NEW
Font size
Worksheetsбио 121-150
Total questions: 29
Worksheet time: 15mins
Рибосомаға тән белгілер:
ДНҚ молекуласын синтездейді.
Фотосинтез процесін жүзеге асырады.
Ядро мембранасымен қапталған.
Екі суббірліктен тұрады, митохондрияда өте майда болады, ақуыз синтездейді
Вакуольге тән белгі:
Тонопласт деп аталатын бір қабатпен қапталған, зат алмасудың соңғы өнімдері сақталады, осмос қысымын реттейді
ДНҚ молекуласын сақтайды.
Ақуызды синтездейді
Қос қабатты мембранамен қапталған.
Онтогенез
Тек эмбрионалды даму кезеңін қамтиды.
Индивитті организмнің (өсімдік, жануар) толықтай тарихи даму циклі, организмнің дамуына бастама берген жыныс клеткаларынан басталып, тіршілік жойылуына дейінгі созылатын даму циклі, тура және жанама даму жолдарыменн анықталады.
Тек көпжасушалы организмдерге тән.
Эволюциялық процестерді сипаттайды.
Постэмбрионалды онтогенезге тән кезеңдер:
ювенильді кезең,пубертатты кезең, қартаю кезең
Эмбрионалды кезең.
Тыныштық кезең.
Мейоз кезеңі.
Түр түзілудің негізгі жолдары:
аллопатриялық, симпатриялық түр түзілу, дивергенттік түр түзілу, гибридтік, филогенетикалық түр түзілу
Кездейсоқ мутация арқылы түр түзілу.
Параллель эволюция арқылы түр түзілу.
Ламарктық түр түзілу.
Пластикалық алмасуға жатады:
Ақуыздардың ыдырауы.
Глюкозаның тотығуы.
Жасуша мембранасының бұзылуы.
қанттар мен полисахаридтер синтезі, крахмал мен целлюлоза түзеді, глицерин мен май қышқылдарынан майдың синтезі
Жарғақша арқылы өтетін активті тасымалдаудың үлгісі:
Диффузия
фагоцитоз,пиноцитоз, натрий- калий насосы
Осмос
Пассивті тасымалдау.
Эволюцияның нәтижесі:
эволюция әрекетінде тірі организмдер құрылысы күрделеніп, жоғары сатыға көтерілуі іске асырылады, дивергенция, тіршілік үшін күрес және табиғи сұрыпталу,органикалық дүниедегі мақсатқа сәйкестік
Организмдердің біркелкі құрылымға көшуі.
Түрлер арасындағы айырмашылықтардың жойылуы.
Табиғи сұрыпталудың тоқтауы.
Тұқым қуалайтын өзгергіштіктің түрлері
Экологиялық өзгергіштік.
Фенотиптік өзгергіштік.
мутация, комбинациялық өзгергіштік, арақатынастық (корреляциялық) өзгергіштік
Тұрақты өзгергіштік.
Өсімдік пен жануар клеткасының ұқсастығы:
Өсімдік жасушаларында митохондрия болмайды.
Жануар жасушаларында хлорофилл болады.
Жануар жасушалары целлюлозадан тұратын қабықшамен қапталған.
Жалпы құрылыстары ортақ , цитоплазма, ядро , мембранадан тұрады . Зат пен энергия алмасу үрдістері ұқсас .Мысалы ақуыз синтезі днқ репликациясы
Химиялық құрамдары ұқсас
Клетканың бөлінуі кезінде тұқымқуалаушылық ақпаратын ұрпаққа берулері бірдей
Метаболизмнің ерекше қызметі:
Организмдегі барлық процестерді автоматты түрде реттеу.
Организмге түскен тамақтың ыдырауынан түзілетін энергиямен қамтамасыз ету.Қоректік заттарды кіші молекулаларға дейін ыдыратып оларды басқа макромолекулаларды құрауға қолдануға дайындау Белок,нуклеин қышқылдары, липидтер , полисахаридтер т.б. осы сияұты макромолекулаларды, биополимерлердіолардың құрамды бөліктерінен жинау, құрастыру.Клетканың арнаулы қызметі үшін қажетті биомолекулалардың синтезі мен ыдырауы .
Макромолекулаларды тікелей тұқым қуалауға жауапты ету.
Тек энергияның жиналуына бағытталу
Аналық гаметаның дамуы аналық бездерде қандай кезеңнен тұрады:
Оогенездің ұзақтығы 3 кезеңнен тұрады: көбею, өсу және пісіп жетілу. Көбею кезеңінде митоз жолымен жыныс клеткаларының - оогонилердің саны өседі
Пісіп жетілу кезеңі мүлдем болмайды
Бұл процесс тек сыртқы ортада жүреді.
Тек бір кезеңнен тұрады
Фотосинтезге қатысты сөйлемді тап:
Бұл процесс тек жануарларда болады.
Фотосинтезде оттегі пайдаланылып, көмірқышқыл газы бөлінеді
Фотосинтез дегеніміз күн сәулесі энергиясын химиялық байланыстар энергиясына айналдыратын күрделі механизмді әрекет. Яғни, хлорофилі бар өсімдік жасушалары күн сәулесі энергиясын пайдаланып бейорганикалық заттардан органикалық заттарды синтездей алады, ондай жасушаларды автотрофты деп атайды. Осы әрекеттің жиынтық теңдеуі былай өрнектеледі: 6СО2 + 6Н2О - С6Н12О6 + 6О2 ↑ фотосинтез әрекеті хлорофилл пигменті (жасыл түс беретін) бар хлоропласт жасушасыңда жүреді.
Фотосинтезге жарықтың мүлде қатысы жоқ.
Гольджи жиынтығының компоненттері:
Рибосомалар
Днқ тізбектері
Хлоропласт құрылымдары.
Ол бір-бірімен тығыз байланысқан үш бөліктен тұрады: 1) жарғақшамен шектесіп,5-10-нан топтаса орналасқан қуыстар; 50 2) қуыстармен байланыса орналасқан ірі түтікшелер; 3) майдакөпіршіктер.
Эукариоттар
Арнайы қызмет атқаратын органоидтары жоқ
ядро және арнаулы қызмет атқаратын органоидтары болады. Мұндай ағзаларды эукариоттар деп атайды. Эукариоттарға бір жасушалы жасыл балдырлар,қарапайымдар, жоғары дәрежелі гүлді өсімдіктер және сүтқоректі хайуанаттар, т. б. жатады
Эукариоттарға тек көпжасушалы ағзалар жатады.
Эукариоттарда цитоплазмалық мембрана болмайды.
Ч. Дарвиннің еңбектері:
• «Генетиканың негіздері».
• «Энергияның сақталу заңдары».
• «Тұқым қуалаудың заңдылықтары».
Негізгі еңбектері; «Түрлердің пайда болуы» (1859): «Адамның шығу тегі»(1871); «Жәндікқоректі өсімдіктер» (1875); «Айқас және өздігінен тозаңданудың әсері» (1876); «Орхидеяның тозаңдануы» (1877) және т.б.
Прокариоттар клеткасындағы цитоплазмалық мембранадан тыс орналасқан құрылымдар:
Ядро мембранасы.
Гольджи аппараты.
Прокариоттар клеткасындағы цитоплазмалық мембранадан тыс орналасқан құрылымдар: толық қалыптасқан ядросы болмайды, бұларды прокариоттар деп атайды. Цитоплазмалық мембранадан тыс орналасқан құрылымдары беттік құрылымдар деп аталады - клетка қабықшасы, капсула, сілемейлі қап ,талшықтар ворсинкалар
Хлоропласттар
Адам және қоршаған қала ортасының өзара әрекеті туралы ғылым:
Адам экологиясы антропоэкология
Геология
Астрономия
Биохимия
Гольджи жиынтығынан өңделген заттарды вакуоль түрінде бөліп шығаратын көпіршіктерден пайда болатын органоид
Рибосома
Лизосома
Хлоропласт
Ядро
Ұзақ өмір сүретін адамдарды зерттейтін ғылым:
Генетика
Селекция
Психология
Герантология
Тірі ағзадағы оның тіршілік әрекетін қамтамасыз ететін барлық химиялық өзгерістердің жиынтығы:
Зат алмасу
Фотосинтез
Гидролиз
Иммунитет
Аналық жыныс гетерогаметалы (ХҮ), ал аталық – гомогаметалы (ХХ) болатын ағза
Құстардың барлығы
Мысықтар
Тауықтар Көбелек Жібек құрт
Адамдар
Жатынның тұқым бүршігінен дамиды:
Жеміс
Тұқым
Гул
Сабақ
Әр алуан тіршілік жағдайында пайда болып, ағзаның құрылым деңгейін күрделендіретін эволюциялық өзгеріс:
Редукция
Дегенерация
Регресс
Араморфоз
Катаболизмге тән процестер:
Биологияда тіршілік әрекеті процесінде пайдаланған энергияны босата отырып қажетсіз заттарды денеден сыртқа шығарып тастау
Ақуыздардың синтезі.
Полисахаридтердің түзілуі
Май қышқылдарының синтезі.
Қынаның құрамындағы саңырауқұлақ пен жасыл балдырдың қарым-қатынасы қалай аталады:
Жыртқыштық
Паразитизм
Бәсекелестік
Филогенетикалық селбесу
Жануарлардың дене пішіні мен түсі қоршаған ортаның заттарымен сәйкес келетін бейімделушілік:
Этологиялық бейімделу
Жасырғыш
Мимикрия
Қоректік бейімделу
Макроэволюция» терминін енгізген ғалым:
Филипченко
Дарвин
Мендель
Гендік мутация:
Хромосомалардың санының өзгеруі.
Бүкіл геномның қайта құрылуы.
хромосоманың белгілі бөлігіндегі ДНҚ молекуласы нуклеотидтер қатарының өзгеру нәтижесінің пайда болады. Мұндай мутацияда гендік бір локус қана өзгереді. Өзгерісі мутацияға әкелетін ДНҚ молекуласының ең кішігірім бөлігі мутон деп аталады. Ол нуклеотидтің бір жұбына тең (РНҚ-лы вирустарда бір нуклеотидке). Гендік мутацияларды үлкен екі класқа ажыратуға болады. Бірінші класқа нуклеотидтер жубының алмасуы жатады. Екінші класқа жататын мутациялар код шекарасының «окылуының» өзгеруіне байланысты болады. Спонтандық мутациялардың 20%-тен астамын негіздердің алмасуы құрайды. Нуклеотидтер жұбының алмасуы екі түрлі бағытта өтуі мүмкін: транзиция және трансверсия.
Организмдердің фенотипіне тікелей әсер етпейтін өзгерістер
