Font size
WorksheetsLATIHAN PSASP BHS JAWA
Total questions: 35
Worksheet time: 34mins
Wacanen kang pratitis kanggo soal nomor 1 - 2!
Madhep Mantep Dadi Ratu
Ing sawijining dina, Semar sing dadi pimpinane Punakawan, diangkat dadi Ratu ing sawijining kerajaan deneng
Batara Guru. Dheweke seneng banget lan matur nuwun marang dewa amarga menehi kesempatan. Semar
nggunakake kekuwatan kanggo mrentah kerajaan kanthi adil kanggo rakyate. Dheweke nggawe keputusan sing
bener lan mesthekake yen umate urip seneng lan makmur.
Nanging, Semar uga ngadhepi tantangan minangka Ratu. Dheweke kudu ngadhepi mungsuh sing pengin ngrusak
kerajaane. Dheweke uga kudu ngadhepi rakyate sing beda-beda kepinginan lan kabutuhan. Semar nggunakake
kawicaksanane kanggo ngadhepi tantangan kasebut. Dheweke nggawe keputusan sing bener lan mesthekake yen
umate urip seneng lan makmur.
Kepriye watake peraga ing cerita kanthi irah-irahan “Madhep Mantep Dadi Ratu”…
seneng guyon
wicaksana
setya tuhu
sregep
Cerita ing nduwur ngemu pitutur luhur sing becik kanggo tulodho yaiku …
sabar lan tabah ngadhepi kangelan
jujur lan transparan nalika sesrawungan karo wong liya
wani nanggung risiko kanggo nggayuh tujuan
adil lan wicaksana kanggo mimpin kawula
Ngelmu iku, kelakone kanthi laku
Lekase lawan kas
Tegese kas, nyantosani
Setya budya, pangekese dur angkara
Tembang ing dhuwur iku jinising tembang macapat ….
Kinanthi
Pocung
Sinom
Mijil
Gatekna crita rakyat ing ngisor iki kanggo mangsuli pitakon nomer 4-5!
Dewata Cengkar
Enjang menika wonten ing alun-alun Medhangkamolan badhe kaleksanakaken upacara asok kurban, tumbal
negari. Dene kurbanipun menika Ajisaka. Ajisaka purun dados kurban tumbaling negari Medhangkamolan kanthi
lintu siti sawiyaripun iket wulung ingkang dipun-angge. Dewata Cengkar, ratu wengis panguwaos Kraton
Medhangkamolan ingkang badhe nyagahi upacara menika.Ing siti sangajengipun Dewata Cengkar, Ajisaka kanthi teteg nglepas iket wulungipun. Tanpa kanyana, nalika iket
dipun-gelar, si iket sangsaya melar. Sang Prabu katut melaripun iket. Nalika Ajisaka nebutaken iketipun, Prabu
Dewata Cengkar ingkang cepengan kenceng pinggiring iket lajeng kontal, dhawah wonten ing Segara Kidul.
Anehipun sang Prabu Dewata Cengkar lajeng malih dados bajul pethak.
Sapa wae paraga ing crita rakyat “Dewata Cengkar”?
Medhangkamolan lan Ajisaka
Medhangkamolan lan Dewata Cengkar
Ajisaka lan Dewata Cengkar
Bajul pethak lan Dewata Cengkar
Pitutur becik ing cerita Dewata Cengkar yaiku ….
Kerso bekthi kagem nagari
Seneng tetulung
Ojo dumeh
Ngayomi rakyate
Pas iku, aku lagi siap-siap menyang sekolah. Nanging ndilalah ing televisi wongten “Pawarta
Enjing” ingkang mawartakake berita tentang kajadian kebakaran. Peristiwa iku kedadean ing salah
sawijining panggong cerak marang sekolahanku.
Kobongan iku kedadean jam 2 esuk. Amargi ana berita iku, aku banjur kaget lan kelingan kanca
kancaku sing manggon omah cerak panggon kebakaran. Ning sakjroning bathin, aku ndonga supados
rencang-rencangku ora ono sing kenapa-kenapa.
Selawise ndeleng berita, aku banjur menyang sekolah. Sakbanjure mara sekolah, dongaku kandas,
aku sedih, lan ngrasa melu nelangsa, amarga ana 10 kancaku ingkang panggonan omahe melu kebakar.
Ide pokok wacan ing dhuwur yaiku ….
Kobongan
Banjir
Tanah Longsor
Gunung njeblug
Ingkang sepisan sumangga kita sesarengan ngonjukaken puji syukur dhumateng ngarsanipun Allah
SWT awit saking kanugrahan lan rohmatipun ing dinten menika kita saged manunggal wonten ing papan
menika saperlu ngawontenaken perpisahan.
Ukara ing dhuwur kalebu perangane …. Sesorah
salam pambuka
purwaka basa
surasa basa
salam penutup
Padhang Sinaring Esuk
Esuk teka mbukak lawang
Padhang sinaring srengenge padhang
Angin sepoi nggawa panglipur
Nyedaki ati sing tau ambyur
Ora ana wengi sing langgeng
Sanadyan peteng mripate petengSrengenge mesthi bali sumunar
Marang ati kang tansah sabar
Tetep nyawang padhang ing papan
Aja nyerah ing kahanan
Urip iku mung saparane
Tresna lan pangapura dadi cendhake
amanat geguritan ing dhuwur nganggo basa krama yaiku
sabar ngadepi pacoban gesang
mboten nyerah ing kahanan
dados tiyang kedah sabar
dados tiyang kedah tansah sabar ngadepi pacoban gesang
Aku duwe buku telu.
Ukara ing ndhuwur yen ditulis kanthi Aksara Jawa sing bener yaiku…
Sopan santun marang wong tuwa.
Ukara-ukara kanthi aksara Jawa ing ngisor iki sing panulisane jumbuh
karo pranyatan ing ndhuwur yaiku...
Wacanen pacelathon ing ngisor iki!
Ing UKS pranyata Warsana nangis gero-gero amarga irunge mimisen getihe dleweran.
Tutik : “Ana apa, War? Kok nangis gero-gero. Lho kenapa irungmu? Mimisen ya?”
Warsana : “Aku njaluk ngapura, Dung. Sing mbasang tali marakke kowe tiba iku mau aku.”
Gandung : “Lha yak tenan ta. Dasar bocah kurang ajar.”
(Gandung arep njotos Warsana, tangane ditamper Indri)
Indri : “Sabar, Dung ora usah emosi. Warsana wes njaluk pangapura lan ngakoni lupute.”
Watak 2 tokoh sing bener saka pacelathon ing dhuwur yaiku . . . .
Tutik watake manutan
Warsana watake gathekan
Gandung watake brangasan
Indri watake wicaksana
Wacanen crita ing ngisor iki!
Kula bidhal sekolah mlampah amargi sekolahipun mboten tebiih saking griya. Dumugi sekolah kula
ningali kanca-kanca sami mbeta taneman empon-empon kadosta : kunir, jahe, kencur, lan sak
panunggalipun. Kula nembe sadar bilih kula kesupen mbeta taneman ingkang sampun kula cawisaken
kala wingi sonten. Kulo ugi isin banget amargi dipun gujeng kanca-kanca.
Tembung ningali nduweni teges padha karo . . . .
ndelengi
ngonangi
mriksani
nggoceki
Werkudara
Werkudara utawa Bima uga diarani Balawa, Brataseno, Birawa. Panjenenganipun putra kaping
kalih Prabu Pandhu, raja ing nagari Ngastino kaliyan Dewi Kunthi, putrinipun Prabu Basukunti kaliyan
Dewi Dayita saking negara Madura. Bima duwe sedulur loro jenenge Puntadhewa lan Arjuna, uga
sedulur loro liyane, yaiku Nakula lan Sadewa.
Bima nduweni sipat lan watak: gagah prakosa, teguh, manut jujur lan bijaksana . Dhèwèké
nduwèni kekhususan minangka ahli dolanan ganda lan duwé gaman manéka warna, antarané: kuku
pancanaka, gada rujakpala, alugara, bargawa (kapak gedhé) lan bargawasta, déné ajian kang diduweni
yaiku ajian bandung bandawangsa, aji ketuk lindu lan aji blabakpangantol atol.
Kepiye watak e Werkudara andhedasar Wacan ing duwur :
Gagah prakoso, teguh, Sombong
Jujur, gagah Prakoso, bijaksana
Bijaksana, teguh, jujur
Bijaksna, gagah prakoso, ceria
Poma kaki padha dipun eling
ing pituturingong
sira uga satriya arane
Kudu anteng jatmika ing budi
Luruh sarta wasis
samubarang tanduk
Tembang macapat mijil ing ndhuwur guru wilangan gatra ke telu lan enem yaiku….
Gatra ke 3 :10 lan Gatra ke 6 : 6
Gatra ke 3 : 8 lan Gatra ke 6 : 6
Gatra ke 6 : 6 lan Gatra ke 3 : 10
Gatra ke : 10 lan Gatra ke 6 : 10
Tari: "lya wis, aku bakale ngirit banyu. Kepiye carane ngirit banyu, Mal?"
Mala: "Ya yen wis rampung umbah-umbah krane banyu enggal di tutup,
utawa yen nyiram tanduran karo banyu sisa wae."
Tari: "Oh, ngono...."
Gestur kang pas kanggo ukara kang kacithak kandel pacelathon ing nduwur yaiku
ngelus dhadha
Benar
Salah
Agam mancing iwak ing tambak” yen ditulis aksara jawa dadi
Benar
Salah
Sregep sinau dudu mung tugas
Nanging becik kanggo aku dhewe
Nganti besuk dadi wong mulya
Manggon tentrem ing donya lan akhirat
Geguritan ing nginggil ngemu babagan sinau mboten namung dados kewajiban,
naging ugi dados margi tumuju kasuksesan.
Benar
Salah
Ukara “Pandhawa lan kurawa meguru Durna” nalika ditulis kanthi aksara jawa
yaiku
Benar
Salah
Gagasan pokok utawa ide kang dadi dhasar panggurit nulis geguritan diarani Tema
Benar
Salah
10i, 10a, 8e, 7u, 9i, 7a, 6u, 8a, 12e, 7a
ing duwur menika guru wilangan lan guru lagu tembang…
(a)
Kula mundhut buku dhateng toko “Sumber Kawruh”.
ingkang kacithak miring kudu diganti….
(a)
Poma kaki padha dipuneling
mring pitutur ingong
Sira uga satriyane arane
Kudu Anteng Jatmika Ing Budi
Ruruh sarta wasis
Samubarangipun
tembung ruruh ing dhuwur duweni makna…
(a)
Ibu : “ Nduk, apa kowe wes ngresiki kamarmu dina iki?”
Aliya : “Dereng Bu, kula nembe nyapu.”
Unggah -ungguh basa kang digunaake ibu yaiku………
(a)
Pungkasan, sumangga kita ndedonga dhumateng Gusti Allah mugi-mugi kita
sedaya slamet, tansah pinaringan………..anggenipun nglampahi gesang.
Ukara kang trep kanggo ngganepi pungkasane pidato ing nduwur
yaiku………………….
(a)
Sawijining dina, Samosir dikongkon Ibuke ngeterke panganan kanggo bapake. Bapake mau wes kesel
lan luwe banget amerga maculi suket sing ganggu tanduran parine. Nanging bocah iku malah dolanan
lan ora nggawa panganane. Ing kono Toba nesu banget lan ora sengaja ngucapake,
"Pancen bocah keturunan iwak!".
Garwane sing krungu ukara iku banjur kuciwa lan lara ati, amarga janji Toba wis dilanggar.
Latar panggonan pethilan cerita ing nduwur yaiku . . . .
(a)
Wit ngasilake macem-macem keuntungan kanggo manungsa lan makhluk urip liyane. Wit migunani
minangka sumber pangan, industri lan obat-obatan. Salah sawijining peran wit sing paling penting
kanggo manungsa lan makhluk urip liyane yaiku ngasilake hawa seger ing jagad iki.
Ide pokok paragraf ing ndhuwur yaiku…
(a)
Jeneng wayang ing ngisor iki yaiku (a)
Prabu Dewata Cengkar
Ing jaman rumiyin ing Kraton Medhangkamulan, wonten raja kagungan asma Prabu Dewata Cengkar. Prabu
Dewata Cengkar punika kagungan watak wengis, srakah, lan dhemen dhahar daging manungsa, kawulanipun
ngantos dipunpeksa caos upeti wujud manungsa.
Pitutur luhur ing crita rakyat “Dewata Cengkar” yaiku ….
(a)
Tibaning swara ing pungkasaning gatra ing tembang macapat diarani…
(a)
Wacanen kang pratitis!Padha gulangen ing kalbu
Ing sasmita amrih lantip
Aja pijer mangan nendra
Kaprawiran den kaesthi pesunen sariranira
Sudanen dhahar lan guling
Kepiye watake tembang macapat ing dhuwur!
(a)
Enjang menika alun-alun Medhangkamolan rame sanget. Para kawula enem-sepuh, ageng-alit, lan kakung putri,
caket menapa dene tebih sami nglempak wonten ing ngriku. Miturut pawarta ingkang sinebar dening punggawa
kraton, enjang menika wonten ing laun-alun badhe kaleksanakaken upacara asok kurban, tumbal negari.
Ukara baku saka wacan ing dhuwur yaiku….
Tulisen tembung ing ngisor iki nganggo aksara jawa !
“Garjito numpak gajah mubeng-mubeng”
Gantinen basa ngoko iki nganggo basa krama !
a. Simbah lunga Solo numpak mobil wingi sore
b. dadi uwong kudu sabar ngadepi pocoban urip
Ukara kang katulis kanthi Aksara Jawa ing ngisor iki tulisen nganggo aksara latin!
