NEW
Font size
Worksheetsғылыми сессия 5
Total questions: 28
Worksheet time: 14mins
<<question>> Ғылыми таным қандай зерттеулерге бөлінеді:
қорытынды және тұжырымдық.
сандық және сапалық
теориялық зерттеу.
>эмпирикалық және теориялық.
Ғылыми танымның негізгі элементтері:
зерттеудің мақсаты мен міндеттері.
гипотеза, тұжырымдар, пайымдар.
жоспар мен қорытынды
фактілер, теориялар, заңдылықтар, әлемнің ғылыми бейнесі,әдістер.
Ғылыми зерттеу дегеніміз:
мақсатты іске асыру жобасы.
жалпылаулар мен қорытындылар.
проблеманы қою кезеңі
ғылыми білім алумен байланысты зерттеу, эксперимент,концептуализация, теорияны зерттеу үдерісі.
Грек тілінен аударғанда «әдіс» деген:
функциялар жүйесі.
абстракция
түсіндіру технологиясы
таным немесе зерттеу жолы.
Әдістің негізгі қызметі қандай:
нәтижелері ұғымдар, заңдар, теориялар жүйесі түрінде көрінетінғылыми идеяларды баяндау.
ғылыми-теориялық тезистерді қолдану бағытын анықтау.
бір-бірімен байланысқан, қатаң анықталған терминдер жиынтығынұсыну.
таным процесін іштей ұйымдастыру және реттеу немесе объектініпрактикалық негізде түрлендіру.
Әдіснамалық білімнің көп деңгейлі концепциясына сүйене отырып,ғылыми танымның әдістерін қандай негізгі топтарға (жалпылық дәрежесі менқолдану ауқымы бойынша) бөлуге болады:
теориялық зерттеу әдістері, эмпирикалық зерттеу әдістері.
диалектикалық, метафизикалық.
теориялық зерттеу әдістері, эмпирикалық зерттеу әдістері.
философиялық әдістер, жалпы ғылыми зерттеу әдістері, жекеғылыми әдістер.
Эмпирикалық әдістерге жатады:
дедукция, анализ, синтез.
абстракция, идеализация, жалпылау, индукция.
формалдау, аксиоматикалық әдіс, гипотетикалық-дедуктивтік әдіс.
бақылау, эксперимент, сауалнама, әңгіме-сұхбат, тестілеу.
Бақылау дегеніміз:
негізінен сезім мүшелерінің мәліметтеріне (сезім, қабылдау,елестету) сүйене отырып объектілерді мақсатты түрде зерттеу.
объектінің таным немесе практикалық түрлену процесін іштейұйымдастыру және реттеу
мақсатты зерттеу жобасы.
сынақ сабақтарын бақылап, нәтижесін талдау.
Эксперимент дегеніміз:
ғылыми-теориялық тұжырым.
қатаң анықталған терминдер, байланыстырылған ұғымдар жиынтығы.
объектілерді мақсатты түрде зерттеу, негізінен сезіммүшелерінің мәліметтеріне (сезім, қабылдау, елестету) негізделген әрекет-амал.
> белгілі бір үдеріске белсенді араласып, арнайы құрылған жәнебақыланатын жағдайда гипотеза немесе теорияны қолдау, растау не теріскешығару мақсатымен өткізілетін процедура.
Эксперимент қандай функцияларды атқарады:
<variant>> таным процесін іштей ұйымдастыру, идеяны алға шығару.
өзіндік идеяларды насихаттау, алынған нәтижелерді жалпылау.
субъектілерді мақсатты түрде зерттеу, таным процесін реттеу.
гипотезалар мен теорияларды тәжірибе жүзінде тексеру, жаңағылыми тұжырымды қалыптастыру.
Салыстыру дегеніміз:
гипотезалар мен теорияларды эксперимент негізінде тексеру.
таным процесінің іштей ұйымдастырылуы.
зерттеудің теориялық маңыздылығы.
объектілердің өзара байланысын ескере отырып, олардың ұқсастығынемесе айырмашылығы туралы танымдық операция.
Анализ дегеніміз:
зерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарынойша абстракциялау процесі.
nt>> заттың әртүрлі жақтарының, бөліктерінің бір тұтастыққа бірігуінзерттеу.
жаңа ғылыми түсініктерді қалыптастыру.
объектіні тереңірек зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктергебөлу және олардың қасиетін анықтау.
Синтез дегеніміз:
зерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарынойша абстракциялау процесі.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оның құрамдасбөліктеріне бөлу.
жаңа ғылыми түсініктерді қалыптастыру.
объектінің әртүрлі қырларын, бөліктерін бір тұтастыққа нақтылынемесе ойша біріктіру.
Абстракция дегеніміз:
t>> заттың әртүрлі жақтарының, бөліктерінің бір тұтастыққа бірігуі.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктергебөлу.
nt>> жаңа ғылыми түсініктерді қалыптастыру
зерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарынназарға алмай, субъектіні қазіргі жағдайда қызықтыратын құбылыстың нақтықасиеттеріне көбірек көңіл бөліп, айқындау.
Жалпылау дегеніміз:
ғылыми білімді құру және негіздеу.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктергебөлу.
объектінің әртүрлі жақтарын, бөліктерін нақты сипаттау
немесе ойша елестету.
объектілердің жалпы қасиеттері мен белгілерін анықтау үдерісі.
Зерттеудің эмпирикалық кезеңі немен сипатталады
зерттелетін объектілердің әртүрлі жақтары, қасиеттері,байланыстарын теориялық негізде зерттеу.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктергебөлу.
бастапқы фактілік материалды жинау және алғашқы өңдеу.
Шынайылық (объективтілік) дегеніміз:
субъектіні қызықтыратын қасиеттерді бір мезгілде анықтау арқылызерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын ойшаабстракциялау үдерісі.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
<variant>> сана арқылы бейнеленген, тексерілген, мағыналы және эмпирикалықпайымдаулар түрінде ғылым тілінде жазылған фактілер.
nt>> адамның қалауы мен еркінен тәуелсіз болған және іс жүзіндеболып жатқан оқиғалар, құбылыстар, зерттелетін объектілердің әртүрліжақтары, қасиеттері, байланыстарына нақты көзқарас.
Ғылыми фактілер дегеніміз:
субъектіні қызықтыратын құбылыстың бірқатар қасиеттері менбайланыстарын ойша абстракциялау процесі.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
болған және іс жүзінде болып жатқан оқиғалар, құбылыстар;зерттелетін объектілердің әртүрлі жақтары, қасиеттері, байланыстары.
сана арқылы бейнеленген, тексерілген, мағыналы және эмпирикалықпайымдаулар түрінде ғылыми стильде жазылған шынайы мәліметтер.
Зерттеудің эмпирикалық және теориялық кезеңдері арасындағыбайланыс көпірі:
дәлелдеу
эксперимент
фактілерді алу және сипаттау.
проблеманы анықтау.
Гипотеза неге сай болу керек:
зерттеудің міндетіне
зерттеудің мақсатына
зерттеудің тақырыбына.
зерттеудің тақырыбына, мақсатына, мазмұнына.
Ғылыми зерттеуді өткізгеннен кейінгі қадам қандай
ғылыми әдебиетке шолу жасау.
зерттеудің мақсатын анықтау.
эксперимент
алынған нәтижені өңдеу және талдау.
Ғылыми зерттеудің қай әдісі кешенді қасиетімен айқындалады:
әңгіме
сауалнама
ғылыми бақылау.
эксперимент
Гипотезаны тұжырымдаудың алдындағы ғылыми зерттеу кезеңі қалайаталады:
зерттеу нәтижесін талдау.
мәліметтер жинау.
зерттеу жүргізу
тақырыпты таңдау.
Аталған сипаттамалардың қайсысы ғылыми болжамның критерийіболып табылады:
көбінесе тәуелсіз сипатта болуы.
мүмкіндігінің шектеулі сипатта болуы.
тексеру мүмкіндігінің төмен болуы.
ғылымның негізгі ережелеріне қайшы болмауы.
Эксперимент өткізуге қойылатын талап:
әдістерді қажет болғанда қолдану.
гипотеза не идея құрамында болуы мүмкін.
бақылаудың қажетсіздігі.
қайталап тексеруге болатындығы.
Ғылыми жұмысты рәсімдеудің алдындағы ғылыми зерттеу кезеңіқалай аталады:
ғылыми әдебиетке шолу жасау.
тақырыпты таңдау, мақсаты мен міндеттерін анықтау
нәтижелерді талдау.
қорытынды жазу
Ғылыми зерттеуді жүргізу алдындағы кезең қалай аталады:
жұмысты рәсімдеу
қорытынды жазу.
нәтижелерді талдау.
дайындық және әдістерді таңдау.
Зерттеу пәні дегеніміз
теория мен тәжірибеде объективті түрде бар және зерттеушігеқажетті ақпарат көзі қызметін атқаратын байланыстар мен қатынастардың,қасиеттердің жиынтығы.
әдістеменің барлық құрылымдық элементтерін бір-біріменбайланыстыратын негізгі идея.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
таңдалған зерттеу өрісіндегі нақты проблема.
