NEW
Font size
WorksheetsЭкология 1
Total questions: 66
Worksheet time: 33mins
Тірі организмдардің бір-бірімен және олардың қоршаған ортамен байланысымен байланысын зерттейтін ғылым:
Экология.
Нооэкология.
Адам экологиясы.
Биология.
“Экология” терминін ғылымға енгізген ғалым:
Э.Геккель.
Т.Льюс.
Э.Макфедьен.
Н.Уэбстар.
Эколоия ғылымының зерттеу нысаны:
Организмдердің бір-бірімен және қоршаған ортамен қарым-қатынасы.
Табиғи ресурстарды пайдалану.
Адамның қоршаған ортамен байланысы.
Биоценоздағы өзгерістер.
Экологияның үш негізгі бағыттары:
Аут-;Син-;Демэкология.
Физикалық, химиялық, биологиялық.
Био-; гидро-;демэкология.
Гидро-;атом-;литоэклогия.
Өсімдіктер экологиясы дегеніміз:
Өсімдіктердің өзара және ортамен қатынастарын зерттейтін экологияның және ботаниканың бөлімшесі.
Кейбір организмдердің тіршілік әрекетінің басқаларға әсерінің жиынтығы.
Құрғақ жерлерде өмір сүруге бейімделген өсімдіктер.
Қауымдастықтар мен экожүйелер арасындағы байланысты зерттейтін экология бөлімі.
Жануарлар экологиясы:
Жануарларды олардың өмір сүру ортасымен бірге зерттейтін ғылым.
Тікелей немесе жанама түрде адамның іс-әрекетінің пайда болуына байланысты.
Популяцияның қоршаған ортамен өзара әрекеттесуін және популяция ішіндегі процестерді зерттейтін экология бөлімі.
Нәтижесі әр компоненттің әсерінен және олардың қосындысынан асатын факторлардың аралас әсері.
Зерттеу объектілеріне байланысты нешеге бөлінеді:
3
5
7
Бөлінбейді.
Жануарлар экологиясын зерттеу объектілері _______:
Жануарлар организмдері,популяциясы,қауымдастығы.
Күн сәулесі, булану, Температура, су ағындары.
Организм, экожүйе, биосфера.
Өмірлік циклдар және мінез-құлық.
Жануарлар әлемін қоршап тұрған және оған әсер ететін табиғаттың бір бөлігі деп аталады:
Тіршілік ету ортасы.
Географиялық орта.
Әлеуметтік орта.
Физикалық орта.
Жануарлар экологиясын зерттеудің мақсаты:
Тіршілік ету ортасының өзгеруі арқылы жануарлардың санын басқару.
Қоршаған ортаға зияны.
Адамдардың қоршаған ортаға әсері.
Жунарлардың түр туысын зерттеу.
Күннің ұзын толқынды инфрақызыл сәулелерінен бөлінетін тіршілік иелері үшін маңызды экологиялық факторды атаңыз:
Температура.
Жел.
Ауа қысымы.
Ылғалдылық.
Көптеген тірі организмдер тіршілік ете алатын температура аралығын көрсетіңіз:
0°C - 50°C.
50°C - 60°C.
10°C - 57°C.
-3°C - 37°C.
Қай температурада зат алмасу процесі жақсы жүреді:
0°C - 50°C.
50°C - 60°C.
10°C - 57°C.
-3°C - 37°C
Әртүрлі географиялық аймақта тіршілік ететін үш түрлі түлкінің құлақтарының өзгерістерін зерттеген ғалым:
Д.Аллен.
К.Линней.
В.Н.Беклемишев.
Е.Варминг.
Төменгі температурада өсетін организмдер:
Психрофильдер.
Мезофилдер.
Термофилдер.
Гипертермофилдер.
Орташа температурада өсетін организмдер:
Мезофилдер.
Психрофильдер.
Термофилдер.
Гипертермофилдер.
Жоғары температурада өсетін организмдер:
Мезофилдер.
Психрофильдер.
Термофилдер.
Гипертермофилдер.
Американдық ғалым Д.Аллен әртүрлі географиялық аймақта тіршілік ететін қай жануардың құлақтарының өзгерістерін зерттеген:
Түлкі.
Қасқыр.
Аю.
Ит.
Американдық ғалым Д.Аллен көптеген солтүстік жарты шарда тіршілік ететін сүтқоректілер мен құстардың денесінің кейбір бөліктерінің неғұрлым оңтүстікке жақын тіршілік етсе қандай өзгеріске ұшырайтынын байқаған:
Денесінің кейбір бөліктері ұзын болады.
Денесінің кейбір бөліктері қысқа болады.
Дене температурасы жоғары болады.
Дене температурасы төмен болады.
Даралар мен популяциялар арасындағы өзара әсерлердің түрлерін не деп айтаймыз:
Биотикалық.
Форикалық.
Фабрикалық.
Трофикалық.
Бір түрдің даралардың арасында байқалатын реакциялар қалай аталады:
Гомотиптік.
Трофиктік.
Топ эффектісі.
Гетеротиптік.
Топ құрып тіршілік ету мен ондағы даралардың санының олардың мінез-құлқына, физиологиясына,дамуы мен көбеюіне әсері қалай аталады:
Топ эффектісі.
Гомотиптік.
Трофиктік.
Мутуализм.
Әр түрге жататын жеке организмдер арасындағы өзара әрекеттесулер:
Гетеротиптік.
Гомотиптік.
Трофиктік.
Мутуализм.
Екі жаққа бірдей пайда әкелетін қарым-қатынас дегеніміз не:
Мутуализм.
Топ эффектісі.
Гетеротиптік.
Гомотиптік.
Бір организмдердің тіршілік етуі барысында басқа организмдерге әсерін қалай атаймыз:
Биотикалық.
Трофикалы.
Топикалық.
Форикалық.
Биотикалық өзара әрекеттесу түрлері нешеге бөлінеді:
3
2
4
5
Туыстық жағынан жақын бір немесе әр түрге жататын организмдердің тірі қалу мүмкіндігі үшін бір-бірімен күресуі дегеніміз не:
Бәсекелестік.
Түрішілік.
Түралалық.
Симбиз.
Түрішілік бәсекелестік:
Бір түрге жататын организмдердің өзара қорек, тұрағы, көшбасшылыққа таласу т.б. жағдайындағы қарым-қатынастарының көрінісі
Бір организмдердің тіршілік етуі барысында басқа организмдерге әсері.
Екі түрге жататын организмдердің өзара қорек, тұрағы, т.б. ресурстардың жетіспеушілік жағдайына байланысты қарым-қатынастарының көрінісі.
Даралар мен популяциялар арасындағы өзара әсерлердің түрлері.
Екі түрге жататын организмдердің өзара қорек, тұрағы, т.б. ресурстардың жетіспеушілік жағдайына байланысты қарым-қатынастарының көрінісі дегеніміз не:
Түраралық.
Фабрикалық.
Трофикалық.
Бәсекелестік.
Транспирация дегеніміз:
Су негізінен жапырақ тақталары арқылы буланады.
Полипептидер тізбегінің гендегі аРНҚ негізінде ақпаратқа сай түзілуі.
Тірі организмдерге тән нуклеин қышқылдары молекуласындағы тұқым қуалаушы.
мРНҚ-ң жетілген түрінің жасалуы.
Транспирация өсімдіктегі…:
Су тасымалының жоғарғы, шеткі қозғаушы күші болып саналады.
Су тасымалының жоғарғы, беткі қозғаушы күші болып саналады.
Су тасымалының төменгі, шеткі қозғаушы күші болып саналады.
Су тасымалының ортаңғы, шеткі қозғаушы күші болып саналады.
Өсімдіктегі судың булануының екі жолың атаңыз:
Тыныс саңылауы,кутикула.
Транспирация,тыныс саңылауы.
Ксилема,кутикула.
Кутикула,флоэма.
Транспирация қарқыны неге тәуелді болады:
Сыртқы ортаның температурасы,ауаның қозғалысына және оның ылғалдылығына.
Күннің көзіне,ылғалдылыққа.
Ауының қозғалысына,жарыққа.
Сыртқы ортаның температурасы,күннің көзіне.
Транспирация қашан қарқынды жүреді:
Температура жоғары, атмосферадағы ауа құрғақ және желді болса.
Температура төмен,атмосферадағы ауа ылғалды және желсіз болса.
Температура жоғары, атмосферадағы ауа ылғалды және желді болса.
Температура төмен, атмосферадағы ауа құрғақ және желді болса.
Транспирация қарқыны қашан азаяды:
Атмосфера ылғалдылығы жоғары, температура төмен жағдайда.
Атмосфера ылғалдылығы төмен, температура жоғары жағдайда.
Атмосфера ылғалдылығы жоғары, температура жоғары жағдайда.
Атмосфера ылғалдылығы төмен, температура төмен жағдайда.
Өсімдіктегі судың булануы неше жолмен өтеді:
2
5
4
1
Гуттация дегеніміз:
Тамыр қысымы мен судың бөлінуі нәтижесінде жапырақ ұшында тамшылар пайда болады.
Жаңа гендердің пайда болуында маңызды рөл атқаратын үдеріс.
Хромосома санының өзгеруі, яғни құрам санының ауытқуы.
Бір нуклеотидтің екіншісімен алмасуына байланысты өзгеру.
Транспирация процесін сипаттайтын және оның тіршіліктегі физиологиялық маңызын анықтайтын көрсеткіштерге:
Транспирация қарқындылығы,өнімділігі, коэффицент жатады.
Трансляция қарқындылығы,өнімділігі, коэффицент жатады.
Транспирация қарқындылығы,өнімділігі жатады.
Транспирация төзімділігі,,өнімділігі, коэффицент жатады.
Транспирация қарқындылығы дегеніміз:
Жапырақ тақтасының белгілі ауданынан, белгілі бір уақыт ішінде буланған судың мөлшерін.
Су негізінен жапырақ тақталары арқылы буланады.
Полипептидер тізбегінің гендегі аРНҚ негізінде ақпаратқа сай түзілуі.
мРНҚ-ң жетілген түрінің жасалуы.
Жоғарғы температуралар жағдайында тіршілік ететін саңырауқұлақтар мен бактериялар бұл:
Термофилдер.
Мезофилдер.
Криофилдер.
Пойкилотермді.
Термофилдердің тіршілігі үшін оптимальді температура қандай:
50-60°C.
30-40°C.
70-80°C.
90-100°C.
Термофилдер қалай бөлінеді:
облигациялық және факультативтік.
пойкилотермді және гомойотермді.
психрофильдер және мезофилдер.
психрофильдер және криофилдер.
Үнемі өсу үшін жоғары температураны талап ететін термофилдердің түрі бұл:
Облигациялық.
Факультативтік.
Гипертермофилдер.
Криофилдер.
Жоғары темературада да,төмен температурада да өсе алатын термофилдер түрі:
Факультативтік.
криофильдер.
мезофилдер.
психрофильдер.
Температуралық режимге байланысты жануарларды қалай жіктейміз:
Пойкилотермді,гомойотермді.
Мезофилдер, криофильдер.
Психрофильдер, мезофилдер.
Факультативтік, облигациялық.
Қолайсыз жағдайда организмнің тіршілік қабілетінің уақытша жойылып,не мүлдем әлсіреп кету құбылысы бұл:
Анабиоз.
Аменсализм.
Симбиоз.
Мутуализм.
Пойкилотермді ағзаларға не жатады:
Микроорганизмдер,өсімдіктер,омыртқасыз жануарлар.
Құстар мен сүтқоректілер.
Омыртқалы жануарлар,құстар.
Сүтқоректілер.
Гомойотермді ағзаларға не жатады:
Құстар мен сүтқоректілер.
Омыртқасыз жануарлар.
Микроорганизмдер.
Өсімдіктер.
Сүтқоректілерде дене температурасы қандай:
+35°C…+38°C.
+41°C…+43°C.
+50°C…+53°C.
+15°C…+18°C.
Түрлер арасындағы биоценоздағы биотикалық қатынастарды 4 типке бөлген ғалым:
В.Н.Беклемишев.
М.Шлейден.
Карл Линней.
Ж.Б.Ламарк.
Бір түр басқасымен қоректенеді:
Трофикалық.
Топикалық.
Форикалық.
Фабрикалық.
Басқа түрдің тіршілік әрекеті нәтижесінде бір түрдің тіршілік ету жағдайындағы кез-келген физикалық өзгерістер:
Топикалық.
Трофикалық.
Форикалық.
Фабрикалық.
Бір түндің екіншісінің таралуына қатысуы:
Форикалық.
Топикалық.
Трофикалық.
Фабрикалық.
Бір түрдің өз қажеттілік құрал жабдықтарына басқа бір түрдің шығару өнімдерін, тірі немесе қалдық түріндегі, кейде тіпті тірі особтарында пайдалану:
Фабрикалық.
Топикалық.
Форикалық.
Трофикалық.
Әртүрлі өсімдіктердің тұқымдарын,спораларын,тозандарын жануарлардың тасымалдауы қалай аталады:
Зоохар.
Гидрохор..
Форезия.
Форас.
Әртүрлі өсімдіктердің тұқымдарын,спораларын,тозандарын ұсақ жәндіктермен тасымалдануы:
Сорезия.
Гидрохор.
Форас.
Зоохар.
Құстар ұясын саларда:өсімдік қалдықтарын,әртүрлі жануарлар қалдық өнімдерін пайдаланатын байланыс түрі:
Фабрикалық..
Топикалық.
Форикалық.
Трофикалық.
Биоценоздағы аса маңызды мәнге ие, байланыс типтерін көрсетіңіз:
Топикалық, форикалық, фабрикалық, трофтық.
Қоректік және топикалық.
Трофтық және фористік.
Фабрикалық және форикалық.
Ұшып жүрген жәндіктермен қоректенетін құстар, өсімдіктер шірнесін (нектар) жинайтын аралар өздеріне қорек болатын түрлермен тікелей байланысқа түседі:
Трофикалық.
Топикалық.
Форикалық.
Фабрикалық.
Симбиоз дегеніміз:
Организмдердің белгілі дәрежеде бірге тіршілік етуі.
Әр түрлі типтегі екі индивидтің экологиялық деңгейдегі тығыз байланысы.
Бір түрге жататын даралардың саны.
Екі жақа бірдей пайда әкелетін қарым қатынас.
Комменсализм жағдайында:
Қауымдастық құраушы түрдің бірінің популяциясы бірлесіп тіршілік етуден пайда табады,ал екінші түрдің популяциясы ешқандай пайда таппайды.
Сыртқы ортамен тікелей қарым қатынас байқалмайды.
Бірге тіршілік ететін түрлердің біріне басқа түрдің әсері теріс,ал тап осы уақытта қысым көрсетуші зиян шекпейді ,пайда да көрмейтін қатынас түрі.
Бір популяция екіншісіне жағымсыз әсер етуі.
Аменсализм:
Бірге тіршілік ететін түрлердің біріне басқа түрдің әсері теріс ,ал тап осы уақытта қысым көрсетуші зиян да шекпейді ,пайда да көрмейтін қатынастың түрі.
Популяциялар арасындағы өзара қатынас түрі.
Бұл бір жақты әрекеттесу түрі, яғни өзара әрекеттесетін екі түрдің біреуі екіншісіне әсер етеді, бірақ керісінше емес.
Екі ағза үшінде пайдалы қарым қатынастың түрі.
Жыртқыштық:
Бір популяция екіншісіне жағымсыз ықпал ете отырып,сол әрекетінен пайда болатын популяция аралық қатынастарды атайды.
Бұл жануар тамақтану үшін басқа біреудің денесінің бір бөлігін өлтіретін немесе тұтынатын экологиялық процесс.
Жыртқыш пен жыртқыштың бір тіршілік иесінен екіншісіне энергия берілетін әрекеттесуі.
Түрлер арасындағы байланыстың кең таралған түрі.
Паразиттілік:
Бір түрдің организмдерінің басқа түрдің организмінің ұлпалары немесе қореқтік заттардың есебінен тіршілік етеді.
Жыртқыштықтың бір түрі.
Бір түр өкілінің екінші бір түр өкілін қореқ немесе тіршілік ортасы ретінде пайдалану арқылы тіршілік етуі.
Органикалық өлі заттармен қоректенетін ,микро ағза.
Қыналар:
Балдыр мен саңырауқұлақтың селбесіп тіршілік етудің көрінісі.
Денесі екі құрамбөліктен (балтыр және саңырауқұлақ) құралған, селбесіп тіршілік ететін ағзалар тобы.
Төменгі сатыдағы су өсімдіктері . Теңіз,көл,өзендерде ,ағынсыз да және су қоймаларындарда өседі.
Бұл сабақтары, жапырақтары және ризоидтары бар көпжылдық жасыл өсімдік.
Пәтерлестік:
Ағзалардың кейбіреуіне өзге жануар түрінің денесі немесе солардың мекен орны (кұрылысы) баспана болады.
Организмдердің белгілі дәрежеде тіршілік етуі.
Біртүрге жататын және көбею арқылы өзін-өзі жаңғыртып отыратын ағзалар тобы.
Кезінде ағзалардың бір біріне пайдалы әсер ететін, бірақ бірге тіршілік етуге міндетті емес арақатынас түрі.
