รัชกาลที่2

รัชกาลที่ 3

รัชกาลที่ 4

รัชกาลที่ 5

ถ้อยคำที่กล่าวตักเตือน แนะนำ สั่งสอน

ถ้อยคำที่กล่าวชื่นชม

ถ้อยคำที่กล่าวตำหนิ

ถ้อยคำที่ว่าร้าย

เงินถุงแดง

เงินแผ่นดิน

เงินจากการค้าขาย

เงินที่เหลือจากภาษี

เพื่อเป็นตำราเรียน

เพื่อแสดงฝีมือให้ประจักษ์

เพื่อให้โอวาทแก่พระเจ้าลูกยาเธอ

เพื่อเทศนาลูกที่ไปอยู้ต่างประเทศ

คนชรา

คนแปลกประหลาด

คนที่มีกำลัง

คนพิการ

คนที่มีความรู้ความสามารถ แต่ถ่อมตัว ไม่โอ้อวด

อวดรู้

คนที่ไม่เเสดงความรู้เก็บความรู้ไว้

คนที่มีอำนาจล้นมือ

เสียดสีประชดประชันผู้อื่น

ตำหนิพฤติกรรมของผู้ที่กระทำผิดต่อผู้อื่น

บันทึกประวัติศาสตร์ความขัดแย้งของบุคคลในสมัยหนึ่ง

สั่งสอนเตือนใจให้ฉุกคิดก่อนทำสิ่งใด และการปฏิบัติต่อผู้อื่น

กลอนบทละคร

กลอนเสภา

กลอนสักวา

กลอนเพลงยาว

สุนทรภู่

หม่อมเจ้าอิศรญาณ

พระมหามนตรี

ราชกาลที่ 6

เกาเหลา ข้าวเปล่า

บันได แก้วน้ำ

ทุเรียน จานข้าว

โซเดียม ยี่ห้อ

มีคำใช้มากขึ้น

ภาษามีการเปลี่ยนแปลงตลอด

ทำให้ติดต่อสื่อสารง่ายขึ้น

ถูกทุกข้อ

อังกฤษ

บาลี

สันสกฤต

จีน

อังกฤษ

บาลี

สันสกฤต

จีน

หัวจดหมาย

คำลงท้าย

วัน เดือน ปี

เรื่อง

ดิฉันสุขภาพแข็งแรงและพอใจในงานนี้

กระผมมีวุฒิระดับปริญญาตรีสายงานไฟฟ้า

ดิฉันมีประสบการณ์ในการทำงานมาแล้ว ๓ ปี

ผมสามารถเม้าให้คนอื่นเชื่อได้ในเวลาอันสั้น

จดหมายที่บุคคลติดต่อคนอื่นเพื่อการค้าขาย

จดหมายที่บุคคลติดต่อคนอื่นเพื่องานราชการ

จดหมายที่บุคคลติดต่อคนอื่นเพื่อถามข่าวคราวครอบครัว

จดหมายที่บุคคลติดต่อคนอื่นเพื่อธุระที่ไม่ใช่การค้าขาย

มีความรอบรู้ และมีประสบการณ์มาก

มีวาทศิลป์และไหวพริบในการพูดโน้มน้าวใจผู้ฟัง

มองโลกในแง่ดี วางตัวเป็นกลาง ไม่แสดงความลำเอียงเข้าข้างฝ่ายใด

มีมารยาทในการพูดไม่พูดเสียดสี หรือเอาเรื่องส่วนตัวของฝ่ายตรงข้ามขึ้นมาพูด

ญัตติ

ประเด็น

กระทู้

เนื้อเรื่อง

เป็นศิลปะการพูดชนิดหนึ่ง

เป็นการแสดงทัศนะที่แตกต่างกันของผู้พูด

เป็นการพูดที่แบ่งผู้พูดออกเป็นสองฝ่ายได้แก่ ฝ่ายเสนอและฝ่ายค้าน

เป็นการพูดโต้คารม หรือถกเถียงกันด้วยเหตุผล ในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง