Ilham : “Don, sesuk apa sida uangan basa Jawa?”
    Roni : “Sida Ton, apa kowe ora ngerti?”
    Ilham : “Ora, jalaran aku ora mlebu sekolah amarga lara’’
    Roni : “Ye ngono mengko sore ndhewe sinau bareng wae ya Ton, neng omahku.’’

Pacelathon ing ndhuwur migunakake ragam basa ...

Wong bungah sok nemu....

Joko Seger lan Rara Anteng muja semedi ing pucuke Gunung Lejar. Anggone muja semedi   dikantheni rasa temen-temenan supaya kekarone keturutan duwe putra. Sanajan suwene patang puluh dina patang puluh bengi lan akeh panggodane, kakarone tetep mantep muja semedi.

Saka perangan crita kasebut sing dadi lakon utama yaiku....

Tibane swara vokal ing pungkasane gatra diarani ....

Rembugan ana sangarepe wong akeh kanthi ngandarake sawijining gagasan diarani ...

Bapak pucung renteng-renteng kaya kalung, Dawa kaya ula, Pencokanmu wesi miring, Yen lumaku  si pucung ngumbar swara.

Tembang pocung ing dhuwur batangane ....

Dina Sabtu lan Minggu sajroning liburan semester kepungkur bocah-bocah kelas enem SDN Tanggungan Gudo nganakake perkemahan sabtu malam minggu ing Bhumi Perkemahan Wonosalam Kecamatan Wonosalam Kabupaten Jombang jam pitu esuk dina Sabtu, bocah-bocah lan Bapak Ibu Guru wis padha ngumpul ing sekolahan. Budhale numpak bis Indah Jaya.

Irah-irahan (judul) perangan karangan ing dhuwur yaiku....

Unen-unen sing kudhu dibadhek utawa dibatang maksude diarani....

bapak pucung dudu watu dudu gunung

      sangkamu ing sabrang

      ngon-ingone sang bupati

      yen lumampah, si pucung lembehan grana

Batangane tembang ing dhuwur yaiku....

Udin iku bocahe isinan, ora kaya kanca-kancane.

Tembung isinan iku tegese ...

Bocah kuwi lungguhe antheng kitiran.

Tegese sanepa ing dhuwur yaiku ....

Ukara ing ngisor iki sing kalebu krama inggil yaiku ...

Saben sore, Siti nyapu latar.

Tembung nyaponi linggane ....

Kembang ning ngarep omahku wis (siram) mulane katon seger.

Tembung siram benere ....

Sagung para rawuh sadaya, Mugi pinayungan nugraha yekti, Asih tresna Allah satuhu, Tansaha      kasasira, Puja puji syukur saha sembah sujud, Konjuk ing ngarsa paduka, Gusti Allah Maha Suci.

Tembang macapat ing dhuwur iku guru gatrane ana ... larik

Sekar gambuh ping catur, Kang cinatur polah kang kalantur, Tanpa tutur katula-tula katali,  Kadaluwarsa kapatuh, Kapatuh pan dadi awon.

Guru wilangan ing tembang macapat ing dhuwur yaiku ....

Tembang sing dudu tembang macapat yaiku ....

Bapak pucung renteng-renteng kaya kalung, Dawa kaya ula, Pencokanmu wesi miring, Yen lumaku   si pucung ngumbar swara.

Tembang pocung ing dhuwur batangane ....

Nalika isih aran Jabang Tetuka, Gathutkaca dijedhi ana ing kawah . . . .

Musron ketemu wong tuwa sing pengin nyabrang dalan kang lagi rame.

Kira-kira apa sing bakal kok tindakake…

Arane anak jaran yaiku….

Sing piket dina iki sapa?

Ukara ing dhuwur klebu ukara…

Nyuwun agunge pangaksami saking sedaya kelapatan kula. Mugya ing dinten ingkang suci punika  sedaya kalepatan saged linebur.

Ukara iki adate diucapake ing wayah…

Santen toyaning klapa, cekap semanten atur kula. Menawi wonten kalepatan, kula nyuwun   agunging pangaksama…..

Ukara ing dhuwur mujude perangan saka….pidhato

Wacan kanggo soal nomer 26-27

Pupuh Pangkur Pada 1

Kang sekar pangkur winarna

lelabuhan kang kanggo wong ngaurip

ala lan becik puniku

prayoga kawruhana

adat waton puniku dipun kadulu

Miwah ta ingkang tata karma

den kaesthi siyang ratri.

Tembung prayoga ing teks kasebut mengku teges....

Wacan kanggo soal nomer 26-27

Pupuh Pangkur Pada 1

Kang sekar pangkur winarna

lelabuhan kang kanggo wong ngaurip

ala lan becik puniku

prayoga kawruhana

adat waton puniku dipun kadulu

Miwah ta ingkang tata karma

den kaesthi siyang ratri.

Manut surasane, tembang ing dhuwur ngemu piwulang/isi arupa....

Pupuh Sinom Pada 1

Ambege kang wus utama

Tan ngendhak gunaning janmi

Amiguna ing aguna

Sasolahe kudu bathi

Pintere den alingi

Bodhone dinokok ngayun

Pamrihe den inaa

Mring padha padhaning janmi

Suka lila den ina sapadha-padha

Manut teks tembang kasebut, watake wong utama kudu bisa....

Pupuh Sinom Pada 2

Ingsun uga tan mangkana,

balilu kang sun alingi,

kabisan sun dokok ngarsa,

isin menek den arani,

balilune angluwihi,

nanging tenanipun cubluk,

suprandene jroning tyas,

lumaku ingaran wasis,

tanpa ngrasa prandene sugih carita.

Pratelan kang jumbuh kalian isine tembang Sinom ing ndhuwur yaiku....

“.... Mbok Randha bungah panggalihe amarga panjaluke kepingin kagungan putra

wis kaleksanan. Mbok Randha ngucapake sokur marang Gusti Allah amarga

dongane wis dikabulake. Bayi iku mau wadon. Pakulitane resik alus kaya kulit timun.

Amarga lair saka timun sing kuning kaya emas, bayi wadon kuwi dijenengake Timun

Mas. Sawise Timun Mas ngancik diwasa, Mbok Randha kelingan janjine marang Buta

Ijo menawa arep menehake Timun Mas. Mbok Randha dadi susah atine. Rina wengi

Mbok Randha donga supaya entuk pitulungan saka Gusti Allah. Salah sawijining wengi,

Mbok Randha ngimpi kapethuk wong tapa ing Gunung Gandhul. Wong tapa kuwi mau

kang bisa nulungi supaya Timun Mas ora dipangan Buta Ijo

....”

(kapethik saka Marsudi Basa lan Sastra Jawa 1 kaca 40)

Amanat utawa piwulang luhur kang bisa kapethik saka teks crita kasebut yaiku ....

Nalika iseh bayi, wujude Gathutkaca yaiku . . . .

Gathutkaca nalika isih bayi diwenehi aran . . . .

Asmane Ibune Gathutkaca yaiku . . . .

Arane senjatane Gathutkaca sing dianggo ing dada yaiku . . . .

Arane perang kang ndadekake Gathutkaca gugur yaiku . . . .

Gathutkaca iku putrane . . . .

Arane kasatriyane Gathutkaca yaiku . . . .

Sajrone crita pewayangan, Gathutkaca iku bisa mabur tanpa lar. Tegese tembung lar yaiku . . . .

Senjata Kuntha Wijayadanu iku duweke . . . .

Ibu nembe ngendhikan kalian Mas Fery sing ana kutha Pasuruan kanthi sarana ....

Pak Budi maos koran wonten kantor. maos baca ngokone ....

Pitik tukung lan padhang bulan kalebu tembang ....

Cacahe gatra saben sapada ing tembung macapat diarani ....

Cacahe wanda (suku kata) saben sagatra ing tembang macapat diarani ....

Tibane swara vokal ing pungkasane gatra diarani ....

Sing klebu cangkriman plesetan yaiku....

Senjata Kunta bisa ngenani Raden Gathutkaca nganti nemahi palastra. Palastra padha tegese karo....

Aksara Jawa di atas dibaca…

Ing ngisor iki sing kalebu dhampak negatife globalisasi yaiku....

Muji syukur marang Gusti Allah iku ing sesorah dipapanake ana ...