Worksheetsсессия
Total questions: 60
Worksheet time: 30mins
Тіл білімі грамматикасының салалары:
Сөзжасам мен лексика
Фонетика мен графика
Морфология мен синтаксис
Орфография мен орфоэпия
Стилистика мен мәтін
Қазақ синтаксисінің негізгі салалары:
Сөз тіркесі мен сөйлем
Сөзтұлға, сөз тіркесі, сөйлем, мәтін
Абзац пен күрделі синтаксистік тұтастық
Мәтін мен мәнмәтін
Жай сөйлем мен құрмалас сөйлем
Негізгі синтаксистік ұғым-категориялар:
Еркін тіркес, тұрақты тіркес, түйдекті тіркес
Матасу, қабысу, жанасу, қиысу байланыс формалары
Есімді тіркес, етістікті тіркес
Синтаксистік құрал, синтаксистік байланыс, синтаксистік қатынас
Басыңқы сыңар, бағыныңқы сыңар
Синтаксистік байланыстың түрлері:
Салалас, сабақтас, орайлас, аралас
Синтаксистік қатынас, синтаксистік мағына
Салалас байланыс, синтаксистік тұлға
Аралас байланыс, синтаксистік ұғым
Сабақтас байланыс, синтаксистік құрал
Тілдегі синтаксистік байланыс:
Тілдік бірліктердің бір-бірімен байланысу заңдылықтары
Өзара тілдік тұлғалар арасындағы тең дәрежелі байланыс
Бір-біріне бағынышты тілдік тұлғалар арасындағы байланыс
Сөйлемдік сипатты тұлғалар арасындағы тең дәрежелі, әрі бағыныңқы байланыс
Сөйлем мүшелері арасындағы жақтық байланыс
Тілдік бірліктердің салаласа байланысы:
Бір-біріне бағынышты синтаксистік тұлғалар арасындағы байланыс
Синтаксистік тұлғалар арасындағы тең дәрежелі байланыс
Сөйлем мүшелері арасындағы жақтық байланыс
Сөйлемдік сипатты тұлғалар арасындағы тең дәрежелі, әрі бағыныңқы байланыс
Тілдік бірліктердің бір-бірімен байланысу заңдылықтары
Тілдік бірліктердің сабақтаса байланысы:
Бір-біріне бағынышты синтаксистік тұлғалар арасындағы байланыс
Сөйлем мүшелері арасындағы жақтық байланыс
Синтаксистік тұлғалар арасындағы тең дәрежелі байланыс
Сөйлемдік сипатты тұлғалар арасындағы тең дәрежелі, әрі бағыныңқы байланыс
Тілдік бірліктердің бір-бірімен байланысу заңдылықтары
Сабақтас байланысты тілдік бірліктер:
Түйіспелі тіркестер арасындағы байланыс
Фразалық тіркестер тіркестер арасындағы байланыс
Бірыңғай мүшелер сыңарлары арасындағы байланыс
Сөз тіркесі сыңарлары арасындағы байланыс
Түйдекті тіркестер мен атаулы тіркестерарасындағы байланыс
Салалас байланысты тілдік бірліктер:
Түйіспелі тіркестер арасындағы байланыс
Бірыңғай мүше немесе салаласқан тіркестер арасындағы байланыс
Түйдекті тіркестер мен атаулы тіркестер арасындағы байланыс
Сөз тіркесі сыңарлары арасындағы байланыс
Фразалық тіркестер арасындағы байланыс
Орайлас байланыстағы тіркес:
Тұрлаусыз мүшелердің өзара байланысы
Анықтауыш пен бастауыш мүшенің байланысы
Толықтауыш пен баяндауыш мүшенің байланысы
Пысықтауыш пен баяндауыш мүшенің байланысы
Бастауыш пен баяндауыш мүшенің қиысуы
Орайлас байланыстағы тіркес:
Кеше бардық
Біз бардық
Театрға бардық
Осы қыс
Ағамның інісі
Салалас байланыстағы тіркес:
Ауылға дейін
Дала мен қала
Кешқұрым уақыт
Үйдің маңы
Осы қыс
Сабақтас байланыстағы тіркес:
Кешқұрым уақыт
Дала мен қала
Үйдің маңы
Ауылға дейін
Осы жылы
Тіл біліміндегі негізгі синтаксистік қатынас түрі:
Толықтауыштық және салаластық қатынас
Анықтауыштық және баяндауыштық қатынас
Бастауыш және баяндауыштық қатынас
Предикаттық және предикаттық емес қатынас
Пысықтауыштық және баяндауыштық қатынас
Предикаттық қатынас түрлері:
Бастауыш және баяндауыштық
Тек қана анықтауыштық (атрибуттық)
Тек қана пысықтауыштық (адвербиалдық)
Тек қана толықтауыштық (объектілік)
Тек қана салаластық немесе сабақтылық
Синтаксистік құрал түрлері:
Синтетикалық тәсіл
Лексикалық тәсіл
Аналитикалық тәсіл
Фонетикалық тәсіл
Аталған тәсіл түрлері
Аналитикалық тәсіл амалдары:
Жалғаулар қызметі
Орын тәртібі және шылаулар
Орын тәртібі және шылаулар
Сөз таптары мен қатыстық сөздер
Аталған амал түрлері
Синтетикалық тәсіл амалдары:
Жалғау түрлері
Интонациялық амал
Орын тәртібі және шылаулар
Аталған амал түрлері
Сөз таптары мен қатыстық сөздер
Фонетикалық тәсіл амалдары:
Сөз таптары мен қатыстық сөздер
Интонациялық амал
Орын тәртібі және шылаулар
Жалғау түрлері
Аталған амал түрлері
«Досым – осы» тіркесімінің байланысу амалы:
Интонация арқылы
Қатыстық сөз арқылы
Жалғау түрлері арқылы
Орын тәртібі арқылы
Септеулік шылау арқылы
«Ол – жолдас» тіркесімінің байланысу амалы:
Интонация арқылы
Жіктік жалғау арқылы
Қатыстық сөз арқылы
Орын тәртібі арқылы
Шылау арқылы
«Ол арқылы таныстым» тіркесімінің байланысу амалы:
Орын тәртібі арқылы
Қатыстық сөз арқылы
Интонация арқылы
Шылау арқылы
Жіктік жалғау арқылы
«Оған дейін таныспын» тіркесімінің байланысу амалы:
Жіктік жалғау арқылы
Шылау арқылы
Орын тәртібі арқылы
Қатыстық сөз арқылы
Интонация арқылы
«Оған таныспын» тіркесімінің байланысу амалы:
Жіктік жалғау арқылы
Септік жалғауы арқылы
Интонация арқылы
Орын тәртібі арқылы
Шылау арқылы
«Оның танысымын» тіркесімінің байланысу амалы:
Аналитикалық тәсіл амалдары арқылы
Ілік септік және тәуелдік жалғау арқылы
Лексикалық тәсіл амалдары арқылы
Жіктік және көптік жалғау арқылы
Фонетикалық тәсіл амалы арқылы
«Барлықтарың таныссыңдар» тіркесімінің байланысу амалы:
Аналитикалық тәсіл амалдары арқылы
Жіктік және көптік жалғау арқылы
Фонетикалық тәсіл амалы арқылы
Ілік септік және тәуелдік жалғау арқылы
Лексикалық тәсіл амалдары арқылы
Синтаксистік тіркесім түрлері:
Аталған тіркестің барлығы
Тұрақты тіркес
Салаласқан тіркес
Түйіспелі тіркес
Түйдекті тіркес
Түйдекті тіркестің жасалу жолы:
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің тең дәрежелі тіркесімі
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің бір синтаксистік қызметте тұруы
Толық және көмекші мағыналы сөздердің тіркесімі
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің бағынышты тіркесімі
Фразалық және атаулық мағыналы тіркестер
Салалас тіркестің жасалу жолы:
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің тең дәрежелі тіркесімі
Фразалық және атаулық мағыналы тіркестер
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің бір синтаксистік қызметте тұруы
Толық және көмекші мағыналы сөздердің тіркесімі
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің бағынышты тіркесімі
Түйіспелі тіркестің жасалу жолы:
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің бір синтаксистік қызметте тұруы
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің бағынышты тіркесімі
Толық және көмекші мағыналы сөздердің тіркесімі
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің тең дәрежелі тіркесімі
Фразалық және атаулық мағыналы тіркестер
Тұрақты тіркестің жасалу жолы:
Толық және көмекші мағыналы сөздердің тіркесімі
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің тең дәрежелі тіркесімі
Фразалық және атаулық құрылымды тіркестер
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің бағынышты тіркесімі
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің бір синтаксистік қызметте тұруы
Еркін тіркестің жасалу жолы:
Толық және көмекші мағыналы сөздердің тіркесімі
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің бағынышты тіркесімі
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің тең дәрежелі тіркесімі
Фразалық және атаулық мағыналы тіркестер
Кемі екі толық мағыналы бірліктердің бір синтаксистік қызметте тұруы
Тұрақты тіркес қатары:
Тіс салу
Тіс қайрау
Тісті қайрау
Алысқа кету
Тісті жұлу
«Су жүрек» тіркес түрін анықтаңыз:
Фразалық тіркес
Күрделі тіркес
Есімді тіркес
Атаулық тіркес
Етістікті тіркес
«Қой қора» тіркес түрін анықтаңыз:
Фразалық тіркес
Атаулық тіркес
Түйдекті тіркес
Еркін тіркес
Салаласқан тіркес
Атаулық тіркес қатары:
Абай – ақын
Абай көшесі
Абайдың көшесі
Абайға бару
Абай Құнан
Түйдекті тіркес қатары:
Тек қана сен кел
Сенен-ақ көрдім
Оған дейін кел
Өзгелерге дән риза
Балалар мен ағалар
Терезенің алды тіркес түрін анықтаңыз:
Түйдекті тіркес
Еркін тіркес
Атаулық тіркес
Фразалық тіркес
Салаласқан тіркес
Қой мен қозы тіркес түрін анықтаңыз:
Түйдекті тіркес
Атаулық тіркес
Салаласқан тіркес
Фразалық тіркес
Еркін тіркес
Салаласқан тіркес қатары:
қызыл көк
қызыл мен көк
қызылға үйір
қызыл-көк
қызылдан артық
Еркін тіркес қатары:
Тісімен тістеу
Сен үшін
Ортан жілік
Қабағынан қар жауу
Қас қаққанша
«Кілт тоқтады» тіркес түрін анықтаңыз:
Түйдекті тіркес
Еркін тіркес
Атаулық тіркес
Фразалық тіркес
Салаласқан тіркес
Матаса байланысу формасы:
Сөздік бірліктердің септік жалғауы байланысындағы есімді, әрі етістікті форма
Ілік жалғауы мен тәуелдік жалғау байланысындағы есімдерге тән форма
Сөздік бірліктердің орын тәртібі амалы байланысындағы есімдерге тән форма
Сөздік бірліктердің жіктік жалғаулы байланысындағы есімді, әрі етістікті форма
Сөздік бірліктердің орын тәртібі амалы байланысындағы етістікті форма
Қабыса байланысу формасы:
Сөздік бірліктердің жіктік жалғаулы байланысындағы есімді, әрі етістікті форма
Сөздік бірліктердің орын тәртібі амалы байланысындағы есімдерге тән форма
Ілік жалғауы мен тәуелдік жалғау байланысындағы есімдерге тән форма
Сөздік бірліктердің септік жалғауы байланысындағы есімді, әрі етістікті форма
Сөздік бірліктердің орын тәртібі амалы байланысындағы етістікті форма
Жанаса байланысу формасы:
Сөздік бірліктердің септік жалғауы байланысындағы есімді, әрі етістікті форма
Сөздік бірліктердің орын тәртібі амалы байланысындағы етістікті форма
Сөздік бірліктердің жіктік жалғаулы байланысындағы есімді, әрі етістікті форма
Ілік жалғауы мен тәуелдік жалғау байланысындағы есімдерге тән форма
Сөздік бірліктердің орын тәртібі амалы байланысындағы есімдерге тән форма
Меңгеріле байланысу формасы:
Ілік жалғауы мен тәуелдік жалғау байланысындағы есімдерге тән форма
Сөздік бірліктердің жіктік жалғаулы байланысындағы есімді, әрі етістікті форма
Сөздік бірліктердің орын тәртібі амалы байланысындағы есімдерге тән форма
Сөздік бірліктердің септік жалғауы байланысындағы есімді, әрі етістікті форма
Сөздік бірліктердің орын тәртібі амалы байланысындағы етістікті форма
Қиыса байланысу формасы:
Сөздік бірліктердің орын тәртібі амалы байланысындағы етістікті форма
Сөздік бірліктердің орын тәртібі амалы байланысындағы есімдерге тән форма
Ілік жалғауы мен тәуелдік жалғау байланысындағы есімдерге тән форма
Сөздік бірліктердің септік жалғауы байланысындағы есімді, әрі етістікті форма
Сөздік бірліктердің жіктік жалғаулы байланысындағы есімді, әрі етістікті форма
Қиыса байланысу формасы:
Ілік жалғауы мен тәуелдік жалғау байланысындағы есімдерге тән форма
Сөздік бірліктердің интонация амалы арқылыбайланысындағы есімді форма
Сөздік бірліктердің септік жалғауы байланысындағы есімді, әрі етістікті форма
Сөздік бірліктердің орын тәртібі амалы байланысындағы есімдерге тән форма
Сөздік бірліктердің орын тәртібі амалы байланысындағы етістікті форма
Есімді бірліктердің қосымшасыз тіркесіп, мағыналық жақтан бағынуы:
Қабысу
Жанасу
Меңгеру
Матасу
Қиысу
Есімді бірліктердің жіктік жалғау немесе интонация арқылы байланысы:
Жанасу
Меңгеру
Матасу
Қиысу
Қабысу
Есімді-етістікті бірліктердің орын тәртібі амалы арқылы байланысы:
Меңгеру
Жанасу
Матасу
Қиысу
Қабысу
«Сары жапырақ» тіркесімінің дұрыс талдануы:
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: анықтауыштық қатынас, аналитикалық тәсіл: орын тәртібі, жанасу
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: пысықтауыштық қатынас, аналитикалық тәсіл: орын тәртібі, жанасу
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: анықтауыштық қатынас, фонетикалық тәсіл: интонация, қиысу
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: анықтауыштық қатынас, аналитикалық тәсіл: орын тәртібі, қабысу
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: толықтауыштық қатынас, синтетикалық тәсіл: орын тәртібі, меңгеру
«Бытырай жайылып жүр» тіркесімінің дұрыс талдануы:
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: анықтауыштық қатынас, аналитикалық тәсіл: орын тәртібі, жанасу
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: пысықтауыштық қатынас, аналитикалық тәсіл: орын тәртібі, жанасу
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: анықтауыштық қатынас, фонетикалық тәсіл: интонация, қиысу
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: анықтауыштық қатынас, аналитикалық тәсіл: орын тәртібі, қабысу
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: толықтауыштық қатынас, синтетикалық тәсіл: орын тәртібі, меңгеру
«Далада жайылып жүр» тіркесімінің дұрыс талдануы:
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: пысықтауыштық қатынас, аналитикалық тәсіл: орын тәртібі, меңгеру
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: анықтауыштық қатынас, аналитикалық тәсіл: орын тәртібі, меңгеру
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: пысықтауыштық қатынас, синтетикалық тәсіл: септік жалғауы, меңгеру
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: толықтауыштық қатынас, синтетикалық тәсіл: септік жалғауы, меңгеру
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: анықтауыштық қатынас, фонетикалық тәсіл: интонация, қиысу
«Ағама қарадым» тіркесімінің дұрыс талдануы:
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: толықтауыштық қатынас, синтетикалық тәсіл: септік жалғауы, меңгеру
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: анықтауыштық қатынас, аналитикалық тәсіл: орын тәртібі, меңгеру
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: анықтауыштық қатынас, синтетикалық тәсіл: септік жалғауы, меңгеру
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: пысықтауыштық қатынас, аналитикалық тәсіл: орын тәртібі, меңгеру
Сабақтас байланыс, предикаттық емес: анықтауыштық қатынас, аналитикалық тәсіл: орын тәртібі, меңгеру
«Қойлар жайылып жүр» тіркесімінің дұрыс талдануы:
Орайлас байланыс, предикаттық қатынас, фонетикалық тәсіл: интонация, қиысу
Орайлас байланыс, предикаттық қатынас, аналитикалық тәсіл: орын тәртібі, қиысу
Орайлас байланыс, предикаттық қатынас, синтетикалық тәсіл: жіктік жалғауы, қиысу
Орайлас байланыс, предикаттық қатынас, лексикалық тәсіл: қатыстық сөздер, қиысу
Орайлас байланыс, предикаттық қатынас, синтетикалық тәсіл: жіктік және көптік жалғауы, қиысу
«Жақсының ашуы шай орамал кепкенше» сөйлеміндегі қиысу формасы:
Ашуы шай орамал кепкенше
Шай орамал
Орамал кепкенше
Жақсының ашуы
Ашуы кепкенше
«Жақсының ашуы шай орамал кепкенше, Жаманның ашуы басы жерге жеткенше» сөйлеміндегі матасу формасы:
Орамал кепкенше
Жақсының/жаманның ашуы
Басы жерге жеткенше
Жерге жеткенше
Шай орамал
«Жаманның ашуы басы жерге жеткенше» сөйлеміндегі фразалық тіркес:
Басы жерге жеткенше
Ашуы жеткенше
Жаманның ашуы
Жерге жеткенше
Жаманның жері
«Жаманның ашуы басы жерге жеткенше» сөйлемінде неше тіркесім бар:
4
3
1
2
5
