Организмдердің түрлері көбейеді.

Организмдердің таралу аймағы азаяды; түрлер мен мекен ету ортасы дұрыс бейімделмегендіктен азайып, жойылады.

Экожүйедегі түрлердің тұрақтылығы артады.

Популяция саны ұлғаяды.

Сақалдың өсуі.

Қастың болуы.

Құйрықтың болуы, денеде қалың түк, көп емшектілік.

Тері түсінің өзгеруі.

Өсімдіктердің генетикалық құрылымы

Өсімдіктердің фотосинтез жылдамдығы.

Тамыр жүйесінің орналасуы.

Өсімдіктің сыртқы түрі, ол сыртқы ортаның әртүрлі жағдайына бейімделушілігін көрсетеді.

18 ғасырда Ж. Ламарк.

19 ғасырда Г. Мендель.

20 ғасырда Т. Морган

21 ғасырда Ф. Крик.

Митохондрия.

Рибосома, жасуша орталығы.

Эндоплазмалық тор.

Лизосома

Альгология

Лихенология

Микология

Ботаника

Анаэробты тыныс алу.

Апоптоз

ДНҚ репликациясы.

Митоздық айналым, цикл.

Құстың ұшуға, организмнің суда жүзуге бейімделуі.

Табиғи сұрыпталу.

Жасушаның бөлінуі.

Организмдердің көбеюі.

Хромосома тек митоздық бөліну кезінде ғана түзіледі.

Хромосоманың құрамында тек ақуыз бар.

Хромосомалар тек ДНҚ-дан тұрады.

ДНҚ-ның ақуызбен қосылған жіңішке жіпшелерінен тұратын ядроның аса маңызды бөлігі. Оның құрамында 40% ДНҚ, 40% гистондар, 20% қышқыл ақуыз және аздаған РНҚ болады.

Тіршілікті тек су аймағында өткізу.

1. Тері бездерінің дамуы (май, сүт, тер бездері).

2. Дене сыртын жауып тұратын түк жабыны.

3. Тістердің жіктелуі (күрек тіс, ит тіс, азу тіс түрінде).

4. Төрт бөлімнен тұратын жүрек және қолқаның сол жақ доғасының қалыптасуы.

5. Ұрықтың жатыр ішінде дамуы.

Қан айналым жүйесінің болмауы.

ДНҚ құрамының өзгешелігі.

Қан айналымының ашық жүйесі.

Жүрек тек үш бөлімнен тұрады

Желбезектердің болуы.

1. Бас миының өте үлкен көлемі, әсіресе алдыңғы ми сыңарларының қыртысының жақсы дамуы.

2. Бинокулярлы көру мүшесі.

3. Қан топтарының ұқсастығы (яғни ІҮ қан топтарының болуы).

4. Үлкен саусақтың басқа саусақтарға қарама-қарсы орналасуы нәтижесінде, алдыңғы аяқтың қамтуға икемделуі.

5. Омыртқа жотасының құйымшақ бөлімінің жойылуы.

6. Саусақтарда, алақанда, табанда папиллярлы өрнектердің болуы.

Қан айналымы жүйесінің толық болмауы.

1. Хорданың дамуы.

2. Хорда үстінде орналасқан жүйке түтігінің дамуы.

3. Хорда астында ішек түтігінің орналасып, оның алдыңғы бөлімі жұтқыншақтың екі бүйірінде желбезек саңылауларының болуы.

4. Дененің құрсақ немесе бауыр жағында орналасқан жүректің дамуы.

Желбезек саңылауларының толық жетілмеуі.

Омыртқаның тек сүйек тінінен түзілуі.

Атмосфераның оттегінсіз қалуы.

Сүтқоректілердің пайда болуы.

Құрлықта гүлді өсімдіктердің таралуы

Протерозойды 3 геологиялық заман құрайды.Палеопротерозой;

Мезопротерозой;

Неопротерозой. Ең елеулі оқиғалары бұлар:Мезопротерозойда оттегі сіңген атмосферасының құрылуы,Неопротерозойдың Криоген кезеңінде бірнеше рет мұздықтар құрылуы;

Эдиакарий кезеңі -  жұмсақденелі көпжасушалы организмдердің өрбуімен сипатталады.

Ферменттік РНҚ.

Дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ).

жоғары молекулалық байланыс; нуклеин қышқылдарының типі. Рибонуклеин қышқылдары рибосомалық (рРНҚ), ақпараттық (аРНҚ) және тасымалдаушы (тРНҚ) болып бөлінеді.

Полисахаридтік РНҚ.

Жасушадағы жаңа органелла.

Организмде мүлде кездеспейтін құрылым.

Ешқандай функциясы болмаған алғашқы орган.

латынша rudimentum — «әу бастағы негізгі дүние») деп атайды.Рудимент органдардың көбі бала іште жатқан кезде-ақ қалыптасып қояды. Ол — бір кездері болашақта адамға айналатын тіршілік иелерінің күнделікті өмірінде үлкен роль атқарған, бірақ мыңдаған жыл бойы жүрген табиғи сұрыптау нәтижесінде мүлдем қажетке жарамай, «бекер орын алатын» мүшеге айналған немесе басқа бір міндетті атқарып кеткен ағза органдары.  

Мембрана тек жануар жасушаларында болады

Мембрана тек сұйықтық алмасуды қамтамасыз етеді.

Мембрана жасушаның энергия өндіру процесіне жауап береді

құрылысы мен атқаратын қызметі өте күрделі. Электрондық микроскопты пайдаланып жүргізілген зерттеу жұмыстарының нәтижесінде, өсімдік және жануар жасушасы (клетка) мембранасының құрылысы толықтай анықталды. Осы зерттеу жұмыстарының нәтижесінде, өсімдік жасушасы мембранасының жасұнықтан (клетчатка) түратындығы және оның тірек қызметін атқаратындығы дәлелденді. Егер өсімдіктің жапырағын бірнеше рет бүктеп қайта жазса, біраздан кейін бұрыншы қалпына келеді. Бұл құбылыс жасуша мембранасының серпімділік қасиетін білдіреді. Сонымен қатар бұл - өсімдік жасушасы мембранасының физикалық қасиетіне тән құбылыс.

Электрондардың үлгіге түспеуі.

Үш өлшемді үлгі алу.

Электрондарды механикалық толқындарға айналдыру.

үлгі арқылы өтетін электрондар шоғырының көмегімен кескін алуға арналған құрылғы.Электрондық микроскоптардың басқа түрлерінен айырмашылығы, электронды сәуле үлгіні көрсетеді, үлгінің әртүрлі бөліктеріндегі электрондардың гетерогенді жұтылуы өткен электронды ағынның тығыздығының таралуының екі өлшемді үлгісін береді.    

Ол жасушаның тірек құрылымы.

Клетка орталығы тек органикалық заттарды синтездейді.

Клетка орталығы тек өсімдіктерге тән.

адам мен жануарлардың барлық және кейбір өсімдік жасушаларында болатын, жасушалардың митоздық бөлінуін қамтамасыз ететін органелла.

Организмдердің қарапайымдалуы.

Қоршаған ортаға бейімделмеген өзгерістер.

Энергия алмасудың баяулауы.

көне грекше: аіro — көтеру, көне грекше: тофһе — форма, пішін) — органикалық дүние дамуының негізгі эволюциялық бағыттарының бірі, қоршаған орта әсерлеріне байланысты тірі организмдердің құрылымдық және қызметтік жағынан күрделеніп, жоғары сатыға көтерілуі.

Фотосинтез жүргізетін балдырлар.

Автотрофты өсімдіктер.

Хемосинтезбен энергия алатын организмдер

грек. heteros – басқа, жат, trophe – қорек) – негізінен дайын органикалық заттармен қоректенетін организмдер. Гетеротрофтардың қоректенуіне қарай үш түрі болады: голозойлы және голофитті немесе осмотрофты. Гетеротрофтар  

Хромосома тек энергияны жинақтайды.

Хромосома тек цитоплазмалық процестерге қатысады.

Хромосоманың қызметі тек қорғаныштық функциямен шектеледі.

Хромосомалар өздігінен көбейе алады, өзіндік атқаратын қызметі мен арнайы құрылымы бар және оны келесі ұрпақта сақтай алады

Гранулярлы ЭПТ энергия өндіру үшін жұмыс істейді.

Гранулярлы ЭПТ тек липидтер синтездейді

Гранулярлы ЭПТ жасушаны сыртқы әсерлерден қорғайды.

Түйіршікті ЭПТ

АТФ тек генетикалық ақпаратты тасымалдайды.

АТФ судың алмасуын басқарады.

АТФ жасушаның қорғаныш қабығының құрылымына қатысады.

АТФ негізгі биологиялық энергия жинақтау қызметін атқаруға фосфор қалдықтарының арасындағы химиялық байланысқа мүмкіндік жасайды. Ол молекуладан «үзілген» кезде энергия бөлінеді.Сонымен бірге бөлінген энергия тірілік үдерістеріне - бұлшықет жиырылуына , зат синтездеу немесе жүйке серпінділігіне пайдаланылады. Егер жасушада энергия (құнарлы заттардың ыдырау үдерісінде) пайда болса, онда АТФ-ты оңай қалпына келтірудің қайтымды үдерісі жүреді. АТФ-ны «жасушалардың энергетикалық нарқы» деп жиі айтатыны сондықтан болса керек.

Митоздың метафазасында жүреді.

Мейоздың телофазасында жүреді.

Жасушаның интерфазасында жүреді.

ағылш. crossіng-over – айқасу) – гомологтық хромосомалардың ұқсас бөліктері арасындағы ажырау және қайта бірігу нәтижесінде болатын айқасу. Кроссинговер І-ші мейоздың профазасында жүреді және әр түрлі гендердің аллельдерінің жаңа комбинацияларының түзілуіне әкеледі.

Липидтер барлық тірі жасушаларда болады, осыған орай организмде мынадай маңызды қызметтер атқарады: құрылыс, энергия көзі, қоректік зат, қорғаныштық, метаболизмдік және т.б.        

Энергияны тікелей ДНК-ға беру.

Жасуша ядросын қорғау.

Нуклеин қышқылдарын тасымалдау.

ДНК қос тізбекті құрылымы.

Дезоксирибоза қант негізі.

Рибонуклеин қышқылы тізбегі бірнеше ондаған нуклеотидтерден бірнеше мыңдаған нуклеотидтерге дейін созылатын біржіпшелі полинуклеотидтерден тұрады

Тимин негізінің болуы.

Оттегінің жасушалық ядроны құруы.

Оттегі, сутегі, көміртегі және азоты бар химиялық қосылыстардан құралған материя жатады.Алғашқы тірі ағзалар бейорганикалық қосылыстар- дың негізінде теңіз суында пайда болып дамығаның көруге болады

Бейорганикалық қосылыстардан тікелей жануарлардың пайда болуы.

Сутегінің тірі ағзаларда негізгі энергия көзі болуы.

Көміртегі диоксидін бөліп шығару.

Оттегіні химиялық энергияға айналдыру.

фотосинтез процесін жүргізу. Күн энергиясын пайдалану үшін хлоропласттар күн сәулесінен пайда болатын электромагниттік энергияны химиялық байланысқа айналдыруға жауапты.. Хлоропласт - бұл фотосинтез орны болатын өсімдіктер мен белгілі бір балдырлар жасушасындағы органоид, бұл энергияның жүру процесі. Күн өсу үшін химиялық энергияға айналады. Хлоропласт - құрамында пластид түрі (қос қабықшасы бар қапшық тәрізді органелл) хлорофилл жарық энергиясын сіңіру үшін.

Жасуша ядросының белсенділігін реттеу.

жасушадағы ядросы қалыптаспаған ағзалар.    

Ядросы жақсы қалыптасқан ағзалар.

Ішкі мембраналық органоидтары бар.

Барлық көпжасушалы ағзалар прокариоттар