NEW
Font size
WorksheetsАида
Total questions: 64
Worksheet time: 32mins
МШ балаларды оқуға қабылдайтын жалпы білім беретін мектептердің кітапханалары келесі құралдармен толығуы керек:
Арнайы оқулықтар.
Арнайы құрылғылар.
Арнайы техника.
Көркем әдебиет.
Жалпы мектептерге арналған оқулықтар.
Білім алу қажеттілігі ерекше баланы жалпы білім беру ортасына интеграциялауда екерілуі қажет «ішкі» жағдайлар:
Интеграцияланған балаға білікті көмек, қолдау көрсету мүмкіндігі.
Баланың интеграцияланған оқыту жағдайына психологиялық даярлығы.
Баланың жасына сай жалпы физикалық даму деңгейі.
Ата-аналарды баласын сау балалармен бірге оқытуға мәжбүрлеу.
Бұзылуларды ерте анықтау.
Білім алу қажеттілігі ерекше баланы жалпы білім беру ортасына интеграциялауда екерілуі қажет «сыртқы» жағдайлар:
Баланың жасына сай жалпы физикалық даму деңгейі.
Ата-аналарды баласын сау балалармен бірге оқытуға мәжбүрлеу.
Баланың интеграцияланған оқыту жағдайына психологиялық даярлығы.
Баланың жасына сай психикалық-физикалық және тілдік даму деңгейі.
Бұзылуларды ерте анықтау және бала өмірінің алғашқы айларынан бастап түзету жұмыстарын бастау.
Мэйнстримингте (mainstreaming):
Мүгедек оқушылар ешкіммен қатынаспайды.
Мүгедек оқушылар өзге құрбыларымен әртүрлі бос уақытын өткізу бағдарламалары кезінде араласады.
Мүгедек оқушылар ересектермен араласады.
Мүгедек оқушылар өзге құрбыларымен күнделікті сабақтарда араласады.
Мүгедек оқушылар үйден оқыту кезінде мұғалімдермен ғана араласады.
Инклюзивті білім берудегі кадрлық мәселелер:
Жалпы мектептердегі мұғалімдердің арнайы даярлығының болмауы.
Қолайлы білім стандарттарының болмауы.
Жалпы мектеп бағдарламаларының БАҚЕ бала қажетіне сәйкес келмеуі.
Жалпы мектептің МШ қажеттілігіне сәйкес материалдық-техникалық жабдықталудың жеткіліксіздігі.
Штаттық кестеде медицина маманы орнының болмауы.
Инклюзивті білім берудің оң жақтары:
Сау адамның тұлғалық дамуы.
Сау адамның денсаулығының , өздігінен әрекеттену қабілетінің дамуы.
Дискриминацияның болмауы.
Сау адамның өз мүмкіндігін анықтау қабілетінің дамуы.
Сау адамның жан-жақты дамуы.
Инклюзивті білім берудің теріс жақтары:
Мүлдем енгізілмейді.
Құқықтық негізі жоқ.
Экономикалық негізі жоқ.
Әлеуметтік-экономикалық жағдайлар мен қоғамның төмен санасын есепке алсақ, әзірше өте баяу дамып келеді.
Мемлекет тарапынан қолдау жоқ.
Инклюзивті білім беруді енгізудегі ресурстық кедергілер:
Тұрғындардың жағымсыз көзқарастары, қорқыныштары мен теріс сенімдері.
Мамандардың еңбекақысының төмендігі.
МШ адамдардың қоғамға интеграциалануды қаламауы.
Арнайы және жалпы білім беру мекемелері мамандарының бәсекелестігі.
БАҚЕ балалардың білім деңгейінің төмендігі.
Дефектолог маман немесе арнайы педагогтың кәсіби келбеті:
Байсалдылық пен тіл табысқыштық.
Балаға құрмет және елгезектік.
Әдептілік пен толеранттылық, баланың қиын мәселесін түсіну.
Өзіне деген сенім, жауапкершілік, көпшілдік.
Эрудиция және жігерлілік.
Сынып жетекшісінің міндеті:
ПМПк ұйымдастыру мен өткізу.
Логопед пен дефектологтың жұмыстарын қадағалау.
Мектепті арнайы техникалық құралдармен жабдықтау.
Оқушыларды тексеру (скрининг).
Оқу үдерісі шеңберінде оқушыларға көмек көрсету.
ҚР МШ балаларға білім беру жағдайларын жасауда басымдылыққа ие бағыт-интеграцияланған инклюзивті білім беруді дамыту:
Бірінші бағыт.
Үшінші бағыт.
Екінші бағыт.
Төртінші бағыт.
Бесінші бағыт.
ҚР МШ балаларға білім беру жағдайларын жасауда басымдылыққа ие бағыт- балалардың психикалық-физикалық ерекшеліктеріне сәйкес көпнұсқалы білім беру стандарттарын жасау және соған сәйкес білім алу жағдайларын туғызу:
Үшінші бағыт.
Бірінші бағыт.
Екінші бағыт.
Төртінші бағыт.
Бесінші бағыт.
ҚР МШ балаларға білім беру жағдайларын жасауда басымдылыққа ие бағыт- балалардың дамуындағы ауытқуларды ерте анықтау және түзету жұмыстарын да мүмкіндігінше ерте кезеңде ұйымдастыру:
Үшінші бағыт.
Екінші бағыт.
Төртінші бағыт.
Бесінші бағыт.
Бірінші бағыт.
Бұл категориядағы білім алу қажеттілігі ерекше балаларға жеке білім беру бағдарламасы құрылады:
Фронтальды, инклюзивті түрде оқытылатын МШ балаларға, оның ішінде мүгедек балалар да кіреді.
Оралман балаларға.
Тілдік кедергілері бар балаларға (өзге тілді).
Эмигранттардың балаларына.
Психопатия тектес бұзылыстары бар балаларға.
Бұл сипат инклюзивті тәжірибені жүзеге асыратын маманға тән емес:
Жаңа арнайы білімдерді меңгеру.
Мамандар командасында жұмыс істеуге даярлық.
Өзгерістерге даярлық.
Маманданудың шектеулі шеңберінде қалу.
Кәсіби ізденіс.
Білім берудегі мониторинг:
Оқушылармен бақылау жұмыстарын өткізу жүйесі.
Оқушылардың білімдерін тексеру жүйесі.
Білім беру жүйесі туралы ақпарат жинау және қорыту.
Оқушылармен бақылау тестін өткізу жүйесі.
Педагогтардың білім деңгейін анықтау үшін тестілеу жүйесі.
Мектеп дирекциясы осындай сараптамалық есеп негізінде оқу-тәрбие үдерісінің дамуына қажетті өзгерістерді енгізу туралы шешімдер қабылдайды:
Білімді тексеру.
Мониторинг.
Сауалнама.
Тестілеу.
Бақылау.
Ата-аналарға психологиялық қолдау жасайтын ата-аналар ұйымдары:
Психологиялық-педагогикалық түзету кабинеттері.
Мектеп дирекциясы.
Қоғамдық бірлестіктер.
Ата-аналар клубтары.
Психологтар клубтары.
Экстернальды интеграция:
Экстернаттағы интеграция.
Экстернатпен оқыту.
Жалпы және арнайы білім берудің интеграциясы.
Экстернатты білім беру.
Жалпы мектептегі интеграция.
Интернальды интеграция:
Арнайы білім берудің ішіндегі енгізу, кіріктіру.
Жалпы мектептегі интеграция.
Интеграцияланған пәндер.
Интеграцияланған сабақтар.
Интернат мекемесындегі интеграция.
Қазақстандық білім берудегі қиындықтар:
Елеусіз қиындықтар бар.
Қазіргі кезде ешқандай қиындықтар жоқ.
Инклюзивті білім берудің тиімді моделі жасалмаған.
БАҚЕ балалар инклюзивті жүйеде оқуды қаламайды.
БАҚЕ балалар мен олардың ата-аналары инклюзивті жүйені қабылдамайды.
ҚР инклюзивті білім берудің орнауы мен дамуындағы Р.А.Сүлейменованың ролі:
Оның жетекшілігімен инклюзивті білім берудің шетелдік тәжірибесі зерттеліп, нормативтік-құқықтық негізі жасалуда.
Алғаш рет инклюзивті білім беретін мекемелер ашты.
Интеграцияланған білім беруге арналған алғашқы оқулықтарды жазды.
Алғаш рет арнайы білім беру саласының мәселелерін көтерді.
Алғаш рет интеграцияланған білім беретін мекемелер ұйымдастырды.
ҚР «Білім берді дамытудың 2011-2020 жж. арналған мемлекеттік бағдарламасының» маңызы:
Алғаш рет арнайы білім берудің мәселелері айтылды.
Алғаш рет аутизм мәселесі қарастырылды.
Алғаш рет МШ балаларды жалпы білім беру үдерісіне кіріктірудің мехинизмдері анықталды.
Алғаш рет БАҚЕ баллардың білім алуы мәселесі қарастырылды.
Алғаш рет арнайы білім беру саласының мәселелері анықталды
Білім алу қажеттіліктері ерекше тұлғаларға жататындар:
Күрделі, кешенді кемістігі бар балалар.
Дарынды балалар.
Индиго балалар.
«Күн сипатты» балалар.
Мигрант балалар, босқындар, оралмандар отбасыларының, аз ұлттардың балалары.
ҚР арнайы білім беру саласының дамуындағы Р.А.Сүлейменованың ролі:
Алғаш рет көмекші мектептер ашты.
Алғаш рет арнайы білім беретін мекемелер ашты.
Алғаш рет ҚР балалардың психофизикалық денсаулығын анықтап, олардың контингентін анықтады, соның негізінде МШ балалармен жұмыстың тиімділігі бағаланды.
Алғашқы оқулықтарды жазды.
Арнайы білім беру жүйесін құрды.
Ата-ана мен баланың біріге орындайтын жұмысы ДМШ баланың белсенді қоғамдық-пайдалы әрекетке араласуын қамтамасыз етеді, оның еңбек ету мүмкіндіктерін мен кәсіптік бағдарын қалыптастырады:
Белсенді тәрбие.
Отбасылық тәрбие.
Қоғамдық тәрбие.
Қоғамдағы тәрбие.
Қоғамдық -пайдалы еңбекке тәрбиелеу.
Егер ерте жастан әлеуметтік және медициналық-педагогикалық түзетушілік қолдау көрсетілмесе, физикалық немесе психикалық дамуында тежелу пайда болуы мүмкін 2-3 жастағы бала:
Өзінің психикалық денсаулығын жоғалту қаупі бар бала.
Өзінің физикалық денсаулығын жоғалту қаупі бар бала.
БАҚЕ оқушы.
«Тәуекел» («қауіп») тобындағы бала.
ДМШ оқушы.
Жалпы мектептерде ДМШ балаларға психологиялық-педагогикалық қолдау жасау барысында арнайы жабдықталған кабинеттерді пайдаланатын мамандар:
Психолог.
Директордың орынбасары.
Лаборант.
Координатор
БАҚЕ оқушы.
Реабилитациялық орталық МШ балаларға түзетушілік көмекті осындай бағытта жүзеге асырады:
Медикаменттермен қолдау.
Материалдық жағынан.
Психологиялық-педагогикалық бағытта.
Кеңес беру бағытында.
Диагностикалық бағытта.
Инклюзивті білім берудің кадрлық жағынан қамтамасыз етілуі:
Педагогтардың инклюзивті білім беру жағдайында жұмыс істеуге даярлығын қамтамасыз ету.
Кадрлардың біліктілігін жоғарылату бағдарламасын өзгерту.
Педагогикалық кадрлардың біліктілігін жоғарылату бағдарламасын жеңілдету.
Педагогтардың инклюзивті білім беру жағдайында жұмыс істеу тілегін туғызу.
Педагогтарды инклюзивті білім беру жағдайында жұмыс істеуге мәжбүрлеу.
Инклюзивті білім берудің әдіснамалық және оқу-әдістемелік негіздері:
Жалпы білім берудің әдіснамалық негіздерін даярлау.
Арнайы білім берудің әдіснамалық негіздерін даярлау.
Оқу ғимараттарын бейімдеу.
Оқу жоспарларын, БАҚЕ балалардың оқу бағдарламаларын бейімдеу.
Оқу кабинеттерін бейімдеу.
Бұл модельге сәйкес, қоғам ДМШ адамдардың білім алу және даму қабілеттері барлығын мойындап, оларға түзету-педагогикалық көмек жағдайларын туғызады:
«Қоғамға қауіп туғызушы» моделі.
«Жартылай адам» моделі.
«Науқас адам».
«Аяныш нысаны» моделі.
«Даму» моделі.
Бұл модельге сәйкес, ДМШ адамдарға қоғам қаржылық ысырап туғызатын экономикалық ауыртпалық ретінде қарайды:
«Инертті масса» моделі.
«Ауыртпалық туғызушы қайырымдылық нысаны» моделі.
«Аяныш нысаны» моделі.
«Даму» моделі.
«Өсімдік» моделі.
Бұл модельге сәйкес, ДМШ адамдарға қоғам есеймейтін бала ретінде қарайды, яғни оларға тек мүсіркеушілікпен қарайды:
«Науқас адам».
«Жартылай адам» моделі.
«Аяныш нысаны» моделі.
Ауыртпалық туғызушы қайырымдылық нысаны» моделі.
«Қоғамға қауіп туғызушы» моделі.
Бұл модельге сәйкес, ДМШ адамдарға қоғам қауіп ретінде қарайды, яғни қауіпті аластату мақсатында жабық интернаттар мен мекемелер ашады:
«Қоғамға қауіп туғызушы» моделі.
«Науқас адам».
Жартылай адам» моделі.
«Аяныш нысаны» моделі.
«Ауыртпалық туғызушы қайырымдылық нысаны» моделі.
Бұл модельге сәйкес, ДМШ адамдарға қоғам толыққанды емес, жануарға жақын нысан ретінде қарайды:
«Қоғамға қауіп туғызушы» моделі.
«Науқас адам».
«Аяныш нысаны» моделі.
«Жартылай адам» моделі.
Ауыртпалық туғызушы қайырымдылық нысаны» моделі.
Бұл модельге сәйкес, қоғамдық пікірше ДМШ адамдар емдеуді қажет ететін науқас ретінде қарастырылады:
«Науқас адам».
«Қоғамға қауіп туғызушы» моделі.
«Жартылай адам» моделі.
«Аяныш нысаны» моделі.
«Ауыртпалық туғызушы қайырымдылық нысаны» моделі.
Инклюзивті білім берудің қағидалары:
Адамдардың барлығы бірдей бір-бірін қажет етпейді.
Барлық адам бір-бірін қажет етпейді.
Адам өмірінің даму аясын кеңейтетін жан- жақтылық емес.
Жан- жақтылық адам өмірінің даму аясын кеңейте алмайды.
Барлық адам бір-біріне қажет.
Инклюзивті білім берудің қағидалары:
Адам құндылығы толықтай оның жетістіктеріне байланысты.
Адам құндылығы толықтай оның қабілетіне байланысты.
Адам құндылығы оның қабілеті мен жетістіктеріне байланысты емес.
Әрбір адам сезуге қабілетті емес.
Әрбір адам ойлауға қабілетті емес.
Физиологиялық толеранттылық:
Физикалық кемістігі барларға деген қатынас.
Ересектерге деген қатынас.
Балаларға деген қатынас.
Мектеп жасындағы балаларға деген қатынас.
Мектеп жасына дейінгі балаларға деген қатынас.
Діни толеранттылық:
Діни фанатизм.
Қандай да бір дінді, оның құндылықтары мен дәстүрлерін орнату.
Белгілі бір дін өкілдеріне басымдылық беру.
Дінге сенушілер мен сенбеушілердің өзара түсіністіктері.
Діни экстремизм.
Саяси толеранттылық:
Азаматтардың өмірін бақылау.
Өзге дүниетанымдар мен пікірлердің де барлығын түсіну.
Азаматтарды үкімет тарапынан үнемі бақылау.
Саяси репрессиялар.
Тоталитарлық режим саясаты.
Жасқа сай толеранттылық:
Егде адамдардың жастарды түсінбеуі.
Егде жастағы адамдарға құрмет көрсетпеу.
Егде жастағы адамдарға төзімділік көрсету.
Егде жастағы адамдар туралы жастардың біржақты пікірде болуы.
Егде адамдардың жастарды жақсы түсінуі.
Гендерлік толеранттылық:
Бір жыныс өкілінің екінші жыныс өкілінен артықшылығы бар деген идеяның болмауы.
Бір жынысты некелерді қолдау.
МШ адамға деген төзімділік.
МШ адамды қабылдауға мәжбүрлік.
Қоғамдағы адамдардың тең қарым-қатынасы.
Этникалық немесе ұлтаралық толеранттылық:
Өзге нәсіл өкілдері туралы алдын ала біржақты пікірде болу.
Әртүрлі ұлт өкілдері туралы алдын ала біржақты пікір білдірмеу
Өзге нәсіл өкілдері туралы біржақты пікір білдірмеу.
Өзге ұлт өкілдеріне сенімсіздік таныту.
Өзге ұлт өкілдеріне айыптаушы позициясынан қарау.
Әлеуметтік толеранттылық:
Тәрбиесіз адарға төзімділік таныту.
Адам құқығы мен бостандығын мойындау.
Адамды құрметтеу.
Тұлғаның қоғамның әртүрлі әлеуметтік топтарының мүшелерімен серіктестік қатынаста болуы.
МШ адамды қабылдауға мәжбүрлік.
Тұлғалық толеранттылық:
МШ адамдарды қабылдамау.
МШ адамға деген төзімділік.
Адам бостандығын мойындау.
МШ адамды қабылдауға мәжбүрлік.
Тәрбиесіз адарға төзімділік таныту.
Тұлғалық, әлеуметтік, гендерлік, саяси, физиологиялық, ұлтаралық, бұл толеранттылықтың ... болып табылады:
Қағидалары.
Түрлері.
Мақсаттары.
Құрылымдық бөліктері.
Міндеттері
Толеранттылық:
Өзге дүниетанымға, өмір сүру салтына, мінез-құлыққа, салт-дәстүрге төзімділік, құрмет таныту.
Өзгенің дүниетанымы мен сеніміне кешіріммен қарау.
Өз сенімдеріңнен бас тартып өзгенің дүниетанымын қабылдау.
Әлеуметтік әділетсіздіктеге төзімділік.
Өз пікіріңді өзгелерге таңуға жақсы мүмкіндік.
Түзету-педагогикалық қолдауды қамтамасыз ететін маман:
Пән мұғалімі.
Әлеуметтік педагог.
Педагог – психолог.
Ұйымдастырушы педагог.
Координатор.
Білім беру және түзету –дамыту үдерісін арнайы құралдармен қамтамасыз ету:
Көлік
Лифттер, пандустар.
Арнайы жиһаз.
Кеңес беру.
Тифлотехника.
Мектепке физикалық қолжетімдікті қамтамасыз ететін құралдар:
Лифттер, пандустар.
Педагогтарға кеңес беру.
ЕБҚБ балаларға материалдық көмек.
Мамандарды жұмысқа қабылдау.
Оқытудың арнайы техникалық құралдары.
Интеграцияланған оқытуды ұйымдастыруда жалпы білім беретін мектеп басшысының жасайтын даярлық жұмыстарына кірмейтін пункт:
Мектепке келуге физикалық мүмкіндік туғызу.
Білім беру және түзету-дамыту үдерістерін арнайы техникалық құралдармен жабдықтау.
Мұқтаж отбасыларын материалдық жағынан қамтамасыз ету.
Түзетушілік-педагогикалық жұмысты жүзеге асыратын педагогикалық қызметкерлерді таңдау және жұмысқа қабылдау.
Педагогтарға, МШ және сау оқушыларға, ата-аналарға, мектептің техникалық қызметшілеріне кеңес беру.
Білім алу қажеттілігі ерекше ететін балалардың оқуға қолжетімділігін қамтамасыз ететін білім беру түрі:
Арнайы оқыту.
Үйден оқыту.
Индивидуалды оқыту.
Дифференциалданған оқыту.
Инклюзивті оқыту.
МШ балаларды жалпы білім беретін мектепке қабылдауда ауыр ақыл-ой кемістігі, психопатия тәріздес әртүрлі ауытқулар мен жиі ұстайтын сіреспе ұстамалары – бұл:
Тікелей қарсы көрсетілім.
Жанама қарсы көрсетім.
Мектепке қабылдауға ұсыныс болып табылады.
Қарсы көрсетім болып табылмайды.
Мектепке қабылдану үшін негізгі көрсеткіш.
Балалардың мектепте оқуға даярлығын тексеру мақсатында әр жылдың сәуір-мамыр айларында өткізілетін тексеру шарасы:
Емтихан.
Дәрігерлік тексеру.
Педагогикалық тексеру.
Тестілеу
Білімді тексеру.
Ата-аналар (басқа да заңды өкілдері) баланың жеке ерекшеліктері мен мүмкіндіктеріне қарай білім беру мекемесін таңдауға ..:
Құқығы жоқ.
Тілек білдірмейді.
Тілек білдіреді.
Мүмкіндігі жоқ.
Құқылы
ДМШ балалар ПМПК шешімі мен ата-аналар келісімі болған жағдайда кез келген жалпы білім беретін мектепке, арнайы мектепке баруға, бір мектептен екіншісіне ауысуға..:
Құқығы жоқ.
Құқылы.
Тілек білдірмейді.
Тілек білдіреді.
Мүмкіндігі жоқ.
Бұл маман МШ балаларға арнайы көмек көрсетуде келесі бағыттағы жұмыстарды атқарады: оқу үдерісі шеңберінде оқушыларға көмектесу, балалар ұжымын қалыптастыру мен дамыту, ата-аналармен қызметтестік ету:
Мектеп директоры.
Директордың орынбасары.
Психолог
Сынып жетекшісі.
Логопед
МШ балалар оқитын сыныптарда жұмыс істейтін бастауыш сынып мұғалімі, пән мұғалімдерінің міндеті:
Жаңа оқу бағдарламаларын құру.
Жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын пайдалану.
Жалпы оқу бағдарламаларын балалардың мүмкіндік ерекшеліктеріне қарай бейімдеу.
Әр оқушыға жеке оқу бағдарламасын жасау.
Арнайы мектептің оқу бағдарламаларын пайдалану.
МШ балалардың оқуында кездесетін қиындықтарды анықтау, түзетушілік-педагогикалық көмек көрсету үшін, сондай-ақ, оқушылар мен ата-аналарға олардың жетістіктері туралы ақпарат беру үшін жүргізілетін іс-шара:
Психологиялық-педагогикалық мониторинг.
Психологиялық-педагогикалық кеңес.
Бақылау
Журнал
Білімді тексеру.
Ата-аналардың тілектеріне сәйкес және білім беру органдарының келісімімен жалпы білім беретін мектептерде МШ балалар контингенті болған жағдайда ашуға болатын сыныптардың немесе топтардың түрлері:
Үйден оқитын топтар.
Ұзартылған күн сыныптары.
Интеграциялап оқытатын сыныптар.
Интеграциялап оқытатын топтар мен шағын топтар.
Дифференциалдап оқытатын сыныптар.
МШ балалардың жалпы мектептерде педагогикалық-психологиялық көмекпен қамтамасыз етілуін бақылауға құзіретті:
Мектеп әдістемелік бірлестігі.
Мектеп психологиялық-дәрігерлік-педагогикалық консилиум.
Қалалық психологиялық-дәрігерлік-педагогикалық кеңес.
Облыстық психологиялық-дәрігерлік-педагогикалық кеңес.
Мектеп педагогикалық кеңесі.
Диагностикалық мәліметтер негізінде бұл маман баланың даму тарихынан көшірме, ауырған аурулары мен дәрігерлердің қорытындылары туралы дәрігерлік мінездеме береді:
Дәрігер.
Дефектолог мұғалім.
Педагог-психолог.
Логопед мұғалім.
Әлеуметтік педагог.
