Мінсіз адам - тәрбиенің ең жоғары мақсаты және тұлғаның мінсіз үлгісі. Кемел адам мәселесі мұсылмандық әлемнің сопылық ағымында ХІ-ХІІ ғасырда ақ қалыптасып, шырқау биігіне жетіп, сол негізде 1069 жылы Жүсіп Баласағұнның «Құтадғу Білік» дастанында толық баяндалып суреттелген болатын. Сопылық «хал ілімі» саласында негізі қаланып, даму жолына түскен сопылық адамшылық ілімді Абай өз заманы талабына орай дәстүрлік жалғастықпен дамыту арқылы қазақ даласында – адамшылықтың толық адам ілімі деп аталатын жаңа түрі дүниеге келді.

Абай өз шығармаларында адам болудың талап-тілектерін атап, өзінің гуманистік танымы тұрғысынан өскелең ұрпақтың адамшылық негіздері, бойға ұялатар қасиеттері қандай болмақ деген ойға ерекше көңіл бөледі. Ақын шығармаларында өзекті желідей созылып, ғұмыр бойы танытуға ұмтылған, өмір бойы шарқ ұрып іздегені – толық адам.

Абай толық адам хақында ұстанған көзқарасына сай сипаттарды атайды. Осы үш ұғымнан туындайтын әділет, рахым, мейірім, ар-ұят, талап, еңбек, өнер сияқты қасиеттерге ерекше мән береді. Абай адамгершілікті, әділеттілікті ең негізгі моральдық принцип ретінде поэзиялық туындыларында да, қарасөздерінде үнемі атап көрсетіп отырады.

Абайдың «Толық адам» тұжырымдамасын ҚР білім алушылардың тұлғасын тәрбиелеудің жаңа үлгісінің негізі ретінде қарастыру мемлекеттік тұрғыда жалғасуда.

Осы тақырыпқа қатысты келесі сұрақтарға жауап беруіңіз сұралады

1. Толық адам терминінің  абайтану саласында ғылыми айналымға түсе бастаған жылы:

A. 1968

B. 1965

C. 1963

D. 1961

2. Абайдағы толық адам –

A. Рухани жетілген, кемеліне келген адам

B. Мұрат-мақсаттарына жеткен адам

C. Әділетті, рахымшыл, ар-ұятты адам

D.  Еңбекқор, ізгілікті, мейірімді адам

3. Абай адам баласына қажетті үш нәрсені, толық адамға тән қасиетті көрсетеді:

A. Нұрлы ақыл, еңбекқорлық, ізгіліктік

B. Ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек

C. Әділеттілік, мейірімділік, жылы жүрек

D. Ыстық қайрат, қанағатшылдық, ар-ұят

         Американдық ғалым Дж.Дьюидің шығармашылығымен келген прагматикалық педагогика көптеген елдердің, əсіресе АҚШтың мектептік білім жүйесінің қалыпқа түсіп, өркендеуіне зор ықпал жасады, қазіргі таңда да ықпал жасауда.

Өзінің көптеген педагогикалық еңбектерінде Дж.Дьюи ескі, схоластикалық мектепті сынай отырып, оқу мен тəрбиеге орай аса маңызды болған бірқатар принциптерді алға тартты. Олардың ішіндегі бала белсенділігін дамыту, бала оқуының ықпалды мотиві қызығуға дем беру принциптерінің орындалуын білім игертудегі басты міндет деп есептеді. Прагматизмнің тірек ұғымы «тəжірибеге» сүйене отырып, Дж.Дьюи оқу процесінің негізі баланың жекеленген іс-əрекеттік тəжірибесінде болатынын уағыздады. Оның ойынша, білім беру мақсаты балаға туа берілген инстинкттер мен қабілеттердің өзіндік көрінуіне ықпал жасау.

Д.Дьюидің ойынша, тәрбие адамды өмірге дайындау құралы бола алмайды, ол- өмірдің өзі. Баланы болашаққа дайындау мүмкін емес, өйткені оның өмірі қалай болатынын болжау қиын. Өмір өте күрделі және көп қырлы, оның қайшылықтары көп, сондықтан да жастарды қоғамдық татулық пен келісім рухында тәрбиелеу керек.

1. Прагматизмнің жаңа нұсқасы инструментализмді құрушы

A. Д. Локк

B. К. Роджерс

C. А. Маслоу

D.  Дж.Дьюи

2. Дж.Дьюидің қандай прагматикалық пікірді ұстанды?

А. Теорияның тиімділігі, оның тәжірибеде көрінісінде

В. Жаңа гуманизм

С. Ескіні жаңғырту

D. Өмірді қиялмен байланыстыру

3. Жаңа мектеп ашу идеасын ұсынған автор?

A. Дж.Дьюи

B. К. Роджерс

C. А. Маслоу

D. Д. Локк

 М.Монтессори- итальяндық педагог және дәрігер, баланың еркін, спонтандық даму идеологиясының авторы. Алғашқыда  Монтессори әдістемесі мектепке дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балалардың сенсорлық және зияткерлік дамуындағы проблемаларын шешуге бағытталған еді. Осы жүйенің кеңінен таралу себебі -оның еркін тәрбие идеясында. Монтессори педагогикасының мақсаттары:    

1 )Балаларды еркін тәрбиелеп, өмірге бейімдеу.

            2)Әр балаға осы өмірде өз мақсаты бар екенін ұғындыру.

             3)Баланың өзі үйреніп, өзін дамытуына жаңа мүмкіндіктер беру.

Монтессори әдіскер-педагогтың міндеттері: Балаға өз жұмысын басқаруға көмектесу; негізгі түстерді айыра білуге үйрету; Ұсақ моториканы дамыту.Алғашқы математикалық, ғарыштық түсініктерді қалыптастыру.Зейінін тұрақтандыру.Тәртіпке үйрету.

  М. Монтессоридың оқытудың тиімділігіне қатысты кейбір ойлары /мысалы, баланы сөйлеуге үйрету, тұлғааралық қарым-қатынастарды игеру/ Вальдорф педагогикасының негізін қалаушылардың бірі Р.Штейнердің ұстанымдарына сәйкес деуге болады...

1. Монтессори жүйесі қай ғасырда ұсынылды?

A. XYII ғасырда

B. XYIII ғасырда

C. XIX ғасырда

D.  XX ғасырда

2. М.Монтессори әдістерінің негізі

А. Күрделіден жеңілге

В. Балаға қатысты ешбір зорлық-зомбылыққа жол бермеу

С.  Топтық жұмыс

D. Шығармашылық ойындар

3. Монтессори жүйесінің әлсіздігіне

A. Мимен жұмыс жасау

B. Қол маторикасын дамыту

C. Автодидактизм ұстанымына сүйену

D. Либиралды ұстаным

Ұжымдық тәрбие тұжырымдамасының жетекші өкілі  А.С.Макаренко- совет педагогы, адамның жеке тұлғалық дамуының бастамасы ретінде педагогтар мен тәрбиеленушілердің бірыңғай еңбек ұжымын қалыптастыру идеологиясына негізделген тәрбие жүйесінің авторы.  Ол педагогикалық қызметте табысқа жетудің бірінші қолайлы шарты болып табылатын тәрбиенің мақсатын анық та және айқын елестете білу деп түсінді, онсыз ешқандай да тәрбие жұмысы мүмкін емес.

Оның айтуынша, қабілетсіз немесе “бұзылған” бала “сәтсіз педагогтардың” ойлап тапқандары, барлық “бұзылғандық, тәртіпсіздік және балалардың қылмескерлігі туа біткен және түзетуге болмайтын сапалар емес”. Керісінше, Макаренко бүгінгі “бұзылған баланың ертең қабілеті жануы мүмкін, сонда ол отанының нағыз азаматы, Социалистік Еңбек ері болып шығады”- деп есептеді. Макаренконың айтуынша, педагог оптимист болуға тиіс, алдағы бақытты балалық шақты көре біліп, тәрбиеленушілеріне оптимизммен қарау керек.

А.С.Макаренко буржуазиялық және ұсақ буржуазиялық педагогиканы қатты сынға алды. Макаренко жұмыс бастаған жылдары Горький атындағы колонияда көптеген педагогтар “еркін тәрбие” теориясының рухында тәрбиеленген болатын. Ұсақ буржуазиялық “еркін тәрбие” теориясын жақтау балаларда эгоизмді, тәртіпсіздікті және басқа жағымсыз қылықтарды қалыптастырады. Адамды неғұрлым құрметтеген сайын, соғұрлым талап қоя білу керек. Макаренко адамның шығармашылық күштеріне, оның үлкен мүмкіншіліктеріне терең сене білді. Макаренконың гуманизмі оптимизммен тығыз ұштасады, ол әрбір тәрбиеленушінің жағымды жақтарын көре білді.

          Ол еңбек тәрбиесі үрдісіндегі бұрмалаушылыққа қарсы болды. Макаренко оқушылардың бұлшық ет энергиясының тәрбие жұмысымен байланыссыз өнімсіз шығынына қарсы болды. Макаренко кейбір педагогтардың сол кездегі американдық прагматистік педагогикасынан алынған “Еңбек – бүкіл мектеп жұмысының орталығы” деп аталатын дұрыс емес ұранға қарсы болды. Бұл ұран бойынша, мектеп өмірінде еңбек дағдыларына ерекше мән берілді, біржүйелі жалпы білім алуға зиян келтірді.Тәрбиенің рөлі туралы және оқыту мен тәрбиені салыстыра келе, Макаренко «Адамды бақытты болуға үйрету мүмкін емес, бірақта оны бақытты болу үшін тәрбиелеуге болады»- деп тұжырымдады.

1. Педагог оптимист болуға тиіс, алдағы бақытты балалық шақты көре біліп, тәрбиеленушілеріне оптимизммен қарау керек деген пікірдің авторы

А. А.С.Макаренко

B. М.Монтессори

C. Ж.Пиаже

D.  Л.Выготский

2. Макаренко тәрбиенің қай түріне ерекше мән берді?

А. Адамгершілік тәрбиесі

В. Дене тәрбиесі

С.  Еңбек тәрбиеші

D. Экономикалық тәрбие

3. А.С.Макаренконың негізгі еңбегі

A. Педагогика

B. Сауаттылық

C. Аналарға кеңес

D. Тәрбие процесін ұйымдастыру әдісі

Сабақ - оқытуды ұйымдастырудың  негізгі формасы. Математика пәнінен беретін мұғалімнің сабағына ұжымнан өзара сабаққа қатысу тәртібіне сәйкес бір мұғалім міндетті түрде қатысады. Сабақ өткізу кезінде  мұғалім өзі ғана толықтай жаңа тақырыпты түсіндіріп,  қойылған сұрақтарға балалардың жауаптарын назар аудармай өзі ғана толықтай жауап беріп, қорытындылайды. Сабақ соңында мұғалімдер арасында сабақты  талдау жасалынды. Сол кезде қатысқан мұғалім сабақ беру барысында қандай әдістерді пайдаландыңыз және неге толықтай өзіңіз белсенділік көрсеттіңіз- деп мұғалімнен сұрады.

Мұғалім: Сабақ беру барысында балаларға қажетті теориялық білімді нақты және түсінікті етіп өзім беруге тырыстым. Себебі оқушыларға толықтай сенім арта алмадым. Сабақ өткізудің барлық кезеңінде тек өзім белсенділік танытуымның себебі оқушылардың  оқу материалын толық меңгергенін қаладым.

Осы тақырыпқа қатысты келесі сұрақтарға жауап беруіңіз сұралады.

1. Мұғалім сабақ барысында қандай сабақ түрін қолданды?

A. Тексеру сабағы

В. Пысықтау сабағы

С. Тәжірибелі сабақ

D. Жаңа білімді меңгеру сабағы

2. Сабақтың қандай этаптары жүзеге асырылмады?

A. Жаңа сабақты бекіту

В. Ұйымдастыру кезеңін және рефлексия

С. Сабақты түсіндіру

D. Сабақты қорытындылау

3. Сабақта қандай кезеңдерді әр дайым ұйымдастыру керек?

A. Ұйымдастыру, қорытынды бөлімдері

В. Қорытындылау, негізгі бөлімдері

С. Ұйымдастыру, негізгі, қорытынды бөлімдері

D. Негізгі, ұйымдастыру бөлімдері

Бастауыш сынып мұғалімі сабақта оқушылардан үй тапсырмасын сұрап, көрнектіліктермен және интерактивті тақтамен қолдану арқылы жаңа сабақты түсіндірді. Сабақ барысында оқушыларды бірнеше топтарға бөліп, әртүрлі тапсырмаларды беріп, сұрақ-жауап беру арқылы сабақты қорытындылайды. Сабақ біткен соң оқушылардың ата-аналарына балалардың сабақта жаңа нені білді және білген материалды үйде бекіту жөнінде ұсыныс жасады.

Осы тақырыпқа қатысты келесі сұрақтарға жауап беруіңіз сұралады.

1. Мұғалім сабақ барысында қандай оқутудың қай түрін қолданды?

A. Саяхат сабақ

В. Конференция

С. Сабақ

D. Семинар

2. Көрнекі әдісінің түрлерін көрсетіңіз?

A. Анкеттеу

В. Демонстрация

С. Түсіндіру

D. Әңгіме

3. Сабақ барысында оқытудың қай формасы қолданылмады?

A. Жеке

В. Жұптық

С. Топтық

D. Ұжымдық

Сабақ – логикалық аяқталған, толық, шектеулі бағандармен негізделіп қамтылған оқу-тәрбие үрдісі. Оның құрамында күрделі тығыз байланыста оқу процесінің негізгі элементтері қамтылған: мақсат, міндет, мазмұны, әдісі, тәсілі, түрі, оқушы мен оқу арасындағы іс-әрекеттің байланысы.

Сабақ өз алдына мұғалімнің шеберлігінің айқын көрінісі болғанымен, бір жағынан оқытудың психологиялық–педагогикалық заңдылықтарына, екінші жағынан білім беру стандартының қоятын талаптарына негізделген. Сабақтың үш мақсаты:

Білімділік: оқушыларды білім, білік, дағды жүйесімен қаруландыру.

Тәрбиелік: оқушылардың ғылыми дүниетанымын, тұлғаның адамгершілік қасиетін, көзқарастары мен сенімін қалыптастыру.

Дамытушылық: оқыту кезінде оқушылардың танымдық қызығушылығын, шығармашылық қабілеттерін, жігерін, көңіл - күйін, тілі, жадысы, ынтасы, қиялы мен қабылдауы сияқты танымдық қабілеттерін дамыту.

1. Сабақ –

A. Оқытуды ұйымдастырудың негізгі формасы

B. Тәрбие үрдісін ұйымдастырудың негізгі формасы

C. Оқу-тәрбие үрдісін ұйымдастырудың негізгі формасы

D. Оқу-тәрбие процесін мақсатты ұйымдастыру

2. Мұғалімнің сабақ процесіндегі әрекеті –

A. Оқу-тәрбие тәсілдерін кешенді түрде іске асырады

B. Оқу-тәрбие процесінің логикалық бірізділігін сақтауда жоспармен мақсатқа  сай ақпараттар ұсынады

С. Педагогикалық технологиялар негізінде оқыту жүйесін жетілдіруде сабақты өткізудің жаңа үлгілерін енгізеді

D. Сабаққа басшылық жасай отыра балаларды ізденіске түсіретін, оларға түсінікті формада берілетін білімді жеткізеді

3. Сабақтың толық көрсеткіштері:

А. Сабаққа тән тұрақты жұмыс уақыты белгіленген

В. Жеңілден қиынға, қарапайымдылықтан күрделілікке көшу

С. Тұрақты сабақ кестесі, оқушылардың тұрақты тізімі

D. Сабақта оқушылардың ұжымдық- танымдық әрекеті

        Сабақты зерттеу ХІХ ғасырдың 70-жылдарында Жапонияда пайда болған. Бұл тәсіл Макота Йошиданың Америка Құрама Штаттары мен Ұлыбританияда жасаған таныстырылымынан кейін, 2007 жылдан бастап Жапониядан тыс жерлерде танымал бола бастады. Аталған елдердің зерттеушілері жапондық ғалымдардың халықаралық зерттеу аясында көрсетілген академиялық жоғары жетістіктеріне ықылас танытты. М. Йошида бұл жетістік Сабақты зерттеу тәсілінің жапон мектептерінде кеңінен қолданылуынан болып отыр дегенді алға тартады.

       Сабақты зерттеу үдерісі. Сабақты зерттеу тәсілі бастауыш және орта мектептерде барлық пәндер аясында қолданылады. Тәсіл аясында басты назарда «сабақты зерделеу» үдерісі тұрады. Мұғалімдер оқу сапасын арттыру үшін белгілі бір педагогикалық тәсілді, оқыту мен оқу әдіс-тәсілдерін қалай дамытуға болады деген мәселені шешу үшін оқушылардың білімді қалай игеретінін зерттейді. Сабақты зерттеу тәсілі оқушының пән мазмұнын қалай игеретінін – олардың нақты идеялар мен тұжырымдарға қалай түсініктеме беріп, қалай түсінік немесе қате түсінік қалыптастыратынын зерделеуге мүмкіндік береді. Мұғалімдер ойлау кезінде оқушылардың санасында жүріп жататын үдеріс және олардың жаңа тақырыпты қалай меңгеретіні туралы түсінік қалыптастырады. Сабақты зерттеу үдерісі бірнеше қадамнан тұратын циклді үдеріс болып табылады.

Осы тақырыпқа қатысты келесі сұрақтарға жауап беруіңіз сұралады.

1. Сабақты зерттеу мәселесінің туындау себептері:

А. Дарынды оқушылармен жұмыс.

В. Мектеп пен ата-ана қарым-қатынасын жаңа деңгейге көтеру.

С. Оқулықтарды көпшілікпен бірге талқылау.

D. Білім сапасын арттыру.

2. Cабақты зерттеу ілімінің негізін салушы ғалым:

А. Йошида М.

В. Дадли П.

С.  Блонский П.

D. Lewis H.

3. Cабақты зерттеу барысындағы қарастырылатын негізгі мәселелер:

А. Зерделеу, дамыту, игеру

В. Бақылау, ендіру, тапсырма беру

С. Ынталандыру, үгіттеу, тұспалдау

D. Жігерлендіру, белсендіру, жаңарту

        Тоқсандық жиынтық бағалау бойынша білім алушылардың оқу нәтижелерін бағалаудың анықтығы мен дәлдігін қамтамасыз ету үшін мұғалімдер модерация үдерісін өткізеді. Жиынтық бағалауды өткізу мен модерацияны өткізудің арасындағы уақыт 3 жұмыс күнінен артық болмауы тиіс.

        Модерация нәтиже мен білім беру үдерісінің сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Модерация бойынша өткізілетін отырыста мұғалімдер балл қою кестесіне сәйкес жиынтық жұмыстарды талқылайды, қажет болған жағдайда балл қою кестесіне ұжымдық түрде өзгерістер және немесе толықтырулар енгізеді. Модерация аяқталған соң хаттама толтырылады.

        Модерация қорытындысы бойынша баллдарын өзгертуге жататын білім алушылардың жиынтық жұмыстары қайта тексеріледі. Модерация қорытындысы бойынша жиынтық жұмысқа қойылған балл жоғары баллға, сондай-ақ, төмен баллға да өзгертілуі мүмкін.

         Тоқсандық және жылдық бағаларды қайта қарауға рұқсат етілмейді.

1.Тоқсандық жиынтық бағалаудың анықтығы мен дәлдігін, дұрыстығын айқындайтын үдеріс:

А) Аттестация 

В) Модерация

С) Диагностика

D) Корректировка

2. Жаңа бағалау жүйесінде нақты анықталады оқушылардың:

А) Өмірлік ұстанымдары

В) Тәрбиелік мүмкіндіктері

С) Дүниетанымдық деңгейлері

D) Оқу жетістіктері.

3. Білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың жаңа формасы....

А) Әкімшілік бақылау жұмыстары

В) Оқу жетістіктерін сырттай бағалау

С) Ауызша емтихан

D) Оқу жетістіктерін іштей бағалау

,

       Жаңа бағалау жүйесі білім алушыда өз әрекетін бақылау мен бағалау, туындаған қиындықтардың себептерін анықтау мен қалпына келтіру қабілетін қалыптастыруға мүмкіндік береді.

        Критериалды бағалау жүйесі қалыптастырушы бағалау мен ішкі жиынтық бағалаудан тұрады. Критериалды бағалау білім алушылардың дағдыларының даму дәрежесін бағалауға мүмкіндік береді. Әрбір сабақ оқыту мақсаттары мен оларға жету критерийлерін айту/көрсетуден басталуы керек. Білім алушы қойылған оқу мақсатын түсіну, ұғыну және оған қалай қол жеткізу болатынын білуі тиіс.

        Критериалды бағалау білім алушылардың оқуға деген қызығушылығын дамыту, оқытудың ізгілікті, достық ортасын құру, оқу процесінде білім алушыларды қолдау, білім алушылардың оқуға деген ынтасын одан әрі нығайту, зерттеу, шығармашылық іс-әрекеттерге қатысу үшін пайдаланылады.

         Қалыптастырушы бағалау барысында мұғалім бағалаудың жекелеген тәсілін қолдануы тиіс. Егер мұғалім кейбір білім алушыларға қандайда бір дағдыны дамыту үшін көп уақыт қажеттілігін байқаса, онда оқудың бұл мақсатын бағалау туралы шешім қабылдауы және білім алушылардың жетістіктерін бағалау критерийлерін әзірлеу барысында түзетулер енгізуі тиіс.

        Жиынтық бағалау оқу бағдарламасындағы бөлім/ортақ тақырыптарды оқуды аяқтағаннан кейін және тоқсан соңында білім алушылардың ілгерілеуі туралы ақпаратты балл және баға қоя отырып, мұғалімдерге, білім алушыларға және ата-аналарға жеткізу мақсатында өткізіледі. Жиынтық бағалау бойынша жұмыстарды орындау барлық білім алушылар үшін міндетті.

1. Қалыптастырушы бағалау мен ішкі жиынтық бағалаудан тұрады:

A) Критериалды бағалау жүйесі

B) Дәстүрлі бағалау жүйесі

С) Үлгі бойынша тексеру

D) Тәжірибе бойынша тексеру

2. Оқу бағдарламасындағы білімді аяқтағаннан кейін және тоқсан соңындағы бағалау:

A) Қалыптастырушы бағалау

B) Жиынтық бағалау

С) Критериалды бағалау

D) Дәстүрлі бағалау

3. Мұғалім мынадай бағалау барысында бағалаудың жекелеген тәсілін қолдануы тиіс:

А) Критериалды бағалау.

В) Жиынтық бағалау

С) Қалыптастырушы бағалау

D) Дәстүрлі бағалау

Тапсырма көлемі, тексеруге арналған уақыт және оқу шылар санына байланысты оқу үдерісінде тексеру мен бағалау былайша бөлінеді:

Ағымдық бақылау, яғни тексеру күнделікті сабақ үстінде жүргізіледі; кезендік бақылау, тақырыпты өткеннен кейін өткізілетін бақылау; қорытынды - тоқсан аяғында немесе жыл соңында өткізіледі. Соңғы кезде, әсіресе кеңінен тарап келе жатқан, оқушылардың білімін тексеру үшін тұрақты бақылау - мониторинг деп аталады.

Тұтас тексерудің ерекше түрі кешенді тексеру – оқушылардың сабақтағы әр түрлі жұмыстарының нәтижелерін бағалауға негізделтен: мұғалімнің сұрағына жауап, басқа оқушылардың жауап-тарын толықтыру, жазбаша, графикалықжәне тәжірибелік тапсырмаларды орындау. Оқушының оқу әрекетін бақылауды оқушы өзі де (өзін-өзі тек-серу), мұғалім де жүргізе алады және техникалық құралдар көмегі арқылы, соның ішінде компьютер арқылы да оқу әрекеті тексеріледі. Бақылау түрі мен тәсілдерін тандау оқытудың мақсатына тәуелді, оқу-шылардың жас және жеке басының ерекшеліктері, оқыту жүріп жатқан жағдайларға байланысты. Ауызша тексеру - ең қолайлы бақылау әдісі - оқытудың барлық деңгейлерінде қолданылады және оқушылармен қарым-қатынас ұстауға жеңіл, олардың ойлары мен іс-әрекеттерін бақылауға, жауаптарын түзетуге көмектеседі. Жазбаша тексеру - оқушылардың дайындықтарын анықтауға мүмкіндік береді, жұмыс істеудің сипатымен жекеше ерекшеленеді, бірақ жұмыстарды тексеруге көп уақыт қажет етеді. Бұл тексерудің негізгі түріне сабақта жүргізілетін диктант, мазмұндама, шығарма, сұрақтарға жазбаша жауап беру және жазбаша бақылау жұмыстары жатады.

Осы тақырыпқа қатысты келесі сұрақтарға жауап беруіңіз сұралады.

1. Жазбаша тексерудің ерекшелігі:

А. Жазбаша жауап беру және жазбаша бақылау жұмыстары жатады

В. Ауызша жауап беру

С. Техникалық құралдар арқылы жауап беру

D. Шаруашылық іс-әрекетке дайындау

2. Ағымдық бақылаудың ерекшелігі:

А. Тексеру күнделікті сабақ үстінде жүргізіледі

В. Тақырыпты өткеннен кейін өткізілетін бақылау

С.  Тоқсан аяғында немесе жыл соңында өткізіледі

D. Оқытудың барлық деңгейлерінде қолданылады

3 Кешенді тексерудің ерекшелігі:

А. Тұтас тексерудің ерекше түрі

В. Шаруақорлық қарым-қатынастарды орнату

С. Шаруашылық іс-әрекетке дайындау

D. Өндірістік оқытудағы дербестік

     Таным үдерісі туралы теориялық түсініктемені таным теориясы береді, онда бейнелеу теориясының алатын орны ерекше. Бұл теорияға сай объективті дүниені тану үрдісі адамның сана-сезіміндегі шындық құбылыстар бейнесінің ерекше үрдісі болып табылады.

     Таным дегеніміз сыртқы құбылыстардың адам санасында бейлеленуі. Танымның мақсаты – жеке тұлғаның санасындағы объективтік шындықтың бейнеленуі.

     Танымдық белсенділік – оқушының іс-әрекет мазмұнына және үрдісіне тұлғаның іс-әрекетінің сапасы. Осы мәселеге қатысты  іргелі еңбектер Г.И.Щукинаға тиесілі. Оның анықтауынша оқушының танымдық  іс-әрекетін  белсендендіру – оқу мен оқытудың қалыптасып қалған  түрлеріне деген инерцияны жеңуге, мұғалім мен оқушының тиімді  бірлескен  танымдық  іс-әрекеттеріне бағытталған үрдіс.

     Танымдық іс-әрекет – шәкірттің білімге деген өте белсенді ақыл-ой әрекеті. Оқу, білім алу – адам жеке басының танымдық қызметінің ерекше түрі. Оқи жүріп, білім негіздерін меңгере отырып, олар өздерін қоршаған дүниені таниды.

1. Барша тіршілік иелерінің қоршаған дүниемен өмірге байланыстар жасап әрі оларды өз қажетіне орай өзгерте алу қабілеті
А) Әрекет
В) Белсенділік
С) Инстинкт
D) Дағды

2. Адамның қабілеттіліктерін дамыту және белгілі бір жетістіктерге қол жеткізу үшін қажетті және міндетті жағдай:

А) Қарым-қатынас

В) Белсенділік

С) Іс-әрекет

D) Қарама-қайшылық

3. Қарым-қатынас ол:

А) Айнала қоршаған дүниемен адамдар арасындағы байланысты тұрақтандырушы

В) Адамның мінез-құлқы

С) Алған білімді меңгеру

D) Қазіргі заманды түсінудің проблемасы

     Адамның іс-әрекет үстіндегі жағдайын белсенділік деп айтамыз. Тіршілік және іс-әрекеттері барысында адамның қарым-қатынас жасау, таным және өзін-өзі тәрбиелеу белсенділігі дамиды.   

     Бала белсенділігінің ең алғашқы формасының бірі – қарым-қатынас жасау белсенділігі. Бұл адамның бүкіл өмірінде дамитын белсенділік. Тұлға  қоғамдық өмірде тіршілік етіп, өзге адамдармен қарым-қатынас жасайды. Осындай әрекеттеріне сәйкес жеке адамның тұлғалық сипаттары, қадір қасиеттері, іс-әрекет жасау қабілеттері қалыптасады.

     Тұлғаның кісілік қасиеттері мен даралық ерекшеліктері оның іс-әрекеттегі белсенділігінің өрістеуіне ықпал етеді. А.С.Золотнякованың пікірінше, қарым-қатынас – бұл әлеуметтік және тұлғаға бағытталған процесс, мұңда жеке тұлғалық қатынастармен қатар, құқықтық құндылық шарттары жүзеге асады. Оның ойынша, қарым-қатынас әлеуметтік процесс болып табылады. Осы орайда, қарым-қатынас коммуникативтік процесс ретінде түсіндіріліп, тек әлеуметтік құндылық мөлшерін реттеумен шектелмейді, индивид пен әлеуметтік жүйенің сол құндылықтарды игеруін реттеп отыруымен сипатталады.

     Балалардың жас ерекшеліктеріне сәйкес басқа адамдармен қарым-қатынас жасау белсенділігінің мазмұны өзгеріп отырады. Қарым-қатынас жасау белсенділігі – жеке тұлға қасиеттерінің қалыптасуына мүмкіндік туғызады. Баланың даму барысында таным белсенділігі артады.

1. Бала белсенділігінің ең алғашқы формасы:

A. Қарым-қатынас жасау белсенділігі

B. Танымдық белсенділік

С. Әлеуметтік белсенділік

D. Саяси белсенділік

2. Оқушылардың таным белсенділігін арттыруға негізделген оқыту әдістері:

A. Үй тапсырмасын тексеру әдістері

B. Жаңа материиалды түсіндіру әдістері

С. Зерттеу, проблемалық баяндау, ішінара іздену әдістері

D. Кітаппен жұмыс, практикалық әдістер

3. Жеке тұлға қасиеттерінің қалыптасуына мүмкіндік туғызатын үрдіс:

A. Танымдық белсенділігі

B. Саяси белсенділігі

С. Әлеуметтік белсенділілі

D. Қарым-қатынас жасау белсенділігі

     Баланың даму барысында таным белсенділігі артады. Мектеп жасына дейінгі (5-6 жас) балалар заттарды түсіне, формасына қарап ажырата бастайды, олардың құрылысын, пайдалану тәсілдерін білгісі келеді. Балалардың бір нәрсені құмартып, білуге талаптануын таным белсенділігі дейді. Балалар өте байқағыш, әр нәрсеге үңіле қарайды, кейде терең ойға шомылады.

     Мектеп жасындағы балалардың таным белсенділігін қалыптастыруда білім беру тәсілдерінің ерекше маңызы бар. Оқу барысында балалар түрлі заттардың, құбылыстардың мәніне, ғылыми ұғымдар мен заңдылықтарға терең түсінуге, алған теориялық білімдерін практикада еркін білуге үйренеді. Оқушылардың таным белсенділігі олардың шығармашылық іздену қабілетіне, мұғалімнің теориялық сауаттылығы мен шеберлігіне байланысты.

1. Оқушыда таным қабілеттерін дамыту:

A. Табиғи нышандардан тәуелді

B. Игерген білімдер, іскерліктер көлемінен тәуелді

C. Оқыған кітаптар санынан тәуелді

D. Оқу-тәрбие процесін мақсатты ұйымдастырудан және іске асырудан тәуелді

2. Таным процесінің ең жоғары сатысы

A. Ойлау процесі

B. Рационалды таным

С. Сезімдік таным

D. Таным

3. Оқытудың саналылық пен белсенділік принципі –

А. Білімді саналылықпен белсене қабылдап, оның өмір және практикамен байланысын тереңдету, оқытылатын фактілер мен құбылыстардың мәніне түсіну

В. Жеңілден қиынға , қарапайымдылықтан күрделілікке көшу

С. Оқушылардың таным қабілетінің дамуына, дүниеге көзқарасының және жоғары адамгершілік қасиеттерінің қалыптасуына әсер ету

D. Еліміздің және шетелдердің өмірімен, оларда болып жатқан түрлі оқиғалармен таныстырып отыруды талап ету