдiктер мен жануарлар, адамның шаруашылық қызметi
Өте күшті фитонцидтілерге жатады
қотыр қайың, үлпек қайың, кәдімгі қарағай, шырша, көктерек, орманжаңғақ ағашы, мойыл, кәдімгі арша
кәдімгі емен, үшкір жапырақты үйеңкі
сібір балқарағайы, кәдімгі шаған, ұсақ жапырақты жөке, қара қандыағаш, сібір самырсыны, шетен, сары қараған, кәдімгі жұпаргүл, татар ұшқаты
шегіршін, өгейбұта
қызыл аюбадам, итшомырт
Фитонцидтiк дәрежесi бойынша қызыл аюбадам мен итшомырт жатады
орташа фитоцидтілер
өте нашар фитонцидтілерге
өте күшті фитонцидтілер
күштi фитонцидтілер
әлсiз фитонцидтілер
Қар салмағынан көп сынады
I-IІI жас кластарының қарағайлары
І-IІI жас кластарының қайыңдары
I-II жас кластарының қарағайлары
І жас класс қайыңдары
I-II жас кластарының қайыңдары
Гигрофиттер тобына жатады
сексеуiл, арша, емен
қырым, кәдiмгi және Банкс қарағайлары
шаған, сұр тал, қара қандыағаш
балқарағай, көктерек, самырсын, майқарағай
жөке, шамшат, шаған, қотыр қайың
П.С.Погребняк ағаш түрлерінің жылуға қатынасын сипаттайтын шкаланы ұсынды. Ол бойынша өте жылу сүйгiштер
талшын, айлант, қара жаңғақ ағашы
қызыл емен, үйеңкі, қарағаш, тау емені, шаған
қиыр шығыс қарағайы, тоз қатпарлы емен, сауырағаш, секвойя
көктерек, қайың, сұр қандыағаш, шетен, шырша, сібір майқарағайы, кәдімгі қарағай, балқараға
грек жаңғақ ағашы, үлпек емен, ақ қараған, қармала
